Ths Đỗ Ngọc Thống ĐỀ THI THỬ THPTQG NĂM 2019 CHUẨN CẤU TRÚC CỦA BỘ GIÁO DỤC – ĐỀ 24 Môn thi NGỮ VĂN Thời gian làm bài 120 phút, không kể thời gian phát đề Họ, tên thí sinh Số báo danh I ĐỌC HIỂU (3,0[.]
Trang 1Ths Đỗ Ngọc Thống ĐỀ THI THỬ THPTQG NĂM 2019
CHUẨN CẤU TRÚC CỦA BỘ GIÁO DỤC – ĐỀ 24
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
Họ, tên thí sinh:
Số báo danh:
I ĐỌC - HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Đứng một mình không dễ Không những nó có thể làm ta không được ưa thích, khi một mình, nhà văn Đan Mạch Dorthe Nors viết, chúng ta phải đối diện với cảm xúc của ta, quá khứ của ta, cuộc đời của ta, những vấp váp, sai lầm của ta, ta sẽ cảm thấy mình nhỏ bé Cần lòng dũng cảm để không lẩn tránh chúng Đổi lại, điều ta nhận được là một sự vững vàng mà không phải bám víu vào sự tung hô của người khác Một mình nhưng không cô đơn Triết gia thế kỉ XIX Henry David Thoreau viết: "Tôi không cô đơn hơn một cây mao nhị hay bồ công anh trên một đồng cỏ, hay một lá đậu, hay một cây chua me đất, hay một con mòng, hay một con ong nghệ Tôi không cô đơn hơn ngôi sao Bắc Đẩu, hay một ngọn gió nam, hay một cơn mưa tháng tư, hay băng tan tháng giêng".
Cuối cùng, một mình không có nghĩa là phải tách khỏi người khác một cách vật lí Một mình là một quan điểm sống, một trạng thái tinh thần độc lập, nó không được đo bởi khoảng cách vật lí giữa một cá nhân và những người xung quanh Các ẩn sĩ hiện đại không cần thiết phải lên núi Họ vẫn ở trong xã hội, yên lặng, quan sát và tìm hiểu thế giới Họ tự do trước các con sóng của đám đông để có thể quan tâm tới cộng đồng một cách sâu sắc hơn, đóng góp cho cộng đồng một cách hiểu biết hơn Vẻ đẹp của người đứng một mình là
vẻ đẹp tự tại, với một niềm vui tự thân Một niềm vui mà như nhà tu hành David Steindl-Rast diễn tả, không phụ thuộc vào những điều đang xảy ra.
(Đặng Hoàng Giang, Bức xúc không làm ta vô can,
NXB Hội Nhà văn, 2016, tr 79 - 80)
Câu 1: Theo tác giả đoạn trích, vì sao cần có lòng dũng cảm khi "đứng một mình"?
Câu 2: Anh/ Chị hiểu như thế nào về quan niệm "Một mình nhưng không cô đơn"?
Câu 3: Theo anh/ chị, nhan đề nào dưới đây phù hợp nhất với đoạn trích?
Đứng một mình không dễ
Một mình nhưng không cô đơn
Vẻ đẹp của người đứng một mình
Lí giải sự lựa chọn của anh/ chị
Câu 4: Từ nội dung đoạn trích, anh/ chị rút ra cho mình bài học gì?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm):
"Đứng một mình" - nên hay không nên?
Trả lời câu hỏi trên trong 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ)
Trang 2Câu 2 (5,0 điểm):
Nhận xét về sự phù hợp giữa nội dung và hình thức biểu đạt của đoạn thơ sau:
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim Hồn tôi là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim
(Tố Hữu, Từ ấy, Ngữ văn 11, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016, tr 44)
HẾT
-HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
I ĐỌC-HIỂU (3,0 điểm)
Câu 1: HS có thể chọn các thông tin sau để trả lời:
Vì đứng một mình có thể làm ta không được ưa thích;
Vì khi đứng một mình, ta phải đối diện với cảm xúc của ta, quá khứ của ta, cuộc đời của ta, những vấp váp, sai lầm của ta, ta sẽ cảm thấy mình nhỏ bé
Câu 2: HS nêu cách hiểu của mình về quan niệm "Một mình nhưng không cô đơn" Tham khảo định hướng
sau:
"Một mình" là một trạng thái tinh thần, không liên quan đến khoảng cách vật lí giữa cá nhân và những người xung quanh; nó thể hiện sự độc lập trong tư duy, trong hành động, không phụ thuộc bởi đám đông
"Một mình nhưng không cô đơn": tách khỏi số đông để quan sát, tìm hiểu, để đóng góp cho xã hội một cách hiểu biết chứ không phải để thu mình vào vỏ ốc cá nhân, trốn tránh trách nhiệm với cuộc đời
Câu 3: HS chọn nhan đề "Vẻ đẹp của người đứng một mình" bởi nhan đề này nêu lên ý tưởng chủ đạo, nội
dung bao trùm của đoạn trích
Câu 4: HS có thể nêu một trong những bài học sau:
Cần dũng cảm đối diện với bản thân để nhận thức chính mình và nhận thức sâu sắc hơn về thế giới xung quanh;
Đứng một mình là cần thiết;
Một mình chưa hẳn là cô đơn bởi giữa đám đông con người ta vẫn có thể cô đơn,
II LÀM VĂN (7,0 điểm):
Câu 1: HS cần nêu rõ quan điểm của mình về vấn đề có nên "đứng một mình" hay không; lập luận thuyết
phục, có lí lẽ và dẫn chứng cụ thể; đoạn văn đảm bảo dung lượng (khoảng 200 chữ), có thể trình bày theo một trong các cách diễn dịch, quy nạp, song hành hoặc tổng - phân - hợp ; đảm bảo quy tắc chính tả, dùng
từ, đặt câu
Sau đây là một vài gợi ý:
Có nên "đứng một mình" hay không còn tuỳ thuộc vào cách hiểu thế nào là "đứng một mình", cần xác định một quan niệm nhất quán: "đứng một mình" là trạng thái tinh thần độc lập, nó không được đo bởi khoảng cách vật lí giữa một cá nhân và những người xung quanh "Đứng một mình" cũng không có nghĩa là tách biệt với xã hội hoặc cố tình tạo sự khác biệt nhằm khẳng định cá nhân một cách cực đoan
Trang 3 Chỉ rõ tính hai mặt của việc "đứng một mình": Khi "đứng một mình", người ta có thể phải đối diện với sự cô đơn, thành kiến xã hội, thói đố kị và kì thị Nhưng mặt khác, chính trạng thái tinh thần không lệ thuộc vào đám đông này sẽ đem đến nhiều cơ hội để người ta suy nghĩ, nhận thức thấu đáo về nhiều vấn đề; tạo thói quen tư duy độc lập; tạo cơ hội sáng tạo và thành công
Nên hay không nên "đứng một mình" tuỳ thuộc vào khả năng của con người: Luôn "đứng một mình", liệu con người có thể thành công? Khi nào cần "đứng một mình" và khi nào cần có sự hợp tác, hỗ trợ của người khác?
Phê phán những người có thói quen hùa theo đám đông một cách dễ dãi, hời hợt, thiếu suy nghĩ bởi điều đó có thể gây nguy hại cho cộng đồng và cản trở sự phát triển của xã hội
Câu 2: Đề bài yêu cầu nghị luận về mối quan hệ giữa nội dung và hình thức biểu đạt trong khổ thơ đầu bài
thơ Từ ấy của Tố Hữu Vì thế, HS cần hiểu được mối quan hệ giữa hình thức và nội dung của tác phẩm văn
học, phân tích được nội dung khổ thơ (niềm vui sướng của nhân vật trữ tình khi bắt gặp lí tưởng cộng sản) cùng hình thức biểu đạt mới mẻ của nó, từ đó thấy được phong cách thơ trữ tình - chính trị của nhà thơ cách mạng Tố Hữu
Tham khảo một số gợi ý sau:
a) Giới thiệu về tác giả, tác phẩm và vấn đề nghị luận
Tố Hữu là "nhà thơ của lí tưởng cộng sản" Thơ ông hấp dẫn người đọc bởi giọng thơ trữ tình, ngọt
ngào khi viết về những vấn đề chính trị, những sự kiện trọng đại của lịch sử dân tộc Bài thơ Từ ấy là tiếng
reo vui trong tâm hồn chàng trai mười tám đôi mươi trước bước ngoặt lớn của cuộc đời: giác ngộ lí tưởng cộng sản
Bằng hình thức nghệ thuật độc đáo (hình ảnh, ngôn từ, vần nhịp ), khổ thơ đầu bài thơ đã thể hiện thành công niềm vui lớn của nhân vật trữ tình trong giây phút bắt gặp lí tưởng cộng sản Khổ thơ này là điểm tựa cảm xúc cho toàn bài: chính lí tưởng cách mạng đã soi đường chỉ lối, đã đem đến những nhận thức mới, những tình cảm mới, lẽ sống mới cho nhà thơ
b) Phân tích mối quan hệ giữa nội dung và hình thức biểu đạt của khổ thơ
Nhà thơ R.Ta-go đã khẳng định "khi tình cảm tự tìm cho mình một hình thức để bộc lộ ra ngoài, chúng ta
có thơ", có nghĩa là, một tác phẩm văn học luôn có một hình thức biểu đạt phù hợp để thể hiện nội dung, không có hình thức ở bên ngoài nội dung và ngược lại Ở khổ thơ đầu, niềm vui lớn của nhân vật trữ tình được thể hiện bằng một hình thức nghệ thuật mới mẻ từ hình ảnh thơ, biện pháp tu từ đến ngôn ngữ thơ ca
Hình ảnh thơ và các biện pháp tu từ: Sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ nắng hạ, mặt trời chân lí, Tố Hữu
khẳng định lí tưởng cộng sản như một nguồn sáng mới làm bừng sáng tâm hồn nhà thơ Không phải thứ ánh
sáng trong trẻo, tươi mát của nắng xuân, không phải thứ ánh nắng dịu dàng của chiều thu, nắng hạ là thứ ánh sáng mạnh mẽ, chói chang, rực rỡ Nắng hạ làm bừng sáng không gian cũng như lí tưởng cách mạng đã
choáng ngợp tâm hồn chàng trai trẻ tuổi Thái độ trân trọng và thành kính của nhà thơ đối với lí tưởng cách
mạng được thể hiện qua hình ảnh thơ mặt trời chân lí Mặt trời của tự nhiên soi sáng muôn loài cũng giống
như mặt trời của lí tưởng đã soi tỏ tâm hồn thi nhân, khơi nguồn cảm hứng thi ca để cho tâm hồn ấy trở thành vườn hoa lá dạt dào hương sắc, tràn đầy sự sống
Ngôn ngữ thơ và giọng điệu:
Sử dụng những từ ngữ có sức diễn tả mạnh; bừng nắng hạ, chói qua tim, rất đậm hương, rộn tiếng
Trang 4chim nhằm tô đậm, nhấn mạnh tình cảm, cảm xúc của nhà thơ trong giây phút vui sướng này.
Sử dụng kết hợp bút pháp hiện thực và lãng mạn; giọng thơ vui tươi, sôi nổi, đầy háo hức, say mê
Sử dụng kiểu câu vắt dòng quen thuộc của thơ mới ở câu 3 và câu 4, thể thơ thất ngôn với cách ngắt nhịp linh hoạt đã diễn tả sâu sắc niềm vui sướng của tác giả khi bắt gặp lí tưởng cộng sản
c) Đánh giá
Sự phù hợp của hình thức biểu đạt và nội dung của đoạn thơ không chỉ thể hiện tâm trạng của nhân vật trữ tình mà còn góp phần thể hiện vẻ đẹp của thơ Tố Hữu - nhà thơ của lí tưởng cộng sản, của niềm vui lớn
và của cảm hứng lãng mạn say mê, sôi nổi