Chương 8 những vấn đề chính trị xã hội

Trong xã hội có giai cấp, dân chủ luôn gắn với nhà nước như là cơ chế để thực thi dân chủ và mang bản chất của giai cấp thống trị... + Về xã hội: Dân chủ xã hội chủ nghĩa có sức động viê

CHƯƠNG 8.

NHỮNG VẤN ĐỀ CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI

CÓ TÍNH QUY LUẬT TRONG TiẾN TRÌNH

CÁCH MẠNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

NỘI DUNG BÀI HỌC

I/ XÂY DỰNG NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA.

II/ XÂY DỰNG NỀN VĂN HÓA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA.

III/ GiẢI QUYẾT VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ TÔN GIÁO.

I/ XÂY DỰNG NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA.

1/ Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.

a/ Quan niệm về dân chủ và nền dân chủ Trong ngôn ngữ Hy Lạp cổ đại, dân chủ là:

dân”

Dân chủ chính là quyền lực của nhân dân

Trong chế độ chiếm hữu nô lệ: người ta đã ghép hai từ trong tiếng Hy Lạp cổ là “Demos” có

nghĩa là “dân”, “dân chúng” và “Kratos” có nghĩa

là “quyền lực”, “sức mạnh” để diễn đạt nội dung của dân chủ

không được coi

là dân) NHÀ NƯỚC DÂN CHỦ ĐỐI VỚI CHỦ NÔ

DÂN bao gồm: CHỦ NÔ, QUÝ TỘC, TĂNG LỮ, THƯƠNG GIA,

TRÍ THỨC VÀ NGƯỜI

TỰ DO

Kể từ xã hội chiếm hữu nô lệ đến phong kiến và tư bản, giai cấp thống trị đã dùng pháp luật và bộ máy thống trị của mình chiếm mất quyền lực của nhân dân lao động.

Những quan niệm cơ bản của chủ nghĩa Mác về

dân chủ:

+ Thứ nhất, dân chủ là kết quả tiến hóa của lịch sử,

là nhu cầu khách quan của

TRỜI

NGÓNG MẸ

LẠC QUAN

Bé gái và khỉ (Little girl and monkey) - bức

ảnh đoạt huy chương vàng PSA (Best of

show) tại cuộc thi ảnh nghệ thuật S4C của

Mỹ năm 2008 -Ảnh: Lê Hồng Linh

+ Thứ hai, trong xã hội

có giai cấp sẽ không có

“dân chủ phi giai cấp”, “dân chủ chung chung”

Mỗi chế độ dân chủ gắn với nhà nước đều mang bản chất của giai cấp thống trị

+ Thứ ba, dân chủ

là quá trình giải phóng

xã hội, chống áp bức bóc lột và nô dịch, là xóa

bỏ giai cấp tức tiến tới tự

do, bình đẳng

Trong xã hội có giai cấp, dân chủ luôn gắn với nhà nước như là cơ chế để thực thi dân chủ

và mang bản chất của giai cấp thống trị

+ Dân chủ phản ánh trình độ phát triển của cá nhân và cộng đồng

xã hội trong quá trình giải phóng con người

b/ Những đặc trưng cơ bản của nền dân chủ

xã hội chủ nghĩa.

+ Về chính trị: Dân chủ xã hội chủ nghĩa bảo đảm mọi quyền lực thuộc về nhân dân

+ Về kinh tế: Dân chủ xã hội chủ nghĩa nhằm thỏa mãn nhu cầu không ngừng tăng lên

về vật chất và tinh thần của quần chúng lao động

Alo ! Bắt M.U hay ARSENAL

+ Về xã hội:

Dân chủ xã hội chủ nghĩa

có sức động viên, thu hút mọi tiềm năng sáng tạo, tính tích cực xã hội của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng xã hội mới

+ Về tính giai cấp: Dân chủ

xã hội chủ nghĩa có tính giai cấp Tức là dân chủ với nhân dân, hạn chế dân chủ và trấn áp những thế lực đi ngược lại lợi ích chính đáng của nhân dân

c/ Tính tất yếu xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Vì:

+ Dân chủ

vừa là mục tiêu vừa là động lực để xây dựng chủ nghĩa xã hội

+ Dân chủ xã

hội chủ nghĩa bắt nguồn từ bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa

+ Xây dựng

dân chủ xã hội chủ nghĩa là quy luật của sự hình thành và tự hòan thiện của hệ thống chính trị

+ Phải có sự lãnh đạo của đảng cộng sản trong quá trình hiện thực hóa dân chủ trong đời sống xã hội nhằm tránh dân chủ cực đoan, vô chính phủ, ngăn ngừa mọi hành vi coi thường kỷ cương, pháp luật.

2/ Xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa.

a/ Khái niệm nhà nước xã hội chủ nghĩa

+ Là tổ chức mà thông qua đó Đảng của giai cấp công nhân thực hiện vai trò lãnh đạo của mình đối với tòan xã hội;

+ Là tổ chức chính trị thuộc kiến trúc thượng tầng dựa trên cơ sở kinh tế của chủ nghĩa xã hội;

Trong hệ thống chính trị thì nhà nước xã hội chủ nghĩa là công cụ quản lý với hai chức năng thống trị giai cấp và tổ chức xã hội.

b/ Đặc trưng, chức năng và nhiệm vụ của nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Đặc trưng:

Một là: Nhà nước

xã hội chủ nghĩa là công cụ cơ bản để thực hiện quyền lực của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng

Hai là: Nhà nước xã hội chủ nghĩa dùng bạo lực với số ít những người đi ngược lại lợi ích của nhân dân lao động.

Ba là: Tổ chức xây dựng xã hội là đặc trưng

cơ bản của nhà nước xã hội chủ nghĩa

Bốn là: Ngày càng mở rộng dân chủ trong nhân dân

Năm là: Nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước “nữa nhà nước” Nó sẽ tự tiêu vong khi những cơ sở kinh tế cho nó tồn tại không còn nữa

+ Tổ chức có hiệu quả công việc xây dựng tòan xã hội.

Nhằm mở rộng quan hệ hợp tác hữu nghị, bình đẳng tôn trọng lẫn nhau

NHIỆM VỤ

cải thiện không ngừng đời

sống vật chất và tinh thần cho

nhân dân

nước nền văn hóa xã hội chủ nghĩa;

thực hiện giáo dục - đào tạo

con người phát triển tòan diện, chăm sóc sức khỏe nhân dân

c/ Tính tất yếu của việc xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa

- Giai cấp công nhân cần có công cụ để bảo vệ thành quả cách mạng, trấn áp các thế lực thù địch đi ngược lại lợi ích của nhân dân

-Thông qua nhà nước, giai cấp công nhân tiến hành tuyên truyền, thuyết phục, lôi cuốn những giai cấp, những tầng lớp khác xây dựng

xã hội mới

- Giai cấp công nhân cần có công cụ để bảo

vệ và phát triển thành quả dân chủ, xây dựng

về kinh tế, văn hóa…

II/ XÂY DỰNG NỀN VĂN HÓA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

1/ Khái niệm nền văn hóa xã hội chủ nghĩaa/ Khái niệm văn hóa và nền văn hóa

Văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra bằng lao động

và họat động thực tiễn trong quá trình lịch sử của mình; biểu hiện trình độ phát triển xã hội trong từng thời kỳ lịch sử nhất định

Văn hóa bao gồm văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần

Văn hóa vật chất: là năng lực sáng tạo của con người được kết tinh và thể hiện trong sản phẩm vật chất.

Văn hóa tinh thần: là tổng thể tư tưởng, lý luận và giá trị được sáng tạo ra trong đời sống tinh thần và họat động tinh thần của con người

Do đó, văn hóa có mặt trong mọi họat động của con người

Văn hóa trong xã hội có giai cấp bao giờ cũng có tính giai cấp

tố quyết định hình thành các nền văn hóa khác nhau

- Ý thức chính trị của giai cấp thống trị sẽ chi phối phương hướng phát triển và quyết định hệ thống các chính sách, pháp luật quản

lý các họat động văn hóa

b/ Khái niệm văn hóa xã hội chủ nghĩa.

Đó là nền văn hóa được xây dựng và phát triển trên nền tảng hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, do Đảng Cộng sản lãnh đạo nhằm thỏa mãn nhu cầu không ngừng tăng lên về đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, đưa nhân dân lao động trở thành chủ thể hưởng thụ

và sáng tạo văn hóa

c/ Đặc trưng của nền văn hóa xã hội chủ nghĩa.

Một là, hệ tư tưởng của giai cấp công nhân

là nội dung cốt lõi, giữ vai trò chủ đạo, quyết định phương hướng phát triển nền văn hóa xã hội chủ nghĩa

Hai là, đây là nền văn hóa có tính nhân dân rộng rãi và tính dân tộc sâu sắc.

Ba là, đây là nền văn hóa được hình thành, phát triển một cách tự giác, đặt dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân thông qua tổ chức Đảng Cộng sản, có

sự quản lý của nhà nước xã hội chủ nghĩa

2/ Tính tất yếu của việc xây dựng nền văn hóa

xã hội chủ nghĩa

Thứ nhất, do tính tòan diện, triệt để của cách mạng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi phải thay đổi phương thức sản xuất tinh thần, làm cho

nó phù hợp với phương thức sản xuất mới của

xã hội xã hội chủ nghĩa

Thứ hai, nhằm giải phóng nhân dân lao động thóat khỏi ảnh hưởng tư tưởng, ý thức của

xã hội cũ lạc hậu Nhân dân thực sự trở thành chủ thể sáng tạo ra hưởng thụ những giá trị văn hóa

Thứ ba, văn hóa là điều kiện cần thiết để quần chúng chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, nâng cao trình độ và nhu cầu văn hóa của quần chúng.

Thứ tư, vì văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội.

B Ô N G

C Ú C

X A N H

3/ Nội dung và phương

trí, hình thành đội ngũ

trí thức của xã hội mới

Nâng cao dân trí – đào tạo nhân tài

Hai là, xây dựng con người

mới phát triển tòan

diện

Bởi lẽ, con người vừa là chủ

Con người mới xã hội chủ nghĩa là con người lao động mới:

- Có tinh thần yêu nước chân chính và tinh thần quốc tế trong sáng;

- Có tinh thần và năng lực xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội;

- Có lối sống nghĩa tình, có tính cộng động cao

Ba là, xây dựng lối sống mới

xã hội chủ nghĩa trên cơ sở:

- Chế độ công hữu về TLSX, trong đó sở hữu tòan dân giữ vai trò chủ đạo

- Nguyên tắc phân phối theo lao động

- Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân

- Hệ tư tưởng của giai cấp công nhân giữ vai trò chủ đạo

- Xóa bỏ tình trạng bất bình đẳng dân tộc

- Thực hiện công bằng, dân chủ…

Bốn là, xây dựng gia đình văn hóa xã hội chủ nghĩa.

Gia đình là “tế bào” của xã hội Trong chủ nghĩa

xã hội, lợi ích của gia đình và lợi ích của xã hội về cơ bản là phù hợp nhau

GIA ĐÌNH : TẾ BÀO CỦA XÃ HỘI

Gia đình văn hóa mới xã hội

Nội dung quan trọng nhất trong xây dựng gia đình văn hóa mới xã hội chủ nghĩa là xây dựng mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình và giữa gia đình với xã hội.

GIA ĐÌNH TRUYỀN THỐNG

b/ Phương thức xây dựng

nền văn hóa xã hội chủ

nghĩa

- Thứ nhất, giữ vững và tăng cường vai trò chủ đạo

của hệ tư tưởng giai cấp

công nhân trong đời sống

tinh thần của xã hội

Vì:

Những tư tưởng thống trị của một thời đại bao giờ

cũng chỉ là những tư tưởng

của giai cấp cầm quyền

ĐA DẠNG HÓA ViỆC TRUYỀN BÁ TƯ TƯỞNG CỦA GCCN

Thứ hai, không ngừng tăng cường sự lãnh đạo của đảng cộng sản và vai trò quản lý của nhà nước xã hội chủ nghĩa đối với họat động văn hóa.

Đây là vấn đề có tính nguyên tắc, là nhân

tố quyết định sự thắng lợi sự nghiệp xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa

Đảng lãnh đạo xây dựng nền văn hóa bằng cương lĩnh, đường lối chính sách văn hóa.

Nhà nước quản

lý họat động văn hóa theo các nguyên tắc, quan điểm, chủ trương của đảng cộng sản

Thứ ba, có sự kết hợp giữa việc kế thừa những những giá trị trong di sản văn hóa dân tộc với tiếp thu có chọn lọc những tinh hóa của văn hóa nhân loại.

Thứ tư, tổ chức và lôi cuốn quần chúng vào các họat động và sáng tạo văn hóa.

Vì: Nhân dân lao động là chủ thể sáng tạo

và hưởng thụ văn hóa

III/ GiẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

DÂN TỘC VÀ TÔN

GIÁO.

1/ Vấn đề dân tộc và những nguyên tắc của

1/ DÂN TỘC ViỆT 2/ DÂN TỘC MƯỜNG 4/ DÂN TỘC THỔ

5/ DÂN TỘC KHƠMER 6/ DÂN TỘC HOA

7/ DÂN TỘC XƠ ĐĂNG 10/ DÂN TỘC MẢNG 9/ DÂN TỘC NGÁI 8/ DÂN TỘC PHÙ LÁ

DÂN TỘC GIÉ TRIÊNG

DÂN TỘC THÁI

54 dân tộc ở Việt Nam

352 người

54 dân tộc ở Việt Nam

313 người

301 người

54 dân tộc ở Việt Nam

705 người

54 dân tộc ở Việt Nam

840 người

Thứ hai, dân tộc

là tòan bộ nhân dân một nước, là quốc gia – dân tộc

Dân tộc bao giờ cũng

ra đời trong một quốc gia nhất định

b/ Hai xu hướng phát triển của dân tộc và vấn

đề dân tộc trong trong xây dựng chủ nghĩa xã hội

+ Hai xu hướng

Xu hướng thứ nhất:

Trong giai đọan đầu của chủ nghĩa tư bản, các cộng đồng dân cư đấu tranh chống áp bức dân tộc hình thành các quốc gia dân tộc độc lập

Xu hướng thứ hai: Sự phát

triển của xã hội

nhiều quốc gia

muốn liên hiệp

lại với nhau

VÔ SẢN TẤT CẢ CÁC NƯỚC ĐÒAN KẾT LẠI

Vấn đề dân tộc trong trong xây dựng chủ nghĩa xã hội.

+ Thắng lợi của cách mạng vô sản mở ra quá trình hình thành và phát triển của dân tộc xã hội chủ nghĩa

+ Vấn đề dân tộc trong chủ nghĩa xã hội được giải quyết theo các nguyên lý của chủ nghĩa xã hội khoa học.

CÔ GÁI BA NA

+ Hai xu hướng khách quan của sự phát triển dân tộc sẽ phát huy tác dụng cùng chiều, bổ sung, hỗ trợ cho nhau và diễn ra trong từng dân tộc, trong cả cộng đồng quốc gia.

- Giải quyết vấn đề dân tộc phải gắn với cách

mạng vô sản và cách

mạng xã hội chủ nghĩa

- Giải quyết vấn đề dân tộc phải vì lợi ích cơ

bản, lâu dài của dân tộc NHÀ SÀN NGƯỜI ÊĐÊ

+ Mục đích giải quyết vấn đề dân tộc:

- Xác lập quan

hệ công bằng, bình đẳng giữa các dân tộc trong một quốc gia, giữa các quốc gia dân tộc trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa,

xã hội…

Ba nguyên tắc giải quyết vấn đề dân tộc:

Một là, Các dân tộc hòan tòan bình đẳng:

Bình đẳng là quyền thiêng liêng của tất cả các dân tộc, được thực hiện trong thực tế thông qua sự bảo vệ của pháp luật

Trong quốc gia có nhiều dân tộc, việc khắc phục

sự chênh lệch

về trình độ phát triển kinh

tế, văn hóa giữa các dân tộc do lịch sử

để lại có ý nghĩa cơ bản

Các quốc gia dân tộc bình đẳng trong quan hệ quốc tế Cùng chống phân biệt chủng tộc…

Hai là, các dân tộc được quyền tự quyết.

- Các quốc gia – dân tộc tự quyết định con đường phát triển kinh tế, chính trị - xã hội của dân tộc mình

- Chống lại việc lợi dụng quyền dân tộc tự quyết để can thiệp vào nội bộ nước khác

Ba là, liên hiệp công nhân các dân tộc.

Vì: bản chất giai cấp công nhân có tính quốc tế và

có sự thống nhất giữa sự nghiệp giải phóng dân tộc với giải phóng giai cấp

Liên hiệp công nhân các dân tộc nhằm thực hiện quyền bình đẳng các dân tộc và quyền dân tộc tự quyết, đồng thời là sức mạnh bảo đảm sự thắng lợi của giai cấp công nhân tòan thế giới.

2/ Tôn giáo và những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn

đề tôn giáo

a/ Khái niệm tôn giáo: Là một hiện tượng

xã hội bao gồm ý thức tôn giáo, hệ thống tổ chức và những họat động mang tính chất nghi thức tín ngưỡng của nó

Nguồn gốc tôn giáo:

+ Nguồn gốc kinh tế

- xã hội: từ sự bế tắc, bất lực của con người trước những hiện tượng tự nhiên và xã hội

+ Nguồn gốc nhận thức và tâm lý: tôn giáo đáp ứng được nhu cầu đạo đức, tâm lý của con người, góp phần điều chỉnh hành vi của họ

b/ Vấn đề tôn giáo trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Trong chủ nghĩa xã hội tôn giáo vẫn tiếp tục tồn tại, phát triển do:

+ Nguyên nhân nhận thức: con người chưa thể

lý giải hết sức mạnh của những hiện tượng tự nhiên thường xuyên đe dọa cuộc sống con người

+ Nguyên nhân kinh tế: trong xã hội còn nhiều thành phần với nhiều lợi ích khác nhau Sức mạnh của các quy luật kinh tế vẫn thường xuyên ảnh hưởng cuộc sống con người.

+ Nguyên nhân tâm lý: tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội, nó có tính lạc hậu hơn so với tồn tại xã hội

+ Nguyên nhân chính trị xã hội: Trong tôn giáo có những giá trị đạo đức, văn hóa với tinh thần nhân đạo, hướng thiện…đáp ứng được nhu cầu của nhân dân

+ Nguyên nhân văn hóa: sinh họat tín ngưỡng văn hóa đáp ứng được phần nào nhu cầu văn hóa tinh thần của cộng đồng xã hội và trong mức độ nhất định, có ý nghĩa giáo dục ý thức cộng đồng, phong cách, lối sống của mỗi cá nhân trong cộng đồng.

c/ Các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo.

Một là, khắc phục dần những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo trong đời sống xã hội phải gắn liền với việc cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới