ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢCPHẠM VĂN HIỀN NGHIÊN CỨU TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở NGƯỜI CAO TUỔI TẠI XÃ HƯƠNG VINH THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ TỈNH THỪA THIÊN HUẾ NĂM
Trang 1ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC
PHẠM VĂN HIỀN
NGHIÊN CỨU TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG
VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở NGƯỜI CAO TUỔI
TẠI XÃ HƯƠNG VINH THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ
TỈNH THỪA THIÊN HUẾ NĂM 2015
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP BÁC SĨ Y HỌC DỰ PHÒNG
Người hướng dẫn khoa học:
ThS.BS HOÀNG THỊ BẠCH YẾN
Huế - 2016
Trang 2Với tất cả tình cảm sâu sắc và chân thành nhất, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến: Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo Đại học - Trường đại học Y Dược Huế Ban chủ nhiệm Khoa Y tế Công cộng và đặc biệt là quý Thầy, Cô bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm, Trường đại học Y Dược Huế đã tận tình dạy dỗ, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài
Thư viện trường đại học Y Dược Huế
Ban lãnh đạo xã Hương Vinh, cùng toàn bộ các trưởng thôn đã chấp thuận, cho phép tôi được tiến hành thu thập số liệu tại địa phương để hoàn thành nghiên cứu này
Trưởng trạm y tế - Bác sĩ Phạm Thị Thu, cùng toàn bộ nhân viên y tế, các cộng tác viên dân số đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu tại địa phương
Đồng thời tôi xin trân trọng cảm ơn tất cả các đối tượng nghiên cứu đã hợp tác trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu, nhờ những thông tin, số liệu của họ mà tôi có thể hoàn thành luận văn này
Đặc biệt, tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Cô – Th.s.Bs Hoàng Thị Bạch Yến - Cô đã tận tâm, tận lực dạy dỗ, truyền thụ kiến thức đồng thời trực tiếp hướng dẫn, cung cấp tư liệu và khuyến khích tôi hoàn thành luận văn này
Cuối cùng, tôi xin gửi tấm lòng yêu thương sâu sắc đến tất cả bạn bè, người thân, những người đã luôn bên tôi, quan tâm, động viên giúp đỡ về mặt tinh thần cũng như tài chính trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này
Huế, ngày 09 tháng 04 năm 2016
Phạm Văn Hiền
Trang 3Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Số liệu và kết quả trong luận văn này là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ luận văn nào khác Nếu có gì sai sót tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm
Trang 4(Cơ quan của Tổ chức Y tế Thế giới khu vực Tây Thái Bình Dương)
Trang 5Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Một số khái niệm 3
1.2.Dân số người cao tuổi trên thế giới và việt nam 3
1.4 Một số yếu tố liên quan đến tình trạng dinh dưỡng 6
1.5 Một số nghiên cứu trong và ngoài nước 10
1.5 Tổng quan về địa bàn nghiên cứu 12
Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 14
2.1 Đối tượng nghiên cứu 14
2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 14
2.3 Phương pháp nghiên cứu 14
2.4 Phương pháp và kỹ thuật thu thập số liệu 16
2.5 Cách đánh giá và nhận định kết quả 20
2.6 Xử lý số liệu 21
2.7 Đạo đức nghiên cứu 21
Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 22
3.1 Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu 22
3.2 Tình trạng dinh dưỡng của đối tượng nghiên cứu 24
3.3 Một số yếu tố liên quan đến tình trạng dinh dưỡng ở đối tượng nghiên cứu 26
Chương 4 BÀN LUẬN 34
4.1 Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu 34
4.2 Tình trạng dinh dưỡng ở đối tượng nghiên cứu 36
4.3 Một số yếu tố liên quan đến tình trạng dinh dưỡng ở đối tượng nghiên cứu 38
KẾT LUẬN 44
KIẾN NGHỊ 46
TÀI LIỆU THAM KHẢO 47 PHỤ LỤC
Trang 6ĐẶT VẤN ĐỀ
Dinh dưỡng là chức năng mà các cá thể sử dụng thức ăn để duy trì sự sống, nghĩa là thực hiện các hoạt động sống như: sinh trưởng, phát triển, vận động Theo thời gian, sự gia tăng tuổi tác cùng với quá trình lão hóa, suy giảm chức năng và hoạt động của các hệ cơ quan khác thì chức năng dinh dưỡng này cũng bắt đầu thay đổi [27], [57]
Lão hóa tác động đến toàn bộ hệ thống tiêu hóa ở người cao tuổi Khi tuổi càng cao niêm mạc miệng ngày càng mỏng đi, số lượng thần kinh vị giác trên lưỡi cũng mất dần, kèm theo đó là giảm tiết dịch vị của dạ dày và lượng men tiêu hóa ở gan góp phần làm ảnh hưởng lên quá trình tiêu hóa và hấp thụ thức ăn [43]
Bên cạnh sự suy giảm chức năng, hoạt động của các hệ cơ quan thì người cao tuổi thường hay mắc các bệnh mãn tính [22]
Một chế độ dinh dưỡng tốt bao gồm cung cấp đầy đủ năng lượng, protein, vitamin, khoáng chất, chất xơ và nước là cần thiết cho người cao tuổi, làm giảm được nguy cơ mắc các bệnh mãn tính liên quan đến quá trình lão hóa như bệnh tim mạch, loãng xương và tiểu đường [41]
Già hóa dân số đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam, theo dự báo dân số của Tổng cục Thống kê năm 2010 cho thấy tỉ lệ dân số từ 60 tuổi trở lên ở Việt Nam sẽ chạm ngưỡng 10,0% tổng dân số vào năm 2017, tức là dân số Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn “già hóa” từ năm 2017 Tiếp đó, cũng theo dự báo này thì chỉ sau hai thập kỷ nữa dân số Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn “già” khi mà chỉ số già hóa tăng từ 35,5 năm 2009 lên hơn 100 vào năm 2032 [16]
Mặc dù vấn đề dinh dưỡng đối với người cao tuổi là hết sức cần thiết nhưng ở Việt Nam chưa được quan tâm đúng mức, theo kết quả của một số
Trang 7nghiên cứu về tình trạng dinh dưỡng người cao tuổi ở một số tỉnh thành gần đây cho thấy tỉ lệ suy dinh dưỡng ở người cao tuổi vẫn chiếm tỉ lệ cao: 24,2% tại An Giang (2009), 27,5% tại Bến Tre (2011) và Nam Định (2012) là 25,7%, cùng song hành với tình trạng suy dinh dưỡng thì tình trạng thừa cân - béo phì ở người cao tuổi cũng tăng cao một cách đáng ngại, theo các nghiên cứu trên thì tỉ lệ thừa cân - béo phì tương ứng là 14,4%, 28,0% và 9,2% [19], [21], [25]
Điều kiện kinh tế hộ gia đình người cao tuổi nước ta còn khó khăn, theo thống kê năm 2008 khoảng 43% người cao tuổi nước ta vẫn đang làm việc với các công việc khác nhau, nhưng đa số vẫn trong lĩnh vực nông nghiệp với mức thu nhập còn thấp và bấp bênh
Đời sống gia đình, đời sống tinh thần và văn hóa của người cao tuổi thay đổi nhanh chóng Tỉ lệ người cao tuổi sống với con cái đã giảm nhanh, trong khi tỉ lệ hộ gia đình người cao tuổi sống cô đơn hoặc chỉ có
vợ chồng người cao tuổi tăng lên đáng kể Có thể chính những yếu tố trên đây đã tác động đến tình trạng dinh dưỡng ở người cao tuổi [16]
Xuất phát từ những vấn đề trên nên chúng tôi tiến hành nghiên cứu
“Tình trạng dinh dưỡng và một số yếu tố liên quan ở người cao tuổi tại
xã Hương Vinh, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế năm 2015” với những mục tiêu sau:
1 Khảo sát tình trạng dinh dưỡng của người cao tuổi tại xã Hương Vinh, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế năm 2015
2 Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến tình trạng dinh dưỡng ở đối tượng nghiên cứu
Trang 8Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM
1.1.1 Khái niệm về người cao tuổi
Có rất nhiều khái niệm khác nhau về người cao tuổi (NCT) Trước đây, người ta thường dùng thuật ngữ người già để chỉ những người có tuổi, hiện nay “người cao tuổi” ngày càng được sử dụng nhiều hơn Hai thuật ngữ này tuy không khác nhau về mặt khoa học song về tâm lý, “người cao tuổi” là thuật ngữ mang tính tích cực và thể hiện thái độ tôn trọng
Theo quan điểm y học: Người cao tuổi là người ở giai đoạn già hóa gắn liền với việc suy giảm các chức năng của cơ thể [10]
Về mặt pháp luật: Luật người cao tuổi Việt Nam do Quốc Hội thông qua ngày 23/11/2009 đã nêu rõ: “Người cao tuổi là tất cả các công dân Việt Nam
từ 60 tuổi trở lên” [23]
1.1.2 Khái niệm về tình trạng dinh dưỡng
Tình trạng dinh dưỡng (TTDD) là tập hợp các đặc điểm chức phận, cấu trúc và hoá sinh phản ánh mức đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể
Tình trạng dinh dưỡng của các cá thể là kết quả của ăn uống và sử dụng các chất dinh dưỡng của cơ thể Tình trạng dinh dưỡng tốt phản ảnh sự cân bằng giữa thức ăn ăn vào và tình trạng sức khoẻ, khi cơ thể thiếu hoặc thừa dinh dưỡng là thể hiện có vấn đề về sức khoẻ hoặc vấn đề về dinh dưỡng [30]
1.2.DÂN SỐ NGƯỜI CAO TUỔI TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 1.2.1 Trên thế giới
Theo số liệu của Quỹ dân số Liên hợp quốc năm 1980, số người từ độ tuổi 60 trở lên trên thế giới là 378 triệu Sau 30 năm, con số này đã tăng lên gấp đôi (759 triệu) và ước tính đến năm 2050 con số này là 2 tỷ người
Trang 9Trên toàn cầu, phụ nữ chiếm đa số trong dân số cao tuổi, cứ 100 phụ nữ
từ 60 tuổi trở lên thì chỉ có 84 nam giới Cứ 100 phụ nữ từ 80 tuổi trở lên thì chỉ có 61 nam giới [24]
1.2.2 Tại Việt Nam
Dự báo dân số của Tổng cục Thống kê năm 2010 cho thấy tỉ lệ dân số từ
60 tuổi trở lên ở Việt Nam sẽ chạm ngưỡng 10% tổng dân số vào năm 2017 (Kết quả Tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2009 cho thấy tỉ lệ dân số cao tuổi ở Việt Nam là 9%.), tức là dân số Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn “già hóa” từ năm 2017 Tiếp đó, cũng theo dự báo này thì chỉ sau hai thập kỷ nữa dân số Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn “già” khi mà chỉ số già hóa tăng từ 35,5 năm 2009 lên hơn 100 vào năm 2032 [16]
Bảng 1.1 Chỉ số giới tính người cao tuổi tại Việt Nam
Chỉ số giới tính ở NCT Việt Nam cũng có những đặc điểm tương tự như các quốc gia khác trên thế giới cụ thể là chỉ số giới tính nghiêng về nữ giới khi độ tuổi ngày càng cao (Bảng 1.1) Nguyên nhân có thể lý giải cho xu hướng này
là nam giới cao tuổi thường có tỉ suất chết cao hơn nữ giới cao tuổi ở cùng nhóm tuổi [16]
1.3 ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI 1.3.1 Phân loại tình trạng dinh dưỡng theo Tổ chức Y tế Thế giới
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Lương nông của Liên hợp quốc (FAO) đều khuyến nghị dùng Chỉ số khối cơ thể (Body Mass Index = BMI)
để đánh giá TTDD ở người trưởng thành [30]
Chỉ số khối cơ thể (BMI) là một chỉ số đơn giản thể hiện cân nặng theo chiều
Trang 10cao thường được sử dụng để phân loại tình trạng suy dinh dưỡng (SDD), thừa cân (TC) và béo phì (BP) ở người trưởng thành BMI của một người được tính bằng trọng lượng tính bằng kg chia cho bình phương chiều cao tính bằng mét (kg/m2) Ví dụ, một người lớn nặng 70 kg và có chiều cao là 1,75 mét sẽ
có chỉ số BMI là 22,9 [55]
Bảng 1.2 Phân loại tình trạng dinh dƣỡng theo Tổ chức Y tế Thế giới
Suy dinh dưỡng
Trang 11Bảng 1.3 Phân loại tình trạng dinh dưỡng dành cho người châu Á
Suy dinh dưỡng
Tỉ số vòng eo/vòng mông cũng có giá trị để đánh giá sự phân bố mỡ Do
đó chỉ số này được sử dụng để đánh giá tình trạng béo phì Khi tỉ số vòng eo/vòng mông vượt quá 0,9 ở nam giới và 0,8 ở nữ giới thì được coi là béo trung tâm Người ta còn nhận thấy số đo vòng eo thường không liên quan đến chiều cao, có liên quan chặt chẽ đến BMI và tỉ số vòng eo/vòng mông và vì thế được coi như là một tiêu chuẩn đơn giản để đánh giá khối lượng mỡ bụng
và khối lượng mỡ của toàn cơ thể Người ta nhận thấy các nguy cơ tăng lên khi vòng eo ≥ 90 cm đối với nam và ≥ 80 cm đối với nữ [30]
1.4 MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG
1.4.1 Yếu tố sinh học
- Thay đổi về cảm giác
Những thay đổi cảm giác bao gồm suy giảm thị lực, tai nghe kém, giảm cảm nhận về mùi vị và hương vị Những thay đổi tổng thể diễn ra trong thời gian dài, không những ảnh hưởng đến chế độ dinh dưỡng mà còn ảnh hưởng đến tình trạng sức khỏe của NCT
Những thay đổi về khứu giác và vị giác có thể ảnh hưởng đến sở thích
Trang 12tiêu thụ các loại thực phẩm ở NCT Nếu thực phẩm có hương vị kém hấp dẫn
sẽ làm NCT cảm thấy khó tiếp nhận với loại thực phẩm đó
Khi có những thay đổi trong chế độ ăn uống như hạn chế lượng muối ăn, đường hoặc chất béo trong món ăn cũng có thể dẫn đến giảm lượng thức ăn ở NCT [45]
- Thay đổi về tiêu hóa
Một trong những yếu tố quyết định quan trọng của chế độ ăn uống đa dạng trong cuộc sống của NCT là duy trì răng tự nhiên Tại Anh, 58% người cao tuổi ở độ tuổi 75 tuổi trở lên không có răng tự nhiên và ăn uống dựa vào răng giả, những người này có xu hướng ăn ít trái cây và rau Vì vậy, trong khẩu phần ăn thường thiếu một số vi chất dinh dưỡng như vitamin C [35]
Ở dạ dày, sự gia tăng của hormone cholecystokinin (CCK) cùng với tuổi tác làm kéo dài thời gian lưu trữ thức ăn tại dạ dày, nên NCT vẫn còn cảm thấy cảm giác no của bữa ăn trước đó cho đến bữa kế tiếp [47]
Các hoạt động bình thường của đường tiêu hóa diễn ra chậm chạp cộng với những thay đổi chung của cơ thể có ảnh hưởng trực tiếp đến dinh dưỡng Tiết dịch tiêu hóa giảm rõ rệt, mặc dù vẫn đủ enzyme Do đó, NCT có nhiều khả năng bị táo bón hơn người trẻ tuổi [45]
- Thay đổi về chuyển hóa cơ bản
Sự suy giảm khối cơ có thể làm giảm chuyển hóa năng lượng cơ bản Tỉ
lệ trao đổi chất giảm tỉ lệ tương ứng với sự suy giảm khối lượng cơ bắp Giảm năng lượng chuyển hóa cơ bản, đặc biệt là ở nhóm tuổi 50 - 65 tuổi, góp phần vào sự gia tăng mỡ trong cơ thể ở độ tuổi cao hơn [45]
Trong những người 65 tuổi trở lên, thay đổi hormone xảy ra trong quá trình lão hóa có thể gây ra sự tích tụ mỡ Lão hóa có liên quan với sự giảm tiết hormone tăng trưởng, giảm đáp ứng với hormone tuyến giáp, suy giảm testosterone huyết thanh và kháng leptin [33]
Trang 131.4.2 Yếu tố xã hội
Yếu tố xã hội ảnh hưởng đến SDD bao gồm: tình trạng kinh tế nghèo nàn không đủ khả năng để mua thực phẩm NCT sống cô đơn một mình, không có sự hỗ trợ từ người thân, gia đình và xã hội [40]
Số lượng các bữa ăn hàng ngày ít hơn, hàm lượng protein, các loại trái cây và rau quả trong chế độ ăn uống của NCT sống một mình làm gia tăng nguy cơ SDD so với những người sống cùng gia đình [50]
Năng lượng, protein, chất xơ và rất nhiều vi chất dinh dưỡng thấp hơn trong khẩu phần ăn của những NCT thu nhập thấp hơn [47]
Những NCT gặp khó khăn về kinh tế, chẳng hạn như nghèo hoặc có thu nhập thấp, có thể không có khả năng mua đủ lượng thực phẩm Nhiều người đau ốm kéo dài phải để dành tiền mua thuốc hoặc trả tiền nhà, điện, nước… hơn là mua thực phẩm Họ có thể mua thực phẩm rẻ tiền, quá hạn, hết chất dinh dưỡng cốt sao cho khỏi đói [4]
1.4.3 Yếu tố lối sống, thói quen
- Hút thuốc lá
Hút thuốc làm tiêu hao khoảng 10% năng lượng trong 24 giờ Sự gia tăng tiêu hao năng lượng nhiều hơn khi tập thể dục và sau khi ăn Hút thuốc lá làm tăng tiêu hao 10% năng lượng trong hoạt động trao đổi chất, tương ứng khoảng 200 kcal mỗi ngày Nếu không có sự thay đổi lượng calo cung cấp hằng ngày, sự gia tăng tiêu hao năng lượng do chất nicotine có thể dẫn đến mất 10 kg trọng lượng cơ thể trong vòng một năm [46]
Nghiên cứu tại bệnh viện Southampton General và một bệnh viện cộng đồng nhỏ trong Hampshire (Bệnh viện New Forest Lymington) cũng chứng minh: tình trạng hút thuốc ở bệnh nhân bị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính ngoại trú là một yếu tố nguy cơ cho tình trạng SDD [48]
Trang 14- Rượu
Bệnh nghiện rượu thường thấy ở NCT nhưng ít được phát hiện và công
bố Trung bình có 10% đến 14% NCT uống rượu nhiều: nam giới uống sớm hơn và nhiều hơn nữ giới gấp 5 lần
Rượu là một dạng carbohydrat, tích tụ trong gan nên làm bệnh tiểu đường nặng thêm Rượu đưa đến kém dinh dưỡng, thiếu vitamin, đặc biệt là vitamin nhóm B, vì người nghiện rượu uống nhiều hơn ăn [4]
- Thói quen ăn uống
Các chất sinh năng lượng có trong thức ăn như protit, gluxit, lipid trong thức
ăn đều chuyển nhanh thành chất béo dự trữ Một khẩu phần không chỉ nhiều chất béo mới gây BP mà ăn quá nhiều tinh bột, đường, đồ ngọt đều gây BP
Các thói quen khác như ăn nhiều cơm, ăn nhiều vào bữa tối, thích ăn các thức ăn chứa nhiều năng lượng (đường mật, nước ngọt, thịt mỡ, dầu mỡ ), thích ăn các món ăn xào rán cũng là những thói quen không tốt có thể dẫn đến nguy cơ bị BP [17]
Tuy nhiên, một số NCT do kiêng khem quá mức, không dám ăn bất kỳ một loại thực phẩm nào ngay cả cá hoặc sữa là loại thực phẩm rất cần cho nhu cầu dinh dưỡng ở mọi lứa tuổi, dần dần dẫn đến SDD [14]
1.4.4 Hoạt động thể lực
Cấu tạo khối cơ bắp của cơ thể thay đổi theo hướng giảm dần khi tuổi càng cao Ở phụ nữ sau thời kỳ mãn kinh và người già trên 80 tuổi thì những thay đổi này càng diễn ra nhanh hơn [47]
Khối lượng khối cơ của cơ thể có vai trò chuyển hóa quan trọng bởi vì
cơ xương là nơi chuyển hóa glucoze lớn nhất và khối cơ liên quan đến sự dung nạp glucoze
Luyện tập thể dục là cách tốt nhất chống lại sự nặng bụng, duy trì khối
cơ, do đó có khả năng ngăn chặn hay thậm chí đảo lộn những ảnh hưởng xấu
Trang 15do lối sống ít vận động gây ra Nếu duy trì hay làm tăng khối nạc bằng thể dục, thì có thể giữ vững mức năng lượng và dinh dưỡng ăn vào, giữ tỉ lệ chuyển hóa cơ bản không thay đổi [28]
Người cao tuổi nên vận động tập thể dục như đi bộ, đi xe đạp, đi bơi, hoặc tập dưỡng sinh ít nhất 30 phút mỗi ngày [58]
1.4.5 Tình trạng sức khỏe và bệnh tật
Theo báo cáo của Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam thì nguyên nhân bệnh tật của NCT đang thay đổi nhanh chóng khiến cho gánh nặng
“bệnh tật kép” ngày càng rõ ràng Một mặt, NCT đang phải chịu nhiều bệnh
do lão hóa gây ra; mặt khác, NCT cũng phải chịu các bệnh phát sinh do thay đổi lối sống dưới tác động của biến đổi kinh tế - xã hội trong quá trình tăng trưởng và phát triển kinh tế [16]
Ở những bệnh nhân trên 65 tuổi, sự gia tăng các bệnh mãn tính liên quan đến quá trình lão hóa làm giảm hoạt động thể chất, cùng với đó là lối sống tĩnh tại, giảm làm việc khi tuổi đã cao làm cho NCT dễ tăng cân hơn Ngoài việc có khó khăn với các hoạt động của cuộc sống hàng ngày, NCT bị BP có nhiều khả năng không thể đi bộ được xa, đi mua sắm, hoặc tham gia vào các hoạt động khác để tăng thêm chất lượng cuộc sống [33]
1.5 MỘT SỐ NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
1.5.1 Nghiên cứu ngoài nước
Nghiên cứu của Aliabadi và cộng sự (2008) mô tả về TTDD của NCT (≥
60 tuổi) Iran cho thấy tỉ lệ NCT có nguy cơ SDD là 45,3% và tỉ lệ SDD là 12,0% Nữ có nguy cơ SDD cao hơn nam NCT có trình độ học vấn thấp, sống một mình và ở vùng nông thôn có nguy cơ SDD cao hơn NCT có trình
độ học vấn cao, vùng thành thị và sống với gia đình [34]
Nghiên cứu của Torres LH và cộng sự (2008 - 2009) trên 900 NCT tại Campinas, Brazil, cho kết quả NCT (≥ 60 tuổi) không có răng nanh hoặc
Trang 16không mang răng giả có nhiều nguy cơ bị SDD (tỷ số chênh (OR) = 3,94) và TC/BP (OR = 2,88) Nam giới (OR = 0,56) và những người không sử dụng thuốc để điều trị bệnh (OR = 0,41) ít có khả năng bị TC/BP NCT hút thuốc (OR = 2,62) có nhiều nguy cơ bị SDD NCT với thu nhập trung bình từ 3,1 đến 5 lần mức chuẩn (OR = 1,69) có nhiều khả năng bị TC/BP (một mức chuẩn tương đương 126,88 USD) so với nhóm thu nhập thấp hơn [54]
Nghiên cứu Iftikhar Alam và cộng sự (2011) trên 526 NCT nam giới tại Pakistan cho kết quả tỉ lệ BP, TC và SDD lần lượt là 13,1%, 3,1%và 10,8% Nhóm tuổi từ 60 đến 70 tuổi có tỉ lệ TC/BP cao nhất trong mẫu nghiên cứu chiếm 8,6%, sau đó là nhóm 70 đến 80 tuổi là 4,0% và nhóm trên 80 là 0,6% [42]
Nghiên cứu của Indeks Jisim Tubuh và cộng sự tại Malaysia (2012) tỉ lệ SDD ở NCT (≥ 60 tuổi) là 17,4% (BMI <18,5 kg/m2), tỉ lệ TC/BP (BMI ≥ 25 kg/m2) là 28,4% Tỉ lệ SDD (20,7%) và TC/BP (35,6%) ở nữ giới cao hơn nam giới với tỉ lệ là 15,4% và 24,2% với p < 0,05 [43]
Nghiên cứu của Dwit Tessfamichael và cộng sự (2014) tại Ethiopia cho kết quả tỉ lệ SDD là 21,9% Nhóm NCT không biết đọc, biết viết có khả năng
bị SDD cao gấp 2,7 lần nhóm biết đọc, biết viết Nữ giới có nguy cơ SDD cao gấp 3 lần so với nam giới Nhóm NCT có điều kiện kinh tế nghèo có nguy cơ SDD cao gấp 1,8 lần so với nhóm giàu [53]
1.5.2 Nghiên cứu trong nước
Theo kết quả nghiên cứu của Trần Thị Minh Hạnh và cộng sự (2001) cho thấy cả hai tình trạng SDD và TC tồn tại song song ở NCT lần lượt là 21,4%
và 17,8% Nam giới và người trên 80 tuổi là đối tượng có nguy cơ SDD Tỉ lệ SDD ở nam giới 26,4% và ở nữ là 18,0%, vùng ngoại thành có tỉ lệ SDD cao hơn so với vùng nội thành với tỉ lệ là 28,3% so với 8,4% [8]
Theo Nguyễn Đỗ Huy, Nguyễn Thị Lâm (2009) thì tỉ lệ SDD của tất cả bệnh nhân là 21,5% Tỉ lệ SDD theo BMI của bệnh nhân > 65 tuổi cao hơn gần 2 lần so với tỉ lệ này ở bệnh nhân < 65 tuổi (p<0,05) [12]
Trang 17Nghiên cứu của Phạm Thị Tâm và cộng sự (2009) tại Tân Châu - An Giang thì tỉ lệ SDD là 24,2% Nhóm ≥ 80 tuổi có tỉ lệ SDD cao nhất 33,7% TC/BP chiếm 14,4% Tỉ lệ TC/BP cao nhất ở nhóm 60-69 tuổi (19,7%) Kết quả nghiên cứu cho thấy NCT nam SDD (26,6%) cao hơn nữ (22,3%) Ngoài
ra, NCT có thói quen ăn một bữa chính trong ngày có nguy cơ SDD gấp 2,61 lần NCT ăn hai bữa chính trong ngày (p < 0,05) [25]
Nghiên cứu của Hà Thị Ninh (2011) tại Mỏ Cày – Bến Tre, tỉ lệ SDD của NCT chiếm 27,5%, tỉ lệ TC/BP là 28,0% Tỉ lệ béo trung tâm là 21,0% Nhóm tuổi có tỉ lệ SDD cao nhất là trên 80 tuổi chiếm 38,1%, nhóm dưới 70 tuổi có tỉ lệ TC/BP cao nhất chiếm 35,0% Nữ có tỉ lệ TC/BP là 31,4% cao hơn so với tỉ lệ TC/BP của nam là 17,4% Nam có tỉ lệ SDD là 41,3% cao hơn
so với nữ 22,8% Nhóm hiện đang hút thuốc lá có tỉ lệ SDD cao gấp 1,8 lần so với nhóm không hút thuốc lá [19]
Kết quả nghiên cứu “Tình trạng dinh dưỡng của NCT xã Hải Toàn, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định năm 2012” của Trần Thị Phúc Nguyệt, Nguyễn Văn Khiêm cho thấy, tỉ lệ SDD ở NCT chiếm 25,7%, nhóm nữ giới (28,0%) cao hơn nam giới (21,2%) Tỉ lệ TC của NCT 9,2% chung cho cả 2 giới, tỉ lệ TC nhóm nữ giới (10,0%) cao hơn nhóm nam giới (7,7%), không gặp trường hợp nào BP cho cả 2 giới [21]
Theo nghiên cứu của Đỗ Thanh Giang (2012) tại Thái Bình tỉ lệ SDD của NCT là 26,3%, tỉ lệ TC/BP (BMI ≥ 23) là 20,6%, tỉ lệ béo trung tâm của đối tượng là 28,2% Cân nặng và chiều cao của nam đều cao hơn nữ và ở nhóm tuổi càng cao thì cân nặng và chiều cao trung bình càng giảm [6]
1.5 TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
- Vị trí địa lý: Xã Hương Vinh nằm về phía Đông của thị xã Hương Trà, cách thị trấn Tứ Hạ 15 km, cách trung tâm Thành phố Huế 4 km về phía Bắc
- Xã có diện tích tự nhiên là 721 ha chiếm 1,35 % diện tích tự nhiên của thị xã Hương Trà Xã được chia làm 08 thôn và 01 đội, gồm: Thế Lại
Trang 18Thượng, Bao Vinh, Địa Linh, La Khê, Minh Thanh, Triều Sơn Nam, Triều Sơn Đông, Thủy Phú và 12B
Điều kiện kinh tế - xã hội
Hương Vinh là một xã nằm ở vị trí trung gian giữa thành phố Huế và các đô thị vệ tinh như Tứ Hạ, Thuận An, có các trục đường giao thông quan trọng như tỉnh lộ 4, tỉnh lộ 8B đi qua nên xã có điều kiện phát triển dịch vụ du lịch và tiểu thủ công nghiệp Theo thống kê năm 2013 thu nhập bình quân đầu người của xã là 22,9 triệu đồng/người/năm Tỉ lệ hộ nghèo năm 2013 là 3,95%
- Y tế
Trạm y tế xã ở gần trục đường giao thông của xã, có diện tích 2500 m2, tổng số cán bộ: 08 người, có 10 phòng chức năng, có nguồn nước sinh hoạt và nhà tiêu hợp vệ sinh, thu gom và xử lý chất thải y tế theo quy định Trạm y tế
xã đã đạt chuẩn quốc gia từ năm 2008, đến nay vẫn duy trì giữ vững đạt chuẩn theo Bộ tiêu chí Quốc gia y tế xã giai đoạn 2011-2020
Trang 19Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên đang sinh sống tại xã Hương Vinh, thị
xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế vào thời điểm điều tra
Tiêu chuẩn lựa chọn
Người cao tuổi có hộ khẩu và thường xuyên sinh sống tại khu vực nghiên cứu, tự nguyện tham gia, hợp tác, trí tuệ còn minh mẫn có thể tham gia phỏng vấn được
Tiêu chuẩn loại trừ
Người cao tuổi bị các khuyết tật trên cơ thể không thuận lợi cho đối tượng để tiến hành đo chỉ số nhân trắc như gù, cụt chân, các trường hợp đi đứng khó khăn hay không đi đứng được
Người cao tuổi quá già yếu, khiếm thính, khiếm thị, đang điều trị bệnh nặng không thể tham gia nghiên cứu
Người cao tuổi mắc các bệnh lý không thể trả lời phỏng vấn (như Alzheimer, rối loạn tâm thần…) hoặc từ chối tham gia nghiên cứu
2.2 ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
Địa điểm nghiên cứu: xã Hương Vinh, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế
Thời gian nghiên cứu: từ ngày 01/10/2015 đến ngày 30/04/2016
2.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.3.1 Thiết kế nghiên cứu
Mô tả cắt ngang, nghiên cứu định lượng
Trang 202.3.2 Cỡ mẫu
Áp dụng công thức tính cỡ mẫu ước lượng một tỉ lệ:
n = ⁄ Trong đó: n là cỡ mẫu
Z là hệ số tin cậy, với mức tin cậy trong nghiên cứu là 95% hệ số Z là: 1,96
p: là tỉ lệ SDD ở NCT đã biết, theo nghiên cứu của Trần Thị Phúc Nguyệt và Nguyễn Văn Khiêm ở NCT tại Nam Định năm 2012 thì tỉ lệ SDD
ở NCT là 25,7% Vì vậy, chọn p = 25,7% [21]
d là độ chính xác của nghiên cứu, chọn d = 0,05
Cỡ mẫu của nghiên cứu là: n =
Ước lượng khoảng 10% từ chối phỏng vấn hoặc lý do nào đó không tiếp cận được đối tượng nghiên cứu
Vậy tổng cỡ mẫu của nghiên cứu là n = (294 * 10%) + 294 = 325 NCT
Bước 3: Lập danh sách các đối tượng nghiên cứu gửi cho Trưởng trạm y
tế và Trưởng thôn Sau đó phân nhóm các đối tượng theo đơn vị tổ dân số để tiến hành thu thập số liệu
Trang 212.4 PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT THU THẬP SỐ LIỆU
2.4.1 Phương pháp thu thập số liệu
Đánh giá TTDD: Sử dụng phương pháp nhân trắc học dinh dưỡng để thu thập cân nặng, chiều cao, vòng eo, vòng mông của đối tượng nghiên cứu Phỏng vấn trực tiếp đối tượng nghiên cứu, sử dụng bộ câu hỏi soạn sẵn
để tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến TTDD
2.4.2 Kỹ thuật thu thập số liệu
Các điều tra viên sẽ được tập huấn về mục đích, cách tiến hành phỏng vấn, cách đo các chỉ số nhân trắc trước lúc tiến hành điều tra
Điều tra viên sẽ đến hộ gia đình thực hiện phỏng vấn để thu thập thông tin và tiến hành đo chỉ số nhân trắc tại hộ gia đình
2.4.3 Kỹ thuật đo chỉ số nhân trắc
- Cân nặng: Sử dụng cân sức khỏe Tania, có độ chia chính xác đến 0,1
kg Sau khi cân được 10 lần, cân được kiểm tra lại độ chính xác bằng cách cân với một vật đã biết trọng lượng trước đó Các đối tượng khi cân phải mặc áo quần gọn nhẹ, không mang dép, không đội mũ và cầm bất cứ vật gì Đối tượng đứng giữa bàn cân, không cử động, mắt nhìn thẳng, trọng lượng phân
bổ đều hai chân Cân được đặt vị trí ổn định và bằng phẳng, chỉnh cân về vị trí cân bằng ở số không Người đọc nhìn thẳng chính giữa mặt cân, đọc khi cân thăng bằng, ghi số theo kg với 1 số thập phân (0,1 kg) [31]
- Đo chiều cao đứng: dùng thước cuộn lưỡi thép Stanley có chiều dài 3 mét, có điểm bấm giữ cố định và có độ chia đến milimet Đối tượng bỏ dép,
mũ, khăn trùm đầu, đi chân không, đứng thẳng, quay lưng vào tường Tư thế đứng sao cho gót chân, bắp chân, mông, vai và đầu theo một đường thẳng áp sát vào tường (6, 7, 12, 13, 14), mắt nhìn thẳng về phía trước theo đường nằm ngang (8), hai tay bỏ thõng hai bên mình (hình 2.1) Dùng thước dẹt đặt lên đỉnh cao nhất của đầu, song song với mặt đất, đánh dấu vị trí trên tường giao
Trang 22nhau với thước Dùng thước cuộn lưỡi thép đo chiều cao từ mặt đất đến điểm đánh dấu, ghi lại chiều cao theo đơn vị centimet và một số lẻ [31]
Hình 2.1 Tư thế đo chiều cao đứng
Nguồn: Viện dinh dưỡngViệt Nam [31]
- Vòng eo và vòng mông: dùng thước dây không giãn có chiều dài 1,5 mét và có độ chia đến milimet Đối tượng đứng thẳng ở tư thế thoải mái, kết quả đo ghi theo centimet (cm) và làm tròn một số lẻ (0,1 cm) Vòng eo là vòng bé nhất ở bụng đi qua điểm giữa bờ dưới xương sườn cuối và đỉnh mào chậu trên mặt phẳng ngang Vòng mông là vòng lớn nhất đi qua mông [3]
Hình 2.2 Vị trí đo vòng eo và vòng mông
Nguồn: https://vi.wikipedia.org.[1]
2.4.4 Biến số nghiên cứu
- Nhóm biến số thông tin chung của đối tượng nghiên cứu bao gồm: + Nhóm tuổi: phân thành 3 nhóm là 60 – 69, 70 – 79, 80 tuổi trở lên + Giới: phân định thành nam và nữ
Đo ở chỗ
bé nhất
Đo ở chỗ lớn nhất
Trang 23+ Tôn giáo: gồm các tôn giáo là Thiên chúa giáo, Phật giáo, không theo tôn giáo và tôn giáo khác Do đặc điểm TTDD có liên quan đến chế độ ăn chay nên khi phân tích mối liên quan chia làm hai nhóm là theo Phật giáo và không theo Phật giáo
+ Trình độ học vấn: là lớp học cao nhất đã hoàn tất trong hệ thống giáo dục quốc dân mà người đó đã theo học gồm các nhóm: mù chữ, tiểu học, trung học cơ sở (THCS), trung học phổ thông (THPT) trở lên
+ Nghề nghiệp hiện tại gồm: nội trợ, ở nhà; làm ruộng, rẫy; làm thuê; buôn bán và nhóm nghề khác Khi phân tích mối liên quan thì dựa vào nghề nghiệp để xác định tình trạng làm việc ở NCT gồm:
• Có làm việc: là đối tượng còn làm các công việc như làm ruộng, rẫy, làm thuê, buôn bán và làm các nghề khác
• Không làm việc: là các đối tượng như ở nhà, nội trợ, thất nghiệp
+ Tình trạng hôn nhân gồm: có vợ/chồng, độc thân, ly thân/ly dị, góa vợ/chồng Khi phân tích mối liên quan chúng tôi chia lại làm hai nhóm như sau:
• Có vợ/chồng
• Khác bao gồm: độc thân, ly thân/ly dị và góa vợ/chồng
+ Hoàn cảnh sống bao gồm:
• Sống một mình: hiện tại không sống chung với ai
• Sống với vợ/chồng: đối tượng chỉ sống với vợ hoặc chồng, không sống chung với con cháu
• Sống với con/cháu: đối tượng chỉ sống với con cháu không sống chung với chồng hoặc vợ
• Sống với vợ/chồng và con/cháu: đối tượng hiện đang sống cùng vợ/chồng và con/cháu
Khi phân tích mối liên quan thì hoàn cảnh sống của đối tượng được chia làm hai nhóm là sống một mình và sống cùng người thân (sống với vợ/chồng, sống với con/cháu, sống với vợ/chồng và con/cháu)
Trang 24+ Đánh giá tình trạng kinh tế dựa trên đánh giá của địa phương, loại nhà
ở và các phương tiện sinh hoạt trong gia đình
• Nghèo: dựa theo phân loại đánh giá của địa phương bao gồm các đối tượng được xếp hộ nghèo và cận nghèo
• Trung bình: các đối tượng không được địa phương xếp vào hộ nghèo
và cận nghèo, nhà vách ván hay tường gạch, lợp tôn hay mái ngói, có một vài phương tiện sinh hoạt trong gia đình như: xe máy, ti vi,…
• Khá giả: các đối tượng có nhà mái bằng, nhà tầng, tường gạch, có đầy
đủ các phương tiện sinh hoạt trong gia đình như: xe máy, ti vi, tủ lạnh, ghế salon, tủ trưng bày…
- Nhóm biến số lối sống, thói quen ăn uống của đối tượng nghiên cứu + Hút thuốc lá gồm:
• Đang hút thuốc lá: đối tượng có hút thuốc lá với bất kỳ số lượng nào trong vòng 12 tháng qua [26]
• Đã từng hút thuốc lá: đối tượng đã từng hút thuốc lá trước đây, hiện tại không hút thuốc lá với bất kỳ số lượng nào trong vòng 12 tháng qua
• Không hút thuốc: đối tượng chưa bao giờ hút thuốc lá
+ Sử dụng rượu bia gồm:
• Có sử dụng rượu bia: là đối tượng có sử dụng hằng ngày, mỗi ngày sử dụng nhiều hơn 2 cốc (một cốc chuẩn = 340 ml bia hoặc 45 ml rượu mạnh hoặc 150 ml rượu vang) [4]
• Không sử dụng rượu bia: đối tượng hoàn toàn không sử dụng hoặc chỉ
sử dụng thỉnh thoảng khi đi đám tiệc hoặc sử dụng < 1 lần/tuần
+ Tập thể dục gồm:
• Có tập thể dục: tập thể dục ≥ 30 phút/ngày và ít nhất 3 ngày/tuần
• Không tập thể dục: không tập thể dục hoặc tập thể dục dưới 30 phút/ngày và dưới 3 ngày/tuần [18]
Trang 25+ Sức khỏe răng miệng (SKRM) gồm:
• Có vấn đề SKRM: là khi đối tượng trả lời như mất răng, đau, ê buốt khi
ăn, mang răng giả, khô miệng, khó cảm nhận mùi vị thức ăn,…
• Bình thường
+ Số bữa ăn bao gồm: < 3 bữa, 3 bữa, > 3 bữa [29]
+ Thói quen sử dụng thức ăn ngọt:
• Có sử dụng thường xuyên là đối tượng có sử dụng các loại đồ uống, các loại thức ăn ngọt ≥ 4 lần/tuần
• Không sử dụng thường xuyên là đối tượng không sử dụng hay chỉ thỉnh thoảng sử dụng các loại đồ uống, thức ăn ngọt khi có đám tiệc hay lễ hội hoặc
- Phân loại TTDD ở đối tượng nghiên cứu theo cơ quan của Tổ chức Y
tế Thế giới khu vực Tây Thái Bình Dương (WPRO - WHO) để phù hợp hơn với người Việt Nam [56]
- Ngoài ra để đánh giá thêm tình trạng BP chúng tôi cũng tiến hành đánh giá thêm tỉ số vòng eo/vòng mông theo khuyến nghị của Viện dinh dưỡng Việt Nam để xác định tỉ lệ béo trung tâm ở đối tượng nghiên cứu
- Xác định một số yếu tố liên quan đến TTDD bao gồm:
+ Xác định mối liên quan giữa TTDD với một số đặc điểm nhân khẩu học ở đối tượng nghiên cứu như nhóm tuổi, giới, trình độ học vấn, tôn giáo, tình trạng kinh tế, làm việc, hôn nhân và hoàn cảnh sống
Trang 26+ Xác định mối liên quan giữa TTDD với lối sống, thói quen ăn uống ở đối tượng nghiên cứu như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, tập thể dục, số bữa
ăn, sức khỏe răng miệng và thói quen ăn ngọt
+ Xác định mối liên quan giữa TTDD với tình hình điều trị bệnh tật ở đối tượng nghiên cứu
2.7 ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu được tiến hành khi có sự chấp thuận của trạm y tế và chính quyền địa phương
Đối tượng phỏng vấn được giải thích cụ thể về mục đích, ý nghĩa của nghiên cứu Đối tượng được hỏi ý kiến và có quyền từ chối tham gia nghiên cứu
Các thông tin thu thập được lưu trữ, giữ bí mật và chỉ phục vụ cho mục đích nghiên cứu khoa học
Trang 27Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1 THÔNG TIN CHUNG VỀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
3.1.1 Nhóm tuổi, giới, tôn giáo và trình độ học vấn
Bảng 3.1 Thông tin về nhóm tuổi, giới, tôn giáo và trình độ học vấn
ở đối tượng nghiên cứu
Trang 283.1.2 Tình trạng kinh tế, nghề nghiệp hiện tại và hôn nhân
Bảng 3.2 Thông tin về tình trạng kinh tế, nghề nghiệp hiện tại
và hôn nhân ở đối tƣợng nghiên cứu
Phần lớn NCT có điều kiện kinh tế trung bình (61,5%), tỉ lệ người nghèo
và khá giả gần tương đương nhau
Đa số NCT hiện tại đang ở nhà, làm nội trợ chiếm 68,9%, tỉ lệ NCT làm ruộng, rẫy chiếm 17,6%
Phần lớn NCT có vợ/chồng (65,2%), tỉ lệ góa vợ/chồng là 33,2%, một tỉ
lệ nhỏ NCT đang ly thân/ly dị và độc thân
Trang 29Bảng 3.3 Thông tin về chỉ số nhân trắc của đối tƣợng nghiên cứu
Cân nặng và chiều cao trung bình của đối tượng nghiên cứu là 50,9 (kg)
và 155 (cm), trong đó cân nặng và chiều cao trung bình của nam lớn hơn nữ Vòng eo và vòng mông trung bình ở đối tượng nghiên cứu lần lượt là 76,3 (cm) và 87,3 (cm)
0 5 10 15 20 25 30 35
Sống với vợ/chồng Sống với con/cháu Sống với vợ/chồng và con/cháu
Sống một mình
30.2 29.8 31.1 8.9
Trang 303.2.2 Tình trạng dinh dƣỡng ở đối tƣợng nghiên cứu
Bảng 3.4 Tình trạng dinh dƣỡng của đối tƣợng nghiên cứu theo BMI
3.2.3 Tình trạng béo trung tâm ở đối tƣợng nghiên cứu
Biểu đồ 3.2 Tỉ lệ béo trung tâm ở đối tƣợng nghiên cứu
Trang 313.3 MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN TÌNH TRẠNG DINH DƢỠNG Ở ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU
3.3.1 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng với nhóm tuổi
Bảng 3.5 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng với nhóm tuổi TTDD
và thấp dần ở nhóm tuổi cao hơn Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05)
3.3.2 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và giới tính
Bảng 3.6 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và giới tính
Trang 323.3.3 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và trình độ học vấn
Bảng 3.7 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và trình độ học vấn
3.3.4 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và tôn giáo
Bảng 3.8 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và tôn giáo
Trang 333.3.5 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và tình trạng kinh tế
Bảng 3.9 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và tình trạng kinh tế
Nhóm NCT có điều kiện kinh tế nghèo có tỉ lệ SDD cao nhất (33,3%) và
tỉ lệ TC/BP thấp nhất (20,0%) Ngược lại, nhóm có điều kiện kinh tế khá giả
có tỉ lệ TC/BP cao nhất (36,9%) và tỉ lệ SDD thấp nhất (15,4%) Sự khác biệt
có ý nghĩa thống kê (p < 0,05)
3.3.6 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và tình trạng làm việc
Bảng 3.10 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và tình trạng làm việc
Trang 343.3.7 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và tình trạng hôn nhân
Bảng 3.11 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và tình trạng hôn nhân
3.3.8 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và hoàn cảnh sống
Bảng 3.12 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và hoàn cảnh sống
Trang 353.3.9 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và hút thuốc lá
Bảng 3.13 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và hút thuốc lá
3.3.10 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và sử dụng rƣợu bia
Bảng 3.14 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và sử dụng rƣợu bia
Trang 363.3.11 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và tập thể dục
Bảng 3.15 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và tập thể dục
3.3.12 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và số bữa ăn
Bảng 3.16 Liên quan giữa tình trạng dinh dƣỡng và số bữa ăn