Tài liệu giáo trình môn quản trị chiến lược

GIỚI THIỆU VỀ MÔN HỌCMục tiêu của môn học ❑ Cung cấp cho học viên những kiến thức hiện đại về chiến lược, quy trình quản trị chiến lược và các phương pháp phân tích hỗ trợ quản t

Môn h ọc

TS Võ Tấn Phong Mail: phongvt8294@gmail.com

GIỚI THIỆU VỀ MÔN HỌC

Mục tiêu của môn học

❑ Cung cấp cho học viên những kiến thức hiện đại về chiến lược, quy trình quản trị chiến lược và các

phương pháp phân tích hỗ trợ quản trị chiến lược;

❑ Giúp cho học viên có khả năng phân tích và đánh giá môi trường bên ngoài cũng như bên trong doanh

nghiệp để xác định cơ hội, nguy cơ, điểm mạnh và

điểm yếu;

❑ Giúp học viên có được những công cụ hỗ trợ cho việc xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững cho doanh

nghiệp, làm cơ sở để hoạch định những chiến lược

hiệu quả và đạt được mục tiêu của doanh nghiệp

Nội dung của môn học

❑ Đối tượng chính của môn học là nghiên cứu mối quan hệ

hỗ tương giữa các yếu tố của môi trường bên ngoài với các nguồn lực của doanh nghiệp;

❑ Môn học có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành tầm nhìn và tư duy chiến lược cho nhà quản trị cũng như khả năng hoạch định và phối hợp các hoạt động tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp;

❑ Học viên phải có khả năng phân tích và tổng hợp, có

kiến thức về các lĩnh vực: Marketing, nhân sự, tài

chính… để từ đó xây dựng các giải pháp chiến lược tổng thể nhằm đạt được mục tiêu dài của doanh nghiệp.

Tài liệu tham khảo

[1] David (2003) Khái luận về quản lý chiến lược NXB Thống kê

[2] Nguyễn Thị Liên Diệp và Phạm Văn Nam (2008) Chiến lược và

chính sách kinh doanh NXB Lao động-Xã hội.

[3] Grunig & Kuhn (2003) Hoạch định chiến lược theo quá trình NXB

Khoa học – Kỹ thuật.

[4] Smith và cộng sự (1995) (người dịch Bùi Văn Đông) Chiến lược và

sách lược kinh doanh NXB Thống kê

[5] Ngô Kim Thanh (2012) Quản trị chiến lược NXB Đại học Kinh tế

quốc dân Hà Nội.

[6] Nguyễn Văn Tiến và Võ Tấn Phong (2021) Giáo trình quản trị chiến

lược nâng cao Trường Đại học Ngân hàng TP HCM NXB Tài chính.

[7] Hill et al (2015) Strategic Management – An integrated Approach,

11 th Ed Cengage Learning

[8] Hunger & Wheelen (2001) Essentials of Strategic Management, 2nd

Edition New Jersey: Prentice Hall Inc.

GIỚI THIỆU VỀ MÔN HỌC

Nội dung

Chương 1 Giới thiệu về quản trị chiến lược

Chương 2 Sứ mệnh, tầm nhìn và các mục tiêu chiến lược Chương 3 Phân tích môi trường bên ngoài

Chương 4 Phân tích môi trường nội bộ

Chương 5 Xây dựng chiến lược – chiến lược công ty

Chương 6 Xây dựng chiến lược – chiến lược đơn vị kinh doanh

Chương 7 Xây dựng chiến lược – chiến lược chức năng Chương 8 Triển khai chiến lược

Chương 9 Kiểm soát và đánh giá chiến lược

GIỚI THIỆU VỀ MÔN HỌC

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

1 Giới thiệu tổng quan

2 Sự tiến triển của quản trị chiến lược

3 Chiến lược

4 Quản trị chiến lược

5 Các cấp chiến lược

6 Quá trình quản trị chiến lược

7 Những yêu cầu và lợi ích của quản trị chiến

lược

Nội dung

1 Doanh nghiệp đang ở đâu? (Tình trạng hiện tại Position)

Quản trị chiến lược là để trả lời

các câu hỏi sau đây:

Khi bàn luận về chiến lược người ta bàn luận về những vấn đề gì?

❑

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Sự phát triển của quản trị chiến lược

Hoạch định tài chính cơ sở (Basic Financial

Planning)

Hoạch định dài hạn (Long Range Planning) (theo

phép ngoại suy - Extrapolation)

Hoạch định chiến lược (Strategic Planning) (định

hướng bên ngoài – Externally Oriented)

Quản trị chiến lược (Strategic Management)

Chiến lược của những hệ thống phức tạp (Complex Systems): gồm phức tạp tĩnh hay mới nổi (Complex Static Systems hay Emergence) và phức tạp động hay sự cân bằng chiến lược (Complex Dynamic Systems hay Strategic Balance)

Hoạch định dài hạn Rủi ro

Các nguồn lực

Chiến lược

Vị thế

Khả năng cạnh tranh

Sự tuyệt hảo

Sự thực thi

Thành tích

Thay đổi

Đổi mới Làm hồi sinh

Thời gian

Chiến lược tổng quát Quản trị chiến lược

Sự phát triển của quản trị chiến lược

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

chiến lược (Conceptualizing Strategic

Management)

Quan điểm kinh tế

về chiến lược của tổ chức công nghiệp (Industrial

Organization Economics View of Strategy)

Quan điểm chiến lược dựa vào nguồn lực (Resource based View of

Strategy)

Hình mẫu mới cho quản trị chiến lược (New Paradigm for Strategic Management)

Porter (1980) Porter (1986)

Barlett (1979) và Ghoshal (1986) Wernerfelt (1984) Barney (1991) Prahalad và Hamel (1990)

Nonaka (1991) Hamel (2000) Pfeffer và Sutton (2000)

Phát triển lợi thế cạnh tranh

Phát triển những nguồn lực và năng lực

Học hỏi, kiến thức và đổi mới

Đổi mới chiến lược

Sự hợp lý

(Rationale)

Chiến lược được xem là một qui tắc

để ra quyết định

Đánh giá và thực thi những khía cạnh quan trọng của chiến lược được hình thành

Phân tích 5 yếu

tố của sự hấp dẫn của ngành

để phát triển lợi thế cạnh tranh bằng các chiến lược tổng quát

Những nguồn lực

có giá trị, hiếm

có, khó bắt chước không có sự thay thế gần gũi có thể

là nguồn lực của lợi thế cạnh tranh bền vững

Mô hình chiến lược năng động theo đó các doanh nghiệp đạt được những thông tin

có giá trị, tạo được kiến thức và tích lũy được những năng lực

vô hình trong quá trình học hỏi.

Ma trận tăng trưởng thị phần

Chuỗi giá trị

(Value chain)

Mô hình 5 yếu tố

Lựa chọn chiến lược

Năng lực lõi

Hệ thống giá trị

VRIO (Value, Rarity,

Imitability, Orgainsation)

Lý thuyết trò chơi

Những hệ thống công nghệ tin học tích hợp mới

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

“NOBODY REALLY KNOWS WHAT STRATEGY IS!”

The Economist (3/1993)

Theo Jeffrey Bracker (Georgia State University),danh từ “chiến lược” xuất phát từ tiếng Hy Lạp

là “Strategos” – nghĩa tiếng Anh là “A general”

có ngữ căn với nghĩa là “Army” (quân đội) và

“Lead” (lãnh đạo) Động từ strategos của tiếng

Hy Lạp có nghĩa theo tiếng Anh là lên kế hoạch

đánh tan kẻ thù bằng việc sử dụng có hiệu quả những nguồn lực (To plan to destruction of one’s enemies through effective use of resources).

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Khái niệm

Chiến lược

Từ chiến lược được Socrates sử dụng trong kinh doanh lần đầu tiên khi ông nói về việc thất bại của Nichomachides (là một quân nhân) trong việc bầu chọn vào cương vị đại tướng so với ông

Atisthenes (là một doanh nhân) và chỉ cho

Nichomachides rằng trong cả hai trường hợp là

một người hoạch định việc sử dụng nguồn lực của mình để đạt được những mục tiêu (++)

Định nghĩa

“ việc xác định những mục tiêu định lướng

và cụ thể dài hạn của một doanh nghiệp và

thực hiện các chương trình hành động và bố

trí nguồn lực cần thiết để thực hiện các mục

“Chiến lược là phân tích tình trạng hiện

tại và sự thay đổi nếu cần thiết Gắn liền

với nó là tìm ra những nguồn lực của

doanh nghiệp hay nguồn lực nào là cần

Management)

(1909-2005)

(1918-2007)

Định nghĩa

“Chiến lược công ty là một mô thức của

các quyết định trong công ty, xác định

và gắn kết với các mục tiêu, các mục đích,

các mục tiêu cụ thể, đồng thời tạo ra

các chính sách có tính nguyên tắc

và các kế hoạch để đạt được các mục tiêu, cũng như xác

định phạm vi kinh doanh (range of business) mà công ty theo đuổi, loại tổ chức kinh tế (economic) và xã hội

(human) mà tổ chức dự định trở thành và bản chất của các hoạt động kinh tế hay phi kinh tế mà công ty dự định

sẽ đóng góp cho cổ đông, người lao động, khách hàng và

cộng đồng” Kenneth Andrews (The Concept of Corporate

Strategy)

(1916-2005)

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Định nghĩa

“Chiến lược là nguyên tắc để ra những

quyết định được xác định theo phạm vi

(scope) sản phẩm, thị trường, véc tơ phát

triển, lợi thế cạnh tranh và sự hợp lực

“Chiến lược cạnh tranh là sự khác biệt Nó

có nghĩa là sự lựa chọn cẩn thận một tập hợp các hoạt động để đạt được một hỗn

(1918-2002)

(1947 - )

“Chiến lược là một lực điều chỉnh (Mediatingforce) giữa tổ chức và môi trường của nó; những

mô thức kiên định là những chuỗi quyết định của tổ

Mintzberg (1979) (Structuring of Organization)

Theo Mintzberg (The Strategy Concept I: Five Ps for

Strategy), chiến lược là:

5 P là:

Plan: Chiến lược được phát triển trước và với mục

đích;

Pattern: Điều thành công trong quá khứ có thể dẫn

đến thành công trong tương lai;

Ploy: Cách thức khôn ngoan hơn đối thủ cạnh tranh;

Position: Cách thức mà tổ chức tương tác với môi

trường cạnh tranh và cách thức tổ chức có thể tạo ra

sản phẩm độc đáo trên thị trường;

Perspective: Sự ảnh hưởng của văn hóa tổ chức và

nhận thức, suy nghĩ mang tính tập thể về quyết định

chiến lược trong tổ chức.

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Chiến lược

= Cách thức mà cách doanh nghiệp

làm ra tiền không?

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Các doanh nghiệp làm ra tiền ra sao?

Bạn sẽ chọn quả cam nào?

Các doanh nghiệp làm ra tiền ra sao?

Luis Vuitton: 5.100 USD Primark: 20 USD

Bạn sẽ mua túi sách nào?

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Các doanh nghiệp làm ra tiền ra sao?

Nếu cần bay từ Việt Nam sang châu Âu, bạn sẽ bay bằng hãng hàng không nào?

Bằng cách tạo ra giá trị (Value)

Bằng cách tạo ra điều gì đó mà một hay nhiều khách hàng muốn trả tiền nhiều hơn chi phí để sản xuất ra sản phẩm hay dịch vụ.

Như thế đã đủ

chưa?

Các doanh nghiệp làm ra tiền ra sao?

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Bằng cách chiếm được giá trị

Bằng cách tạo ra điều

gì đó quí hiếm, độc đáo,

duy nhất để khách

hàng không thể hoặc

mua với một giá thấp

hơn từ đối thủ cạnh

tranh

Các doanh nghiệp làm ra tiền ra sao?

Chiến lược

Khách hàng (Customer)

Công ty (Company)

Đối thủ cạnh tranh (Competitor)

Sự khác biệt

Mô hình 3C của Kenichi Ohmae

❑ Cảm nhận giá trị của khách hàng;

❑ Tổng chi phí cho việc

❑ Uy tín thương hiệu;

❑ Định vị…

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

đáo)

Những lựa chọn

khó khăn

Mô hình lựa chọn chiến lược của Abell

Chiến lược yêu

cầu những sự lựa

chọn khó khăn

HOW (and HOW NOT)

Sản xuất/Công nghệ/Cung cấp

WHO (and WHO’S NOT)

Phân khúc khách hàng và các đối tượng hữu quan

Những đặc tính của các lựa chọn chiến lược

tổ chức;

trọng của tổ chức;

năng lực của tổ chức;

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Lợi thế trong cạnh tranh

cạnh tranh trong tâm trí của khách hàng;

hoạt động đạt kết quả tốt hơn đối thủ cạnh tranh

của mình;

cách, có thể bao gồm việc tiếp cận nguồn lực;

cạnh (nguồn gốc tạo ra thặng dư – “Rent”)

Những đặc tính của các lựa chọn chiến lược

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC Nguồn gốc của lợi thế cạnh tranh

Thặng dư độc quyền

Richard Rumelt

Edith Penrose

Nhận biết (Sensing) Nắm bắt (Seizing) Tái cấu trúc (Reconfiguring)

Thặng dư Schumperter (Thặng dư từ đổi mới)

Những năng lực động (90s)

RBV (80s-90s)

M Porter

Chiến lược là gì?

Chiến lược được phát triển

bằng cách nào?

Quá trình chiến lược (Strategic Process)

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Quá trình chiến lược

Xây dựng chiến lược Thực hiện chiến lược

Xây dựng chiến lược Thực hiện chiến lược

Xây dựng chiến lược Thực hiện chiến lược

Xây dựng chiến lược Thực hiện chiến lược

Chiến lược được thực thi

Chiến lược mới nổi lên (Emergent Strategy)

Quá trình chiến lược

Quản trị chiến lược

“Là một nghệ thuật và khoa

thi và đánh giá về các quyết

định của tất cả các chức năng

giúp cho một tổ chức đạt được

những mục tiêu của mình”

Fred David (Strategic

Management:

Concepts&Cases)

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Quản trị chiến lược

“Quản trị chiến lược bao gồm việc hiểu biết về vị

trí chiến lược của một tổ chức, thực hiện những lựa chọn chiến lược cho tương lai và quản trị

chiến lược trong hành động.”

“Quản trị chiến lược là một quá trình liên tục của việc phân tích chiến lược, tạo lập chiến lược,

thực hiện và giám sát được một tổ chức thực hiện

với mục đích đạt được và duy trì những lợi thế

cạnh tranh.”

Quản trị chiến lược

Tổng quát, quản trị chiến lược là một quá trình

có liên quan đến các vấn đề sau:

nhìn);

trình và các dự án để đạt được mục tiêu;

đo lường những kết quả mong đợi;

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Quản trị chiến lược và hoạch định chiến lược

“Quản trị chiến lược” (Strategic management)

là một tập hợp các quyết định và hành động

quản trị xác định thành tích dài hạn của một

tổ chức

“Hoạch định chiến lược” (Strategic Planning)

là quá trình xác định những mục tiêu dài hạn

của một tổ chức và đưa ra cách tiếp cận tốt

nhất để đạt được những mục tiêu này.

Các khía cạnh

khác biệt

Quản trị chiến lược và hoạch định chiến lược

hợp);

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Hình thành tuyên

bố về doanh nghiệp và sứ mệnh

Chuyển

sứ mệnh thành các mục tiêu

Hình thành các chiến lược để đạt mục tiêu

Thực hiện chiến lược

Đánh giá, điều chỉnh

Hoạch định chiến lược

Quản trị chiến lược

Quản trị chiến lược và hoạch định chiến lược

Thông tin phản hồi

Các cấp độ quản trị chiến lược

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Công ty Z Công ty X

Công ty Y Mạng

lưới Q

Công ty X

Đơn vị kinh doanh C

Đơn vị kinh doanh B Đơn vị kinh

doanh A

Đơn vị kinh doanh D

Đơn vi kinh doanh A

HRM

R&D

OM

Marketing và bán hàng

TC-KT

IM

Quản trị sản phẩm

Thương hiệu

Quản trị kênh PP

Truyền thông MKT Quản trị

Nhóm các công ty, tập đoàn, công ty (Group, Corporation)

Đơn vị hoạt động (Operating Unit)

Phòng chức năng (Functional Dept.)

Các cấp quản trị chiến lược

Mục tiêu doanh

nghiệp

Mục tiêu

SBU (A)

Mục tiêu SBU (B)

Mục tiêu SBU (C)

Mục tiêu

nhân lực

Mục tiêu tài chính

Mục tiêu marketing

Mục tiêu R&D

Mục tiêu chiêu thị

Chương trình

quảng cáo

Chương trình khuyến mãi

Chương trình bán hàng cá nhân

Chiến lược cấp công ty

Chiến lược cấp đơn vị kinh doanh (SBU)

Chiến lược chức

năng

Các chính sách

Các chương trình

Chiến lược cấp công ty

Chiến lược cấp công ty xác định những hànhđộng mà doanh nghiệp phải thực hiện để đạt được

một nhóm các đơn vị kinh doanh cạnh tranh ởnhững thị trường sản phẩm khác nhau

Nội dung chủ yếu của chiến lược cấp công ty xemxét:

đang cạnh tranh ở đâu?

Bản chất của chiến lược cấp công ty = Đa dang hoá

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Chiến lược danh mục đầu tư (Portfolio)

Chiến lược công ty mẹ (Parenting)

Định hướng tổng quát liên quan đến tăng trưởng, ổn định

và suy giảm

Những ngành, thị trường mà doanh nghiệp cạnh tranh bằng các dòng SP và các đơn vị kinh doanh (SBU)

Phối hợp và chuyển giao các nguồn lực giữa các dòng SP và các đơn vị kinh doanh (SBU)

Chiến lược cấp công ty

Tài chính

Văn phòng ban lãnh đạo công ty

Chủ tịch và CEO

Đội ngũ lãnh đạo công ty Tài chính, Phát triển doanh nghiệp,

Y tế Các dịch vụ

toàn cầu Khoa học đời sống Giải phẩu

Vật liệu và thiết bị công nghiệp Nhựa Các công nghệ kiểm tra tự động

Hàng không Dịch vụ tài chính hàng không Năng lượng Dịch vụ tài chính năng lượng Bán lẻ, Dầu khí, Nước

Thẻ tín dụng Các chương trình tài chính cho bán lẻ

Cho vay mua

nhà Cho vay cá nhân

Mạng lưới Film Trạm truyền hình Truyền hình cáp giải trí Thể thao

GIỚI THIỆU VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC

Những vấn đề chiến lược tập trung giải quyết

❑ Lĩnh vực của thị trường và ngành mà doanh nghiệp cạnh tranh ở đó;

❑ Cách thức mà doanh nghiệp quản lý danh mục đơn vị kinh doanh của doanh nghiệp;

❑ Cách thức mà doanh nghiệp xâm nhập vào thị trường mới (phát

triển từ bên trong; mua bán, sáp nhập; liên kết chiến lược…);

❑ Cấp độ và loại hình đa dạng hoá;

❑ Tạo sự tổng hợp lực (Synergy) giữa các đơn vị kinh doanh;

❑ Phân bố các nguồn lực tài chính;

❑ Quyết định thứ tự ưu tiên về đầu tư;

❑ Đạt được sự tổng hợp lực về tài chính (không liên quan);

❑ Chuẩn y chiến lược của cấp đơn vị kinh doanh…

Chiến lược cấp công ty