Báo cáo đánh giá sơ kết đề án mô hình nuôi chim yến thí điểm tại ấp tân hòa, xã tam hiệp, huyện cần giờ

Báo cáo đánh giá sơ kết đề án mô hình nuôi chim yến thí điểm tại ấp tân hòa, xã tam hiệp, huyện cần giờ

Sự cần thiết

Huyện Cần Giờ có diện tích rừng 34.607 ha, là môi trường sinh thái tự nhiên nên có nguồn côn trùng cung cấp thức ăn cho chim yến, tạo điều kiện thuận lợi để chim yến về sinh sống; Vì vậy đã thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư Từ năm 2006 nghề nuôi chim yến trong nhà bắt đầu phát triển; đến cuối năm 2008 đã có 10 nhà đầu tư/17 nhà nuôi chim yến và một số nhà nuôi đã cho sản phẩm tổ yến với giá trị cao, chiều hướng phát triển của nghề nuôi chim yến rất khả quan, hiệu quả và đem lại lợi nhuận cao,

ổn định, nhưng việc quản lý chăm sóc không khó khăn như một số ngành khác Điều này đã khuyến khích một số nhà đầu tư trong và ngoài huyện đầu tư phát triển mô hình này tại huyện Cần Giờ (hiện nay đã lên đến 101 căn)

Hiện trạng nhà nuôi chim yến trên địa bàn

huyện Cần Giờ

Địa bàn Tổng số

(nhà) Thời điểm đầu tư

Trước 2008 Năm 2008 Năm 2009 Năm 2010 7 tháng

Việc phát triển nhanh chóng, tự phát, chưa có quy hoạch, quản lý của nhà nước… đã phát sinh những quan ngại đối với vệ sinh môi trường, dịch bệnh, tiếng ồn; hiệu quả đầu tư, điều kiện phát triển bền vững nghề nuôi chim yến…sinh hoạt của cộng đồng dân cư sinh sống gần khu vực nuôi chim yến

Ngày 10 tháng 10 năm 2008 Ủy ban nhân dân thành phố đã có công văn số 6275/UBND-CNN chấp thuận cho phép huyện Cần Giờ thực hiện Đề

án mô hình nuôi chim yến thí điểm tại ấp An Hòa,

xã Tam Thôn Hiệp huyện Cần Giờ với quy mô 10 căn nhà nuôi để làm cơ sở nhân rộng mô hình nuôi chim yến tại huyện Cần Giờ

Kết quả thực hiện

Đề án nuôi thí điểm chim yến

Triển khai thực hiện đề án

Ủy ban nhân dân huyện Cần Giờ đã tổ chức lấy

ý kiến góp ý của các sở ngành thành phố như: Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch Kiến trúc, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Thú y, Chi cục Kiểm lâm, Sở Tài nguyên – Môi trường… và các đơn vị chức năng thuộc huyện Trên cơ sở đó, ngày 23 tháng 11 năm 2009 UBND huyện đã tổ chức thẩm định, phê duyệt Đề án và triển khai thực hiện

Tiến độ thực hiện đề án

Trong giai đoạn đầu có 7 nhà đầu tư đăng ký gây nuôi

10 căn nhà nuôi yến, qua thời gian triển khai có 4 nhà đầu

tư do không đủ điều kiện tham gia, Ủy ban nhân huyện đã thay đổi 4 nhà đầu tư mới, hiện nay có 8 hộ tham gia/10căn,trong đó tại địa phương có 2 hộ, ngoài huyện 6

hộ, kết quả đạt được như sau kết quả sau hơn một năm thực hiện như sau:

+ 6 căn xây dựng xong đã đưa vào gây nuôi tổ yến

+ 4 nhà đang tiến hành xây dựng

Kết quả thực hiện đề án

Trong 6 nhà đang gây nuôi, trong đó có 5 nhà đã có yến về làm

tổ, có thời gian gây nuôi từ tháng 12/2009 đến tháng 5/2011 Tuy nhiên trừ 1 căn của hộ ông Võ Văn Dũng thời gian gây nuôi 18 tháng đã có sản phẩm thu hoạch ( 1kg/tháng ), số nhà yến còn lại số lượng tổ yến chưa nhiều bình quân từ 10-40 tổ

do hiện nay đang trong thời gian dẫn dụ và gây đàn nên các nhà đầu tư chưa tiến hành thu hoạch, 1 căn đang dẫn dụ có yến vào nhà nhưng chưa có tổ yến do thời gian gây nuôi còn sớm (2-3 tháng) nên chưa rõ kết quả Kết quả trên cho thấy tỷ lệ thành công nuôi yến tại đề án đạt 83% (5hộ/6 hộ) Kết quả có yến về làm tổ như trên đã xác định khu vực thí điểm tại xã Tam Thôn Hiệp đã gây nuôi được tổ yến

Chi phí đầu tư/

m 2 sàn xây dựng (triệu đồng)

Thời gian gây nuôi

Số lượng tổ yến

Phương pháp gây nuôi

Huyện Cần Giờ

Thành phố

Đất xây dựng

Sàn nhà nuôi

05 Lê Nguyễn Hồng

Hạnh x 300 1152 4,2 3,6 3/2011 3 tổ Mã Lai

06 Phạm Văn Út x 100 200 0,6 3 5/2011 Chưa có Việt

Nam Tổng cộng 2 6 1420 4492 12,7 2,82

Kết quả thực hiện Đề án nuôi chim yến

Chi phí đầu tư:

Xem bảng ta thấy chi phí đầu tư bình quân cho một nhà nuôi yến là 2,12 tỷ/ 1 nhà nuôi 236m2 xây dựng (đã tính chi phí đất đai, xây dựng), chi phí đầu

tư cho 1m2 sàn xây dựng từ 2,2 triệu đến 3,6 triệu, bình quân là 2,82 triệu đồng / 1m2 , tùy theo kỹ thuật gây nuôi khác nhau của các nhà đầu tư

Chi phí trên chưa bao gồm chi phí giá trị diện tích nhà bảo vệ, nhà sơ chế, khuôn viên trồng cây khu vực xung quanh nhà nuôi yến

Quy trình kỹ thuật nuôi chim yến:

* Thiết kế nhà nuôi yến :

bình quân 236 m2 /căn, đối với các hộ ngoài Đề án

có thể nhiều hoặc ít hơn (100m2, 200m2, 300m2 ) Theo các nhà đầu tư diện tích đất xây dựng 300m2- 400m2 thuận lợi cho chim yến có không gian bay lượn, và hiệu quả kinh tế hơn.

- Chiều cao nhà nuôi chim yến:

có điều kiện, các nhà đầu tư sử dụng tối đa chiều cao và số tầng cho phép để tận dụng diện tích nuôi, nhằm tăng sản lượng và hiệu quả kinh tế

+ Chiều cao tầng bình quân 3,5m – 4m, trong một tầng có nhiều phòng nuôi yến

Hiện nay do nuôi tự phát nên có những hộ nuôi liền kề nhau không có khoảng cách nhất định, điều này sẽ ảnh hưởng đến cộng đồng dân cư khi ngành nuôi chim yến phát triển Hiện nay theo đề án thí điểm, nhà nuôi yến chỉ chiếm tỷ lệ 20% tổng diện tích đất khuôn viên, nhằm đảm bảo mật độ xây dựng và tạo không gian phát triển cây xanh, nhà quản lý, chế biến…

* Kỹ thuật gây nuôi chim yến:

Hiện nay do chưa có tài liệu chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật gây nuôi chim yến nên các nhà đầu tư có các kỹ thuật gây nuôi khác nhau

- Phương pháp gây nuôi:

Trong đề án có 2 phương pháp gây nuôi khác nhau, trong đó phương pháp gây nuôi theo Malaysia chiếm đa số:

+ Phương pháp gây nuôi yến của Malaisia chiếm 66% + Phương pháp gây nuôi của Việt Nam 33%

Những hộ đầu tiên nuôi yến tại địa phương theo phương pháp Malaysia, sau đó các nhà đầu tư tại địa phương có kinh nghiệm tự thiết kế theo phương pháp của mình (phương pháp Việt Nam) Qua khảo sát kết quả thành công của các phương pháp gây nuôi nhận thấy chưa có sự khác biệt rõ của Malaysia và Việt Nam, do thời gian gây nuôi còn ngắn, chưa đủ thời gian so sánh hiệu quả.Theo kế hoạch của đề án tháng 5 năm 2012 mới tổng kết đánh giá hiệu quả

- Thiết kế nơi dẫn dụ chim yến làm tổ:

+ Đây là khâu quan trọng quyết định sự thành công của nhà đầu tư, thường chiếm chi phí cao trong quá trình đầu tư nhà nuôi yến, tùy theo kỹ thuật khác nhau chi phí đầu tư khác nhau, qua phỏng vấn các hộ nuôi hiện nay, chi phí thiết kế dẫn dụ chim yến bình quân hiện nay là 1,3 triệu/m 2

(phương pháp malaixia), chi phí trên bao gồm các thiết bị lắp đặt hỗ trợ (máy phun sương, máy điều hòa nhiệt độ, loa )

+ Vị trí thiết kế nơi chim yến làm tổ, thường ở vị trí dưới trần nhà, được gắn những thanh gỗ nhưng hiện nay đã

có nhà đầu tư ngoài đề án đã xử dụng vật liệu khác như đá, bêtông, tùy theo kỹ thuật của mỗi nhà đầu tư

- Nhiệt độ, ẩm độ:

Trong nhà nuôi chim yến phải bảo đảm nhiệt độ, ẩm

độ thích hợp để sinh trưởng, qua thực tế nhiệt độ áp dụng của các nhà đầu tư là 26oC – 29oC, ẩm độ (H) : 75% - 85% Trong nhà nuôi yến có trang bị máy phun sương để kiểm soát độ ẩm.

Qua khảo sát, chim yến kiếm mồi bằng thức ăn ngoài

tự nhiên, thường bắt mồi trong lúc đang bay, yến không dùng thức ăn nhân tạo như các vật nuôi khác Điều này giúp nhà đầu tư giảm chi phí thức ăn và giảm công lao động chăm sóc.

- Trang thiết bị nuôi yến:

+ Máy phát tiếng chim yến: Các hộ nuôi chim yến đều

có máy phát tiếng chim yến kêu dẫn dụ để gọi chim yến đến làm tổ Thời gian hoạt động trong ngày bình quân từ 5h:30 sáng đến 18h:00 chiều Có nhà nuôi mở máy suốt trong thời gian trên, có nhà chỉ mở máy trong những khoảng thời gian nhất định

+ Hệ thống camera, Internet, máy phun nước: để điều hòa nhiệt độ, độ ẩm đảm bảo nhiệt độ, độ ẩm thích hợp và kiểm tra tình hình hoạt động của các phòng bố trí nuôi chim yến để kịp thời xử lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình nuôi, từ trang bị trên, các nhà đầu tư có thể kiểm soát từ xa thông qua hệ thống camera, internet

- Ảnh hưởng tiếng ồn:

Theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5949 – 1998 tiếng ồn khu vực dân cư, khách sạn nhà nghỉ - mức ồn tối đa cho phép, từ 6h-18h mức cho phép là 60dB(A), từ 18h-22h mức cho phép là 55 dB(A), từ 22h- 6h mức cho phép là 50 dB(A)

Tổ thực hiện Đề án đã kiểm tra tiếng ồn tại các nhà nuôi thí điểm chim yến bằng máy Testo 815 của Đức nhận thấy tiếng ồn không vượt mức cho phép quy định Tuy nhiên cần có đánh giá chính xác của ngành y tế, tuy tiếng ồn không vượt quy chuẩn quy định của ngành môi trường, nhưng về mặt tâm lý khi mở máy thường xuyên hàng ngày (lặp đi lặp lại nhiều lần) có thể gây tâm lý khó chịu cho người nghe làm ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm lý của người dân cư ngụ xung quanh

Tập tục sinh hoạt của chim yến:

- Chim yến thường rời tổ vào buổi sáng và về tổ vào buổi chiều, săn mồi trong tự nhiên, có rơi vải phân bên ngoài nhà yến, tuy nhiên số lượng không đáng kể, thường phân chim rơi trong nhà nuôi

- Chim yến rất sợ loài chim Cú mèo, Quạ, Diều hâu; khi

có sự xuất hiện của loài này tại khu vực nuôi chim yến, yến

sẽ bỏ đi không dám về tổ Điều này cho thấy tại các khu vực

có người ở, tương đối yên tỉnh chim yến hay về làm tổ

* Gây tổ yến :

chỉnh nhà nuôi, sừ dụng trang thiết bị dẫn dụ yến về làm tổ

+ Sau khi nhà đầu tư thiết kế vị trí yến làm tổ và các trang thiết bị kỹ thuật cần thiết, nhà nuôi yến đóng lại, trong thời gian 3 tháng yến sẽ làm tổ tại các vị trí thiết kế hoặc các khu vực lân cận.

+ Yến sống thành từng cặp 2 con (trống, mái), xây tổ yến, ấp trứng Nhà đầu tư sẽ thu hoạch trong lúc yến đang xây tổ.

NHẬN XÉT

- Kết quả có yến về làm tổ tại các nhà nuôi thí điểm như trên đã xác định khu vực thí điểm tại xã Tam Thôn Hiệp đã gây nuôi được

thành công ) Về đánh giá kết quả mô hình thí điểm theo đề án đến tháng 5 năm 2012 mới tổ chức tổng kết.

- Về ảnh hưởng của vệ sinh môi trường và tiến ồn đến cộng đồng xung quanh không đáng kể do tập tính sinh hoạt của chim yến

và thiết kế âm thanh của hộ nuôi.

- Về hiệu quả xã hội:Việc phát triển ngành nuôi chim yến tại địa phương tạo ra một số hiệu quả như việc làm cho lao động địa phương (công xây nhà 1.000 công/căn/780m 2 , bảo vệ các nhà yến 2 người/nhà), một số nhà đầu tư tham gia đóng góp công tác xã hội cho địa phương (ủng hộ quỹ hỗ trợ và quà xuân cho người nghèo tại xã Tam Thôn Hiệp)

_ Thuế: tăng thêm nguồn thu ngân sách cho địa phương qua việc thu thuế trên sản phẩm tổ yến thu được ( hiện nay vấn đề này chưa thục hiện )