Tai lieu quan tri chiến lược gui hv ch24

1 Một số khái niệm Chiến lược được hiểu là một tập hợp các quyết định và hành động có tính mục đích và kết nối được nguồn lực bên trong của tổ chức với các cơ hội và nguy cơ trong môi trường bên ngoài[.]

HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC

ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG

QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC GIÁO DỤC

(LỚP THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC)

TS TRỊNH VĂN CƯỜNG

TeL: 0913.288.225 Mail: trinhanhcuong@gmail.com

HÀ NỘI, 10 - 2019

1.Một số khái niệm

Chiến lược được hiểu là một tập hợp các quyết định và hành động có tính mục

đích và kết nối được nguồn lực bên trong của tổ chức với các cơ hội và nguy cơ trong môi trường bên ngoài của tổ chức.

Quản trị chiến lược là một quá trình liên tục, lặp đi lặp lại nhằm làm cho tổ

chức đạt được ưu thế nhất định thông qua sự phù hợp của tổ chức đó với môi trường của chính nó Về cơ bản, quản lý chiến lược gồm 3 bước cơ bản:

- Bước 1 Xây dựng chiến lược (lập kế hoạch chiến lược)

- Bước 2 Thực hiện chiến lược

- Bước 3 Đánh giá chiến lược

Kế hoạch chiến lược

Là bản kế hoạch trong đó có những định hướng lớn, thể hiện hình ảnh hiện thực trong tương lai mà nhà trường mong muốn đạt tới và các giải pháp chiến lược để đạt đuợc trên cơ sở khả năng hiện tại, đảm bảo cho nhà trường có được sự phát triển vượt bậc.

Kế hoạch chiến lược thường xây dựng cho khoảng thời gian 5 năm.

 Lập kế hoạch chiến lược

- Là đưa ra những định hướng lớn, thể hiện hình ảnh hiện thực trong tương lai

mà ngành GD&ĐT mong muốn đạt tới và các giải pháp chiến lược để đạt được trên cơ

sở khả năng hiện tại, đảm bảo cho nhà trường có được sự phát triển vượt bậc.

Trong quá trình lập kế hoạch chiến lược, các câu hỏi cơ bản sau sẽ được trả lời:

+ Chúng ta đang ở đâu?

+ Chúng ta sẽ đi tới đâu?

+ Chúng ta sẽ làm gì, làm như thế nào và bằng phương tiện nào để tới đó? + Làm thế nào để biết chúng ta đi đúng hướng và tới đích?

2 Cách thức lập một số loại kế hoạch giáo dục

2.2.1 Lập kế hoạch chiến lược

 Cấu trúc chung bản kế hoạch chiến lược:

1) Tên kế hoạch chiến lược

2) Giới thiệu nhà trường

3) Phân tích môi trường (sử dụng SWOT)

4) Xác định sứ mạng, tầm nhìn, giá trị

5) Xác định mục tiêu chiến lược, các ưu tiên

6) Xác định các giải pháp chiến lược

7) Đề xuất tổ chức thực hiện

8) Kết luận và kiến nghị

 Ví dụ cấu trúc bản kế hoạch chiến lược của nhà trường như sau:

1 Phân tích môi trường (SWOT)

1.1.Đặc điểm tình hình

1.1.1 Môi trường bên trong (Thày, Trò, cơ sở vật chất, thiết bị, Quản lý )

a) Mặt mạnh (Strengths)

b) Mặt yếu (Weaknesses)

1.1.2 Môi trường bên ngoài (kinh tế, văn hoá, xã hội, dân cư, cộng đồng )

a) Cơ hội (Oppotunities)

b) Thách thức (Threats)

1.2 Các vấn đề chiến lược

Danh mục vấn đề

Nguyên nhân của vấn đề

Các vấn đề cần ưu tiên giải quyết

2 Định hướng chiến lược

4 Các giải pháp chiến lược

- Đổi mới dạy học

- Chỉ đạo thực hiện

- Tiêu chí đánh giá

- Hệ thống thông tin phản hồi

- Phương thức đánh giá sự tiến bộ

 Quy trình lập kế hoạch chiến lược

Câu hỏi cần trả lời Các bước thực hiện Kết quả cần đạt

Chúng ta đang ở đâu? Bước 1 Phân tích môi

- Tuyên bố sứ mệnh của nhà trường

- Các giá trị cơ bản để thực hiện sứ mệnh.

- Xác định hình ảnh tương lai

về nhà trường (tầm nhìn)

Buớc 3 Xác định mục tiêu chiến lược - Mục tiêu chung - Mục tiêu cụ thể

- Đưa ra các phưong án chiến lược

- Lựa chọn phương án tốt nhất

- Khẳng định các chương trình mục tiêu

Thực thi chiến lược

như thế nào?

Làm thế nào đánh giá

sự tiến bộ?

Bước 5 Xác định các đề xuất tổ chức thực hiện

- Hoàn thiện cơ cấu tổ chức

- Chỉ đạo thực hiện

- Tiêu chí đánh giá

- Hệ thống thông tin phản hồi

- Phương thức đánh giá sự tiến

- Văn bản KHCL

- Ban hành KHCL

1) Phân tích môi trường (sử dụng SWOT)

Các câu hỏi cần trả lời khi phân tích môi trường:

- Điểm mạnh bên trong nhà trường là gì? xếp hạng

- Điểm yếu bên trong nhà trường là gì? xếp hạng

- Các cơ hội thuận lợi từ bên ngoài nhà trường là gì? xếp hạng

- Các khó khăn, thách thức từ bên ngoài nhà trường là gì? xếp hạng

- Những cơ hội, thách thức, điểm mạnh, điểm yếu đó có ảnh hưởng như thế nào tới hoạt động của nhà trường? Những ưu tiên trong giai đoạn chiến lược sắp tới là gì?

Khi phân tích tình hình phải chỉ ra được các nguyên nhân khiến cho trường yếu kém về một chỉ số cụ thể nào đó để từ đó đưa ra giải pháp, tập trung ưu tiên giải quyết nhằm có được một mặt bằng chất lượng giáo dục tương đối đồng đều trong nhà trường

Các câu hỏi cần trả lời khi xác định các vấn đề chiến lược:

- Cái gì là vấn đề?

- Vì sao lại có vấn đề?

- Vấn đề của ai?

- Có thể làm gì đề giải quyết vấn đề?

- Có thể gặp hậu quả gì nếu bỏ sót vấn đề này?

Bảng phân tích môi trường SWOT (tĩnh)

Môi trường bên trong Điểm mạnh

(S)

Điểm yếu (W)

Ảnh hưởng đến hoạt động của nhà trường

- Hoàn thiện đổi mới

- Lãnh đạo và quản lý

Môi trường bên ngoài Cơ hội/ Thuận lợi

(O)

Thách thức/Khó khăn (T)

Ảnh hưởng đến hoạt động của nhà trường

- Cơ chế, chính sách

pháp luật

- Kinh tế

- Văn hoá

- Xã hội

- Công nghệ

- Quốc tế

O y………

O 2………

O 1 ………

WO: SO: T x………

T 2………

T 1………

WT: ST: T - O

W– S W 1………

W 2 ………

W m………

S 1………

S 2 ………

S n………

- Phân tích SWOT “động”

2) Xây dựng định hướng chiến lược (tuyên bố sứ mạng, tầm nhìn, giá trị)

Xác lập định hướng chiến lược gồm 3 nội dung chính:

- Tuyên bố đầy đủ về sứ mạng của nhà trường.

- Các giá trị cơ bản để thực hiện sứ mạng.

- Xác định tầm nhìn.

a) Tuyên bố sứ mạng

Sứ mạng khẳng định mục đích, lý do sự tồn tại của nhà trường; các lĩnh vực phục vụ ưu tiên và cách thức phục vụ nhà trường sẽ thực hiện để thỏa mãn nhu cầu giáo dục học sinh.

Các câu hỏi cần trả lời khi xây dựng sứ mạng:

- Ai đang được phục vụ?

- Các nhu cầu nào cần được đáp ứng?

- Tại sao việc đáp ứng các nhu cầu này là quan trọng?

- Làm thế nào để tổ chức có thể đáp ứng các nhu cầu này?

10 tiêu chí để xem xét tuyên bố sứ mạng1

1) Rõ ràng và tất cả giáo viên, nhân viên, ngay cả những người bình thường nhất đều có thể hiểu được.

2) Ngắn gọn để nhiều người có thể nhớ được.

3) Cụ thể hoá rõ ràng công việc nhà trường phải làm? Làm gì? Ai làm? Làm thế nào? Tại sao?

4) Xác định được hướng đi để đạt được tầm nhìn của nhà trường.

5) Thể hiện năng lực riêng, khác biệt của nhà trường.

6) Phạm vi đủ rộng để linh hoạt khi thực hiện nhưng không quá rộng mà bỏ qua trọng tâm.

7) Định dạng được cách thức ra quyết định để sử dụng.

8) Có thể thực hiện được không? Có thực tế không?

9) Lời lẽ tuyên bố của sứ mạng có thể hiện quyết tâm?

10) Có sức mạnh tập hợp cán bộ, giáo viên, nhân viên không?

Ví dụ về tuyên bố sứ mạng:

“Tạo dựng được môi trường học tập về nề nếp, kỷ cương, có chất lượng giáo

dục cao, để mỗi học sinh đều có cơ hội phát triển tài năng và tư duy sang tạo”.

- Thái độ của cán bộ, GV, HS

- Các tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp

- Các chính sách tạo cơ hội công bằng

Quá trình xây dựng tầm nhìn

- Tầm nhìn phải được chia sẻ với tất cả các thành viên của nhà trường.

- Một tầm nhìn có thể được xây dựng nên theo nhiều cách khác nhau (bởi cá nhân, nhóm…).

- Tầm nhìn luôn phải chú trọng đến tương lai, quan tâm đến mức độ thành công

và ổn định của nhà trường trong một thời gian nhất định.

- Tầm nhìn tập trung vào mục đích cuối cùng chứ không phải là con đường đi

đến mục đích đó Đây chính là sự khác biệt tầm nhìn và sứ mệnh.

Ví dụ về tuyên bố tầm nhìn:

“Học sinh của chúng ta sẽ trở thành những cá nhân có tư duy độc lập, tham gia

tích cực vào học tập suốt đời và giải quyết vấn đề, hướng tới năng lực sử dụng công nghệ nhằm nâng cao lợi ích bản thân và quốc gia”.

3) Xác định mục tiêu chiến lược

Mục tiêu là kết quả cần đạt của kế hoạch, là những thay đổi trong đời sống người hưởng lợi hoặc hoạt động của nhà trường.

Có 2 loại mục tiêu: Mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể

- Mục tiêu chung:

Các câu hỏi cần trả lời khi xác định mục tiêu chung:

- Các mục tiêu này có phù hợp với các quy định về luật pháp, các tuyên bố

về tầm nhín, sứ mệnh và giá trị của tổ chức hay không?

- Các mục tiêu này có phản ánh các vấn đề chiến lược và các ưu tiên của nhà trường hay không?

- Các mục tiêu chung có định hướng rõ cho hành động hay không?

- Các mục tiêu chung có mang tính lâu dài hay không?

Ví dụ: Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh

- Mục tiêu cụ thể:

Mục tiêu cụ thể chú trọng tới kết quả cuối cùng, cụ thể cần đạt, có thể đo lường được thông qua các chỉ tiêu cụ thể.

Ví dụ: Giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống còn x% vào năm 2015.

4) Xác định các giải pháp/chương trình hành động chiến lược

Giải pháp chiến lược là những động thái/hành động chính phải được tiến hành

để đạt được mục tiêu chiến lược.

Câu hỏi cần trả lời:

- Cần làm gì để đạt tới mục tiêu?

- Cần làm như thế nào?

- Các nguồn lực cần thiết để thực hiện giải pháp là gì?

Các giải pháp chiến lược thường liên quan tới:

Khi xây dựng giải pháp cần phải:

- Đưa ra các phưong án chiến lược

- Các tiêu chuẩn/ tiêu chí lựa chọn

- Lựa chọn phương án tốt nhất

5) Đề xuất tổ chức thực hiện và đánh giá, giám sát KHCL

Các đề xuất tổ chức thực hiện liên quan đến các vấn đề:

- Hoàn thiện cơ cấu tổ chức

- Chỉ đạo thực hiện

- Tiêu chí đánh giá

- Hệ thống thông tin phản hồi

- Phương thức đánh giá sự tiến bộ.

Câu hỏi cần trả lời :

- Những hoạt động cần được thực hiện là gì?

- Trong các hoạt động được xác định, hoạt động nào có thể làm trước?

- Sắp xếp các hoạt động vào khung thời gian phù hợp nhất?

- Nếu có quá nhiều hoạt động bị trùng lặp thì cân đối và ưu tiên những hoạt động có thể giải quyết được nhiều vấn đề/nhu cầu Đó là những hoạt động nào?

Xác định tiêu chí đánh giá sự tiến bộ

Các câu hỏi cần trả lời:

- Chúng ta đang đi đúng hướng với tầm nhìn không?

- Chúng ta đang thực hiện đúng sứ mạng không?

- Chúng ta có hoạt động nhất quán với các giá trị của tổ chức không?

- Chúng ta có đáp ứng mong đợi của các bên liên đới?

6) Viết /hoàn thiện văn bản, phê chuẩn kế hoạch chiến lược

Chú ý khi viết văn bản và tuyên truyền KHCL

- Cần một nhóm nhỏ viết văn bản KHCL

- Tuyên truyền, quảng bá tới các bên liên quan

Các yếu tố cho việc XD KHCL thành công

- Sự tham gia tích cực của đội ngũ CB, GV

- Viết ra được các thông tin và truyền đạt, quảng bá rộng rãi

- Ví dụ về cấu trúc bản kế hoạch chiến lược:

-BỘ/UBND TỈNH ……

TRƯỜNG …

ĐỀ CƯƠNG

CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN TRƯỜNG …

GIAI ĐOẠN 201… - 202…

TỈNH/THÀNH PHỐ – 20

2 Các căn cứ, cơ sở pháp lý xây dựng văn bản kế hoạch chiến lược

I PHÂN TÍCH BỐI CẢNH VÀ THỰC TRẠNG CỦA TRƯỜNG

1.1 BỐI CẢNH TRONG NƯỚC VÀ QUỐC TẾ

1.2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TRƯỜNG

1.2.1 Những mặt mạnh (*)

1 Thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông (tổ chức D-H và các hoạt động giáo

dục khác);

2 Xây dựng và thực hiện kế hoạch nâng cao chất lượng

3 Quản lý nhân lực ( bố trí, sử dụng, đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng CB,VC);

4 Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục (Quản lý CSVC,

TB – Tài chính)

5 Tổ chức bộ máy và công tác Quản lý nội bộ

6 Xây dựng môi trường GD

2.2 HỆ THỐNG GIÁ TRỊ CƠ BẢN

2.3 TẦM NHÌN

III MỤC TIÊU CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN TRƯỜNG

A MỤC TIÊU TỔNG QUÁT

B CÁC MỤC TIÊU và CÁC CHỈ TIÊU THỰC HIỆN CỤ THỂ

IV CÁC GIẢI PHÁP CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN TRƯỜNG

V TỔ CHỨC THỰC HIỆN GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ

5.1 LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI

5.2 PHÂN CÔNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN KẾ HOẠCH

5.3 TỔ CHỨC GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN KẾ HOẠCH

PHẦN VI PHỤ LỤC

6.1Các thông tin, tài liệu dự báo có liên quan;

6.2 Các tài liệu, số liệu thống kê về chất lượng giáo dục của nhà trường trong 5 nămgần đây;

6.3 Các văn bản pháp quy của các cấp quản lý và của nhà trường có liên quan

CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN TRƯỜNG PT

GIAI ĐOẠN 201 – 20 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN 20

LỜI NÓI ĐẦU/GIỚI THIỆU

- Giới thiệu sơ bộ về Trường (Tên trường, năm thành lập, địa điểm chính,

cơ quan ra quyết định thành lập, các chức năng, nhiệm vụ chính vv);

- Các căn cứ, cơ sở pháp lý xây dựng văn bản kế hoạch chiến lược;

- Mục đích xây dựng văn bản kế hoạch chiến lược;

- Quá trình xậy dựng văn bản kế hoạch chiến lược của nhà trường;

- Sự tham gia của các cá nhân, tập thể của nhà trường các cơ quan quản

lý, chuyên gia tư vấn xây dựng kế hoạch chiến lược;

- Giá trị của văn bản kế hoạch chiến lược trong công tác tổ chức và quản

lý phát triển nhà trường trong giai đoạn tới ;

- Giá trị sử dụng của văn bản kế hoạch chiến lược

* LƯU Ý

- Kế hoạch chiến lược: Chú trọng đến tư duy và hành động hướng đến tươnglai Nó được xây dựng nhằm giúp nhà trường tưởng tượng được cái mong muốn

và có thể đạt được trong tương lai;

- Tìm kiếm cách tiếp cận định hướng hoạt động và chú trọng các kết quả đạtđược tích cực cho quản lý; và một tầm nhìn về tương lai cho nhà trường;

- Tập trung sự quan tâm và các nguồn lực để giải quyết các vấn đề gay cấn(bức xúc) nhất hơn là việc liệt kê các vấn đề

Quá trình lập kế hoạch chiến lược tốt có thể giúp :

- Làm rõ định hướng tương lai của nhà trường;

- Đề ra các mục tiêu ưu tiên;

- Phát triển (xây dựng, thực hiện và điều chỉnh) các chiến lược có hiệu quả;

- Xem xét các dự báo tương lai từ các các quyết định ;

- Đối phó với sự thay đổi nhanh của môi trường;

- Nâng cao chất lượng quản lý nội bộ và việc thực hiện của tổ chức;

- Xây dựng tập thể làm việc, đoàn kết và tính chuyên nghiệp trong nhà trường;

- Xây dựng, củng cố mối quan hệ và nâng cao tinh thần hợp tác với các tổ chức bênngoài nhà trường;

PHẦN I PHÂN TÍCH BỐI CẢNH VÀ THỰC TRẠNG NHÀ TRƯỜNG(SWOT)

2 1 Bối cảnh quốc tế (bên ngoài)

2.1.1 Bối cảnh quốc tế và khu vực

Phân tích đánh rõ các đặc điểm, xu hướng, tác động của tình hình quốc

tế và khu vực trên các mặt chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, giáo dụcPT(GDTHPT), khoa học công nghệ, phát triển nhân lực, quá trình toàn cầu hoá,gia nhập WTO và hội nhập khu vực và quốc tế của nứơc ta đối với sự phát triểncủa giáo dục Việt Nam nói chung và đối với giáo dục phổ thông nói riêng

2.1.2 Bối cảnh trong nước (bên trong)

Phân tích đánh rõ hiện trạng, các đặc điểm,xu hướng, tác động của bốicảnh trong nước trong quá trình đổi mới trên các mặt chính trị, kinh tế, xã hội,văn hoá, giáo dục đại học, khoa học công nghệ ,phát triển nhân lực v.v nóichung và đổi mới giáo dục phổ thông nói riêng

Tác động của quá trình toàn cầu hoá, gia nhập WTO và hội nhập khu vực

và quốc tế của nứơc ta đối với sự phát triển của giáo dục phổ thông Việt namnói chung và đối với từng loại trường THPT

Cần phân tích hệ thống thể chế tác động đến sự phát triển của hệ thốnggiáo dục phổ thông Việt Nam nói chung và nhà trường nói riêng;

Thí dụ như : Luật Giáo dục 2005, Điều lệ trường phổ thông, Nghị định43-TTg về tự chủ tài chính, vv

2.2 Đánh giá thực trạng nhà trường hiện nay

2.2.1 Phân tích mạnh, yếu, cơ hội và thách thức (Phân tích SWOT)

Từ đánh giá môi trường bên trong, bên ngoài, phân tích cạnh tranh, phântích liên đới, thực trạng nhà trường và đối chiếu các tác động với ý tưởng, tầmnhìn của trường để xác định mạnh-yếu, cơ hội-thách thức

a) Những mặt mạnh của nhà trường

Gợi ý phân tích : những mặt mạnh Chung cơ bản, lâu dài, vốn có như

truyền thống; Cụ thể riêng biệt, sở trường, bí quyết…(*) ; Mới có thể tạo rachắc chắn nhờ lợi thế riêng: Về (*):

1 Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác của Chươngtrình giáo dục phổ thông;

2 Quản lý giáo dục, cán bộ, nhân viên; tham gia tuyển dụng và điều độnggiáo viên, cán bộ, nhân viên;

3 Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, vận động học sinh đến trường, quản

lý học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;

4 Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi cộng đồng;

5 Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục Phốihợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục;

6 Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quyđịnh của Nhà nước;

7 Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội

8 Tự đánh giá chất lượng giáo dục của nhà trường…

b) Những mặt yếu của nhà trường Về (*):…

c) Các cơ hội

+ Đổi mới chính sách và thể chế quản lí giáo dục Phổ thông, quyền tự chủ

và chịu trách nhiệm của nhà trường PT?

+ Những ưu tiên dành cho trường từ Nhà nước và xã hội;

+ Cải cách hành chính trong hệ thống quản lí và quan hệ Quốc tế;

+ Tăng các nguồn tài chính và các phương án đầu tư phát triển;

+ Tự đánh giá chất lượng từ bên trong và từ bên ngoài

d) Các thách thức (nguy cơ)