Bộ tài nguyên môi trờng Viện nghiên cứu địa chất khoáng sản Báo cáo tổng kết đề tài cấp Nghiên cứu, đánh giá môi trờng karst số vùng trọng điểm miền bắc việt nam Tập II Chủ nhiệm đề tài: ts phạm khả tùy 6614-2 24/10/2007 hà nội - 2004 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam Bộ tàI nguyên môI trờng Viện nghiên cứu địa chất khoáng sản Các tác giả: Phạm Thị Dinh, Nguyễn Xuân Giáp Phạm Việt Hà, Thái Duy Kế Vũ Thanh Tâm, Đỗ Văn Thắng Nguyễn Đại Trung, Lê Cảnh Tuân Nguyễn Đình Tuấn, Phạm Khả Tùy Chủ biên: Phạm Khả Tùy Báo cáo tập II nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền bắc việt nam Viện trởng Chủ nhiệm Đề án Viện Nghiên cứu Địa chất Khoáng sản TS Nguyễn Xuân Khiển TS Phạm Khả Tùy Hà Nội, 2004 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam Bộ tàI nguyên môI trờng Viện nghiên cứu địa chất khoáng sản Báo cáo tập II nghiên cứu, đánh giá trạng môI trờng karst số vùng trọng đIểm miền bắc việt nam Hà Nội, 2004 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam Mơc lơc Thut minh tËp Ch−¬ng IV: Tai biÕn địa chất môi trờng vùng karst I Vïng Cóc Phơng-Phu Luông I.1 Tai biến địa ®éng lùc I.2 Tai biến địa hãa II Vïng Phong Nha II.1 Tai biến địa ®éng lùc II.2.Tai biến địa hóa 11 III Vïng Ba BÓ 13 III.1 Tai biến địa ®éng lùc 13 III.2 Tai biến địa hãa 18 IV Vïng C¸t Bà-Hạ Long 20 IV.1 Tai biến địa ®éng lùc 20 IV.2 Tai biến địa hãa 22 Ch−¬ng V: Tỉng quan đánh giá tác động môi trờng 25 I.Vïng Cóc Ph−¬ng-Pu Lu«ng 25 II.Vïng Phong Nha 26 III.Vïng Ba BÓ 27 IV.Vùng Cát Bà-Hạ Long 28 Chơng VI: Phân vùng định hớng sử dụng môi trờng karst vùng trọng điểm 31 I Cơ sở đề xuất mô hình phát triển kinh tế bền vững vùng lÃnh thổ karst 31 C¬ së lý luËn 31 C¬ së thùc tiÔn 31 II Ph©n vïng định hớng sử dụng môi trờng karst vùng trọng điểm 32 Chơng VII: Khối lợng giá trị khối lợng toàn đề án 62 I T×nh hình thực kế hoạch 62 II Đánh giá tổng hợp 84 KÕt luËn 91 I.Nh÷ng kết đà đạt đợc 91 II.Nh÷ng ®ãng gãp míi cđa ®Ị ¸n 93 III.Mét số đề xuất, kiến nghị 94 Tµi liƯu tham kh¶o chÝnh 96 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam Danh sách hình vẽ Hình 114: Tần suất xuất mẫu đất chua (pH 2000m ohân dị mạnh theo dải nghiêng -Tuổi kiển trúc -Tách dÃn sụt lún oằn dọc phơng kiến trúc (uốn nếp võng thềm lục địa lợn sóng) -Máng lòng kèm phun trào bazan -Nâng sụt không với đờng chảo trục kéo dài theo phơng kiến trúc -Bị đứt gÃy cắt xẻ Theo tiêu chí phân vùng nêu khu vực tổng hợp yếu tố tự nhiên đợc định hớng cho mục đích sử dụng hợp lý bảo đảm phát triển bền vững.Dới đề xuất mô hình chi tiết sử dụng môi trờng karst cho Khu Bảo tồn, Vờn Quốc gia, Khu Di sản (các vùng trọng điểm) Vùng Cúc Phơng-Phu Luông thuộc đới nâng tạo núi phân dị Đà-Mà móng uốn nếp Indosini-đai tạo núi kiến tạo Việt- Lào móng uốn nếp đa sinh 50 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam Vùng Cúc Phơng có vùng là: karst, phi karst thung lịng gåm 16 khu Trong ®ã cã 02 khu karst 01 khu phi karst phát triển hoạt động du lịch, thám hiểm hang động, bảo tồn vùng lõi, nghỉ ngơi dỡng bệnh, nghiên cứu động thực vật v.v vµ 05 khu karst, 06 khu phi karst, 02 khu thung lũng phát triển vùng đệm dân c, du lịch sinh thái, hồ, bảo tồn vùng đệm, hoạt động kinh tế xà hội phục vụ dân c vùng đệm Vùng Pu Luông đợc phân thành vùng lµ: karst, phi karst vµ thung lịng Trong vïng nêu trên, đợc phân chia 20 khu với 02 khu karst 03 khu phi karst phát triển hoạt động bảo tồn vùng lõi, nghiên cứu động thực vật, tham quan hang động v.v 06 khu karst, 06 khu phi karst 03 khu thung lũng phát triển kinh tế dân sinh bảo tồn vùng đệm, du lịch sinh thái v.v Vùng Phong Nha thuộc đới nâng tạo núi phân dị Nam Sông Cả móng uốn nếp Hercyni-đai tạo núi tân kiến tạo móng uốn nếp đa sinh, đợc phân thành 03 vùng là: karst, phi karst thung lũng Trong 03 vùng đó, đợc chia 12 khu với khu cảnh quan karst khu cảnh quan phi karst phát triển hoạt đồng bảo tồn vùng lõi Khu Di sản Thiên nhiên Thế giới Phong NhaKẻ Bàng, phát triển du lịch, hang động, tham quan di tích lịch sử, nghiên cứu động thực vật v.v khu cảnh quan phi karst phát triển hoạt động du lịch sinh thái, vùng đệm dân sinh kinh tế-xà hội Vùng Ba Bể thuộc khối nâng vòm-khối tảng Caledoni-Katazia-đai tạo núi tân kiến tạo lặp lại ViệtTrung móng uốn nếp đợc phân thành 03 vùng là: karst, phi karst thung lũng Với 03 vùng đó, đợc chia thành 19 khu với 03 khu karst phát triển vùng lõi bảo vệ nghiêm ngặt, du lịch, hang động, sinh thái hồ karst, nghiên cứu động thực vật, dỡng bệnh v.v 07 khu phi karst 03 khu thung lũng phát triển hoạt động kinh tế dân sinh vùng đệm, du lịch sinh thái, tham quan văn hóa, di dân trồng rừng Đặc biệt khu DÃy nón phóng vật cổ Quảng Khê cần u tiên trồng rừng để chống xói mòn đất bồi lấp lòng hồ Ba Bể cần đợc xếp vùng lõi bảo vệ nghiêm ngặt Vùng Cát Bà-Hạ Long thuộc đới nâng tạo núi nghịch đảo An Châu-Duyên Hải-đai tạo núi tân kiến tạo lặp lại Việt-Trung móng uốn nếp Caledoni-Katazia, đợc phân chia 03 miền Trong miền đơn vị phân chia nhỏ lần lợt vùng khu với cách phân chia thống nh vùng nghiên cứu khác Miền A: Đồi núi thấp, đồi bÃi ven vịnh Hạ Long, vũng Yên Lập nâng yếu tân kiến tạo gồm 03 vùng karst, phi karst, đáy biển với 06 khu Miền B: Đáy vùng vịnh Hạ Long, Yên Lập, Cửa Lục hạ lún tân kiến tạo gồm 02 vùng với 03 khu Miền C: Đảo núi thấp đá vôi Cát Bà nâng tân kiến tạo gồm 02 vùng 04 khu 51 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam Chơng VII: Khối lợng giá trị khối lợng toàn đề án I Tình hình thực kế hoạch A Bớc lập đề cơng (từ tháng 04 đến tháng 09 năm 2002): Trong 06 tháng tập thể tác giả đà xây dựng bảo vệ thành công Đề cơng nghiên cứu Hội đồng xét duyệt ĐABCĐC Viện Nghiên cứu Địa chất Khoáng sản Đề án đà đợc Bộ trởng Bộ Công nghiệp phê duyệt Tổng kinh phí đợc toán bớc lập đề cơng 64.768.000 đồng/64.788.000 đồng = 99,97% so với dự toán Đề án đà đợc duyệt (bảng 116) B Bớc I (từ tháng 10 đến tháng 12 năm 2002) Thực địa: vùng Cúc Phơng-Ninh Bình Pu Luông-Thanh Hóa Khối lợng đà thực 9,36 tháng/công khảo sát mặt phòng chống sốt rét 12 lần; 03 tháng/công khảo sát hang động 06 lần bảo hiểm tính mạng cho khảo sát hang động 4074km vận chuyển ô tô Khối lợng công trình thực địa: 104,6/200m3 dọn vết lộ 46,6/100m3 hố đào Văn phòng: Công tác văn phòng, gia công phân tích xử lý tài liệu mẫu đất, đá, nớc đợc tiến hành với kết nh sau: a Gia công phân tích mẫu: -218/221 mẫu đất: mẫu phóng xạ đất không thực đợc phía phân tích không đáp ứng đợc yêu cầu gia công phân tích -10/10 mẫu thạch học bở rời, -34/36 mẫu đá: mẫu đồng vị đá vôi không thực không chọn đợc mẫu thích hợp -129/130 mẫu nớc: mẫu phóng xạ nớc không thực đợc phía phân tích không đáp ứng đợc yêu cầu gia công phân tích c Thu thập tài liệu: Thu thập tổng hợp khối lợng tài liệu liên quan đến môi trờng karst đơn vị nghiên cứu ngành, địa phơng diện tích nghiên cứu số sách báo liên quan đến môi trờng karst phục vụ cho công tác đào tạo d.Thành lập loại vẽ xử lý kết phân tích Thành lập giải đồ trạng môi trờng karst, tai biến môi trờng karst, phân vùng định hớng sử dụng môi trờng karst vùng Cúc Phơng-Pu Luông Thực phần việc phân tích giải đoán ảnh máy bay ảnh vệ tinh Landsat vùng Cúc Phơng-Pu Luông tỉ lệ 1:35.000 1:500000, xử lý kết phân tích mẫu (đất, đá, nớc), xây dựng sở liệu môi trờng karst tỉ lệ 1:50.000 +Phân tích ảnh máy bay: Phân tích giải đoán sơ 464 ảnh máy bay trớc thực địa bổ sung sau thực địa tỉ lệ 1:32.000, phục vụ địa chất, địa mạo, sử dụng đất, thuỷ văn v.v chuyển phóng sang đồ địa hình 1:50.000 52 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam +Phân tích ảnh vệ tinh: Phân tích giải đoán toàn cấu trúc địa chất vùng karst Cúc PhơngPu Luông dựa sở ảnh Landsat ETM, phân tích giải đoán sơ thảm thực vật trạng sử dụng đất toàn vùng Cúc Phơng-Pu Luông sở ảnh Landsat ETM phần mềm viễn thám chuyên dụng + Xử lý kết phân tích mẫu đất, đá, nớc với phần mềm chuyên dụng từ đa đợc đánh giá trạng môi trờng đất, đá, nớc +Xây dựng sở liệu môi trờng karst vùng Cúc Phơng-Pu Luông (địa chất, địa mạo, thuỷ văn, đất sử dụng đất, hang động, tai biến v.v.) ứng dụng tin học, sử dụng phần mềm chuyên dụng GIS Kết Bớc I đà đợc Hội đồng Nghiệm thu Viện Nghiên cứu Địa chất Khoáng sản thông qua ngày 27/12/2002 đợc Ngân hàng cho toán với giá trị thực 259.119.000 đồng/281.306.000 đồng= 92,12% so với dự toán kinh phí đợc phê chuẩn năm 2002 (bảng 118) Do phần khối lợng công trình thực địa số loại mẫu lấy phân tích không đợc thông qua nên giá trị thực không đạt 100% C Bớc II (từ tháng 01 đến tháng 12 năm 2003) Thực địa: Trong bớc II năm 2003, Đề án tiến hành khảo sát thực địa Phong Nha (Quảng Bình), Ba Bể (Bắc Kạn) Pu Luông (Thanh Hóa), tiến hành thí nghiệm thả chất thị Pu Luông tiến hành đo địa vật lý lòng hồ Ba Bể (với trợ giúp Liên đoàn Vật lý Địa chất) Do đợc bổ sung nguồn vốn từ Bộ Tài nguyên Môi trờng nên khối lợng công việc đo địa vật lý phơng pháp địa chấn nông độ phân giải cao lòng hồ Ba Bể đà đợc thi công vào tháng năm 2003 (Hợp đồng khoa học số 24/HĐKH ngày 20 tháng năm 2003 Viện trởng Viện Nghiên cứu Địa chất Khoáng sản với Liên đoàn trởng Liên đoàn Vật lý Địa chất từ tháng năm 2003 đến tháng 10 năm 2003) với tổng giá trị hợp đồng 63.596.000 đồng Việc nghiệm thu, lý Hợp đồng đợc thực vào 02/12/2003, Chủ nhiệm Đề án đà có nhận xét thẩm ®Þnh Héi ®ång khoa häc ViƯn ®· ®ång ý cho lý Hợp đồng Khối lợng đà thực 32 tháng/công khảo sát mặt phòng chống sốt rét 10 lần; 03 tháng/công khảo sát hang động 08 lần bảo hiểm tính mạng cho khảo sát hang động, 8514 km vận chuyển ô tô 03 lần thuê thuyền khảo sát Khối lợng công trình thực địa: 200/200m3 dọn vết lộ 200/200m3 hố đào Văn phòng: Khối lợng công việc văn phòng bao gồm nhiệm vụ: nghiên cứu đánh giá môi trờng karst (đất, đá, nớc, tai biến địa hóa, hang động) từ kết phân tích mẫu, đo vẽ hang động; thành lập sơ đồ trạng môi trờng karst vùng Phong Nha, Ba Bể tỉ lệ 1:50.000, sơ đồ tai biến địa chất vùng karst Phong Nha, Ba Bể tỉ lệ 1:50.000, bớc đầu thành lập 53 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam sơ đồ định hớng sử dụng môi trờng karst vïng Phong Nha, Ba BĨ ë tØ lƯ 1:50.000 sở sơ đồ giải đoán ảnh máy bay, vệ tinh khảo sát thực địa vïng Phong Nha, Ba BĨ ë tØ lƯ 1:50.000; nghiƯm thu hợp đồng địa vật lý đo lòng hồ Ba Bể xây dựng sở liệu môi trờng karst v.v Công tác văn phòng có kết nh sau: a Gia công phân tích mẫu: Thực đầy ®đ: 432/432 mÉu ®Êt, 90/90 mÉu ®¸, 492/492 mÉu n−íc b Phân tích ảnh viễn thám, ứng dụng tin học: Đề án đà thi công khối lợng viễn thám gồm: sơ đồ giải đoán ảnh vệ tinh ảnh m¸y bay khu vùc Phong Nha, Ba BĨ ë tØ lệ 1:50.000 phục vụ cho công tác khảo sát thực địa từ tháng đến tháng năm 2003 Các sản phẩm sơ đồ giải đoán ảnh máy bay tØ lƯ 1:50.000 vïng Ba BĨ, Phong Nha (chđ yếu địa mạo, sử dụng đất v.v); sơ đồ giải đoán ảnh vệ tinh tỉ lệ 1:50.000 vùng Ba Bể, Phong Nha (chủ yếu địa chất, đứt gÃy, thảm thực vật v.v) Các sản phẩm đà đợc đà trình bày, bảo vệ đợc Viện thông qua phần nội dung khoa học (Biên nghiệm thu kết công tác thực địa bớc II năm 2003 Viện) Do thành lập đề cơng, khối lợng km2 ảnh giải đoán vùng cha sát với thực tế nên khối lợng so với kế hoạch đợc duyệt vợt trội Việc cài đặt t liệu bao gồm báo cáo thực địa, bớc đợc thực sau mùa thực địa bảo vệ nghiệm thu bớc Phần lớn sở liệu (sổ mẫu, sổ phân tích mÉu, sỉ thÝ nghiƯm chÊt chØ thÞ, sỉ sè liƯu khảo sát hang động v.v.) đà đợc Đề án xây dựng thành t liệu chuẩn cập nhật, sửa chữa chép cách thuận tiện Việc ứng dụng tin học, đặc biệt phần mềm quản lý liệu xử lý mẫu địa chất nh RockWorks, Statistica, Grapher, Surfer, Access v.v đà đợc tiến hµnh DiƯn tÝch 959 km2 cđa hai vïng Phong Nha, Ba Bể đà đợc số hóa địa hình vợt so với dự toán bớc II Kết thi công Bớc II đà đợc Hội đồng Nghiệm thu Viện Nghiên cứu Địa chất Khoáng sản thông qua ngày 11/12/2003 đợc ngân hàng cho toán với giá trị thực 710.565.000đồng/738.140.000đồng=96,26% so với dự toán kinh phí đợc phê chuẩn năm 2003 (bảng 121) Do phần hợp tác nghiên cứu khoa học nớc hội thảo khoa học cha thực đợc (thực Bớc III) nên giá trị thực không đạt 100% D Bớc III (từ tháng 01 đến tháng 12 năm 2004) Thực địa: Đề án đà tiến hành khảo sát môi trờng karst vùng Cát Bà-Hạ Long với khối lợng thực 12 tháng/công khảo sát mặt phòng chống sốt rét 08 lần; 08 tháng/công khảo sát hang động 08 lần bảo hiểm tính mạng cho khảo sát hang động, 3975km vận chuyển ô tô 17 lần thuê thuyền khảo sát Khối lợng công trình thực địa: 200/200m3 dọn vết lộ 154/154m3 hố đào Văn phòng 54 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam a.Gia công phân tích mẫu: Thực đầy đủ: 168/168 mẫu đất, 43/43 mẫu đá 140/140 mẫu nớc b Phân tích ảnh viễn thám, ứng dụng tin học Khối lợng phân tích ảnh viễn thám ứng dụng tin học đợc thống kê dới đây: STT Đơn vị Sản phẩm ứng dụng tin học Cài đặt t liệu trang Số hoá đồ (hiện trạng, tai biến, 1.2 mảnh định hớng) tỉ lệ 1:50.000 Phân tích ảnh viễn thám 2.1 Giải đoán ảnh vệ tinh km2 2.2 Giải đoán ảnh máy bay km2 c Hợp tác nghiên cứu khoa học với nớc 1.1 Khối lợng Tỷ lệ So với kế vÏ ho¹ch (%) 600 600 100 5 100 332 433 1:100.000 1:50.000 100 100 Đề án đă cử 02 thành viên với 01 chuyên viên (thuộc Bộ Tài nguyên Môi trờng) 01 phiên dịch thăm quan môi trờng karst hợp tác nghiên cứu khoa học với nhà khoa học thuộc Viện Địa chất-Khoáng sản, Viện Địa chất Karst Quế Lâm-Trung Quốc Do kết thi công Bớc III cha đợc nghiệm thu, nên khối lợng thực ớc tính 481.644.000 đồng=100% so với dự toán kinh phí đợc phê chuẩn năm 2004 (bảng 122) II Đánh giá tổng hợp Khối lợng - Toàn khối lợng thực tế thực so với dự toán hàng năm đạt từ 92,11% đến 100% Toàn khối lợng thực nh dự toán so với Đề án đợc phê duyệt có biến động yêu cầu cân đối điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế nhằm đáp ứng đợc mục tiêu nhiệm vụ nghiên cứu nhng không tăng kinh phí - Mẫu nguyên tố vết nớc vi trùng nớc có thay đổi số lợng theo yêu cầu nghiên cứu môi trờng karst Phân tích thêm mẫu tuổi tuyệt đối hàu, hào phục vụ cho nghiên cứu hang động - Mẫu đồng vị đá vôi, phóng xạ đất nớc không thực đợc kinh phí Đơn giá Hầu hết đơn giá hạng mục tăng so với Đề án đợc phê duyệt Sự tăng giá khuôn khổ pháp lý (tăng giá biến động) đợc cấp cho phép lập dự toán thực kế hoạch hàng năm Giá trị - Giá trị thực so với Đề án đợc phê duyệt năm 2002 là: 1.516.096.000 đ / 1.484.367.000 đ = 102,14% (tăng 2,14%) - Giá trị thực so với giá trị Đề án đợc phê duyệt hàng năm là: 1.516.096.000 đ / 1.565.846.000 đ = 96,82 % (giảm 3,18 %) 55 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam Kết luận Theo mục tiêu, nhiệm vụ đà đợc xác định, trạng môi trờng karst vùng trọng điểm đợc xác định sở nghiên cứu, đánh giá chất lợng môi trờng hợp phần (đá, khoáng sản, đất, địa hình, nớc, đặc điểm hang động, tai biến địa chất) Về trạng môi trờng đá: Trong hệ tầng đá carbonat, hàm lợng CaO tõ cao nhÊt ®Õn thÊp nhÊt thĨ hiƯn theo trËt tự: Đồng Giao, Nậm Thẳm (vùng Cúc Phơng), Đồng Giao, Bắc Sơn, Hàm Rồng, Bản Páp, Nậm Thẳm (vùng Pu Luông), Bắc Sơn, La Khê, Phong Nha, Khe Giữa, Đồng Thọ, Cát Đằng (vùng Phong Nha), Quang Hanh, Cát Bà, Bắc Sơn, Phố Hàn (vùng Cát BàHạ Long) Mức độ karst hóa thành hệ đá carbonat nói từ cao đến thấp theo trật tự: Bắc Sơn, Quang Hanh, Đồng Giao, Bản Páp, Phong Nha, La Khê, Cát Bà, Pia Phơng, Ngân Sơn, Khe Giữa, Phố Hàn, Mục Bài, Cát Đằng, Nậm Thẳm Về khoáng sản: Các khoáng sản kim loại nhiều so với khoáng sản phi kim nh than đá, vật liệu xây dựng, đá ốp lát Về địa hình: Các vùng karst trọng điểm có địa hình hiểm trở, thờng có dạng cao nguyên bị chia cắt thung lũng hình thành theo đứt gÃy Ven rìa cao nguyên thờng khối thấp xen thung lũng rộng liên thông với Các núi đất thờng cao miền cung cấp nớc mặt cho vùng đá vôi thấp Do mức độ karst hóa phụ thuộc vào thành phần, chiều dày, mức độ dập vỡ đá vôi mà biểu mạnh Cát Bà, Phong Nha, Cúc Phơng, yếu Pu Luông hầu nh bị đình Ba Bể Vịnh Hạ Long Về môi trờng đất: §Êt ë vïng Cóc Ph−¬ng cã nhiỊu tÝnh chÊt tèt, cha bị ô nhiễm Đất vùng Pu Luông phong hóa từ đá phun trào tốt Nhìn chung vùng Cúc Phơng-Pu Luông đất tốt phù hợp cho loại trồng khác vùng Phong Nha, đất tốt đất phù sa sông suối Lợng Arsen Iod dới mức cho phép vùng Ba Bể, đất có tầng mùn dày, thích ứng cho tiêu môi trờng nông nghiệp vùng Cát Bà-Hạ Long, đất phát triển đá vôi tốt so với loại đá khác đáp thích ứng tốt cho việc trồng loại khác Tuy nhiên đà xuất hiện tợng suy thoái đất số nơi Về môi trờng nớc: vùng trọng điểm nớc thừa Canxi, thiếu Iod Tầng chứa nớc khe nứt karst có mức độ chứa nớc phong phú nhất, nhng khả ô nhiễm cuối nguồn cao Nớc mặt hầu hết vùng bị nhiễm khuẩn Nớc hồ Ba Bể giữ đợc chất lợng tốt Về đặc điểm hang động: Các hang phát triển theo đứt gÃy, đa pha, phân bố thành từ đến tầng Các hang khô hang tầng cao, tầng thấp nhÊt th−êng cã hang n−íc Tuy nhiªn ë vïng Ba Bể lại có tình trạng khác tầng cao hang khô, rộng dài nhất, có nhiều nhũ đẹp tầng thấp hơn, hang rộng dài có nhiều nhũ nhng lại hang nớc Các hang tầng thấp lại hang khô, nhỏ, bị nhét đặc cuội sỏi ngoại lai đợc 56 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam gắn kết chặt travectin thạch nhũ Số lợng nhiều hang nhất, dài nhất, lớn nhất, rộng vùng Phong Nha, sau đến vùng Pu Luông, Cát Bà-Hạ Long, Ba Bể Về tai biến địa chất: Các dạng tai biến địa động lực vùng trọng điểm cha có biểu mức độ nghiêm trọng Phổ biến nạn ngập úng định kỳ mùa ma thung lũng karst đoạn sông có lòng bị thắt lại Lũ quét xảy lối thoát n−íc cã nhiỊu vËt c¶n (ë vïng Phong Nha, Pu Luông) Hiện tợng bồi lắng lòng hồ Ba Bể nguy đảo nhỏ đẹp Hạ Long bị tàn phá nớc biển tai biến tiềm ẩn lớn Về biện pháp giảm thiểu tai biến đà đợc đề xuất công tác dự báo, biện pháp kỹ thuật, công tác quản lý v.v nhng tợng nêu cần có nghiên cứu sâu, kết hợp đa ngành nhiều kinh phí Về tác động môi trờng: Nhìn chung trạng môi trờng karst vùng lõi vùng trọng điểm đợc giữ gìn tốt, nhiên vùng đệm áp lực hủy hoại môi trờng diễn Đề án đà đề xuất phân vùng định hớng sử dụng môi trờng karst vùng trọng điểm sở đánh giá trạng chất lợng môi trờng tác động đến môi trờng yếu tố tự nhiên kinh tế-xà hội + Những đóng góp đề án công tác nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst bao gồm: -Các nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst vùng trọng điểm đà đợc tiến hành nghiên cứu, đánh giá tổng hợp môi trờng hợp phần đá, địa hình, khoáng sản, đất, nớc thông qua kết phân tích loại mẫu khác kết hợp với nghiên cứu tai biến địa chất, đặc điểm hang động -Đà áp dụng phơng pháp việc nghiên cứu không gian ngầm môi trờng karst nh khảo sát, đo vẽ hang động, thả chất thị, xác định đợc liên kết hai dòng nớc ngầm hang động karst Kho Mờng-Lặn Trong, Kịt Một-Lủa vùng Phu Luông, Thanh Hóa -Đà áp dụng công nghệ tin học phơng pháp phân tích viễn thám để thành lập sở liệu cho môi trờng karst vùng trọng điểm + Những phát mới: -Lần phát chứng hầu hà hang động vùng Phong Nha chøng minh sù cã mỈt cđa ng−êi tiỊn sử cách ngày gần 7.000 năm -Đà áp dụng phơng pháp đo địa chấn nông độ phân giải cao để nghiên cứu đặc điểm địa hình đáy hồ Ba Bể -Lần phát dÃy nón phóng vật khổng lồ Quảng Khê (Ba Bể) nguồn cung cấp trầm tích gây bồi lắng lòng hồ Ba Bể 57 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam -Lần phát giai đoạn karst khác tạo nên tầng hang động có quy mô phát triển khác Ba Bể -Lần phát chế thành tạo đảo sót mặt Vịnh Hạ Long sau giai đoạn phát triển cuối địa hình karst -Phát số vị trí có cảnh quan đẹp phục vụ cho du lịch Vịnh Hạ Long, tháp Chàm nh đảo sót tùng-áng -Lần phát cấu trúc vòng đảo Cát Bà dị thờng mức độ karst hóa mạnh đảo Cát Bà -Đà khảo sát 30 hang hang động với tổng chiều dài 14.183 m Các tài liệu lần đợc công bố tài liệu quý phục vụ cho du lịch cho nghiên cứu khác -Phát có vàng sa khoáng trầm tích ngoại lai hang vùng Pu Luông hang vïng Phong Nha, h¹t corindon m¹ch aplit phøc hệ Trờng Sơn + Mặc dù đề án đà đạt đợc kết nghiên cứu khả quan song thêi gian nghiªn cøu eo hĐp, kinh nghiƯm ch−a cã nhiều nên số vấn đề cần phải tiếp tục đợc đầu t nghiên cứu làm sáng tỏ: -Sự liên thông hang nớc không gian karst ngầm vùng trọng điểm -Nghiên cứu tốc độ, quy mô bồi lắng lòng hồ Ba Bể biện pháp phòng tránh, cấu trúc địa chất đáy hồ -Tác động tới môi trờng karst hồ Ba Bể đập thủy điện Na Hang -Các biện pháp bảo tồn cảnh quan đảo karst sót tùng Vịnh Hạ Long khỏi bị công phá nớc biển -Các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trờng vịnh Hạ Long hoạt động khai thác than, cảng Cái Lân, du lịch gây nên Các tác giả đề án chân thành cảm ơn giúp đỡ tạo điều kiện thuận lợi để đề án hoàn thành nhiệm vụ Ban Giám đốc Viện Nghiên cứu Địa chất Khoáng sản, đạo sát chuyên viên Bộ Tài nguyên Môi trờng, hợp tác ban ngành, quyền địa phơng nơi đề án đến thực thi nhiệm vụ Ngày 31 tháng 12 năm 2004 Thay mặt tập thể tác giả TS Phạm Khả Tùy 58 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam Tài liệu tham khảo Bao gồm 110 tài liệu đợc trình bày báo cáo chÝnh 59 ... Nội, 20 04 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam Bộ tàI nguyên môI trờng Viện nghiên cứu địa chất khoáng sản Báo cáo tập II nghiên cứu, đánh giá trạng môI. .. trờng karst qua kết nghiên cứu đánh giá đợc đề cập bảng 96 23 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam Bảng 96: Cảnh báo tai biến địa chất môi trờng vùng. .. nhiều nghiên cứu nồng độ chất độc hại nớc biển bị ảnh hởng rác thải từ sông đa tới (Jica, 20 02) 28 Nghiên cứu, đánh giá trạng môi trờng karst số vùng trọng điểm miền Bắc Việt Nam Hiện xuất tụ điểm