SKKN: Một vài kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả một tiết dạy - học môn Địa lý 8 theo phương pháp đổi mới

SKKN: Một vài kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả một tiết dạy - học môn Địa lý 8 theo phương pháp đổi mới

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

MỘT VÀI KINH NGHIỆM ĐỂ NÂNG CAO

HIỆU QUẢ MỘT TIẾT DẠY - HỌC MÔN ĐỊA LÝ 8

THEO PHƯƠNG PHÁP ĐỔI MỚI

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Năm học 2010 – 2011 là năm học thứ 9 thực hiện chương trình và SGK mới, Đồng

thời cũng là năm học “tiếp tục đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục” Để thực

hiện tốt chương trình và SGK mới đồng thời thực hiện tốt cuộc vận động của Bộ trưởng

Bộ GD và ĐT đưa ra Mặc dù là năm thứ 9 thực hiện đổi mới PPDH nhằm phát huy tính

tích cực, chủ động trong học tập của học sinh Nhiều cuộc hội thảo đã được tổ chức xoay

quanh vấn đề đổi mới phương pháp dạy học như thế nào mang lại hiệu quả cao nhất Đó

là một vấn đề đang được quan tâm hàng đầu trong quá trình dạy học hiện nay

Hướng đổi mới của phương pháp hiện nay là tích cực hoá hoạt động học tập của

học sinh, khơi dậy và phát triển khả năng tự học nhằm hình thành cho học sinh tư duy

tích cực, độc lập, sáng tạo, nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, rèn luyện kĩ

năng vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm tin,

hứng thú học tập cho học sinh

Theo chương trình biên soạn của SGK mới hiện nay đã thể hiện rõ cách học mới

của học sinh Từ những hình ảnh trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng đến thực

tiễn, hình thành nên khái niệm, quy luật, mối quan hệ nhân quả từ đó tìm ra được kiến

thức bài học Điều đó đòi hỏi ở giáo viên một vận dụng các phương pháp dạy học mới

Đối với nội dung SGK mới Địa lý nói chung và Địa lý 8 nói riêng, nội dung được

chú trọng thể hiện đồng bộ trên cả kênh hình và kênh chữ Những tranh ảnh, những hình

vẽ trong SGK không hoàn toàn chỉ là minh hoạ cho bài giảng mà chúng gắn bó hữu cơ

với bài học, là một phần không thể thiếu được của nội dung bài học Bên cạnh đó còn có

các bài đọc thêm, bài thực hành, các câu hỏi ở cuối bài

II MỤC TIÊU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Thực tế hiện nay ở các trường THCS, việc thực hiện giảng dạy theo phương pháp

mới còn nhiều khó khăn, có không ít giáo viên vẫn theo nếp cũ, trình bày theo phương

pháp truyền thống, học sinh không chủ động lĩnh hội kiến thức Chính vì vậy mà hiệu quả

của một giờ dạy – học của học sinh và giáo viên đạt hiệu quả không cao Đặc biệt trong

quá trình thực hiện đổi mới PPDH hiện nay đòi hỏi người GV phải có một qui trình

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

thật vững chắc về phương pháp, kiến thức, kỷ năng Vậy làm thế nào để đạt được một giờ

dạy học Địa lí 8 có hiệu quả cao nhất Đó là một câu hỏi mà hiện nay được rất nhiều giáo

viên quan tâm Theo tôi, để có kinh nghiệm dạy tốt một tiết Địa lí 8 theo phương pháp

đổi mới cũng là một vấn đề rất đáng đưa ra để trao đổi, tham khảo

PHẦN II: NỘI DUNG

I Cơ sở lí luận

Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng tích cực hoá hoạt động học tập của học

sinh không có nghĩa là loại bỏ các phương pháp dạy học hiện có và thay vào đó là các

phương pháp mới hiện đại, bởi các phương pháp hiện có như thuyết trình, giảng giải, ván

đáp vẫn rất cần thiết trong quá trình dạy học Vấn đề là phải tìm ra cách vận dụng và

phối hợp các PPDH một cách linh hoạt nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo

của học sinh trong học tập Cần kế thừa và phát huy những mặt tích cực các phương pháp

dạy học truyền thống đồng thời phải học hỏi, vận dụng một số PPDH mới phù hợp với

hoàn cảnh, điều kiện dạy học ở nứớc ta hiện nay.Để đạt được mục đích đó thì người giáo

viên và học sinh cần phải thực hiện tốt các vấn đề sau:

1 Đối với giáo viên

Trong soạn, giảng phải có sự vận dụng linh hoạt các PPDH, phải biết kết hợp

nhuần nhuyễn các PPDH mới sao cho phù hợp, logic, thể hiện được vai trò của người

giáo viên không phải đơn thuần là truyền đạt kiến thức mà phải trở thành người thiết kế,

phải hình dung được thiết kế bài dạy của mình một cách tường tận, chi tiết

Tuỳ vào từng nội dung tiết học để giáo viên có một cách thiết kế giáo án riêng

Phải biết cách tổ chức lớp học như hoạt động cá nhân, hoạt động chung cả lớp, hoạt dộng

theo nhóm nhỏ Là người dẫn dắt học sinh giải quyết những tình huống có vấn đề, biết

khơi dậy và kích thích trí tò mò, lòng ham muốn các kiến thức địa lí Bên cạnh đó, trong

quá trình dạy học cũng phải sử dụng nhiều phương tiện dạy học phù hợp với nội dung

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

bài dạy, đồng thời hướng dẫn học sinh cách khai thác kiến thức từ các phương tiênh học

tập địa lí khác nhau như bản đồ, biểu đò, tranh ảnh, băng hình , khuyến khích, động viên

thành tích học tập của học sinh

.2 Đối với học sinh:

Cần phải có sự đổi mới trong cách học, phải giác ngộ mục đích học tập, chủ động,

sáng tạo, có ý thức trách nhiệm về hoạt động học tập của mình, phải biết tự học và học

mọi nơi, mọi lúc khi cảm thấy cần thiết

Cần biết rõ mục đích, yêu cầu của giờ học, không chỉ về kiến thức mà còn cả về kĩ

năng địa lí và những thao tác tư duy cần vận dụng như tư duy biện chứng, tư duy logic,

nắm bắt được các sự vật hiện tượng, mối quan hệ nhân quả Phải làm quen dần với cách

độc lập suy nghĩ để chiếm lĩnh kiến thức bài học

Dành thời gian thích đáng để tự làm việc, nghiên cứu với SGK (kênh hình, kênh

chữ), với tập bản đồ, qua các thông tin đại chúng như tranh ảnh, đài báo và các nguồn

cung cấp kiến thức khác theo sự hướng dẫn của giáo viên, qua đó học sinh rèn luyện về kĩ

năng và phương pháp học tập bộ môn Địa lí nhiều hơn

Học sinh biết cách làm việc theo nhóm, hợp tác với bạn để hoàn thành nhiệm vụ

giáo viên giao cho, qua đó có cơ hội được thể hiện mình, được trình bày lại kết quả qua

các phương tiện học tập

II Cơ sở thực tiễn

Có thể nói, trong những năm gần đây, việc thực hiện chương trtình và SGK mới

cũng đồng nghĩa với việc cải tiến, đổi mới PPDH đã dấy lên phong trào thi đua diễn ra

sôi nổi ở các trường THCS Có thể nói đại đa số giáo viên có tâm huyết với nghề nghiệp,

có hiểu biết sâu sắc về bộ môn Địa lí đã sử dụng các PPDH mới khá tốt, khêu gợi được

sự suy nghĩ, tìm tòi tự lực của học sinh Tuy nhiên, bên cạnh đó do chưa hiểu thấu đáo

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

được tinh thần đổi mới của phương pháp nên một số ít giáo viên đã thể hiện sự quá tải

trong việc đổi mới, vì vậy đã làm cho tiết học trở nên căng thẳng, mệt mỏi

1 Về giáo viên:

Việc thay đổi SGK Địa lí 8 mới khiến giáo viên cũng gặp ít nhiều khó khăn trong

khi giảng dạy Mặc dù đây là năm thứ ba thực hiện chương trình thay sách đối với lớp 8,

song để dạy tốt một tiết Địa lí theo phương pháp đổi mới giáo viên còn nhiều lúng túng

và chưa hiệu quả Trong một tiết dạy, nhiều giáo viên vẫn chỉ sử dụng được một phương

pháp, vì thế cách học của học sinh vẫn nhàm chán, ít quan tâm đến việc phát huy tính tích

cực học tập của học sinh Có những nội dung giáo viên cần thuyết trình, giảng giải thì lại

yêu cầu học sinh tự nghiên cứu Vì vậy làm cho tiết học nhàm chán, nhiều bài có nội

dung dài, nặng nề cũng để học sinh làm việc nhiều nên nội dung bài không thực hiện hết

trong một tiết

.2 Về học sinh:

Đây là năm học thứ 9 thực hiện chương trình và SGK Địa lí 8 mới Nhìn chung đại

đa số học sinh đã tiếp cận được với nội dung, kiến thức, chương trình và phương pháp

học tập mới, song quá trình tiếp thu của học sinh chưa đồng đều, chưa linh hoạt trong quá

trình hoạt động của mình, việc tiếp cận với các phương pháp dạy học mới và thiết bị dạy

học mới đối với một số học sinh còn khó khăn do đó kết quả tiếp thu của học sinh chưa

đạt hiệu quả cao nhất

Bên cạnh đó một số ít học sinh chưa chịu khó rèn luyện kĩ năng, học tập một cách

thụ động, chưa chủ động tìm tòi, suy nghĩ và giải quyết vấn đề dặt ra trong bài học Hơn

nữa có một số ít học sinh còn có tâm lí phân biệt các môn học "chính", "phụ" do đó xem

nhẹ, không chú trọng đến các môn học phụ dẫn đến kết quả học tập của học sinh chưa

cao

3 Về cơ sở vật chất và phương tiện dạy học

Một số trường phương tiện dạy học chưa đầy đủ, cơ sở vật chất chưa đảm bảo,

phòng học bộ môn Địa lý còn thiếu Các bản đồ, tranh , ảnh, băng hình chưa đầy đủ Việc

học sinh quá đông trong một lớp học dẫn đến khó khăn trong việc phân chia nhóm cũng

ảnh hưởng rất lớn đến quá trình dạy học

4 Khảo sát thực tế để nắm kĩ khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

Vào học kì I của năm học 2010-2011 tôi đã tiến hành khảo sát quá trình tiếp thu

bài của học sinh lớp 8 trường THCS Lý Tự Trọng - Huyện krông Buk, qua việc kiểm tra

kiến thức học sinh qua bài 3 Sông ngòi và cảnh quan châu Á

? Dựa vào H3.1 sgk Em hãy cho biết sự thay đổi các cảnh quan tự nhiên tứ tây

sang đông theo vĩ tuyến 40oB và giải thích vì sao có sự thay đổi như vậy?

Từ việc nắm được thực trạng dạy học môn Địa lí của học sinh và giáo viên, tôi đã

rút ra được một số kinh nghiệm như sau:

III Một số kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả dạy - học một tiết Địa lý 8

* Đối với giáo viên:

Để dạy tốt một tiết học Địa lí 8 theo phương pháp đổi mới cần được quán triệt ở tất

cả các khâu, từ khâu chuẩn bị bài của giáo viên, tiến hành dạy học ở trên lớp đến việc

đánh giá kết quả học tập của học sinh

a Đầu tư nhiều hơn vào việc soạn bài theo tinh thần dạy học thông qua tổ chức

các hoạt động học tập cho học sinh

- Xây dựng được kế hoạch hoạt động của giáo viên và học sinh một cách hợp lí, kế

hoạch này được thể hiện ở giáo án của giáo viên Việc soạn giáo án phải theo một quy

trình gồm nhiều bước nhằm định ra các hoạt động và dự kiến thực hiện các hoạt động đó

- Trước hết giáo viên cứu kĩ bài học trong SGK (cả kênh hình và kênh chữ ) để xác

định kiến thức và kĩ năng cơ bản của bài, xác định được mục tiêu bài học Mục tiêu đề ra

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

là cho học sinh, do học sinh thực hiện, chính học sinh thông qua các hoạt động học tập

tích cực phải đạt được những mục tiêu áy Giáo viên là người chỉ đạo, tổ chức, hướng

dãn, trợ giúp học sinh đạt tới đích dự kiến của bài học

- Căn cứ vào mục tiêu, nội dung của bài, trình độ của học sinh và các phương tiện

dạy học hiện có, giáo viên cần dự kiến các hoạt động giúp học sinh tự lực chiếm lĩnh nội

dung bài học Trước hết giáo viên cần xem xét nội dung nào có thể cho học sinh tự lực

tìm tòi, khai thác để đi đến kiến thức mới Để có thể phát huy tính tích cực học tập của

học sinh trong khâu soạn bài cần coi trọng việc chuẩn bị các câu hỏi, cần tránh khuynh

hướng hình thức, đặt các câu hỏi dễ, vụn vặt hoặc các câu hỏi quá khó

- Giáo viên dự kiến các hoạt động của học sinh (sử dụng bản đồ, lược đồ, mô

hình ) để giải quyết các vấn đề, trả lồi các câu hỏi, hình thành các bài tập do giáo viên

nêu ra Dự kiến những gợi ý để học sinh có thẻ tiếp cận và phát hiện kiến thức mới

- Dự kiến hình thức tổ chức học tập của học sinh (cá nhân hay theo nhóm, lớp ) và

thời gian làm việc của học sinh Tuỳ theo nội dung các vấn đề, các bài tập, các câu hỏi

đặt ra dễ hay khó, đơn giản hay phức tạp mà giáo viên yêu cầu học sinh làm việc cá nhân

hay theo nhóm và thời gian dành cho mỗi hoạt động nhiều hay ít

Ví dụ: Bài 1 Địa lí 8 "Vị trí địa lí, địa hình và khoáng sản "

Bài này gồm hai phần: 1 Vị trí địa lí và kích thước của châu lục

2 Đặc điểm địa hình và khoáng sản

Cả hai phần này đều có thể hướng dẫn học sinh tự lực khai thác và chiếm lĩnh kiến

Phần 1: Vị trí địa lí và kích thước châu lục:

- Vấn đề đặt ra cho học sinh: xác định vị trí địa lí và kích thước của châu Á trên

bản đồ

- Dự kiến hoạt động của học sinh: Xác định vị trí địa lí và kích thước của châu Á,

các điểm cực Bắc, Nam, Đông, Tây trên lước đồ SGK và trên bản đồ treo tường

- Dự kiến hình thức hoạt động: Học sinh làm việc cá nhân, thời gian 3 phút

Phần 2: Đặc điểm địa hình và khoáng sản:

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

- Câu hỏi đặt ra cho học sinh: Đặc điểm địa hình và khoáng sản châu Á?

- Dự kiến hoạt động của học sinh: Tìm hiểu đặc điểm địa hình và khoáng sản qua

hình 1.2 SGK

- Dự kiến hình thức hoạt động: Học sinh làm việc theo nhóm, thời gian 5 phút

Tóm lại: Bài soạn của giáo viên được thể hiện ở giáo án gồm ba phần: (Mục tiêu

bài học, phương tiện dạy học, hoạt động của giáo viên và học sinh trên lớp)

b Đẩy mạnh việc đổi mới hoạt động dạy và học trên lớp:

b.1 Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh

* Tổ chức và hướng dẫn học sinh hoạt động với các phương tiện dạy học địa lí như

bản đồ, mô hình, tranh ảnh địa lí, băng hình , giáo viên hướng dẫn học sinh khai thác

kiến thức từ các phương tiện dạy học qua đó học sinh vừa rèn luyện các kĩ năng, vừa có

kiến thức mới:

Cụ thể:

- Đối với bản đồ, lược đồ: đó là nguồn kiến thức quan trọng và đựoc coi như cuốn

sách Địa lí thứ hai của học sinh Tổ chức cho học sinh làm việc với bản đồ, biểu đồ, giáo

viên cần lưu ý hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức từ bản dồ, biểu đồ: như đọc tên

trên bản đồ để biết đối tượng địa lí thể hiện trên bản đồ là gì Đọc bảng chú giải để biết

người ta thể hiện đối tượng đó trên bản đồ như thế nào Dựa vào các kí hiệu, màu sắc trên

bản đồ để xác định vị trí các đối tượng địa lí Dựa vào bản đồ kết hợp với các kiến thức

địa lí, vận dụng các thao tác tư duy để phát hiện mối quan hệ địa lí không thể hiện trực

tiếp trên bản đồ:

Ví dụ: Hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức từ bản đồ "Tự nhiên châu Á" trong

SGK Địa lí 8

- Tên bản đồ: Tự nhiên châu Á

- Cách thể hiện: các miền địa hình được thể hiện bằng thang màu Màu nâu đậm

địa hình núi cao, màu vàng địa hình núi thấp, màu xanh lá địa hình đồng bằng

- Dựa vào màu sắc thể hiện trên bản đồ xác định vị trí các núi cao, các cao nguyên,

các đồng bằng

- Dựa vào bản đồ kết hợp với các kiến thức đã học để xác lập mối quan hệ giữa các

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

yếu tố vĩ độ, vị trí địa lí, địa hình, khí hậu, sông ngòi, động thực vật từ đó tìm ra dược

mối quan hệ nhân quả

* Đối với biểu đồ: Giáo viên cần hướng dẫn học sinh phân tích biểu đồ theo các

bước: đọc tiêu đề của biểu đồ xem biêu đồ thể hiện hiện tượng gì? Xem các đại lượng thể

hiện trên biểu đồ là gì? Dựa vào các số liệu thông kê đã được trực quan hoá trên

biểu đồ đối chiếu, so sánh chúng với nhau và rút ra nhận xét về các đối tượng và hiện

tượng địa lí được thể hiện

* Đối với tranh ảnh: Nêu tên bức ảnh, xác định xem bức ảnh đó thể hiện đối tượng

địa lí nào, ở đâu

* Đối với bảng số liệu thống kê: Hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức các bảng

số liệu thống kê không bỏ sót số liệu nào Phân tích các số liệu tổng quát trước khi đi vào

số liệu cụ thể, tìm các trị số lớn nhất, nhỏ nhất, trung bình, xác lập mối quan hệ giữa các

số liệu So sánh, đối chiếu các số liệu Đặt ra các câu hỏi để giải đáp trong khi phân tích,

tổng hợp các số liệu nhằm tìm ra kiến thức mới

b.2 Tổ chức hướng dẫn học sinh thu thập, xử lí thông tin trong SGk và trình

bày lại:

- Giáo viên hướng dẫn học sinh thu thập xử lí thông tin trong SGK Địa lí 8:

+ Thu thập thong tin của học sinh được tiến hành qua việc quan sát các kênh hình

và kênh chữ trong SGK, song cũng có thể cho học sinh thu thập thông tin qua việc ôn lại

kiến thức đã học ở các lớp trước

+ Xử lí thông tin thông qua các câu hỏi, bài tập, giáo viên hướng dẫn học sinh căn

cứ vào các thông tin đã thu thập để rút ra những kết luận cần thiết về một đơn vị kiến

thức cơ bản

b.3: Tổ chức hoạt động của học sinh theo những hình thức học tập khác nhau:

* Hình thức học tập cá nhân có thể được tiến hành như sau

Giáo viên nên vấn đề, xác định nghiệm vụ nhận thức chung cho cả lớp và hướng

dẫn học sinh làm việc

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

+ Làm việc cá nhân ( ghi kết quả ra giấy hoặc trả lời vào phiếu học tập)

+ Giáo viên chỉ định một vài học sinh báo cáo kết quả, các học sinh khác theo dõi,

góp ý bổ sung

+ Giáo viên tóm tắt , cũng cố và chuẩn xác kiến thức

* Hình thức học tập theo nhóm Tuỳ theo số lượng học sinh trong mỗi lớp mà giáo

viên chia thành bao nhiêu nhóm,thông thường mỗi nhóm từ 4-6 học sinh Các nhóm có

thể được duy trì ổn định trong cả tiết học hoặc thay đổi theo từng hoạt động, từng phần

của tiết học Các nhóm được giao cùng một nhiệm vụ hoặc những nhiệm vụ khác nhau

- Các bước tiến hành tổ chức học tập theo nhóm có thể làm việc chung cả lớp, làm

việc theo nhóm Giáo viên nêu vấn đề để xác định nhiệm vụ, trong nhóm cử nhóm

trưởng, thư ký, các thành viên trao đổi thảo luận, ghi kết quả, đại diện nhóm trình bày,

- Cần chú trọng hơn vào việc tiếp tục phát triển học sinh các kỷ năng đọc và phân

tích bản đồ: Học sinh biết kết hợp vốn hiểu biết về bản đồ và các kiến thức địa lý đã có

để tìm ra những kiến thức chứa đựng trong mỗi bản đồ theo yêu cầu bài học Việc hình

thành các kỹ năng này có mức độ từ thấp đên cao như từ việc đọc để biết tên bản đồ, dựa

vào bảng chú giải có các ký hiệu để tìm vị trí các đối tượng địa lý trên bản đồ đến việc

dựa vào bản đồ để tìm ra một số đặc điểm của đối tượng, phải biết xác lập mối quan hệ để

rút ra những điều mà trên bản đồ không thể hiện trực tiếp

Ví dụ: Khi dựa vào bản đồ để tìm đặc điểm đòng bằng ven biển miền Trung (ở ý b

mục 2 bài 9sgk Địa lý 8 ) đầu tiên học sinh phải dựa vào màu sắc, chữ viết trên bản đồ tự

nhiên để tìm vị trí các đồng bằng ven biển miền Trung trên bản đồ, tiếp theo học sinh

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

phải dựa vào bản đồ để so sánh độ lớn của các đồng bằng miền Trung với các đồng bằng

khác trong nước, từ đó học sinh rút ra được đặc điểm đồng bằng miền Trung

- Phải biết kết hợp các phương pháp so sánh với các PPDH khác ( như phương

pháp sử dụng bản đồ, hình vẽ, các biểu đồ hoặc phương pháp thảo luận, trò chơi )

- Cần phát huy cao độ tính tích cực của học sinh trong so sánh

3 Dạy học giải quyết vấn đề

Đây là phương pháp đặt ra trước học sinh các vấn đề nhận htức có chứa đựng mâu

thuẩn giữa cái đã biết và cái chưa biết, đưa học sinh vào tình huống có vấn đề, kích thích

họ tự lực, tự chủ, chủ động và có nhu cầu mong muốn giải quyết vấn đề Dạy học giải

quyết vấn đề có thể được tiến hành như sau;

-Đặt vấn đè ( tạo tình huống có vấn đề )

- Giải quyết vấn đề ( đề xuất các giả thuyết, lập kế hoạch giả thuyết )

-Kết luận ( khẳng định hay bác bỏ giả thuyết đã nêu )

Ví dụ: Bài 9 Địa lý 8 “KHU VỰC TÂY NAM Á”

- Đặt vấn đề: Vì sao khu vực Tây Nam á nằm sát biển nhưng có khí hậu nóng và

khô hạn?

- Giải quyết vấn

+ Học sinh nêu các giả thuyết và nguyên nhân làm cho khí hậu Tây Nam á nóng và

khô hạn( do yếu tố địa hình, có nhiều núi cao bao quanh khu vực, chịu ảnh hưởng

`gió Mậu dịch khô nóng thổi quang năm từ lục địa ra, lượng mưa rất nhỏ dưới

300mm/năm )

+ Giáo viên hướng dẫn học sinh thảo luận: Nêu lên lý luận để bảo vệ giả thuyêt của

mình

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

+ GV cho học sinh quan sát và phân tích lược đồ tự nhiên khu vực TNA kết hợp

với kiến thức đã học tìm ra nguyên nhân dẫn đến khu vực TNA có khí hậu nóng và khô

hạn

4 Dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ

Tuỳ theo số lượng học sinh, GV chia thành các nhóm, mỗi nhóm từ 4-6 học sinh Các

bước của một hoạt động theo nhóm có thể là như sau

* Làm việc chung cả lớp:

- Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức

- Phân công nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm

- Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm

* Làm việc theo nhóm

- Trong nhóm cử nhóm trưởng, thư ký từng cá nhân làm việc độc lập

- Trao đổi ý kiến thảo luận trong nhóm

- Đại diện nhóm trình bày kết quả

* Thảo luận tổng kết trước toàn lớp:

- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả

- Thảo luận chung

- GV tổng kết đánh giá kết quả học tập của học sinh

5 Đổi mới đánh giá kết quả học tập của học sinh

a Đánh giá kết quả học tập của học sinh phải đảm bảo các yêu cầu của dạy

học bộ môn, gồm cả các kiến thức, kỷ năng, thái độ

- Kiến thức: Đánh giá việc nắm kiến thức của học sinh theo 3 mức độ:

+ Mức độ nhận biét (ghi nhớ, tái hiện )

+ Mức độ hiểu: Giải thích, chứng minh,phân tích được các mối quan hệ địa lý

+ Mức độ vận dụng: Vận dụng kiến thức đã học vào tình huống mới hoặc để giải

thích một số vấn đề thường gặp trong thực tiễn có liên quan đế kiến thức đã học

- Kỷ năng: Sử dụng bản đồ, lược đồ, các bảng số liệu để khai thác, trình bày kiến

thức địa lý

Người thực hiện: Nguyễn Hồng Tuyên

15

- Thái độ : Xem xét mức độ thể hiện sự tôn trọng, trong bảo vệ thiên nhiên, cuộc

sống quê hương đất nước

b Phương pháp đánh giá

Đánh giá kết quả học tập của học sinh phải toàn diện, khách quan và chính xác

Vì vậy cần kết hợp các phương pháp trắc nghiệm tự luận với các câu hỏi mở và

phương pháp trắc nghiệm khách quan với các câu hỏi như đúng, sai, điền khuyết, câu hỏi

nhiều lựa chọn

Các câu hỏi trắc nghiệm cần tạo điều kiện để học sinh bộc lộ được các năng lực của bản

thân GV cũng tạo điều kiện để học sinh tự đánh giá và để học sinh tham gia tự đánh gia l

Lẫn nhau

* Đối với học sinh:

- Trước hết phải tạo được cho học sinh sự ham mê học tập môn Địa lý

- Phải rèn luyện thói quen học tập bộ môn Địa lý theo phương pháp đổi mới

+ Có tính độc lập, tư duy, năng động, sáng tạo + Biết hợp tác với nhau để hoạt động trong một tiết học + Kết hợp đồng bộ cả kênh hình và kênh chữ

- Rèn luyện kỷ năng khai thác qua kênh hình

- Rèn kỷ năng vận dụng những kiến thức và kỷ năng vốn có để giải quyết một vấn đề

Địa lý cụ thể, thông qua các bài tập, câu hỏi cỷa giáo viên đặt ra trong một tiết dạy

- Đặc biệt yếu tố quan trọng để học tốt một tiết học địa lý là học sinh phải có sự chuẩn

bị bài mới chu đáo theo hướng dẫn của giáo viên và hệ thống câu hỏi trong bài ở SGK

Sưu tầm trnh, ảnh, các tài liệu có liên quan đến nội dung bài học

- Tìm ra phương pháp học tối ưu nhất để nhanh chống chiếm lĩnh, lĩnh hội được

kiến thức mới

Dưới đây là một bài soạn minh hoạ về một đơn vị kiến thức, để dạy tốt một tiết học

Địa lý theo phương pháp đổi mới