Đánh giá tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật tiêu hóa, gan mật tụy tại bệnh viện bình dân năm 2020

Graduation thesis for the degree of Master of PharmacyASSESSMENT OF ANTIBIOTIC USE ON PATIENTS WITH GASTROINTESTINAL AND HEPATOBILIARY SURGERIES AT BINH DAN HOSPITAL IN 2020 Student: Tra

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ

ĐẠI HỌC Y DƢỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

-TRẦN NGỌC THIỆN

ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRÊN BỆNH NHÂN PHẪU THUẬT TIÊU HOÁ, GAN MẬT TUỲ TẠI BỆNH VIỆN BÌNH DÂN NĂM 2020

LUẬN VĂN THẠC SĨ DƢỢC HỌC

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NĂM 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ

LỜI CAM ĐOAN

T D

ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRÊN BỆNH NHÂN

PHẪU THUẬT TIÊU HOÁ GAN MẬT TUỲ TẠI BỆNH VIỆN BÌNH DÂN NĂM 2020

Kết quả

333 ử ụ ò Be

phòn ấ T ý ử ụ ò ề ị ,

, ề , , , ,, , , , , , , T ý ấ ả ,

Graduation thesis for the degree of Master of Pharmacy

ASSESSMENT OF ANTIBIOTIC USE ON PATIENTS WITH GASTROINTESTINAL AND HEPATOBILIARY SURGERIES

AT BINH DAN HOSPITAL IN 2020

Student: Tran Ngoc ThienScientific supervisor: Assoc Prof Nguyen Tuan Dung, PhD

Introduction

Using prophylactic antibiotics rationally plays an important role to prevent patients withsurgeries from getting surgical site infections Intra-abdominal infections (IAIs) are themost common emergency surgeries and the concerning problem is that bacteria causingIAIs have increased antibiotic resistance Assessment of antibiotic use on patients withgastrointestinal and hepatobiliary surgeries can help to give strategies to use antibioticeffectively in the future

Materials and Methods

Inpatients with gastrointestinal and hepatobiliary surgeries from April to June 2020

Descriptive cross-sectional study on medical profiles at 4 Departments: GastrointestinalSurgery, Hepatobiliary Surgery, Thoracic-Thyroid Surgery and General Surgery

Results

There were 548 patients recruited in the study

333 patients were assessed prophylactic antibiotic use Betalactams was the most commonprophylactic antibiotic The rates of rational use of prophylactic antibitotic on indication,type, dosage, administration, time to use and duration were 98.8%, 97.6%, 48.6%, 100%,86.9% and 99.7% respectively The rate of rational use of prophylactic antibiotic on allcriterias was 41.4%

215 patients were assessed treatment antibiotic use Class I stratification was the mostcommon (74.0%), the rate of right stratification was 90.7% The rate of collecting cultures

before using antibiotics was 70.2%, E coli was the most common pathogen The most

common emperic antibiotic to be indicated was cefoperazon-sulbactam plus metronidazol.The rate of emperic antibiotic that suited to patient risk stratification was 81.5%, the rate ofrational dose of emperic antibiotic was 86.7% The rates of rational in antimicrobialtherapy escalation and de-escalation following antibiogram report were 83.3% and 66.7%respectively The length of antibiotic use was 7.3 ± 3.2 (days) (1-20 days)

The rate of SSIs was 4.4%; 79.2% of which was superficial incisional SSI There were 8

patients to have been collecting surgical site cultures with E coli was the most common

pathogen (five in eight patients) Factors that belong to patients were not related to SSIs.Factors that belong to surgery: surgeries lasting for more than 120 minutes and opensurgery procedures, conversion of laparoscopy to open surgery procedures increased therisk of SSIs Rationalities of prophylatic antibiotic use were not related to SSIs

Summary

In order to use prophylatic antibiotic and treatment antibiotic effectively, we shouldemphasize on training, guiding and supervising antibiotic use

MỤC LỤC

D ụ ữ i

D ụ ả iii

D ụ v

MỞ ĐẦU 1

C ươ 1 TỔNG QUAN 3

1.1 3

1.2 ò 9

1.3 ụ (I -abdominal Infection – IAI) 16

1.4 S é ề ị 25

C ươ 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27

2.1 Đ 27

2.2 27

2.3 29

2.4 Mụ ả 30

2.5 P , xử ý y ữ 35

2.6 Vấ ề y 37

C ươ 3 KẾT QUẢ 38

3.1 Đ ị , ỵ 38

3.2 Đ ử ụ ò , ề ị ý 43

3.3 55

C ươ 4 BÀN LUẬN 59

4.1 Đ ị , ỵ 59

4.2 Đ ử ụ ò , ề ị ý 61

4.3 68

C ƣơ 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGH 72

5.1 725.2 ị 73

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC 1 PHIẾU THU THẬP DỮ LIỆU

PHỤ LỤC 2: CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ TRONG CÁC BIẾN CHỨNG

NHIỄM KHUẨN

PHỤ LỤC 3 CÁC LOẠI PHẪU THUẬT TIÊU HOÁ GAN MẬT TUỲ

T T ềấ

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bả 1.1 C y VM T 3

Bả 1.2 T ASA B T 6

Bả 1.3 y VM 7

Bả 1.4 M ề VM 8

Bả 1.5 SD T 10

Bả 1.6 ề ò y ị ỷ 13

Bả 1.7 M ề ử ụ SD 15

Bả 1.8 H e y y 19

Bả 1.9 H S e y y 21

Bả 1.10 ề ị CA-IAI e 22

Bả 1.11 ề ị HA-IAI e 23

Bả 1.12 M ề ử ụ SĐT OB 24

Bả 2.1 Mụ , , 27

Bả 2.2 C ề B T 30

Bả 2.3 C ý ử ụ SD 32

Bả 2.4 C HSBA 36

Bả 3.1 e ó B 38

Bả 3.2 C B 39

Bả 3.3 BMI e ó 40

Bả 3.4 B e ề ị 40

Bả 3.5 ó 41

Bả 3.6 ó e ị T 41

Bả 3.7 T e A e e e 42

Bả 3.8 Đ ASA B 42

Bả 3.9 H T B 43

Bả 3.10 Đ ử ụ SD 43

Bả 3.11 T ý ề ị SD 45

Bả 3.12 T ý ề SD 45

Bả 3.13 T SD ý 45

Bả 3.14 T ý ề ề SDP 46

Bả 3.15 C SD ý 46

Bả 3.16 T ý ề SD 47

Bả 3.17 ó ử ụ SD 47

Bả 3.18 T ý ề SD 48

Bả 3.19 T ý ử ụ SD 48

Bả 3.20 B e y y 49

Bả 3.21 T ý y B 49

Bả 3.22 ả ấy 49

Bả 3.23 Đ E coli e ESB e y 50

Bả 3.24 Đ ử ụ S 51

Bả 3.25 Tí ý ị S e y B 52

Bả 3.26 T ý ề S 52

Bả 3.27 Đ S ề ý 53

Bả 3.28 Đ y S ó SĐ 54

Bả 3.29 T ý y S ó SĐ 54

Bả 3.30 Tỷ VM 55

Bả 3.31 55

Bả 3.32 Đ ấy 55

Bả 3.33 y B T 56

Bả 3.34 y ý ử ụ SD 57

DANH MỤC CÁC HÌNH

H 3.1 e ( ) 38

ò , , ó ề S,

ử ụ S ý ấ , ữ

B Bình Dân y I y ng ề T( , ỵ, , , – ),

Mục t êu tổ qu t

Khảo sát và đánh giá tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật tiêu hoá, gan mật tuỵ tại bệnh viện Bình Dân năm 2020 nhằm đưa ra những chiến lược trong việc sử dụng kháng sinh một cách hiệu quả tại bệnh viện trong thời gian tới.

C ƣơ 1 TỔNG QUAN 1.1 N ễm k uẩ vết mổ

;– VM ị

VM ó VM

;– Nhi

Loạ p ẫu t uật V k uẩ t ƣờ ặp

 V ó x ó

ú y T y , x

e y y VM , yả

 BN y VMỡ

 BN bị y ả ị , B ử ụị

 BN é y ỡ

 BN ị

 T B T y VMTheo phân l H G y H ỳ, PT ó ASA(A e S e y A e e ) ó ỷ

VM ấ

ấy óả

5-10

C , ấ ó g

ữ xảy

ịữ

>25

C T

 Tỷ VM ,

 E coli y

ấ 2

V T(2011-2013)

[15]

BV B M

 Tỷ VM T3,6%

 T y VM ấ

STT T c ả m Nơ t ực ệ Kết quả

( 3,3 ) E coli ấ

(61,1%)

D ( )

BV - BCông An

-, ó ả ò ( T, T , T kinh, PT nhãn khoa) T B D ,

KS ó ả ề KS và t y

úKhả S ả é

Ngoại khoa lồng ngực- mạch máu

Mạch máu Cefazolin Clindamycin, vancomycin

Lồng ngực

ngoài tim, bao

y, ỏ

,

Cefazolin, sulbactam, amoxicillin-clavulanat

ampicillin-Clindamycin, vancomycin

,ả

Cefazolin, sulbactam, amoxicillin-clavulanat

ampicillin-Clindamycin, vancomycin

M

ả ,ỏ

nông

Ampicillin-sulbactam,amoxicillin-clavulanat

Clindamycin, vancomycin

ò

ó

Ampicillin-sulbactam,amoxicillin-clavulanat

N oạ k oa t êu óa

Clindamycin/vancomycin +gentamycin/amikacin

metronidazol +gentamycin/amikacin

viêm không

biến chứng

cefazolin + metronidazol gentamycin/a

metronidazol +gentamycin/amikacin

Ruột non

T

Cefazolin

Cefazolin+metronidazol,cefoxitin, cefotetan

Clindamycin/vancomycin +gentamycin/amikacin

Metronidazol +gentamycin/amikacin

Clindamycin +

e ymetronidazol +gentamycin/amikacin

Thủ thuật nội

soi đường tiêu

hóa

ẹả

T x ã

ả

Đ ề ị e

ótrên

Clindamycin/vancomycin +gentamycin/amikacin

ụụydòng (ERCP)

Kháng sinh L ều k uyế ị T ờ a

Đ PT ấy , SD ó

ẹ y ả ẹ

B ề T:

 SD ý y,3 ,

(2018) [17]

BV ĐQ

 T SD60,5%

STT T c ả m Nơ t ực ệ Kết quả

Vinmec City  T ề ề ,

ề PT khá cao (trên96%)

 T ề

ả

 T ó ấ

ấ ò74,8%

 T ề ề ,

SD (); ử ụ SDả

ú ó ả ú ề xe Á xe

 > ã ò y y.

 ề ỡ ó 3 yy

( 3,3 ) x ị ú

( 3 , 3 , ) ú (, , ) Tỷ ử y , (

); y ó ỷ ửvong là 36,6% ỷ ử , ó ị ( <0,0001) [28]

Tác nhân gây NKOB ó

Trong ó, E coli và Klebsiella pneumoniae ấ 23].

V ú y y ó x

, y E coli, Klebsiella pneumoniae, Streptococcus pneumoniae u khác [23].

Đ ú , y ấ E coli, Bacteroides fragilis M

ỷ ấ Candida spp., Enterococcus spp., Clostridium spp và Pseudomonas aeruginosa [23].

1-N uy cơ t ấp 2-N uy cơ tru bình 3-N uy cơ cao

Yếu tố uy cơ ê qua c m sóc y tế/ Sử dụ k s

x ấ ( e e , y

, ) ( ã tháng)

• Có y ( vòng 3 tháng qua)

• B ỡ ã ,

ó ý ụ

ả ẻ y

-• ề , é (≥ y) ó ,

( ), ó ề xâm.

• Đã ó háng, NK ESB ó (

qua)

• Có

ề ( ò 3 tháng qua)

…)

• ụ ó

ó ề ử ụ

1.3.5.3 Kháng sinh kinh nghiệm [8]

S ề ị OB ả

 KS

 Bả ả y y

 D ữ

 Á ụ D R D (Đú ), R D e (Đú ề ),

O D (Đú ) à De-e (Đú xthang)

Bả 1.9 H KSKN e y y 1-N uy cơ t ấp 2-N uy cơ tru b 3-N uy cơ cao

• Glycopeptide f ùng trong

ị MRSA cao.

• C ử ụ ấ

• C ị S ó

trên Pseudomonas

C e e ó IIg B -BLI

ó Pseudomonash ị

Aminoglycosidei/ Fluoroquinolonj.

• V XDR* (CRE, CRAB),

-Polymyxink ị

• Pseudomonas kháng

- XDR* (CR A), BL-B I l

• Glycopeptide f

MRSA

• Xe xé ị

ấ m

(a): Amoxicilline-clavulanate; Ampicillin-sulbactam

(b): Cefazolin; Cefalotin; Cefaclor; Cefuroxime

(c): Ofloxacin; Norfloxacin; Ciprofloxacin

Đơn trị liệu

Ticarcilin/clavulanatCefoxitin

MoxifloxacinErtapenemTigecyclin

Phối hợp Phối hợp

Mức ộ WSES 2017 [26] SIS/IDSA 2010 [22]

Ceftriaxon + metronidazolCefotaxim + metronidazol

metronidazol

Cefazolin, cefuroxim,ceftriaxon, cefotaxim,

x

e xmetronidazol

Đơn trị liệu

Piperacilin/tazobactamImipenem/cilastatinDoripenem

Meropenem

Đơn trị liệu

Piperacilin/tazobactamImipenem/cilastatinDoripenem

e epiperacilin/tazobactam

Phối hợp

Imipenem/cilastatin +ampicilin

Doripenem + ampicilinMeropenem + ampicilinPiperacilin/tazobactam +tigecyclin

Meropenem

Đơn trị liệu

Imipenem/cilastatinDoripenem

Meropenem

Phối hợp

Ceftolozan/tazobactam +metronidazol

Phối hợp

Me e e

ezTigecyclin + aztreonam

xlevofloxacin

yTigecyclin + levofloxacin

y yx Bcolistin

1.3.6 N ê cứu về t sử dụ k s ều trị NKOB

STT T c ả m Nơ t ực ệ Kết quả

ấ ( ,3 )

 S y ề ị , ±, y; y ề ị

, ± 3, y

(2020) [18]

BV HấTPHCM

 KSKN ề ị ú

S ẻ ( ỷ ,3, )

b B D ã H ử ụSĐT ử ụ KSDP; y ả ấ ụ

C ươ 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Đố tượ ê cứu

T , ,kèm, BMI, ề ị,

ảHSBA B

Xác định đặc điểm phẫu thuật

Phân e

A e e e ,, ASA

T PT, t

T,

Bình Dân (2019);

H ử ụSD

Bình Dân (2019),

H ử ụ

SD ASH(2013)

Đánh giá sử dụng KSDP hợp lý:

- C ị SD ý ( )

- L SD ý ( )

- ề SD ý ( )

- Đ SD ý(%)

T

H ử ụSĐT

Bình Dân (2019);

H ử ụ

S ề ị

ụSIS 2017, IDSA2010

Đánh giá sử dụng KSKN hợp lý:

- Lên thang KS ý ( )

- X KS ý

Mục t êu Nộ du P ƣơ p p

(%)

- G ữ y S ý(%)

3 ả VM và

yNKVM

T lệ NKVM

- Tỷ VM ( )

- Tỷ ( ) VM( , , )

ảHSBA BT

giá: hNKVMCDC 2015

Yếu tố liên quan đến NKVM

Đ quan giữaNKVM v i các bi n s c

m BN, m PT,

ử ụ SD

ảHSBA B

X ị

échi bình(χ ) và phép

ki m chính xácFisher

Xe , T e A e e e

- T , – ả , SD

- T ả , SĐT

- Tấ ả HSBA ề ả , VM

2.4 Mục t êu k ảo s t và t êu c í

2.4.1 K ảo s t ặc ểm của bệ â và ặc ểm p ẫu t uật

PT

B ụ T ú

T, ị y(ngày PT y )

H ử ụKSDP BV BìnhDân (2019)

H ử

ụ SDASHP (2013)

SD G y

- H ử ụ SD BV BDân (2019)

- H ử ụ SĐT BV BDân (2019)

ề SD G y

1 H ử

ụ SD BVBình Dân (2015)

2 H ử ụ gSĐT BV BìnhDân (2019)

- H ử

ụ SDASHP (2013)

Đ

dùng

Ttrong PT

H ử ụ SD BV Bình Dân(2019)

T

dùng

- SD IVtrong vòng 60 phút

S

- SD

T48- T

H ử ụ SD BV Bình Dân(2019)

, FQ,y

yề ú

H ử ụ SD ASH(2013)

y , y ú

Cấy – ,

y ảSĐT ấ , , l ềdùng, ả ề , y S

 Sử ụ ả B e , ,

, BMI, ề ị, ,

PT, T; ỷ

C ƣơ 3 KẾT QUẢ

ả HSBA BV B D y

y 3 48 HSBA

3.1 Đặc ểm bệ â ƣợc c ỉ ị p ẫu t uật t êu o a mật tuỳ 3.1.1 Tuổ

33, 2).

BMI B e ó ả 3 3

B e ó ả 3

3.1.10 T ờ a p ẫu t uật t ờ a m v ệ trước p ẫu t uật và t ờ a

m v ệ sau p ẫu t uật

Erythromycin +metro z ( O)cefuroxim (IV)

Nhận xét:

T SD ý ó

e e z , cefoperazon/sulbactam + metronidazol(TTM) erythromycin+metronidazol+cefuroxim làm KSDP