Cách viết Công thức cấu tạo của các hợp chất hữu cơ 1 Lý thuyết cần nắm về các hợp chất hữu cơ I Hợp chất hữu cơ là gì? Hợp chất hữu cơ là các hợp chất của cacbon, hay nói cách khác, trong hợp chất đó[.]
Trang 1Cách viết Công thức cấu tạo của các hợp chất hữu cơ
1 Lý thuyết cần nắm về các hợp chất hữu cơ
I Hợp chất hữu cơ là gì?
Hợp chất hữu cơ là các hợp chất của cacbon, hay nói cách khác, trong hợp chất đó có chứa cacbon Tuy nhiên, có những trường hợp hợp chất chứa cacbon nhưng lại là hợp chất vô cơ
Cụ thể là CO, CO2, H2CO3 và các muối cacbonat
Các hợp chất hữu cơ lớp 9 như metan có công thức là CH4 , hay rượu etylic C2H5 OH – loại rượu được sử dụng để uống hàng ngày Ngoài ra, các hợp chất hữu cơ còn rất nhiều ví dụ khác như C3H6 hay C4H8 Hợp chất hữu cơ cũng xuất hiện rất nhiều trong cơ thể con người dưới dạng protein hay chất béo
- Các hợp chất hữu cơ có cùng công thức phân tử nhưng có cấu tạo hóa học khác nhau, dẫn tới tính chất hóa học khác nhau được gọi là các chất đồng phân của nhau
- Ankan là những hidrocacbon no mạch hở có công thức chung CnH2n+2 (n ≥ 1)
- Xicloankan là hidrocacbon không no, mạch hở chứa 1 nối đôi C=C trong phân tử, có công thức chung là CnH2n (n ≥ 2)
- Ankadien: là hidrocacbon mạch hở, chứa 2 nối đôi trong phân tử, có công thức chung là
CnH2n-2 (n ≥ 3)
- Ankin là hidrocacbon mạch hở, chứa một nối ba C ≡ C trong phân tử, có công thức chung
CnH2n-2 (n ≥ 3)
- Hidrocacbon thơm (aren) là loại hidrocacbon trong công thức phân tử có một hay nhiều nhân bezen, đại diện cho dãy đồng đẳng aren là phân tử benzen có công thức tổng quát CnH2n-6 (n
≥ 6)
2 Cách viết công thức cấu tạo của các hợp chất hữu cơ
Bước 1: Tính độ bất bão hòa (số liên kết và vòng).
Bước 2: Viết cấu trúc mạch cacbon (không phân nhánh, có nhánh, vòng) và đưa liên kết bội
(đôi, ba) vào mạch cacbon nếu có
Bước 3: Đưa nhóm chức vào mạch cacbon (thông thường các nhóm chức chứa cacbon
thường được đưa luôn vào mạch ở bước 3) Lưu ý đến trường hợp kém bền hoặc không tồn tại của nhóm chức (ví dụ nhóm –OH không bền và sẽ bị chuyển vị khi gắn với cacbon có liên kết bội)
Trang 2học nếu có Chú ý với các bài tập trắc nghiệm có thể không cần điền số nguyên tử H.
♦ Xác định độ bất bão hòa của hợp chất hữu cơ CxHyOzNtXv theo công thức:
Chú ý:
- Công thức tính ở trên chỉ áp dụng cho hợp chất cộng hóa trị
- Các nguyên tố hóa trị II như oxi, lưu huỳnh không ảnh hưởng tới độ bất bão hòa
3 Bài tập vận dụng công thức cấu tạo của các hợp chất hữu cơ
Bài 1: Công thức cấu tạo nào sau đây sai?
A CH3 – CH2 – OH
B CH3 – O – CH3
C CH2 = CH – CH3
D CH3 = CH – CH2 – CH3
Bài 2: Ứng với công thức phân tử C3H8O có bao nhiêu công thức cấu tạo?
A 1
B 2
C 3
D 4
Bài 3: Số công thức cấu tạo, mạch hở ứng với công thức phân tử C4H8 là
A 1
B 2
C 3
D 4
Bài 4: Chất nào sau đây trong phân tử chỉ có liên kết có liên kết đơn ?
A C3H6
B C2H4
C C6H6
D C4H10
Bài 5 Chất nào sau đây có phân tử có liên kết ba ?
Trang 3A CH4
B C2H2
C C2H6
D CH3OH
Bài 6 Trong số các chất: C3H8, C3H7Cl, C3H8O và C3H9N ; chất có nhiều đồng phân cấu tạo nhất là
A C3H7Cl
B C3H8
C C3H9N
D C3H8O
Bài 7 Số công thức cấu tạo có thể có ứng với các công thức phân tử C2H4Cl2 là
A 1
B 3
C 2
D 4
Bài 8: Số công thức cấu tạo ứng với công thức phân tử C3H6 là
A 1
B 2
C 3
D 4
Bài 9 Số công thức cấu tạo có thể có ứng với công thức phân tử C3H9N là
A 3
B 2
C 1
D 4
Bài 10: Hợp chất C5H10 có bao nhiêu đồng phân cấu tạo của anken?
Hướng dẫn:
Vì C5H10 là anken nên C5H10 là mạch hở, có 1 liên kết pi
Có 5 đồng phân anken của C5H10
Trang 4CH3-CH2-C(CH3)=CH2
CH3-CH=C(CH3)-CH3
CH3-CH(CH3)-CH=CH2
Bài 11: Có bao nhiêu đồng phân cấu tạo có công thức phân tử C6H14?
Hướng dẫn:
⇒ Ankan ⇒ Chỉ có liên kết đơn
Vậy C6H14 chỉ có 5 đồng phân cấu tạo
CH3-CH2-CH2-CH2-CH2-CH3
CH3-CH(CH3)-CH2-CH2-CH3
CH3-CH2-CH(CH3)-CH2-CH3
CH3-CH(CH3)-CH(CH3)-CH3
CH3-C(CH3)2-CH2-CH3
Bài 12: Có bao nhiêu đồng phân ứng với công thức phân tử C4H10 Hướng dẫn:
⇒ Ankan ⇒ Chỉ có liên kết đơn
Vậy C4H10 có 2 đồng phân
CH3-CH2-CH2-CH3
Trang 5CH3-CH(CH3)-CH3