Giáo án tham khảo Sinh học lớp 9 Tiết 41 Môi trường và các nhân tố sinh thái tham khảo

Môi trường sống của sinh vật STT Tên sinh vật Môi trường sống 1 Cây hoa hồng Đất – Không khí Trong đất Sinh vật Nước,Không khí, Trong đất, Sinh vật... MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT MÔI T

Quan sát hình 41.1:

Hãy cho biết có mấy loại môi trường sống chủ yếu ?

 - Có 4 loại môi trường sống chủ yếu :

+ Môi trường nước

+ Môi trường trong đất

+ Môi trường đất – không khí (Môi trường trên cạn) + Môi trường sinh vật

I Môi trường sống của sinh vật :

 - Môi trường sống của sinh vật bao gồm tất cả

những gì bao quanh sinh vật.

▼Quan sát trong tự nhiên, hãy điền tiếp nội dung phù hợp vào các ô trống trong bảng 41.1

Bảng 41.1 Môi trường sống của sinh vật

STT Tên sinh vật Môi trường sống

1 Cây hoa hồng Đất – Không khí

Trong đất Sinh vật Nước,Không khí, Trong đất, Sinh vật

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG NƯỚC

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG NƯỚC

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG NƯỚC

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG NƯỚC

Bạch tuộc

Rùa

Cá ngựa

San hô Cua

Sứa

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG NƯỚC

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG NƯỚC

Sen Bèo hoa dâu Lục bình

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG SINH VẬT

Cây tầm gửi sống ký sinh trên nhiều cây khác

Cây tơ hồng đang tiến đến và ký sinh trên thân cây cà chua

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG ĐẤT - KHÔNG KHÍ

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG ĐẤT - KHÔNG KHÍ

Bò

Gà

Mèo Lợn

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG ĐẤT - KHÔNG KHÍ

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG ĐẤT - KHÔNG KHÍ

Bướm

Ong Chim

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG TRONG ĐẤT

MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG TRONG ĐẤT

Kiến

Chuột chũi Giun đất

Rết

▼Hãy điền vào bảng 41.2 tên các nhân tố sinh thái

của môi trường tự nhiên, lựa chọn và sắp xếp

các nhân tố sinh thái theo từng nhóm:

Nhóm 1,2 điền phần nhân tố vô sinh

Nhóm 3,4 điền phần nhân tố con người

Nhóm 5,6 điền phần nhân tố các sinh vật khác

Thú dữ Độ ẩm

Ánh sáng Nhiệt độ

Thức ăn Mưa

Thỏ rừng

Bảng 41.2 Bảng điền các nhân tố sinh thái theo từng nhóm

Nhân tố vô sinh Nhân tố con người Nhân tố hữu sinh Nhân tố các sinh vật

khác

Khí hậu : Nhiệt độ, ánh

sáng, gió, độ ẩm…

Tác động tích cực : Cải tạo thiên nhiên, nuôi dưỡng,lai ghép…

Các vi sinh vật

Nước : Nước

ngọt,mặn, lợ….

Tác động tiêu cực : Săn bắn, đốt phá, khai thác tài nguyên thiên nhiên bừa bãi…

Nấm, địa y

Địa hình, độ cao,

CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI CỦA MÔI TRƯỜNG

NHÂN TỐ SINH THÁI

NHÂN TỐ HỮU SINH HỮU SINH NHÂN TỐ VÔ SINH VÔ SINH

NHÂN TỐ CÁC SINH VẬTKHÁC NHÂN TỐ CON NGƯỜI CON NGƯỜI

Kết luận gì về nhân tố sinh thái ?

 Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật

Các nhân tố sinh thái được chia thành hai nhóm : Nhóm nhân tố vô sinh và nhóm nhân tố hữu sinh

Nhóm nhân tố hữu sinh bao gồm nhân tố sinh thái

con người và nhân tố sinh thái các sinh vật khác.

I Môi trường sống của sinh vật :

II Các nhân tố sinh thái của môi trường :

Hãy quan sát một số hoạt động của con người tác động đến môi trường

Rác thải sinh hoạt

Chặt, đốt rừng

Nước thải từ công ty Veadan

Cá tôm chết do Sông bị ô nhiễm

Khí thải công nghiệp

Trồng cây gây rừng

Tham gia quýet dọn đường phố

Rừng trồng ở Phiêng Bung (Nà Hang)

Bác Hồ chăm

sóc cây

▼ Em hãy nhận xét về sự thay đổi của các nhân tố sau :

Ánh sáng trong ngày tăng dần vào buổi trưa rồi lại giảm

Sự thay đổi nhiệt độ trong một năm diễn ra

như thế nào ?

Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái tới sinh vật tùy thuộc vào mức độ tác động của chúng Các nhân tố sinh thái thay đổi theo từng môi trường

và thời gian.

- Cá rô phi ở Việt Nam sống và phát triển ở nhiệt độ nào ?

- Nhiệt độ nào cá rô phi sinh trưởng và phát triển thuận lợi nhất ?

- Tại sao dưới 5 o C và trên 42 o C thì cá rô phi sẽ chết ?

Bài 41 MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

III Giới hạn sinh thái

Giới hạn sinh thái là gì?

-Giới hạn sinh thái là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với

một nhân tố sinh thái nhất định

Ví dụ : giới hạn nhiệt độ của cá rô phi ở Việt Nam từ 5 – 42 độ C

Loài nào phân bố rộng hơn?

=> Cá chép có giới hạn về nhiệt độ rộng hơn nên có

vùng phân bố rộng hơn

Biết được ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái và giới hạn sinh thái trong sản xuất nông nghiệp nên cần gieo trồng đúng thời vụ, trồng các loại cây phù hợp với khí hậu và đất đai

Giới hạn sinh thái là gì?

 1 Khái niệm : Giới hạn sinh thái là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với một nhân tố sinh thái nhất định.

 2 Ví dụ: giới hạn nhiệt độ của cá rô phi ở Việt Nam

(Vẽ hình 41.2 SGK trang 120 vào vở bài học)

III Giới hạn sinh thái :

I Môi trường sống của sinh vật :

II Các nhân tố sinh thái của môi trường :

 Giới hạn sinh thái về nhiệt độ của cá rô phi ở Việt Nam :

Cá chép ở Việt Nam chết ở nhiệt độ dưới 20C và trên

440C, phát triển thuận lợi nhất ở 280C So sánh với cá rô phi ở Việt Nam thì loài nào có giới hạn sinh thái về nhiệt

độ rộng hơn ? Loài nào có vùng phân bố rộng hơn ?

Bài 1:

 Nhân tố vô sinh : Mức độ ngập nước, độ dốc của đất, nhiệt độ không khí, ánh sáng, độ ẩm không khí, áp suất không khí, gỗ mục, gió thổi, thảm lá khô, độ tơi xốp của đất, lượng mưa.

 Nhân tố hữu sinh : Kiến, rắn hổ mang, cây gỗ, cây

cỏ, sâu ăn lá cây.

Bài 2 :

Bảng 41.3 Bảng điền các nhân tố sinh thái trong lớp học

STT Nhân tố sinh thái Mức độ tác động

Nhiệt độ Viết và trao đổi nhóm

Tư thế ngồi, viết bài…

Bàn ghế

Bài 3:

C ây phong lan sống trong rừng rậm

thường ở dưới tán rừng nên ánh sáng chiếu vào cây thường yếu (rừng thường có nhiều tầng cây), khi chuyển về vườn nhà cây cối mọc thưa hơn nên ánh sáng chiếu vào cây phong lan mạnh, độ ẩm trong rừng cao hơn trong vườn, nhiệt độ trong rừng ổn định

hơn ở ngoài rừng…

Bài tập về nhà: bài tập 4 SGK trang 121

Chuẩn bị bài mới: Bài 42 ẢNH HƯỞNG CỦA ÁNH SÁNG LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT và

kẻ bảng 42.1 SGK trang 123 vào vở bài tập