Giáo án sinh học 9 tham khảo Bài 49 Quần xã sinh vật bồi dưỡng

 Giống nhau: Quần thể người có những đặc điểm sinh học giống như các quần thể sinh vật khác, như: giới tính, mật độ, sinh sản,  Giải thích: Vì con người có lao động và tư duy nên có k

KIỂM TRA BÀI CŨ

 Hãy nêu sự giống nhau và khác nhau giữa quần thể người với

các quần thể sinh vật khác? Giải thích vì sao có sự khác nhau đó?

 Giống nhau: Quần thể người có những đặc điểm sinh học giống như các quần thể sinh vật khác, như: giới tính, mật độ, sinh sản,

 Giải thích: Vì con người có lao động và tư duy nên có khả năng

tự điều chỉnh các đặc điểm sinh thái trong quần thể, đồng thời cải tạo thiên nhiên.

 Thể hiện sự tiến hóa và hoàn thiện trong quần thể người

I/ Thế nào là một quần xã sinh vât?

Hình ảnh một khu rừng mưa nhiệt đới

Một vài hình ảnh về sinh vật trong rừng mưa nhiệt đới

Hình ảnh một khu rừng mưa nhiệt đới

? Hãy kể tên các quần thể sinh vật (có thể có) trong một khu

rừng mưa nhiệt đới?

Các quần thể sinh vật

có trong một khu

rừng mưa nhiệt đới

Các quần thể thực vật (Lim, chò, bằng lăng, các loại cỏ, rêu, dương xỉ )

Các quần thể động vật (Hổ, báo, thỏ, dê, ong, kiến, mối, giun đất …)

Các quần thể nấm, vi sinh vật,

Các quần thể sinh vật có những mối quan hệ sinh thái như thế nào?

Trả lời:

- Các quần thể tồn tại các quan hệ cùng loài (hỗ trợ,

cạnh tranh) và quan hệ khác loài (hỗ trợ, đối địch)

Tương tự, hãy phân tích về các quần thể sinh vật có trong 1 ao cá tự nhiên?

Tập hợp các quần thể sinh vật như khu rừng, ao cá được gọi là quần xã sinh vật Hãy cho biết thế nào là một quần xã sinh vật?

I/ Thế nào là một quần xã sinh vât?

 Quần xã sinh vật là tập hợp nhiều quần thể sinh vật thuộc các loài khác nhau, cùng sống trong một không gian xác định, chúng có mối quan hệ gắn bó với nhau như một thể thống nhất, có cấu trúc tương đối ổn định Các sinh vật thích nghi với môi trường sống của chúng

Ví dụ:

Trong thực tế sản xuất, mô hình VAC có được gọi là quần xã sinh vật không? Hãy giải thích

Mô hình sản xuất VAC (Vườn – Ao – Chuồng)

Phân biệt quần xã sinh vật với quần thể sinh vật:

-Tập hợp các quần thể thuộccác loài khác nhau cùng sốngtrong một không gian xác định

- Đơn vị cấu trúc là cá thể

- Độ đa dạng cao

-Không có hiện tượng khống

chế sinh học

I/ Thế nào là một quần xã sinh vât?

II/ Những dấu hiệu điển hình của một quần xã

Nghiên cứu thông tin bảng 49/sgk tr.147 trình bày các đặc điểm cơ bản của quần xã sinh vật.

II/ Những dấu hiệu điển hình của một quần xã

Loài đặc trưng

Thể hiện

Mức độ phong phú về số lượng loài trong quần xã Mật độ cá thể của từng loài trong quần xã

Tỉ lệ % số địa điểm bắt gặp một loài trong tổng số địa điểm quan sát

Loài đóng vai trò quan trọng trong quần xã

Loài chỉ có ở một quần xã hoặc

có nhiều hơn hẳn các loài khác Bảng 49: Các đặc điểm của quần xã

I/ Thế nào là một quần xã sinh vât?

II/ Những dấu hiệu điển hình của một quần xã: III/ Quan hệ giữa ngoại cảnh và quần xã:

Hãy tìm hiểu các ví dụ trong sách giáo khoa tr148,

trả lời câu hỏi:

Ngoại cảnh thay đổi theo chu kì (chu kì ngày đêm, chu kì mùa đã ảnh hưởng tới hoạt động của các sinh vật trong quần xã như thế nào? Lấy ví dụ

Gặp điều kiện khí hậu thuận lợi thì sinh vật phát

triển như thế nào? Lấy ví dụ

 Sự thay đổi chu kì ngày đêm, chu kì mùa dẫn đến hoạt động của các sinh vật cũng mang tính chất chu kì.

Ví dụ:

Các loại động vật như: ếch nhái, cú, dơi, muỗi

ít hoạt động vào ban ngày, nhiều vào ban đêm;

Cây rụng lá vào mùa đông, gấu ngủ đông,

chim di cư tránh rét

Ngoại cảnh thay đổi theo chu kì (chu kì ngày đêm, chu kì mùa ảnh hưởng tới hoạt động của các sinh vật trong quần xã như thế nào? Lấy ví dụ

 Điều kiện khí hậu thuận lợi, thực vật phát triển dẫn

đến động vật cũng phát triển

 Số lượng loài sinh vật này khống chế số lượng loài

sinh vật khác (hiện tượng khống chế sinh học)

Ví dụ:

Gặp điều kiện khí hậu thuận lợi thì sinh vật phát

triển như thế nào? Lấy ví dụ

Thực vật phát triển

 Sâu ăn lá phát triển

Sâu ăn lá phát triển

 Chim ăn sâu phát triển

Số lượng chim tăng cao, Chim ăn nhiều sâu

Thực vật phát triển

 Sâu ăn lá phát triển Sâu ăn lá phát triển

 Chim ăn sâu phát triển

Điều gì xảy ra, khi

số lượng sâu giảm

xuống không đủ

cung cấp cho chim ăn sâu?

Số lượng chim tăng cao, Chim ăn nhiều sâu

 Số lượng sâu giảm

 Cân bằng sinh học là trạng thái mà số lượng cá thể

mỗi quần thể trong quần xã dao động quanh vị trí cân bằng nhờ khống chế sinh học.

Thế nào là cân bằng sinh học trong quần xã?

Theo em, khi nào thì có sự cân bằng sinh học trong quần xã?

 Khi số lượng cá thể của mỗi quần thể trong quần xã

luôn được khống chế ở mức nhất định phù hợp với khả năng của môi trường (thức ăn, nơi ở, ) thì tạo nên sự cân bằng sinh học trong quần xã.

Trước sự tác động của ngoại cảnh, sinh vật đã

có những phản ứng như thế nào?

Trước sự tác động của ngoại cảnh, sinh vật có những sự biến đổi dần dần thích nghi với môi trường sống

Hãy nêu kết luận về mối quan hệ giữa ngoại cảnh và quần xã sinh vật?

 Khi ngoại cảnh thay đổi dẫn đến số lượng cá thể trong quần xã thay đổi và luôn được khống chế ở mức độ

phù hợp với khả năng của môi trường

Kết luận:

 Cân bằng sinh học là trạng thái mà số lượng cá thể mỗi

quần thể trong quần xã dao động quanh vị trí cân bằng nhờ khống chế sinh học.

Trong thực tế, con người đã có những tác động nào gây mất cân bằng sinh học trong các quần xã?

Đốt rừng làm nương rẫy

Săn bắt, mua bán động vật hoang dã Quá trình đô thị hóa quá nhanh,

Chặt phá rừng

Theo em, chúng ta đã, đang và sẽ làm gì để bảo vệ thiên nhiên?

Trồng cây gây rừng

Nghiêm cấm săn bắt, mua bán động vật hoang dã

Tuần tra bảo vệ rừng

Kiểm tra, đánh giá:

loài khác nhau, cùng sống trong một , giữa các sinh vật có mối quan hệ gắn bó với nhau như một

., do vậy, quần xã có cấu trúc Các sinh vật thích nghi với môi trường sống của chúng

Điền từ, cụm từ thích hợp vào chỗ trống để hoàn thành khái niệm quần xã sinh vật:

quần thể sinh vật tương đối ổn định thể thống nhất

không gian xác định loài động vật

loài thực vật

Mức độ phong phú về số lượng loài của quần xã thể hiện ở:

A - Độ đa dạng

B - Độ nhiều

- Độ thường gặp C

D - Loài ưu thế

A

Thế nào là sự cân bằng sinh học? Lấy ví

dụ minh họa.

Chúng ta đã, đang và

sẽ làm gì để bảo vệ sự

đa dạng sinh học?

3.Chuẩn bị bài sau

- Xem trước nội dung bài 50: Hệ sinh thái

- Tìm hiểu về lưới thức ăn, chuỗi thức ăn.

Độ đa dạng

Độ nhiều

Loài ưu thế

Loài đặc trưng