Giáo án Sinh học 8 bồi dưỡng Tiết 9 Cấu tạo và tính chất của cơ tham khảo

?Tại sao tế bào cơ có vân ngang?Các tơ cơ Đĩa sángĐĩa tối Z Tơ cơ dày Tơ cơ mảnh Đơn vị cấu trúc Z Z Sợi cơ Tế bào cơ - Do sự sắp xếp các tơ cơ theo chiều dọc làm cho tế bào cơ có các

KIỂM TRA BÀI CŨ

?Cấu tạo và chức năng của xương dài?

?Thành phần hóa học và tính chất của xương?

(PHẦN 1)

Cơ bám vào xương, cơ co làm xương cử động, gọi là cơ xương(Cơ vân) Cơ thể người có khoảng 600 cơ Tùy từng vị trí, chức năng mà cơ có hình dạng khác

nhau, điển hình bắp cơ có hình thoi dài.

(PHẦN 1)

?Bắp cơ có cấu tạo ngoài- trong như thế nào?

?Tế bào cơ có cấu tạo như thế nào?

Bắp cơ

Bó cơ Sợi cơ (Tế bào cơ)

Nhân

Các tơ cơ

Tơ cơ dày

Tơ cơ mảnh

Đơn vị cấu trúc Z Z

?Tại sao tế bào cơ có vân ngang?

Các tơ cơ

Đĩa sángĐĩa tối Z

Tơ cơ dày

Tơ cơ mảnh

Đơn vị cấu trúc Z Z

Sợi cơ (Tế bào cơ)

- Do sự sắp xếp các tơ cơ

theo chiều dọc làm cho tế bào

cơ có các vân ngang: Vân tối

và vân sáng xen kẻ nhau

Nhân

Đơn vị cấu trúc?

Đĩa sáng I Đĩa tối A

Z

Z

Vân tối ứng với Đĩa A là tập

hợp tơ cơ dày, vân sáng ứng

Đĩa I là tập hợp tơ cơ mảnh

không có tơ cơ dày bao

quanh Tơ cơ mảnh xuyên vào

đầu đĩa A, hai đầu sẫm hơn,

giữa hơi sáng vùng H Đĩa I

gồm tơ cơ mảnh, phần đầu

sắp xếp như cạnh đáy tổ ong,

tạo tấm Z màu sẫm, chia đĩa I

làm hai nữa Giới hạn từ tấm

Z này đến tấm Z kế tiếp là

một đơn vị cấu trúc

Vùng H

Tơ cơ dày Tơ cơ mảnh

Gồm đĩa tối ở giữa và hai nửa đĩa sáng ở hai đầu

* Bắp cơ:

- Ngoài: là màng liên kết, 2 đầu thon có gân, phần bụng phình to.

-Trong:Có nhiều sợi cơ tập trung thành bó cơ.

* Tế bào cơ (Sợi cơ): Nhiều tơ cơ, gồm 2 loại:

+Tơ cơ dày: Có các mấu lồi sinh chất Tạo vân tối +Tơ cơ mảnh:Trơn Vân sáng.

-Tơ cơ dày và mảnh xếp xen kẻ theo chiều dọc Vân

ngang(vân tối, vân sáng xen kẻ).

-Đơn vị cấu trúc:Là giới hạn giữa tơ cơ mảnh và dày (đĩa

tối ở giữa, hai nữa đĩa sáng ở hai đầu)

Các em hãy đọc và xem hình 9.2

SGK?

Khi có kích thích vào dây thần kinh kết quả như thế nào?

Kích thích vào dây

thần kinh đi tới cẳng

chân ếch

Kích thích

c co ơ

Vì sao cơ co được?

Khi cơ co, tơ cơ

mảnh xuyên sâu vào

vùng phân bố của tơ

cơ dày làm cho tế

bào cơ ngắn lại

Đĩa sáng I Đĩa tối A

Z

Z Vùng H

Tơ cơ dày Tơ cơ mảnh

Z

Các em hãy đọc và xem tiếp hình 9.3 SGK Ngồi trên ghế để chân xuống, lấy búa y tế(búa cao su) gõ nhẹ vào xương bánh chè thấy có hiện tượng gì xảy ra?

Chân đá về

phía trước

Chân đá về phía trước

Các em hãy đọc và xem tiếp hình 9.3 SGK Trình bày cơ chế phản xạ đầu gối?

Noron hướng tâm Tủy sống

Noron li tâm

Kích thích(Búa gõ) Noron hướng tâm

Tủy sống (Noron trung gian)

noron li tâm bắp cơ co cơ

Các em hãy đọc và xem tiếp hình 9.3 SGK.

Dựa vào cơ chế trên, em hãy giải thích cơ chế phản xạ của sự co cơ?

Dây hướng tâm Tủy sống

(Trung ươngTK)

Dây li tâm

Kích thích (C quan th c m) ơ ụ ả

Kích thích

(Cơ quan thụ cảm)

Dây hướng tâm

Tủy sống (TrungươngTK)

Dây li tâm

Cơ co (C quan ph n ơ ả

ng) ứ

C quan ph n ng ơ ả ứ

Gặp cẳng tay sát với cánh tay, em thấy bắp cơ

ở trước cánh tay thay đổi như thế nào?Vì sao

có sự thay đổi đó?

Co cơ :là do to mảnh xuyên

sâu vào vùng phân bố của

tơ cơ dày làm tế bào cơ

ngắn lại và to về bề ngang

Phình to

Vậy cơ cĩ tính chất gì?

-Tính chất của cơ là co và dãn cơ.

Kích thích(Cơ quan thụ cảm) Dây hướng tâm

Tủy sống (TrungươngTK)

Dây li tâm

Cơ co (C quan ph n ơ ả

ng) ứ

Khi cơ co, các tơ cơ mảnh xuyên sâu vào vùng phân

bố của tơ cơ dày làm cho đĩa sáng ngắn lại, đĩa tối dày lên do đĩ bắp cơ ngắn lại và to về bề ngang.

- Cơ co chịu ảnh hưởng của hệ thần kinh.

? Sự co cơ có tác dụng gì?

Cơ co giúp xương cử động

cơ thể vận động lao động, di

chuyển.

? Phân tích sự phối hợp hoạt động co, dãn giữa cơ hai đầu(cơ gấp) và cơ ba đầu(cơ duỗi)ở cánh tay?

Cơ hai đầu co kéo cánh tay lên

Cơ ba đầu dãn nâng cánh tay lên

Và ngược lại,

cơ hai đầu dãn,

cơ ba đầu co thì

cánh tay thẳng

ra.

Cơ hai đầu co kéo cánh tay lên

Cơ ba đầu dãn nâng cánh tay lên

Sự sắp xếp các cơ trên cơ thể

thường tạo thành từng cặp đối

khống.Cơ này kéo xương về một

phía thì cơ kia kéo về phía ngược

lại.

Ví dụ: Cơ nhị đầu ở cánh tay co

nâng cẳng tay về phía trước cơ

tam đầu co thì duỗi cẳng tay

ra.Cơ co làm xương cử động dẫn

tới sự vận động của cơ thể Trong

sự vận động của cơ thể cĩ sự

phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ:

Cơ này co thì cơ đối khống dãn

và ngược lại Thực ra, đĩ là sự

phối hợp của nhiều cơ

-Cơ co giúp xương cử động Cơ thể

vận động lao động, di chuyển.

-Trong cơ thể luôn có sự phối hợp

hoạt động của các nhóm cơ.

Thêi gian:

10

HÕt giê 14 19 11 13 9

Kiểm tra-đánh giá:

Bắp cơ điển hình có cấu tạo

A Sợi cơ có vân sáng, vân tối.

C Có màng liên kết bao bọc, hai đầu to giữa phình to

D Gồm nhiều sợi cơ tập trung thành bó cơ

E

G

Cả a, b, c, d.

Chỉ c và d

G

Thêi gian:

10

HÕt giê 14 19 11 13 9

Kiểm tra-đánh giá:

Số lượng cơ trong cơ thể người là:

E

Các loại co cơ gồm:

a.Co cơ đơn độc: Một nhịp ( Ếch 0,1 giây, Người 0,05

giây) gồm 3 pha:

+ Pha tiềm tàng: 1/10 thời gian nhịp.

+ Pha co: 4/10 (cơ ngắn lại, sinh công).

+ Pha dãn: ½ thời gian (Trở lại trạng thái ban đầu)

Cơ phục hồi.

b Co cơ trương:Co cơ kéo dài xảy ra do một loạt các xung TK riêng rẽ tác động liên tiếp tới cơ, cơ không kịp dãn

Trương lực: là trạng thái co một phần và kéo dài Trong điều kiện bình thường xung thần kinh gửi tới mỗi cơ gây nên sự co cơ yếu, vì vậy cơ không bị mỏi.Khi thần kinh bị hủy hoại hoặc các dây thần kinh bị đứt không

còn có xung TK gửi tới sẽ gây nên hiện tượng cơ dãn

hoàn toàn tức mất trương lực cơ.

Trở lại shides 16