Sáng kiến kinh nghiệm Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi môn tiếng anh

Trong quá trình giảng dạy hàng ngày trên lớp tôi luôn chú ý để phát hiện ra những học sinh có năng khiếu và yêu thích môn học để có định hướng bồi dưỡng cho các em phát huy hết khả năng

MỤC LỤC

PHẦN MỘT: MỞ ĐẦU 3

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 3

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 4

III NHIỆM VỤ VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4

1 Nhiệm vụ: 4

2 Phạm vi: 5

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5

V Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 5

PHẦN HAI: NỘI DUNG 6

I CƠ SỞ LÝ LUẬN 6

II CƠ SỞ THỰC TIỄN 6

1 Thuận lợi: 6

2 Khó khăn: 6

3 Kết quả đã đạt được: 7

III PHÁT HIỆN VÀ BỒI DƯỠNG 8

1 Phát hiện: 8

2 Bồi dưỡng : 9

2.1 Xác định tư tưởng cho học sinh: 9

2.2 Tích cực thực hành: 10

2.3 Sách là công cụ ôn tập quan trọng: 10

2.4 Ứng dụng công nghệ thông tin: 11

2.5 Phân loại bài tập và hướng dẫn học sinh kỹ xảo làm bài: 11

2.5.1 Complete the sentences( bài tập điền từ khuyết): 11

2.5.2 Vocabulary (bài tập về từ vựng): 11

2.5.3 Pronunciation (bài tập ngữ âm): 12

2.5.4 Grammar (bài tập về ngữ pháp): 13

2.5.5 Reading (bài tập đọc): 14

2.5.6 Writing (bài tập viết) 15

2.5.7 Listening (bài luyện nghe) 15

2.5.8 Speaking (bài tập nói) 15

2.6 Thái độ trong công tác và học tập: 15

2.7 Sự kết hợp của gia đình học sinh: 16

PHẦN BA: KẾT LUẬN 16

1 Kết luận: 16

2 Kiến nghị: 17

PHẦN BỐN: TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

PHẦN MỘT: MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Mỗi gia đình ngày nay chỉ có từ một đến hai con nên ai cũng muốn con mình giỏi giang ngay từ ngày con ngồi trên ghế nhà trường Thầy cô giáo cũng luôn muốn có những học sinh giỏi của môn mình hay lớp mình phụ trách Những mong ước đó thật chính đáng Hiện nay Bộ Giáo dục và Đào tạo

có rất nhiều sân chơi cho học sinh THCS: thi chọn học sinh giỏi các môn văn hóa lớp 9, thi chọn học sinh giỏi Toán qua Internet (Violympic), thi chọn học sinh giỏi Tiếng Anh qua Internet (IOE), thi giải toán trên máy tính cầm tay, Qua đó học sinh có nhiều cơ hội để thể hiện khả năng của mình Nhưng để có được kết quả cao trong những kỳ thi đó cũng không phải là dễ Nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tố chất của học sinh, sự quan tâm của gia đình, sự đầu tư về chuyên môn của thầy cô giáo, sự nỗ lực của học sinh,

Trong những năm học gần đây, Trường THCS La Bằng có khá nhiều học sinh giỏi (HSG) các cấp ở hầu hết các môn học: Toán, Lý, Hóa, Văn, Giáo dục công dân, Sử, Địa, Tiếng Anh, Thể dục, Văn nghệ Đó là kết quả thật đáng tự hào của trường THCS La Bằng và của cả nhân dân xã La Bằng nhưng đó cũng là kết quả của sự làm việc miệt mài của cả thầy và trò trường THCS La Bằng cùng với sự quan tâm của phụ huynh học sinh

Là một giáo viên phụ trách giảng dạy môn Tiếng Anh bậc Trung học cơ

sở Bản thân tôi đã trải qua hơn 10 năm giảng dạy môn học này Trong quá trình giảng dạy hàng ngày trên lớp tôi luôn chú ý để phát hiện ra những học sinh có năng khiếu và yêu thích môn học để có định hướng bồi dưỡng cho các

em phát huy hết khả năng của mình Do đó tôi đã đạt được một số thành công nhất định đóng góp vào thành tích chung của nhà trường nên tôi cũng mạnh dạn đưa ra những kinh nghiệm của bản thân đã được đúc rút trong quá trình

công tác về việc “Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi bộ môn Tiếng Anh” của mình để bạn bè đồng nghiệp tham khảo và chia sẻ thêm cho tôi

thêm những kinh nghiệm về công tác này nhằm cùng nhau đưa phong trào phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi tiến thêm những bước mới

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Hiện nay tiếng Anh đang được xem như là ngôn ngữ quốc tế trong việc giao lưu, trao đổi và học hỏi kinh nghiệm giữa các quốc gia trên thế giới Chính vì vậy ngay từ khi tiến hành công cuộc đổi mới Đảng ta đã quan tâm đến ngành giáo dục và chọn bộ môn tiếng Anh là ngoại ngữ phổ biến, là một môn học chính và bắt buộc trong các trường phổ thông cũng như cao đẳng và đại học Có một thực tế là rất nhiều học sinh rất sợ môn Tiếng Anh nhưng cũng có nhiều học sinh đã đạt được những thành công nhất định trong môn học này

Một trong những chủ trương lớn của Đảng và nhà nước ta đối với giáo dục trong thời kỳ đổi mới là: Nâng cao nguồn nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước Muốn làm được việc này thật không dễ Nó đòi hỏi một sự

nỗ lực và sáng tạo không mệt mỏi của những người làm công tác giáo dục nói chung và toàn thể đội ngũ giáo viên chúng ta nói riêng Nhằm tạo ra nguồn nhân tài trong tương lai cho đất nước thì ngay từ khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường chúng ta cần phải theo dõi, phát hiện và tiến hành bồi dưỡng các

em nhằm giúp các em phát huy hết khả năng tư duy sáng tạo của mình Qua nghiên cứu nhỏ, này tôi đúc kết lại một số kinh nghiệm về phát hiện và bồi dưỡng HSG với mong muốn chọn được đối tượng phù hợp để ôn luyện và ôn luyện đạt hiệu quả chất lượng ngày càng cao

III NHIỆM VỤ VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1 Nhiệm vụ:

- Tìm ra cách tiếp cận, phát hiện và bồi dưỡng HSG môn Tiếng Anh THCS

- Tìm ra một số kỹ năng, kỹ thuật để giải quyết một số loại bài tập thường gặp trong bồi dưỡng HSG Tiếng Anh THCS

- Tìm ra một số yếu tố cần thiết khác để bồi dưỡng HSG Tiếng Anh có hiệu quả

2 Phạm vi:

- Học sinh có học lực khá - giỏi về bộ môn tiếng Anh khối THCS ở trường THCS La Bằng - Đại Từ - Thái Nguyên

- Quá trình bồi dưỡng HSG môn Tiếng Anh THCS: dự thi IOE và thi môn Tiếng Anh trong kỳ thi HSG các môn văn hóa lớp 9

- Sách giáo khoa, sách giáo viên.lớp 6,7,8,9

- Tài liệu ôn thi IOE

- Các loại sách nâng cao dành cho các khối lớp ở bậc THCS

- Sách ngữ pháp tiếng Anh, các loại băng đĩa……

- Bộ sách học và thực hành và đề kiểm tra theo chuẩn kiến thức kỹ năng Tiếng Anh lớp 6,7,8,9

- Một số website: http://www.tienganhonline.net, www.hellochao.vn, www.tienganh123.com,

- Thời gian: trong một năm học

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Qua quá trình giảng dạy, kiểm tra phát hiện, tiếp xúc trực tiếp với học sinh,

- Tìm hiểu các loại bài tập cơ bản và nâng cao trong SGK và tài liệu tham khảo, trên một số website (đã kể ở trên)

- Tìm ra một số kỹ năng kỹ xảo để làm các dạng bài tập thường gặp trong SGK và và tài liệu tham khảo, trên một số website (đã kể ở trên) trong quá trình bồi dưỡng HSG

- Phân tích, phân loại, hệ thống hóa các dạng bài tập và tổng kết kinh nghiệm trong quá trình bồi dưỡng HSG

V Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

- Nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng HSG môn Tiếng Anh THCS

- Tăng số lượng và chất lượng HSG môn Tiếng Anh THCS

PHẦN HAI: NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

Tôi đã tiến hành viết đề tài này dựa trên:

- Kinh nghiệm nhận xét, nhận định khả năng của học sinh

- Kinh nghiệm về bồi dưỡng HSG

- Kiến thức cơ bản, nâng cao Tiếng Anh THCS

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 Thuận lợi:

- Nhà trường đã có một số tranh thiết bị phục vụ cho giảng dạy và bồi dưỡng HSG: SGK, tài liệu nâng cao, đài, máy vi tính có nối mạng Internet,…

- Có những học sinh có tố chất, say mê với môn học

- Một số gia đình quan tâm đến việc học của con em

- Một số phụ huynh và học sinh thấy được tầm quan trọng của việc học nói chung và của môn Tiêng Anh nói riêng

- Bản thân ham học hỏi, tích cực ứng dụng CNTT vào dạy học Quen thuộc với việc khai thác thông tin và kiến thức trên Internet, …

- Gia đình luôn tạo điều kiện về thời gian cho tôi tự học trau dồi tri thức

- Được sự quan tâm, chỉ đạo, động viên kịp thời từ Ban giám hiệu Nhà trường

- Được sự quan tâm , động viên giúp đỡ kịp thời của đồng nghiệp

2 Khó khăn:

- Học sinh ở vùng miền núi có nhiều khó khăn về nhận thức Còn thụ động trong việc tự học, tự nghiên cứu,…

- Kinh tế gia đình học sinh còn khó khăn, thiếu trang thiết bị, tư liệu phục vụ cho việc tự học của học sinh: máy vi tính, tài liệu tham khảo (sách nâng cao, băng đĩa luyện kỹ năng nghe, đọc…) thậm chí từ điển là loại sách rất cần thiết cho mọi đối tượng học sinh cũng rất ít

- Kinh tế các gia đình và năng lực của học sinh không đồng đều nên có lúc chọn được học sinh có tố chất thì gia đình lại quá khó khăn, không thể có máy vi tính phục vụ luyện thi IOE, thậm chí không thể dành thời gian cho con

em ôn luyện vì còn phải lao động giúp đỡ gia đình (có những gia đình đủ điều kiện thì con lại không ham học hoặc không có tố chất đủ điều kiện để chọn vào đội tuyển)

- Số lượng học sinh ít (khoảng 50-60 học sinh/ khối) nên việc tuyển chọn đội ngũ học sinh giỏi là vô cùng khó khăn

- Phong trào học chưa cao, ít học sinh ham học đặc biệt là môn Tiếng Anh vì các em ngại khó, phải dành nhiều thời gian để học,…

- Nhiều phụ huynh và học sinh chưa thấy được tầm quan trọng của môn Tiếng Anh mà chỉ tập trung vào Văn và Toán

Tóm lại, thực trạng của việc học Tiếng Anh nói chung và việc phát

hiện, bồi dưỡng HSG nói riêng ở trường THCS La Bằng có nhiều thuận lợi nhưng cũng không ít khó khăn Tuy vậy, nhờ sự nỗ lực của bản thân và của học sinh cùng sự quan tâm kết hợp của phụ huynh học sinh, đồng nghiệp đặc biệt là của Ban giám hiệu và các đồng chí cùng chuyên môn trong và ngoài Nhà trường trong việc bồi dưỡng HSG, do vậy trong những năm học gần đây thành tích bộ môn Tiếng Anh của trường THCS La Bằng mặc dù chưa cao nhưng cũng đã có những khởi sắc đáng trân trọng

3 Kết quả đã đạt được:

*Bảng thống kê kết quả học sinh giỏi các cấp qua từng năm học của trường THCS La Bằng

Năm học

Số lượng HS đạt giải

Khối TỉnhKết quả đạt được ( số giải)Huyện

III PHÁT HIỆN VÀ BỒI DƯỠNG

1 Phát hiện:

Tiếng Anh là môn học mà học sinh bắt đầu được học từ khi học lớp 3 nhưng chỉ là một môn học tự chọn trong 3 năm tiểu học Đến khi vào lớp 6 mới được coi là môn học chính thức do đó ngay từ khi các em bắt đầu vào lớp

6, tôi đã giúp các em học sinh ý thức về tầm quan trọng của môn học, về cách học trong trường THCS, về mục đích của môn học,… phải nhanh chóng quan sát về ý thức, cách học tập của các em Phát hiện xem khả năng hoà nhập vào môn học này của các em ở mức độ nào: nhanh hay chậm cũng như quan sát xem các em có năng khiếu về môn học này hay không Trong việc phát hiện

và bồi dưỡng học sinh giỏi thì năng khiếu là một phẩm chất không thể thiếu được Tiếp đến là sự hứng thú, say mê của học sinh đối với môn học Và một điều không thể thiếu được khi chúng ta phát hiện học sinh giỏi bộ môn ngoại ngữ đó là tính cần cù của học sinh Học ngoại ngữ nói chung đòi hỏi người học phải thực sự cần cù vì khối lượng kiến thức mà chủ yếu là số lượng từ vựng và cấu trúc nhiều khiến các em phải thừơng xuyên học và ôn lại các từ vựng đã được học trước đó Hơn nữa còn phải thực hành nhiều thì các em mới khắc sâu được kiến thức

Môn Tiếng Anh là môn vừa thuộc Tự nhiên lại vừa thuộc Xã hội Ngoài sự chăm chỉ khi học các môn Xã hội thì học sinh còn cần có sự sáng tạo của các môn Tự nhiên Và CHẤT của môn Văn nữa

Những em học sinh hợp đủ các phẩm chất trên thì chúng ta có thể tuyển chọn vào đội tuyển học sinh giỏi của trường qua tiếp xúc trực tiếp, đánh giá nhận định và qua các bài kiểm tra khảo sát

2 Bồi dưỡng :

Như chúng ta đã biết, chương trình tiếng Anh 6,7,8,9 được thiết kế theo hình xoắn ốc Có nghĩa là những ngữ liệu được học ở lớp dưới sẽ được

ôn tập và mở rộng ở chương trình lớp trên do đó việc bồi dưỡng phải được thực hiện ngay từ những ngày học đầu tiên để học sinh có vốn từ vựng và cấu

trúc cơ bản Yêu cầu học sinh học đến đâu phải nắm được từ vựng và áp dụng được cấu trúc đến đấy Khi các em đã có được vốn kiến thức khá về từ vựng

và cấu trúc thì đưa ra các bài tập nâng cao cho các em thực hành ở mức độ khó hơn, phức tạp hơn

Cứ như thế, học đến đâu phải hành đến đó để nắm chắc kiến thức đã học Không bao giờ được có khái niệm “giải lao” kể cả sau các kỳ thi vì kỳ thi IOE diễn ra hàng năm và cuối cùng còn kỳ thi chọn HSG lớp 9

Qua nhiều năm giảng dạy bản thân tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm mà theo tôi nghĩ nó có hiệu quả trong quá trình phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi như sau:

2.1 Xác định tư tưởng cho học sinh:

Việc tham gia ôn thi học sinh giỏi khiến học sinh phải bỏ ra rất nhiều thời gian cho môn học này do đó it nhiều sẽ ảnh hưởng đến các môn học khác Đã không ít học sinh có ý định bỏ cuộc giữa chừng khi các em đang tham gia ôn tập Để các em có thái độ tích cực ngoài giờ học tôi thường tâm

sự phân tích cho các em hiểu về lợi ích sau này của việc ôn thi học sinh giỏi chứ không đơn thuần là ôn tập để thi lấy giải trong các kỳ thi Môn tiếng Anh

sẽ còn theo các em rất lâu trong quả trình học tập cũng như lợi ích của nó trong tương lai của các em Từ đó các em thấy được tầm quan trọng của môn học và có thái độ tích cực hơn trong khi ôn tập Ngoài ra để tạo điều kiện cho các em tham gia các môn học khác được tốt tôi thừơng bố trí thời gian học tập, ôn tập phù hợp cho các em trách sự qúa tải về thời gian cũng như việc nhồi nhét kiến thức Do vậy việc tiến hành ôn tập, bồi dưỡng được tôi tiến hành ngay từ những ngày đầu tiên tiếp cận với học sinh sau khi phát hiện những nhân tố tích cực qua tìm hiểu các em ở Tiểu học và một số bài kiểm tra khảo sát cùng với sự quan sát có kinh nghiệm của giáo viên

2.2 Tích cực thực hành:

Nói về việc học ngoại ngữ một nhà ngôn ngữ học đã từng nói: “Practice makes perfect” tạm dịch là “ thực hành làm nên sự hoàn hảo” do vậy trong

quá trình ôn tập tôi dành rất nhiều thời gian cho các em thực hành Có những bài tập có thể cho các em làm đi làm lại một vài lần vì với số lượng kiến thức khổng lồ các em sẽ không thể khắc sâu nếu các em chỉ được thực hành một lần Hiện nay ở trường phòng máy đã được trang bị khá đầy đủ tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh thực hành luyện thi IOE Tôi hướng dẫn học sinh lập nhiều tài khoản để luyện Luyện thi IOE có kết quả ngay mà giao diện khá hấp dẫn nên học sinh khá hứng thú tham gia Nhưng cũng vì có kết quả ngay nên học sinh làm bốn lần thế nào cũng qua, điều đó chẳng giúp được gì cho các em cả Nên tôi yêu cầu học sinh luôn phải ghi lại những câu làm sai hoặc không hiểu vì sao lại đúng trong khi làm bài Học sinh có thể trao đổi với nhau để tìm ra đáp án đúng Nếu vẫn chưa thỏa mãn thì tôi sẽ tổng hợp những thắc mắc của các em để giải thích Nhất định khi làm xong một câu phải hiểu được vì sao lại đúng Mặc dù là luyện thi IOE – Tiếng Anh qua mạng Internet nhưng không có nghĩa là chỉ học trực tiếp qua phần luyện thi IOE mà muốn

có kết quả cao nhất định phải sử dụng thêm các tài liệu tham khảo, các loại sách nâng cao

2.3 Sách là công cụ ôn tập quan trọng:

Mặc dù hình thức bài tập trong IOE chỉ có một số dạng nhất định nhưng việc ôn tập bồi dưỡng học sinh giỏi cần phải cho học sinh thực hành làm thật nhiều các dạng bài tập nâng cao khác nhau nên việc sử dụng sách tham khảo nâng cao là không thể thiếu đối với công tác ôn thi HSG Tài liệu nâng cao bây giờ rất nhiều, vì vậy ngoài việc nhà trường đã có một kho sách

đã chọn lọc thì tôi cũng trực tiếp xem xét tìm hiểu các tài liệu để định hướng cho học sinh tham khảo đúng hướng Khi gặp tài liệu hay ở bất cứ đâu, dưới hình thức nào tôi luôn cố gắng copy hoặc mua về Hiện nay tôi đang sử dụng một số loại sách tham khảo: Luyện thi IOE , Bài tập bổ trợ nâng cao Tiếng Anh, Ngữ phápTiếng Anh, Luyện nghe Tiếng Anh, Thực hành Tiếng Anh,…

2.4 Ứng dụng công nghệ thông tin:

Hai năm gần đây, từ lớp 6 đến lớp 9, các em đều được tham gia thi IOE

- Tiếng Anh trên mạng nên việc ứng dụng công nghệ thông tin là không thể thiếu Tôi hướng dẫn các em lập tài khoản trực tiếp trên website http://ioe.go.vn Kỹ năng sử dụng máy tính cũng rất quan trọng nên tôi luôn phải tự tịm hiểu trau dồi kiến thức không chỉ về chuyên môn Tiếng Anh mà còn cả về tin học để có thể giúp các em có kỹ năng nhất định trong sử dụng máy tính và có thể sử lý một số sự cố của máy tính hoặc của mạng có thể gặp trong khi làm bài Sử dụng Google để tham khảo thêm thông tin cũng rất hữu ích cho việc học Tiếng Anh, đặc biệt là Google dịch để nghe phát âm và dịch nghĩa Trên Internet còn có một số website học Tiếng Anh trực tuyến mà tôi cho là hữu ích và thường hướng dẫn học sinh tham khảo đó là trang

www.tienganh123.com,

2.5 Phân loại bài tập và hướng dẫn học sinh kỹ xảo làm bài:

Phần này là rất quan trọng Bài tập trong Tiếng Anh có một số dạng cơ bản nên tôi đã phân thành một số loại bài tập chính:

2.5.1 Complete the sentences( bài tập điền từ khuyết):

Trong IOE, học sinh có thể gặp dạng bài này ở “Find the honey”,

“Defeat the goalkeeper”, “Safe driving”,…và trong các bài thi đặc biệt là trong các kỳ thi chọn thi HSG Đối với loại bài này, tôi hướng dẫn các em xét

từ loại cần điền (danh từ, động từ, trạng từ, …), cấu trúc của câu (trả lời cho câu hỏi nào, theo sau từ nào,…),…trước khi xét nghĩa của chúng

2.5.2 Vocabulary (bài tập về từ vựng):

Tất nhiên để làm được bài tập về từ vựng thì học sinh phải có vốn từ vựng nhưng từ vựng trong Tiếng Anh là không giới hạn và trí nhớ của con người cũng không phải như bộ nhớ của máy vi tính nên muốn làm tốt bài tập dạng này học sinh cũng cần có một số kỹ năng kỹ xảo nhất định Tôi đã chia

ra làm bốn dạng nhỏ

2.5.2a Odd one out ( bài tập loại bỏ một từ):