Bài tập lớn: Kế toán quản trị Lời mở đầu Quá trình sản xuất kinh doanh(SXKD) trong bất kỳ một doanh nghiệp nào cũng là quá trình sử dụng các yếu tố sản xuất nh lao động, vật t, tiền vốn để tạo ra đợc sản phẩm dịch vụ hoàn thành. Tổng hợp các hao phí doanh nghiệp bỏ ra liên quan đến quá trình SXKD đó tạo nên các chỉ tiêu chi phí sản xuất. Để tồn tại và phát triển đòi hỏi các doanh nghiệp(DN) đảm bảo tự bù đắp chi phí bỏ ra trong quá trình SXKD và có lãi. Vì vậy, việc hạch toán đầy đủ, hợp lý chi phí SXKD trong kỳ sẽ là cơ sở để xác định chính xác giá thành sản phẩm một việc làm rất cần thiết nhất trong môi trờng cạnh tranh mạnh mẽ. Nhiệm vụ cơ bản của công tác kế toán không những chỉ hạch toán đầy đủ chi phí sản xuất mà còn tìm cách kiểm soát chặt chẽ chi phí phát sinh và thực hiện tiết kiệm chi phí sản xuất; phục vụ tốt cho công tác hạ giá thành sản phẩm, lao vụ, dịch vụ; đáp ứng yêu cầu của chế độ hạch toán kinh doanh đồng thời cung cấp thông tin kịp thời cho việc ra quyết định quản lý. Để giải quyết vấn đề này, công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, lao vụ, dịch vụ phải đợc hoàn thiện khoa học nhất. Công việc này không chỉ có ý nghĩa quan trọng về mặt lý luận mà còn mang ý nghĩa thực tế to lớn trong quá trình đổi mới cơ chế quản lý kinh tế của tất cả các doanh nghiệp nói chung và xi nghiệp in ACS nói riêng. Nhận thức đợc tầm quan trọng của vấn đề đó em đã lựa chọn đề tài Kế toán quản trị tính giá thành tại xí nghiệp in ACS Trong quá trình làm bài em đã đợc sự giúp đỡ và chỉ bảo tận tình của cô giáo hớng dẫn TS. Đỗ Mai Thơm nhng do kiến thức và kinh nghiệm còn hạn chế nên trong quá trình tìm hiểu không tránh khỏi những thiếu sót. Và em mong cô và các thầy cô giáo chỉ bảo. Em xin chân thành cảm ơn! Hải Phòng, ngày 01 tháng 04 năm 2009 Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 1 Bài tập lớn: Kế toán quản trị chơng I Những vấn đề chung về kế Toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. 1. Nhiệm vụ kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. 1.1Khái niệm, phân loại chi phí sản xuất. 1.1.1.Khái niệm chi phí sản xuất. Trong quá trình hoạt động doanh nghiệp phải huy động, sử dụng các nguồn tài lực, vật lực để thực hiện việc sản xuất chế tạo sản phẩm, thu mua dự trữ hàng hoá, luân chuyển kể cả chi cho công tác quản lý chung của doanh nghiệp. Chi phí sản xuất là toàn bộ hao phí về lao động sống cần thiết, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải chi ra trong quá trình sản xuất trong một thời kỳ nhất định, biểu hiện bằng tiền. Khi xem xét bản chất của chi phí sản xuất trong doanh nghiệp, cần chú ý các công việc sau: - Nội dung của chi phí sản xuất. - Các chi phí của doanh nghiệp luôn đợc tính toán, đo lờng bằng tiền và gắn với một thời gian xác định. - Độ lớn của chi phi sản xuất là một đại lợng xác định và phụ thuộc vào hai nhân tố chủ yếu: + Khối lợng lao động và t liệu sản xuất đã tiêu hao vào sản xuất trong một thời kỳ nhất định. + Giá cả các t liệu sản xuất đã tiêu dùng và tiền công của một đơn vị lao động đã hao phí. 1.1.2.Phân loại chi phí sản xuất. Chi phí sản xuất bao gồm nhiều khoản có nội dung, công dụng và mục đích sử dụng khác nhau. Sau đây là một số cách phân loại chi phí sản xuất : * Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung tính chất, kinh tế. - Chi phí nguyên liệu, vật liệu: nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu doanh nghiệp sử dụng cho hoạt động sản xuất trong kỳ. - Chi phí nhân công: tiền công, phụ cấp và các khoản trích trên tiền lơng theo quy định của lao động trực tiếp sản xuất, chế tạo sản phẩm, thực hiện công việc, lao vụ trong kỳ. - Chi phí khấu hao TSCĐ: Số trích khấu hao trong kỳ của toàn bộ TSCĐ trong doanh nghiệp. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: Gồm các khoản chi trả về các loại dịch vụ mua ngoài, thuê ngoài phục vụ cho hoạt động của doanh nghiệp (nh dịch vụ đợc cung cấp về điện, nớc ). - Chi phí khác bằng tiền: các khoản bằng tiền ngoài các loại (các yếu tố) kể trên mà doanh nghiệp chi cho hoạt động sản xuất trong kỳ. Phân loại chi phí sản xuất theo cách này có tác dụng quan trọng đối với việc quản lý chi phí của lĩnh vực sản xuất: Cho phép hiểu rõ cơ cấu, tỷ trọng Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 2 Bài tập lớn: Kế toán quản trị từng yếu tố chi phí, là cở sở để phân tích cho việc dự trù hay xây dựng kế hoạch cung ứng vật t, tiền vố . * Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng. Theo tiêu thức này, chi phí sản xuất đợc chia thành các khoản mục chi phí sau: - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: gồm các chi phí về các loại nguyên vật liệu chính (kể cả nửa thành phẩm mua ngoài) vật liệu phụ, nhiên liệu sử dụng trực tiếp vào việc sản xuất, chế tạo sản phẩm hay thực hiện công việc, lao vụ. Không tính vào khoản mục này những chi phí nguyên vật liệu dùng phục vụ nhu cầu sản xuất chung hay cho những hoạt động ngoài lĩnh vực sản xuất. - Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm chi phí về tiền lơng, phụ cấp phải trả và các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ trên tiền lơng của công nhân (lao động) trực tiếp sản xuất theo quy định. Không tính vào khoản mục này khoản tiền lơng, phụ cấp và các khoản trích trên tiền lơng của nhân viên phân xởng, nhân viên bán hàng, nhân viên quản lý doanh nghiệp hay nhân viên khác. - Chi phí sản xuất chung: là chi phí dùng vào việc quản lý và phục vụ sản xuất chung tại bộ phận sản xuất (phân xởng, đội trại ) bao gồm: + Chi phí nhân viên phân xởng: chi phí về tiền lơng, phụ cấp phải trả và các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ trên tiền lơng của nhân viên quản lý, nhân viên thống kê tại phân x ởng sản xuất theo quy định. + Chi phí vật liệu: Gồm vật liệu các loại sử dụng cho nhu cầu sản xuất chung ở phân xởng(đội, trại ) sản xuất, nh dùng để sửa chữa TSCĐ, dùng cho công tác quản lý tại phân xởng. + Chi phí dụng cụ sản xuất: Chi phí về các loại công cụ, dụng cụ dùng cho nhu cầu sản xuất chung ở phân xởng (đội, trại ). + Chi phí khấu hao TSCĐ: Bao gồm số khấu hao TSCĐ hữu hình, TSCĐ vô hình và TSCĐ thuê tài chính dụng ở phân xởng (đội, trại ) sản xuất, nh khấu hao máy móc thiết bị sản xuất, khấu hao nhà xởng. + Chi phí dịch vụ mua ngoài: gồm các khoản chi phí dịch vụ mua ngoài, thuê ngoài để sử dụng cho nhu cầu sản xuất chung của phân xởng (đội, trại ) sản xuất. + Chi phí khác bằng tiền: gồm các khoản chi phí bằng tiền ngoài các khoản đã kể trên, sử dụng cho nhu cầu sản xuất chung của phân xởng (đội, trại) sản xuất. Phân loại chi phí sản xuất theo cách này có tác dụng phục vụ cho việc quản lý chi phí theo định mức; là cơ sở cho kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo khoản mục, là căn cứ để phân tích tình hình thực hiện kế hoạch giá thành và định mức chi phí sản xuất cho kỳ sau. * Phân loại chi phí sản xuất, kinh doanh theo mối quan hệ và khả năng quy nạp chi phí vào các đối tợng kế toán chi phí. - Chi phí trực tiếp: Là những chi phí chỉ quan hệ trực tiếp đến việc sản xuất một loại sản phẩm, lao vụ hoặc một hoạt động, một địa điểm nhất định và hoàn toàn có thể hạch toán, quy nạp trực tiếp cho sản phẩm, công việc, lao vụ đó. Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 3 Bài tập lớn: Kế toán quản trị - Chi phí gián tiếp: Là các chi phí có liên quan đến nhiều sản phẩm, công việc, lao vụ, nhiều đối tợng khác nhau nên phải tập hợp, quy nạp cho từng đối t- ợng bằng phơng pháp phân bổ gián tiếp. Cách phân loại này có ý nghĩa đối với việc xác định phơng pháp kế toán tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất cho các đối tợng một cách hợp lý và đúng đắn. * Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh trong mối quan hệ với khối lợng hoạt động. Theo mối quan hệ của chi phí với khối lợng sản phẩm (doanh thu thực hiện) các chi phí đợc phân biệt thành: - Chi phí khả biến (Biến phí): là các chi phí thay đổi về tổng số tỷ lệ với sự thay đổi của mức độ hoạt động. - Chi phí bất biến (chi phí cố định- định phí): là các chi phí mà tổng số không thay đổi khi có sự thay đổi về khối lợng hoạt động thực hiện. - Chi phí hỗn hợp: Là loại chi phí mà bản thân nó gồm cả các yếu tố của định phí và biến phí. Phơng pháp này có ý nghĩa đối với quản trị kinh doanh, phân tích điểm hoà vốn, lựa chọn quy mô sản xuất và phục vụ cho việc ra quyết định quản lý cần thiết để hạ giá thành sản phẩm tăng hiệu quả kinh doanh. * Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung cấu thành chi phí: - Chi phí đơn nhất: Do một yếu tố duy nhất cấu thành. - Chi phí tổng hợp: Do nhiều yếu tố khác nhau tập hợp lại theo cùng một công dụng nh chi phí sán xuất chung. Cách phân loại này giúp cho việc nhận thức vị trí từng loại chi phí trong việc hình thành sản phẩm để tổ chức tốt công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất thích hợp với từng loại. * Phân loại chi phí sản xuất theo đầu vào của quá trình sản xuất, kinh doanh ở doanh nghiệp. - Chi phí ban đầu: Là các chi phí doanh nghiệp phải lo liệu, mua sắm, chuẩn bị từ lúc đầu để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh. - Chi phí luân chuyển nội bộ: Là các chi phí phát sinh trong quá trình phân công và hiệp tác lao động trong nội bộ doanh nghiệp, nh: Giá trị lao vụ sản xuất phụ cung cấp cho nhau trong các phân xởng, bộ phận sản xuất phụ và cung cấp cho các bộ phận sản xuất chính . Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo cách này có ý nghĩa rất quan trọng đối với quản lý vĩ mô cũng nh đối với quản trị doanh nghiệp. * Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo mối quan hệ của chi phí với các khoản mục trên báo cáo tài chính. - Chi phí sản phẩm: Là những khoản mục chi phí gắn liền với quá trình sản xuất sản phẩm hay quá trình mua hàng hoá để bán, bao gồm: chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. - Chi phí thời kỳ: Là các chi phí để hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ, không tạo nên hàng tồn kho mà ảnh hởng trực tiếp đến kết quả lợi nhuận của kỳ mà chúng phát sinh, bao gồm: Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 4 Bài tập lớn: Kế toán quản trị * Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh căn cứ vào mối quan hệ của chi phí với quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm và quá trình kinh doanh. - Chi phí cơ bản: Là các chi phí có liên quan trực tiếp đến quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm, nh chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công sản xuất sản phẩm; khấu hao TSCĐ dùng trực tiếp vào sản xuất chế tạo sản phẩm. - Chi phí chung: Là các chi phí dùng vào tổ chức, quản lý và phục vụ sản xuất có tính chất chung. Thuộc loại này có chi phí quản lý ở các phân xởng (đội, trại ) sản xuất và chi phí quản lý doanh nghiệp. Cách phân loại này giúp các nhà quản trị doanh nghiệp xác định đợc ph- ơng hớng và các biện pháp tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm. * Một số loại chi phí khác đợc sử dụng trong lựa chọn các phơng án. - Chi phí cơ hội: là lợi ích bị mất đi do chọn phơng án và hành động này thay vì chọn phơng án và hành động khác (là phơng án và hành động tối u nhất có thể lựa chọn so với phơng án đợc chọn). - Chi phí chênh lệch là: Những khoản chi phí có ở phơng án này nhng không có hoặc có một phần ở phơng án khác. Chi phí chênh lệch là một trong các căn cứ quan trọng để lựa chọn phơng án đầu t hoặc phơng án sản xuất kinh doanh. - Chi phí chìm: là loại chi phí mà doanh nghiệp sẽ phải gánh chịu, bất kể đã lựa chọn phơng án hoặc hành động nào. Do chi phí chìm có ở mọi phơng án nên không có tính chênh lệch và không phải xét đến khi so sánh lựa chọn phơng án, hành động tối u. 1.1 . Khái niệm và phân loại giá thành. 1.2.1. Khái niệm Sự vân động của quá trình sản xuất bao gồm hai mặt đối lập nhau, nhng có liên quan mật thiết hữu cơ với nhau. Một mặt là các chi phí mà doanh nhiệp đã chi ra, mặt khác là kết quả sản xuất đã thu đợc những sản phẩm công việc lao vụ nhất định đã hoàn thành phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng của xã hội cần đợc tính giá thành. Giá thành sản phẩm (công việc, lao vụ) là chi phí sản xuất tính cho một khối lợng hoặc một đơn vị sản phẩm (công việc, lao vụ) do doanh nghiệp sản xuất đã hoàn thành. Giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh kết quả sử dụng tài sản, vật t, lao động và tiền vốn trong quá trình sản xuất, cũng nh tính đúng đắn của các giải pháp tổ chức, kinh tế, kỹ thuật và công nghệ mà doanh nghiệp đã sử dụng nhằm nâng cao năng suất lao động chất lợng sản xuất, hạ thấp chi phí và tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. 1.2.2. Phân loại giá thành. * Phân loại giá thành theo cơ sở số liệu và thời điểm tính giá thành. Căn cứ vào cơ sở số liệu và thời điểm tính giá thành, giá thành sản phẩm đợc chia thành 3 loại: Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 5 Bài tập lớn: Kế toán quản trị - Giá thành kế hoạch: Giá thành kế hoạch là giá thành đợc tính trên cơ sở chi phí sản xuất kế hoạch và sản lợng kế hoạch. Việc tính giá thành kế hoạch do bộ phận kế hoạch của doanh nghiệp thực hiện và đợc tiến hành trớc khi bắt đầu quá trình sản xuất. - Giá thành định mức: Giá thành định mức là giá thành đợc tính trên cơ sở định mức chi phí hiện hành và chỉ tính cho đơn vị sản phẩm. Việc tính giá thành định mức cũng đợc thực hiện trớc khi tiến hành sản xuất, chế tạo sản phẩm. - Giá thành thực tế: Giá thành thực tế là giá thành đợc tính trên cơ sở số liệu chi phí sản xuất thực tế đã phát sinh và tập hợp đợc trong kỳ cũng nh sản lợng sản phẩm thực tế đã sản xuất trong kỳ. Giá thành thực tế chỉ có thể tính toán đợc sau khi kết thúc quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm và đợc tính toán cho cả chỉ tiêu tổng giá thành và giá thành đơn vị. * Phân loại giá thành theo phạm vi các chi phí cấu thành. - Giá thành sản xuất: Giá thành sản xuất của sản phẩm bao gồm các chi phí sản xuất, chế tạo sản phẩm (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung) tính cho sản phẩm, công việc hay lao vụ đã hoàn thành. - Giá thành toàn bộ: Giá thành toàn bộ của sản phẩm tiêu thụ bao gồm giá thành sản xuất và chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp tính cho sản phẩm tiêu thụ. 1.3 Các nhiệm vụ kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành. Trong quản trị doanh nghiệp, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là những chỉ tiêu kinh tế quan trọng luôn đợc các nhà quản lý doanh nghiệp quan tâm. Tính đúng, tính đủ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là tiền đề để tiến hành hạch toán kinh doanh, xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh cũng nh từng loại sản phẩm, công việc, lao vụ và dịch vụ trong doanh nghiệp. Để tổ chức tốt kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, đáp ứng tốt yêu cầu quản lý chi phí sản xuất và giá thành ở doanh nghiệp, kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Xác định đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và đối tợng tính giá thành phù hợp với đặc điểm và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. - Tổ chức vận dụng các tài khoản kế toán để hạch toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm phù hợp với phơng pháp kế toán hàng tồn kho mà doanh nghiệp đã lựa chọn - Tổ chức tập hợp kết chuyển hoặc phân bổ chi phí sản xuất theo đúng đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất đã xác định, theo các yếu tố chi phí và khoản mục giá thành. - Lập báo cáo chi phí sản xuất theo yếu tố (trên thuyết minh báo cáo tài chính); định kỳ tổ chức phân tích chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm ở doanh nghiệp. Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 6 Bài tập lớn: Kế toán quản trị - Tổ chức kiểm kê và đánh giá khối lợng sản phẩm dở dang khoa học, hợp lý, xác định giá thành và hạch toán giá thành sản phẩm hoàn thành sản xuất trong kỳ một các đầy đủ và chính xác. Trong nền kinh tế thị trờng, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế đều chịu tác động mạnh mẽ của các quy luật vốn có (của nền kinh tế thị trờng) nh: quy luật cạnh tranh, quy luật giá trị, quy luật cung cầu Chính vì vậy để có thể tồn tại và đứng vững trong nền kinh tế thị trờng đòi hỏi các doanh nghiệp phải phấn đấu tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm. Mặt khác, để đảm bảo yêu cầu hạch toán kinh doanh, lấy thu bù chi đảm bảo có lãi, doanh nghiệp phải tổ chức quản lý và hạch toán chi phí sản xuất một cách đầy đủ, chính xác, và áp dụng phơng pháp tính giá thành một cách hợp lý trên cơ sở đó để xác định đúng đắn hiệu quả sản xuất kinh doanh. Nh vậy, chính yêu cầu của nền kinh tế thị trờng đòi hỏi bản thân các doanh nghiệp phải tổ chức quản lý chặt chẽ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm để đảm bảo tính hiệu quả cao trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. Để thực hiện tốt công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm có rất nhiều phơng pháp khác nhau, bằng các phơng pháp đó kế toán tổ chức theo dõi phản ánh kịp thời các chi phí sản xuất phát sinh theo từng đối tợng cụ thể, kiểm tra giám sát quá trính sử dụng chi phí và hạch toán giá thành sao cho tiết kiệm và có hiệu quả. Cụ thể cần thực hiện tốt các yêu cầu sau: - Phản ánh đầy đủ, chính xác, kịp thời mọi chi phí sản xuất phát sinh trong quá trình sản xuất nhằm thực hiện tốt việc tính giá thành sản phẩm từ đó tìm ra đợc tiết kiệm hay lãng phí ở khâu nào, bộ phận nào. - Thờng xuyên kiểm tra việc thực hiện các định mức tiêu hao vật t, dự toán chi phí tìm ra nguyên nhân và có biện pháp nhằm tiết kiệm chi phí và hạ giá thành sản phẩm trong quá trình sản xuất. 2. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất. 2.1 Đối tợng và phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất. 2.1.1 Khái niệm đối tợng tập hợp chi phí. Chi phí sản xuất của doanh nghiệp phát sinh luôn luôn gắn liền với nơi diễn ra hoạt động sản xuất (phân xởng, đội trại ) và với sản phẩm đ ợc sản xuất. Vì vậy kế toán cần xác định đợc đối tợng để tập hợp chi phí sản xuất, trên cơ sở đó thực hiện việc tập hợp chi phí sản xuất, kiểm soát chi phí và tính giá thành sản phẩm hay để tổng hợp chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Việc xác định đúng đối kế toán tập chi phí là cơ sở để mở các chi tiết các TK tập hợp chi phí, để mở các sổ chi tiết để tập hợp chi phí sản xuất theo từng đối tợng tập hợp chi phí đã xác định. Đảm bảo cung cấp số liệu cho việc tính giá thành đợc kịp thời và chính xác, tạo điều kiện cho tăng cờng việc hạch toán nội bộ. Xác định đối tợng kế toán tổng hợp chi phí sản xuất là khâu đầu tiên đối với kế toán chi phí sản xuất, chính vì vậy cần thiết phải xác định đúng đắn đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Việc xác định đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất phải căn Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 7 Bài tập lớn: Kế toán quản trị cứ vào: Đặc điểm tổ chức sản xuất và loại hình sản xuất của doanh nghiệp, yêu cầu quản lý, trình độ và khả năng quản lý trong doanh nghiệp, đối tợng tính giá thành và đơn vị tính giá thành trong doanh nghiệp. Đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi, giới hạn để tập hợp các chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ theo những phạm vi giới hạn đó. Hay nói cách khác, dựa vào các căn cứ trên đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất trong Doanh nghiệp cụ thể là: Bộ phận, phân xởng sản xuất, đội sản xuất hoặc từng giai đoạn công nghệ hay toàn bộ quy trình công nghệ hay từng sản phẩm, từng đơn đặt hàng, từng hạng mục công trình. Thực chất việc xác định đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất là việc xác định nơi gây ra (phát sinh) chi phí sản xuất và nơi gánh chịu chi phí sản xuất, làm cơ sở cho việc tập hợp chi phí sản xuất trong doanh nghiệp. Phạm vi, giới hạn tập hợp chi phí sản xuất có thể hình dung nh sau: - Theo nơi phát sinh chi phí: + Phân xởng, tổ đội sản xuất. + Bộ phận sản xuất, giai đoạn công nghệ. - Theo gánh chịu chi phí: + Sản phẩm, lao vụ, công việc. + Bộ phận, chi tiết sản phẩm. + Công trình, hạng mục công trình. 2.1.2 Phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất. Tuỳ thuộc vào khả năng quy nạp chi phí vào các đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất, kế toán sẽ áp dụng phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất một cách phù hợp. * Phơng pháp tập hợp trực tiếp. Phơng pháp tập hợp trực tiếp đợc thực hiện với các chi phí sản xuất có liên quan trực tiếp đến từng đối tợng kế toán tập hợp chi phí đã xác định. Để thực hiện phơng pháp này, ngay từ khâu ghi chép ban đầu của kế toán đã phải phản ánh chi phí phát sinh riêng biệt theo từng đối tợng tập hợp chi phí, để căn cứ vào các ghi chép ban đầu đó thực hiện tổng hợp chi phí sản xuất theo từng đối tợng tập hợp chi phí một cách trực tiếp. * Phơng pháp phân bổ gián tiếp . Phơng pháp phân bổ gián tiếp áp dụng cho các chi phí sản xuất có liên quan đến nhiều đối tợng tập hợp chi phí sản xuất mà ngay từ đầu không thể xác định riêng cho từng đối tợng. Với phơng pháp này cần phải lựa chọn tiêu thức phân bổ thích hợp để thực hiên phân bổ các chi phí sản xuất cho từng đối tợng. Công thức: i n i i i xT T C C = = 1 Trong đó: C : tổng chi phí sản xuất cần phân bổ = n i i T 1 : Tổng đại lợng của tiêu thức phân bổ Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 8 Bài tập lớn: Kế toán quản trị C i : Chi phí phân bổ cho đối tợng i T i : Số đại lợng của tiêu thức phân bổ thuộc đối tợng i Đại lợng của tiêu chuẩn dùng để phân bổ đợc lựa chọn tuỳ thuộc vào từng trờng hợp cụ thể. Độ tin cậy của thông tin về chi phí phụ thuộc vào tính hợp lý của tiêu chuẩn phân bổ đợc lựa chọn. 2.2 Kế toán tập hợp chi phí sản xuất. 2.2.1 Kế toán tập hợp chi phí sản xuất trong trờng hợp doanh nghiệp áp dụng phơng pháp kê khai thờng xuyên. Phơng pháp kê khai thờng xuyên là phơng pháp theo dõi và phản ánh một cách thờng xuyên liên tục tình hình nhập xuất tồn kho nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ trên sổ kế toán sau mỗi lần phát sinh nghiệp vụ mua (Nhập) hoặc xuất (bán). Phơng pháp này đảm bảo tính chính xác tình hình luân chuyển hàng tồn kho. * Kế toán tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp các chi phí về nguyên vật liệu chính, nửa thành phẩm mua ngoài, vật liệu phụ, nhiên liệu sử dụng trực tiếp cho việc sản xuất, chế tạo sản phẩm, hoặc thực hiện các lao vụ, dịch vụ của doanh nghiệp trong các nghành công nghiệp, lâm nghiệp . Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp thờng chiếm tỷ lệ lớn trong giá thành, sau khi xác định đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất, kế toán tiến hành xác định chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong kỳ cho từng đối tợng tập hợp chi phí, tổng hợp theo từng TK sử dụng, lập bảng phân bổ chi phí vật liệu làm căn cứ hạch toán tổng hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong kỳ đợc tính vào giá thành sản phẩm phụ thuộc vào các yếu tố sau: - Trị giá nguyên vật liệu trực tiếp xuất và đa vào sản xuất trong kỳ: Yếu tố này đợc xác định căn cứ vào chứng từ xuất kho và sử dụng nguyên vật liệu trực tiếp cho từng đối tợng liên quan. - Trị giá nguyên vật liệu còn lại đầu kỳ ở các phân xởng, địa điểm sản xuất nhng đến cuối kỳ trớc cha sử dụng, đợc chuyển cho kỳ này. - Trị giá nguyên vật liệu xuất dùng trong kỳ nhng cuối kỳ sử dụng không hết nhập kho hoặc để lại tại các địa điểm sản xuất sử dụng cho kỳ sau: Yếu tố này đợc xác định dựa vào các phiếu nhập kho vật liệu và phiếu báo vật liệu còn lại cuối kỳ. - Trị giá phế liệu thu hồi (nếu có): Căn cứ vào các chứng từ nhập kho phế liệu và đơn giá phế liệu doanh nghiệp đã sử dụng trong kỳ hạch toán. Cách xác định: Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 9 CPNVLtrực tiếp trong kỳ Giá trị thực tế NVL trực tiếp còn lại đầu kỳ Trị giá thực tế NVL xuất dùng trong kỳ Trị giá thực tế NVL trực tiếp còn lại cuối kỳ Giá trị phế liệu thu hồi (nếu có) = + - - Bài tập lớn: Kế toán quản trị Việc tập hợp chi phí hồi nguyên vật liệu tực tiếp vào các đối tợng tập hợp chi phí có thể tiến hành theo hai phơng pháp sau: + Phơng pháp phân bổ gián tiếp: Đối với những NVL có liên quan trực tiếp tới từng đối tợng tập hợp chi phí, áp dụng phơng pháp tập hợp trực tiếp. Căn cứ vào các chứng từ xuất kho tập hợp quy nạp trực tiếp cho từng đối tợmg chịu chi phí, phơng pháp này có tính chính xác cao, vì vậy, cần vận dụng tối đa phơng pháp này đối với các chi phí sản xuất có thể tập hợp đợc. + Phơng pháp phân bổ gián tiếp: Phơng pháp phân bổ gián tiếp áp dụng cho các chi phí sản xuất có liên quan đến nhiều đối tợng tập hợp chi phí sản xuất mà ngay từ đầu không thể xác định riêng cho từng đối tợng. Với phơng pháp này cần phải lựa chọn tiêu thức phân bổ thích hợp để thực hiên phân bổ các chi phí sản xuất cho từng đối tợng. Công thức: i n i i i xT T C C = = 1 Trong đó: C : Tổng chi phí sản xuất cần phân bổ. = n i i T 1 : Tổng đại lợng của tiêu thức phân bổ. C i : Chi phí phân bổ cho đối tợng i. T i : Số đại lợng của tiêu thức phân bổ thuộc đối tợng i. + Chi phí NVL của vật liệu chính, nửa thành phẩm mua ngoài có thể chọn tiêu thức phân bổ: Chi phí định mức, chi phí kế hoạch, khối lợng sản phẩm sản xuất hoàn thành. + Chi phí vật liệu phụ, nhiên liệu: Tiêu thức phân bổ có thể là chi phí định mức (kế hoạch), chi phí NVL chính, sản phẩm hoàn thành, số giờ máy hoạt động. Để tập hợp và phân bổ chi phí NVL trực tiếp, kế toán sử dụng TK 621 - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp .TK này dùng để tập hợp, kết chuyển và phân bổ chi phí NVL trực tiếp phát sinh trong kỳ cho các đối tợng liên quan * Kế toán chi phí nhân công trực tiếp. Chi phí nhân công trực tiếp là những khoản tiền phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm hoặc trực tiếp thực hiện các loại lao vụ dịch vụ gồm : Tiền lơng chính, lơng phụ, các khoản phụ cấp, tiền trích BHXH, BHYT, KPCĐ theo số tiền lơng của công nhân sản xuất. Chi phí về tiền lơng đợc xác định cụ thể tuỳ thuộc hình thức tiền lơng thời gian hay lơng sản phẩm. Các khoản trích theo lơng (BHXH, BHYT, KPCĐ) tính vào chi phí nhân công trực tiếp căn cứ vào tổng số tiền lơng công nhân sản xuất và tỷ lệ trích quy định theo quy chế tài chính hiện hành của từng thời kỳ. Đối với tiền lơng trả theo sản phẩm bao giờ cũng liên quan trực tiếp tới từng đối tợng tập hợp chi phí do vậy, chi phí tiền lơng trong trờng hợp này đợc tập hợp theo phơng pháp trực tiếp. Còn trong trờng hợp, tiền lơng trả theo thời gian và tiền lơng phụ, nếu chỉ liên quan đến một đối tợng đợc tập hợp theo phơng pháp trực tiếp, còn nếu có liên quan đến nhiều đối tợng thì có thể tập hợp chung sau đó chọn tiêu chuẩn Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 10 [...]... 46-ĐHT4 25 Bài tập lớn: Kế toán quản trị Bộ máy kế toán của Xí nghiệp in ACS đợc bố trí nh sau: Sơ đồ 3: Kế toán trưởng Kế toán tổng hợp Kế toán vật tư công nợ Kế toán lao động tiền lương Kế toán TGNH - thủ quỹ Kế toán trởng là ngời hớng dẫn điều hành kiểm tra toàn bộ công tác kế toán tài chính của Xí nghiệp, là ngời giúp giám đốc về mặt tài chính trong việc thu, chi, lập kế hoạch kinh doanh, đầu t xây... phòng 19 Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 Bài tập lớn: Kế toán quản trị 1 Tổng quan về Xí nghiệp in ACS - Hải Phòng 1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Xí nghiệp Xí nghiệp in ACS - Hải Phòng, tại 50 Đinh Tiên Hoàng- Hồng Bàng - Hải Phòng, là một doanh nghiệp nhà nớc hoạt động sản xuất kinh doanh, hạch toán độc lập và có t cách pháp nhân độc lập Xí nghiệp in ACS - Hải Phòng đợc thành lập... tổ chức của mình Xí nghiệp đã tổ chức công tác kế toán nói chung và công tác kế toán chi phí sản phẩm và tính giá thành sản phẩm nói riêng rất khoa học hợp lý, tuân theo các chính sách, chế độ tài chính kế toán của Nhà nớc và đáp ứng yêu cầu quản lý của công ty 2 Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Xí nghiệp in ACS 2.1 Đối tợng tập hợp chi phí Tại Xí nghiệp, việc tổ chức... mức độ hoàn thành của sản phẩm làm dở 4 Kế toán tính giá thành sản phẩm Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 14 Bài tập lớn: Kế toán quản trị 4.1 Đối tợng tính giá thành Đối tợng tính giá thành là các loại sản phẩm, công việc, lao vụ doanh nghiệp sản xuất, chế tạo và thực hiện cần tính đợc tổng giá thành và giá thành đơn vị sản phẩm Việc xác định đối tợng tính giá thành ở từng doanh nghiệp cụ... chức bộ máy quản lý tại Xí nghiệp in ACS Xí nghiệp in ACS là một đơn vị thành viên trực thuộc Công ty Quảng cáo và dịch vụ văn hoá Hải Phòng đợc giám đốc công ty giao vốn và tài sản, nhà xởng, thiết bị máy móc tơng xứng với nhiệm vụ, chức năng sản xuất kinh doanh 22 Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 Bài tập lớn: Kế toán quản trị đợc công ty giao phó Xí nghiệp có trách nhiệm quản lý, sử dụng... quản lý hạch toán của doanh nghiệp mà ngoài các phơng pháp tính giá thành trên doanh nghiệp có thể áp dụng một số các phơng pháp khác: Phơng pháp định mức, phơng pháp tính giá thành loại trừ chi phí sản xuất của sản phẩm, phơng pháp tính giá thành theo hệ số, phơng pháp tính giá thành theo tỷ lệ Chơng II Thực tế công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại xí nghiệp in acs. .. tác kế toán đều đợc thực hiện ở phòng kế toán của Xí nghiệp, từ khâu ghi chép ban đầu đến tổng hợp lập báo cáo và kiểm tra kế toán, hạch toán chi tiết, hạch toán tổng hợp Còn lại các phân xởng, phòng ban khác chỉ lập các chứng từ phát sinh tại đơn vị rồi gửi về phòng kế toán Quy mô tổ chức của bộ máy kế toán gọn nhẹ phù hợp với đặc điểm của Xí nghiệp mà vẫn đảm bảo công tác kế toán có hiệu quả Sinh... liên quan tới công tác quản lý kinh tế do Xí nghiệp in theo đúng quy định về mẫu mã, màu sắc của Bộ tài chính đã quy định, nhằm phục vụ cho công tác quản lý kinh tế của các doanh nghiệp khác 1.4 Đặc điểm tổ chức công tác kế toán và sổ kế toán 1.4.1 Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán Việc tổ chức, thực hiện chức năng, nhiệm vụ, nội dung công tác kế toán trong Xí nghiệp do bộ máy kế toán đảm nhiệm Vì vậy,... kế toán sao cho hợp lý, gọn nhẹ và hoạt động có hiệu quả là điều kiện quan trọng để cung cấp thông tin kế toán một cách kịp thời, chính xác, trung thực và đầy đủ, hữu ích cho các đối tợng sử dụng thông tin; đồng thời phát huy và nâng cao trình độ nghiệp vụ, năng suất lao động của nhân viên kế toán Tại Xí nghiệp in ACS, việc tổ chức công tác kế toán đợc tiến hành theo hình thức tổ chức công tác kế toán. .. biểu quy định Kế toán trởng là ngời chịu trách nhiệm trớc Giám đốc xí nghiệp về công việc thuộc nhiệm vụ và quyền hạn của mình Hàng ngày kế toán trởng xét duyệt và ký các loại chứng từ, phiếu thu, phiếu chi của toàn Xí nghiệp do các bộ phận có trách nhiệm lập Kế toán tổng hợp là ngời giúp việc trực tiếp cho kế toán trởng trong việc chỉ đạo, hớng dẫn nghiệp vụ cho các kế toán viên Kế toán tổng hợp là . lớn: Kế toán quản trị - Giá thành kế hoạch: Giá thành kế hoạch là giá thành đợc tính trên cơ sở chi phí sản xuất kế hoạch và sản lợng kế hoạch. Việc tính giá thành kế hoạch do bộ phận kế hoạch. tính giá thành nửa thành phẩm giai đoạn sau và giá thành thành phẩm, trong trờng hợp này giá thành nửa thành phẩm từ giai đoạn II trở đi và giá thành thành phẩm có khoản mục tổng hợp Giá thành. thành của sản phẩm làm dở. 4. Kế toán tính giá thành sản phẩm. Sinh viên: Nguyễn Công Liễu Lớp: QKT 46-ĐHT4 14 Bài tập lớn: Kế toán quản trị 4.1 Đối tợng tính giá thành. Đối tợng tính giá thành