Một số nội dung chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011- 2020

MỘT SỐ NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI GIAO ĐOẠN 2011-2020 Lưu Đức Khải Trưởng ban Chính sách Phát triển Nông thôn Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh té Trung

Trang 1

MỘT SỐ NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

GIAO ĐOẠN 2011-2020

Lưu Đức Khải Trưởng ban Chính sách Phát triển Nông thôn Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh té Trung ương

Trang 2

Nội dung

• Chủ trương chính sách của Đảng về xây dựng nông thôn mới

• Chương trình mục tiêu quốc gia nông thôn mới

• Tổ chức bộ máy quản lý điều hành chương

trình nông thôn mới

• Cơ chế tài chính thực hiện xây dựng nông thôn mới

Trang 3

Phần 1: Chủ trương, chính sách của Đảng và

Nhà nước về xây dựng nông thôn mới

• Nghị quyết đại hội Đảng: “Xây dựng NTM ngày càng giàu đẹp, DC,

CB, VM, có cơ cấu kinh tế hợp lý, QHSX phù hợp, kết cấu hạ tầng

KT-XH phát triển ngày càng hiện đại”

• Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 5 tháng 8 năm 2008 của BCH TW

Đảng khóa X về “Nông nghiệp - Nông dân - Nông thôn”

- Xây dựng nền NN phát triển toàn diện theo hướng hiện đại,bền vững, sản xuất hàng hóa lớn, có năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh cao, đảm bảo vững chắc ANLT quốc gia cả trước mắt

và lâu dài.

- Xây dựng NTM có kết cấu hạ tầng KT-XH hiện đại; cơ cấu kinh

tế và các hình thức TCSX hợp lý, gắn NN với phát triển nhanh CN, DV,

đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng

cường.

Trang 4

• Nghị quyết 24/2008/NQ-CP về Chương trình hành động của Chính phủ

Đề ra 48 nhiệm vụ:

- Xây dựng 3 CTMTQG trong đó có CTMTQG NTM

- Xây dựng 45 chương trình dự án chuyên ngành khác

* Việc thực hiện: Hầu hết các Bộ, ngành từ TW đến địa phương đã tham gia

Nhiệm vụ của CTMTQG về XD NTM (trong Nghị quyết 24)

- Xây dựng, tổ chức cuộc sống của dân cư nông thôn theo hướng văn minh,

hiện đại, giữ gìn bản sắc văn hoá và môi trường sinh thái

- Phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng KT-XH nông thôn phù hợp với quy hoạch không gian xây dựng làng (ấp, thôn, bản), xã và QH phát triển KT-XH của

ngành, địa phương; kết hợp giữa hỗ trợ của Nhà nước với phát huy nội lực của cộng đồng dân cư nông thôn Nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực và tổ chức tốt đời sống văn hoá cơ sở

- XD các hình thức TCSX phù hợp với yêu cầu của nền NN hiện đại, SX hàng hoá gồm cả NN và PNN, thực hiện "mỗi làng một nghề“

Trang 5

• Quyết định 491/QĐ-TTg về ban hành Bộ tiêu chí quốc

gia nông thôn mới

5 nhóm, 19 tiêu chí –định tính của NTM giai đoạn 2010 –

20

+ Nhóm 1: Quy hoạch (1 tiêu chí).

+ Nhóm 2: Hạ tầng kinh tế - xã hội (8 tiêu chí).

+ Nhóm 3: Kinh tế và tổ chức sản xuất (4 tiêu chí)

+ Nhóm 4: Văn hóa – Xã hội – Môi trường (4 tiêu chí) + Nhóm 5: Hệ thống chính trị (2 tiêu chí)

• Xã đạt đủ 19 tiêu chí là đạt tiêu chuẩn NTM.

Căn cứ vào Bộ tiêu chí Quốc gia, các Bộ xây dựng quy chuẩn của ngành chủ yếu là các tiêu chuẩn kỹ thuật cho các công trình hạ tầng, để áp dụng khi xây dựng NTMi (Ví dụ: Đường giao thông trục xã phải đạt tiêu chuẩn cấp

VI đồng bằng: Nền 7 mét, mặt 5 mét, chịu tải được xe 15 tấn).

Trang 6

• Ban Bí thư TW Đảng có Thông báo 238-TB/TW tháng 4 – 2009 về việc xây dựng thí điểm mô hình Nông thôn

mới.

- Mục đích của việc làm thí điểm:

+ Xác định rõ hơn nội dung, phạm vi, nguyên tắc, phương

pháp, cách thức xây dựng Nông thôn mới; quan hệ trách

nhiệm trong chỉ đạo xây dựng NTM của các cấp, các ngành + Có được mô hình thực tế về các xã NTM của thời kỳ CNH – HĐH để nhân dân học tập làm theo.

- Chương trình thí điểm làm ở 11 xã thuộc 11 tỉnh đại diện cho các vùng kinh tế - văn hóa của cả nước:

- Thời gian làm thí điểm trong 2 năm (từ 6/2009 đến

6/2011), sau đó sẽ tổng kết và bổ khuyết cho việc triển khai chương trình NTM.

Trang 7

• Quyết định 800/QĐ-TTg về Phê duyệt CTMTQG XDNTM giai đoạn 2010-2020

1 Mục đích:

- XD kế hoạch chiến lược tổng thể về XD NTM theo yêu cầu của Bộ tiêu chí Quốc gia NTM

- Đảm bảo cho NT phát triển có QH và KH, tránh tự phát, trùng chéo của nhiều

chương trình DA gây lãng phí nguồn lực và khó cho việc tiếp cận, quản lý của đội ngũ cán bộ thực hiện, nhất là bộ máy cán bộ cấp xã

2 Mục tiêu tổng quát:

- XDNTM có kết cấu hạ tầng KT-XH từng bước hiện đại

- CC kinh tế và các hình thức TCSX hợp lý, gắn NN với phát triển nhanh CN, DV

- Gắn phát triển NT với ĐT theo quy hoạch

- Xã hội NT dân chủ, ổn định, giàu bản sắc VH dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ

- ANTT được giữ vững, đời sống VC-TTcủa người dân được nâng cao theo định hướng XHCN

Trang 8

Tiêu chí quốc gia nông thôn mới gian

- Là cơ sở để các xã đánh giá thực trạng (đạt đến đâu) và

XD kế hoạch phấn đấu thực hiện Khi đạt đủ các tiêu chí

là đạt tiêu chuẩn NTM.

- Là cơ sở đánh giá thi đua hàng năm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, đồng thời đánh giá trách nhiệm của Lãnh đạo các cấp trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng NTM.

Trang 9

Tiêu chí quốc gia nông thôn mới gian

đoạn 2010-2020

• Nội dung bộ tiêu chí

* Xã NTM

- Quy hoạch (1): Quy hoạch và phát triển theo quy hoạch

- Hạ tầng KT-XH (8): Giao thông, Thủy lợi, Điện, Trường học, Cơ sở vật chất văn hoá, Chợ nông thôn, Bưu điện, Nhà ở dân cư.

- Kinh tế và TCSX (4): Thu nhập, Hộ nghèo, Cơ cấu lao động, Hình thức tổ chức sản xuất

- Văn hóa, xã hội, môi trường (4): Giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường

- Hệ thống chính trị (2): Hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh,

An ninh, trật tự xã hội.

* Huyện NTM: 75% số xã đạt NTM

*Tỉnh NTM: 80% số huyện đạt NTM

Trang 10

Phần 2: Chương trình mục tiêu quốc gia

nông thôn mới

* Sự cần thiết của Chương trình

Nông thôn phát triển thiếu quy hoạch và tự phát

- Mới có khoảng 23% xã có quy hoạch dân cư nông thôn.

- Thiếu quy hoạch sản xuất Nông nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp - Dịch vụ.

- Không có quy chế quản lý phát triển theo quy hoạch

- Nông thôn xây dựng tự phát, kiến trúc cảnh quan làng

quê pha tạp, lộn xộn, môi trường ô nhiễm, nhiều nét đẹp văn hoá truyền thống bị huỷ hoại hoặc mai một

Trang 11

nông thôn mới

Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội còn lạc hậu, không đáp

ứng yêu cầu phát triển lâu dài.

- Mới có 56% đường trục xã – thôn được cứng hoá (trên

30% đạt chuẩn).

- Tỷ lệ thôn có nhà văn hoá đạt 80%

- Hệ thống điện nông thôn đạt chuẩn chỉ đạt 72%

Trang 12

nông thôn mới

• Sự cần thiết của Chương trình

QHSX chậm đổi mới, đời sống người dân còn ở mức thấp:

- Kinh tế hộ đóng vai trò chủ yếu nhưng quy mô nhỏ (36% số hộ có dưới 0,2 ha).

- Kinh tế trang trại (hình thức sản xuất hiệu quả nhất trong nông nghiệp hiện nay) mới chiếm xấp xỉ 1% tổng số hộ.

- Trên 54% số HTX hoạt động ở mức trung bình và yếu.

- Doanh nghiệp nông nghiệp không đáng kể.

- Liên kết tổ chức sản xuất hàng hoá yếu.

- Đời sống người dân NT còn ở mức thấp: Thu nhập ở NT chỉ bằng 60% bình

quân chung; Tỷ lệ hộ nghèo 16,2%; Chênh lệch giàu nghèo cao (13,5 lần)

Trang 13

nông thôn mới

Các vấn đề văn hóa – xã hội - môi trường – y tế

- Giáo dục mầm non: Tỷ lệ thôn không có lớp mẫu giáo chiếm 45,5%; Tỷ lệ thôn không có nhà trẻ chiếm 84%

- Tỷ lệ lao động qua đào tạo là 12,8%, chất lượng rất thấp, nhất là ở vùng

sâu, vùng xa

- Tệ nạn xã hội tăng, hủ tục lạc hậu còn dai dẳng

- Hệ thống an sinh xã hội chưa phát triển

- Môi trường sống ô nhiễm: + Tỷ lệ hộ không có nhà tiêu hợp vệ sinh chiếm 51% Tỷ lệ hộ không có nhà tắm chiếm 74,4% Tỷ lệ hộ không có nhà chăn nuôi hợp vệ sinh chiếm 38% Tỷ lệ xã có tổ chức thu gom rác thải chỉ

chiếm 28,4% Tổng số dân cư sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh chỉ

chiếm 70%

Trang 14

nông thôn mới

Hệ thống chính trị cơ sở còn yếu (nhất là trình độ, năng lực điều hành):

- Trong 81 ngàn công chức xã, có:

+ Tỷ lệ công chức xã chưa biết chữ chiếm 0,1%

+ Tỷ lệ công chức xã chỉ đạt trình độ tiểu học chiếm 2,4%

+ Tỷ lệ công chức xã đạt trình độ trung học cơ sở chiếm 21,5%

+ Tỷ lệ công chức xã đạt trình độ trung học phổ thông chiếm 75%

+ Tỷ lệ chưa qua đào tạo là 44%

+ Chưa biết tin học 87%

Trang 15

nông thôn mới

* Căn cứ xây dựng chương trình

Căn cứ thực tiễn

Kết quả thực hiện các chính sách phát triển nông thôn ở nước ta giai đoạn 2000-2009.

- Giai đoạn 2000-2003: Đề án thí điểm xây dựng NTM cấp xã.

- Giai đoạn 2007-2009: Đề án xây dựng NTM cấp thôn, bản.

Đánh giá tác động của 2 đề án trên đến phát triển nông thôn:

- Chưa có tiêu chí và các quy chuẩn.

- Đề án 1 (đầu tư hạ tầng); Đề án 2 (huy động nội lực) đều khó cho huy động nguồn lực.

- Chưa phải là 1 đề án toàn diện về xây dựng nông thôn mới thời kỳ đẩy mạnh CNH – HĐH

Trang 16

nông thôn mới

+ Thiếu tính toàn diện và đồng bộ đối với yêu cầu PTNT.

+ Thiếu tính kết nối, lồng ghép nội dung.

+ Phân tán vốn, quản lý khó, hiệu quả sử dụng vốn thấp.

Kinh nghiệm xây dựng NTM của các nước trên thế giới

Trang 17

nông thôn mới

Căn cứ pháp lý

• Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần

thứ X.

• Nghị quyết số 26-NQ/TW (về vấn đề nông nghiệp, nông dân và nông thôn).

• Quyết định số 491/QĐ-TTg (Bộ tiêu chí nông thôn mới).

Trang 18

a Mục tiêu tổng quát:

- Kinh tế phát triển, đời sống VC –TT của cư dân nông thôn tăng nhanh

- Có quy hoạch; Hạ tầng KT-XH tương đối hiện đại.

- Bản sắc văn hoá được bảo tồn và phát huy; dân trí phát triển

- Môi trường sinh thái xanh sạch đẹp;

- Chất lượng hệ thống Chính trị được nâng cao.

b Mục tiêu cụ thể đến 2015:

- T

- Trên 20% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

- 100% xã hoàn thành Quy hoạch NTM (năm 2011)

- Tập trung đẩy mạnh phát triển hệ thống hạ tầng KT - XH thiết yếu ở NT theo chuẩn mới

- 100% cán bộ cơ sở được đào tạo kiến thức về phát triển NTM.

- Thu nhập của dân cư NT tăng gấp trên 1,5 lần so với hiện nay Giảm tỷ lệ hộ nghèo dưới 8%.

Mục tiêu của Chương trình

Trang 19

b Mục tiêu cụ thể đến 2020:

- - Trên 50% số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới;

- Cơ bản XD xong kết cấu hạ tầng KT - XH theo chuẩn NTM.

- Nâng cao chất lượng cuộc sống của dân cư nông thôn; Thu nhập của dân cư nông thôn tăng trên 2,5 lần so với hiện nay;

- Tỷ lệ hộ nghèo dưới 3%.

Mục tiêu của Chương trình

Trang 20

Phạm vi, nguyên tắc thực hiện Chương trình

- Xây dựng NTM dựa theo Bộ Tiêu chí Quốc gia NTM.

- Phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng.

- Nhà nước đóng vai trò hướng dẫn và hỗ trợ

- Kế thừa và lồng ghép các CT MTQG, các CT, DA khác

Trang 21

Nội dung của Chương trình

1 Quy hoạch nông thôn mới

a Mục tiêu: Đạt tiêu chí 1 của Bộ tiêu chí quốc gia NTM.

b Nội dung:

- Quy hoạch chung (tổng thể) PTNT trên địa bàn xã

- Quy hoạch chi tiết: Sản xuất NN-CN&TTCN-Dịch vụ; Hạ tầng kinh tế - xã hội - môi trường; Chỉnh trang các khu dân cư cũ và phát triển các khu dân cư mới;

- Xây dựng chính sách quản lý, thực hiện quy hoạch.

- Tổ chức đào tạo, tập huấn cán bộ.

- Thiết kế các mẫu công trình về nhà ở dân cư

c Phân công quản lý, thực hiện: Bộ Xây dựng; Bộ NN và PTNT

Trang 22

2 Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội

a Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 2; 3; 4; 5; 6; 7; 8; 9 trong Bộ tiêu chí quốc gia

nông thôn mới

b Nội dung: 7 nội dung để hoàn thiện cơ bản hạ tầng kinh tế - xã hội công cộng,

gồm: Giao thông, điện, thủy lợi, cơ sở vật chất văn hóa, y tế…

c Phân công quản lý, thực hiện các nội dung: Các Bộ chuyên ngành có liên

quan (GT, YTế, CT…) ban hành quy chuẩn, chính sách và hướng dẫn thực hiện

Trang 23

3 Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập

a Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 10; 12 trong Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới

Đến năm 2015 có 20% và 2020 có 50% số xã đạt chuẩn.

b 5 Nội dung: (i) CDCC kinh tế, CCSX nông nghiệp; (ii) Tăng cường khuyến nông;

Nghiên cứu ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất (iii) Cơ giới hoá nông nghiệp, giảm tổn thất sau thu hoạch (iv) Bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống; (v) Đào tạo nghề cho lao động nông thôn, đưa công nghiệp vào nông

thôn, giải quyết việc làm và chuyển dịch nhanh cơ cấu lao động nông thôn.

c Phân công quản lý, thực hiện:

Bộ NN&PTNT và Bộ Lao động Thương binh và Xã hội.

Trang 24

4 Giảm nghèo và An sinh xã hội

a Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 11 của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới

b Nội dung:

- Thực hiện có hiệu quả Chương trình giảm nghèo nhanh và bền vững cho 62

huyện có tỷ lệ hộ nghèo cao.

- Tiếp tục triển khai Chương trình MTQG về giảm nghèo.

- Thực hiện các chương trình an sinh xã hội.

c Phân công quản lý, thực hiện: Bộ LĐ-TB &XH

Trang 25

5 Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn

a Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 13 của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới Đến

năm 2015 có 65% và 2020 có 75% số xã đạt chuẩn.

b Nội dung:

- Phát triển kinh tế hộ, trang trại, tổ hợp tác, hợp tác xã

- Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở nông thôn

- Xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy liên kết kinh tế giữa các loại hình kinh tế ở

nông thôn;

c Phân công quản lý, thực hiện: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Trang 26

6 Phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn

a Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 5, 14 của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới

Đến 2015 có 45% và 2020 là 80% số xã đạt chuẩn.

b Nội dung:

Tiếp tục thực hiện chương trình MTQG về giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu của

Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới.

c Phân công quản lý, thực hiện : Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Trang 27

7 Phát triển y tế, chăm sóc sức khoẻ cư dân nông thôn

a Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 5 và 15 của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới

Đến năm 2015 có 50% và năm 2020 có 75% số xã đạt chuẩn.

Trang 28

8 Xây dựng đời sống văn hoá, thông tin và truyền thông.

a Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 6 và 16 của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới

Đến 2015 có 30% xã có nhà văn hóa xã, thôn, 45% số xã có bưu điện và điểm Internet; đến 2020 có 75% số xã và 70% số xã có điểm bưu điện, internet đạt chuẩn

Trang 29

9 Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn

a Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 17 trong Bộ tiêu chí quốc gia NTM Đến 2015 có

35% và đến 2020 có 80% số xã đạt chuẩn.

b Nội dung:

- Tiếp tục thực hiện CTMTQG về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn.

- Xây dựng các công trình bảo vệ môi trường nông thôn trên địa bàn xã, thôn theo quy

hoạch.

c Phân công quản lý, thực hiện: Bộ NN và PTNNT

Trang 30

10 Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, Chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn

a Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 18 trong Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới

Đến 2015 có 85% số xã và 2020 là 95% số xã đạt chuẩn.

b Nội dung:

- Tổ chức đào tạo cán bộ đạt chuẩn.

- Ban hành chính sách khuyến khích, thu hút cán bộ trẻ đã được đào tạo, đủ tiêu chuẩn.

- Bổ sung chức năng, nhiệm vụ và cơ chế hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị.

c Phân công quản lý, thực hiện: Bộ Nội vụ

Tiêu đề	Một Số Nội Dung Chương Trình Mục Tiêu Quốc Gia Về Xây Dựng Nông Thôn Mới Giai Đoạn 2011-2020
Tác giả	Lưu Đức Khải
Người hướng dẫn	Trưởng Ban Chính Sách Phát Triển Nông Thôn
Trường học	Viện Nghiên Cứu Quản Lý Kinh Tế Trung Ương
Chuyên ngành	Nông Thôn Mới
Thể loại	Bài viết
Năm xuất bản	2020
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	53
Dung lượng	1,01 MB