Chế phẩm vi sinh hữu hiệu trong xử lý môi trường nông thôn

Chế phẩm vi sinh hữu hiệu trong xử lý môi trường nông thôn

Chế phẩm vi sinh hữu hiệu trong xử lý môi trường nông thôn

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, nhu cầu của người tiêu dùng đối với các sản phẩm chăn nuôi ngày càng đòi hỏi cao hơn về số lượng và chất lượng Đi đôi với việc phát triển chăn nuôi, vấn đề cần quan tâm đó là BVMT, giảm thiểu những chất thải

và chất độc do chăn nuôi gây ra nhằm đảm bảo phát triển sinh thái bền vững Các công nghệ sinh học đã được nhiều nước, hãng sản xuất trên thế giới nghiên cứu và ứng dụng, có tác dụng ức chế

sự sinh trưởng phát triển của vi sinh vật (VSV) gây thối rữa, giảm chất độc trong sản phẩm thải

ra của vật nuôi

Công nghệ vi sinh vật hữu hiệu (EM) là một công nghệ sinh học hiện đại, đa tác dụng và

an toàn, được phát minh bởi các nhà khoa học Nhật Bản trong những năm 80 Đến nay đã phát triển và được nghiên cứu, ứng dụng thành công trên 100 nước Là một công nghệ mở, từ những nguyên tắc và hoạt chất cơ bản, EM đã được sử dụng với nhiều công dụng trong trồng trọt, bảo

vệ thực vật, chăn nuôi - thú y, sản xuất phân bón vi sinh, thủy sản, xử lý vệ sinh môi trường, cải tạo đất, xử lý làm sạch nước bị ô nhiễm, xử lý rác Ưu thế của công nghệ EM là tính an toàn đối với cây trồng, gia súc, con người, môi trường cả trong quá trình sản xuất, điều chế, sử dụng và bảo quản

Công nghệ EM đưa vào Việt Nam khoảng hơn 10 năm, đã được nghiên cứu ứng dụng khá rộng rãi ở hầu hết các địa phương trong nhiều lĩnh vực như xử lý rác thải, nước thải, vệ sinh môi trường chăn nuôi, thủy sản, sản xuất nông nghiệp sạch, sản xuất phân bón vi sinh song thường ở quy mô nhỏ Do vậy, việc ứng dụng công nghệ EM còn nhiều hạn chế cần được khắc phục để thực sự trở thành một giải pháp kỹ thuật sinh học hiệu quả, an toàn, đa tác dụng, thân thiện môi trường

Thời gian qua, trên cơ sở các nguyên tắc công nghệ EM của Tổ chức EMRO - Nhật Bản và

từ nguyên liệu gốc EM1 của EMRO, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp bền vững

đã nghiên cứu cải tiến, phát triển, điều chế chế phẩm TB-E2, bước đầu sử dụng có hiệu quả trong

xử lý môi trường nông nghiệp nông thôn TB-E2 là dung dịch nước màu nâu vàng, độ PH dưới 3,5 có mùi thơm chua ngọt, vị của dấm, hoàn toàn an toàn với người, động vật, cá, cây trồng và môi trường Thời gian bảo quản được 3 tháng, nếu bảo quản tốt (tối, mát, kín ) có thể dài hơn và bảo quản trong bao bì nhựa Thành phần chủ yếu của TB-E2 là hơn 100 loại VSV có ích thuộc 5

nhóm là vi khuẩn quang hợp, vi khuẩn acid lactic, xạ khuẩn, men và nấm men sống hòa đồng cùng nhau tạo nên 1 chế phẩm vi sinh đa tác dụng Cơ chế tác dụng của TB-E2 tương ứng như các chế phẩm EM khác Trước tiên, chúng tăng cường hiệu quả quá trình quang hợp của thực vật; bổ sung VSV có ích cho đất, môi trường làm thay đổi cân bằng vsv tự nhiên theo chiều hướng gia tăng ưu thế của VSV có ích, giảm thiểu và triệt tiêu VSV có hại Sau đó, chúng phân giải các chất hữu cơ trong đất, tự nhiên, môi trường, qua đó, giải phóng dinh dưỡng và năng lượng cho cây trồng, góp phần cải tạo đất; phân giải các hợp chất hữu cơ trung gian gây mùi (H2S, NH3) thành các chất không mùi, đồng thời có tác dụng diệt khuẩn, làm sạch môi trường Đặc biệt TB-E2 bọc và kéo các phân tử hóa chất bảo vệ thực vật (BVTV) gây mùi trong không trung rơi xuống đất rồi tự phân hủy

Trong năm 2009 - 2010, Trung tâm tiến hành khảo nghiệm và sử dụng TB-E2 để xử lý môi trường chăn nuôi tập trung tại Vĩnh Phúc, môi trường sản xuất hóa chất BVTV (gia công đóng gói tại các xí nghiệp BVTV của Công ty CP Nicotex và Công ty CP BVTV Sài Gòn) Phương thức xử lý môi trường chủ yếu là phun mù với nồng độ 0,5 - 1% (đối với môi trường chăn nuôi)

và 5 - 10% (đối với môi trường hóa chất BVTV) Kết quả thí nghiệm cho thấy, sau 1 ngày xử lý, mùi của thuốc BVTV đã giảm rõ từ 75 - 95,8% đối với các hoạt chất Riêng đối với xylen mức

độ giảm có ít hơn từ 28,5 - 44,5 Như vậy, chế phẩm TB-E2 có tác dụng khử mùi thuốc BVTV trong không khí ở môi trường sản xuất thuốc BVTV

Qua đánh giá của các chủ hộ chăn nuôi ở tất cả các tháng, hiệu quả giảm mùi rất tốt Kết quả phân tích nồng độ H2S (đo máy tại chỗ) giảm từ 0,3 ppm xuống 0,05 ppm tương ứng 83,4%

về hàm lượng vi khuẩn Coliform trong nước thải sau xử lý cũng giảm rõ tương ứng 98,9 % Đặc biệt, chế phẩm hoàn toàn an toàn với người, gia súc và không ảnh hưởng đến hầm biogas

Kết quả số liệu cũng như điều tra ý kiến đánh giá của người sử dụng trong sản xuất (hộ chăn nuôi, công nhân sản xuất thuốc BVTV) cho thấy, tương ứng như nhiều chế phẩm EM trước đây được điều chế từ EM1 của Nhật Bản (ví dụ EM thứ cấp), chế phẩm TB-E2 có tác dụng khử mùi và khử trùng rất tốt trong môi trường sản xuất chăn nuôi bị ô nhiễm nặng

Trong 6 tháng (từ tháng 6 - 11/2010), Trung tâm đã sử dụng 4.500 lít TB-E2 để xử lý chuồng trại chăn nuôi lợn, gà tại 60 hộ, với 45.000m2 chuồng trại, gần 3.000 con lợn bằng phương thức phun và bổ sung vào nước uống, cám ăn theo tỷ lệ 1/1.000 ở xã Bạch Liên (huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc), nghiệm thu đánh giá bằng phương pháp cảm quan hàng tháng, 100%

số phiếu đánh giá kết quả rất tốt (giảm trên 80% mùi hôi) nồng độ khí H2S giảm 83,4%, nồng độ khuẩn Coliform trong nước thải giảm 98,9%

Theo đánh giá của tất cả các hộ chăn nuôi, chế phẩm rất an toàn với người (chuồng trại ngay trong khuôn viên hộ gia đình), gia súc và không ảnh hưởng tới hầm biogas Nhiều trường hợp lợn bị bệnh đường tiêu hóa, sau khi uống nước và ăn cám có bổ sung TB-E2 đã khỏi bệnh Năm 2011, Trung tâm cũng thử nghiệm xử lý môi trường chăn nuôi tập trung quy mô gia trại và trang trại ở 2 huyện, 9 xã của 216 hộ nông dân ở Vĩnh Phúc cũng cho kết quả tương tự, được các nhà khoa học, cơ quan quản lý nông nghiệp và nhân dân địa phương đánh giá cao Trong thời gian tới, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp bền vững sẽ tiếp tục nghiên cứu về cơ chế tác dụng của E2 trong khử mùi thuốc BVTV; mở rộng việc thử nghiệm và ứng dụng TB-E2 để vệ sinh môi trường các khu chăn nuôi tập trung; xử lý rác thải, nước thải sinh hoạt nông thôn; khử mùi thuốc BVTV và phân bón ở các nhà máy sản xuất thuốc và phân bón, các kho thuốc BVTV và phân bón, các cửa hàng đại lý buôn bán thuốc BVTV

VŨ NHUNG

TCMT 06/2012