Vấn đề thanh khoản của hệ thống ngân hàng Việt Nam từ đầu năm 2012 tới nay

Vấn đề thanh khoản của hệ thống ngân hàng Việt Nam từ đầu năm 2012 tới nay TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG ---------oOo-------- BÀI TẬP NHÓM Môn: Tiền tệ – Ngân hàng Đề tài: Vấn đề thanh khoản của hệ thống ngân hàng Việt Nam từ đầu năm 2012 tới nay Giảng viên hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hiền Sinh viên thực hiện: 1. Nguyễn Thị Phương Anh – MSV: 1001030020 2. Trần Trang Anh – MSV: 1001010065 3. Vũ Quỳnh Liên – MSV: 1001030196 4. Nguyễn Minh Huệ – MSV: 1001010385 5. Chu Minh Châu – MSV: 1001030058 Lớp tín chỉ: TCH303(1-1213)_LT.3 Hà Nội ngày 17 tháng 12 năm 2012 A. LỜI MỞ ĐẦU Tính thanh khoản của các ngân hàng là vấn đề vô cùng quan trọng, tác động mạnh mẽ tới lợi nhuận cũng như sự tồn tại của các ngân hàng. Mục tiêu thanh khoản không chỉ là một trong ba mục tiêu lớn của quản trị vốn của ngân hàng thương mại mà hơn thế nữa, nó còn được coi là mục tiêu hàng đầu. Sở dĩ tính thanh khoản có vị thế cao như vậy bởi nó chính là vấn đề trung tâm đáp ứng nghĩa vụ cơ bản nhất của ngân hàng, một là đáp ứng nhu cầu rút tiền, thanh toán của khách hàng, hai là thỏa mãn nhu cầu tín dụng hợp pháp của khách hàng và cộng đồng. Ngân hàng sẽ mắc phải rủi ro thanh khoản nếu không thỏa mãn kịp thời mỗi nhu cầu thanh toán hoặc rút tiền mặt. Tình trạng này nhẹ thì gây thua lỗ, hoạt động kinh doanh bị đình trệ, nặng thì làm mất khả năng thanh toán dẫn tới việc phá sản ngân hàng, tiềm ẩn nguy cơ đổ vỡ toàn hệ Một ví dụ minh chứng cho tác động to lớn của rủi ro thanh khoản đối với ngân hàng chính là sự sụp đổ của ngân hàng Northern Rock. Trước thời điểm gặp nạn, Northern Rock là ngân hàng cỡ trung bình ở Anh, đứng thứ 5 trong lĩnh vực cho vay thế chấp nhà ở (mortgage), và kết quả kinh doanh của Northern Rock được coi là khá lành mạnh. Tuy nhiên, sau những thông tin cho rằng Northen Rock cho vay thế chấp tràn lan và đang khan hiếm tiền mặt, thanh khoản kém, hàng ngàn người gửi tiền tiết kiệm tại ngân hàng này đã xếp hàng từ sáng tới tối tại toàn bộ 76 chi nhánh của ngân hàng này để rút bằng được lượng tiền gửi của mình. Điều này đã dẫn tới việc sụt giảm ngay lập tức 31,46% giá cổ phiếu của Northern Rock trên thị trường chứng khoán và cả hệ lụy là đồng bàng Anh bị giảm giá nghiêm trọng. Sự hỗ trợ từ việc bơm tiền cũng như những phát biểu trấn an dân chúng của ngân hàng Trung ương Anh (BOE) cũng không thể cứu giúp cho ngân hàng này, dẫn tới việc bị quốc hữu hóa vào ngày 22/03/ 2 Sự sụp đổ của Northern Rock là bài học đáng giá cho không chỉ các ngân hàng của Anh mà là cho tất cả các ngân hàng trên thế giới. Tại Việt Nam, năm 2012 là một năm khó khăn của hệ thống ngân hàng trong việc đáp ứng tính thanh khoản. Khủng hoảng tài chính do nền bong bóng bất động sản đã gây ra tình trạng nợ xấu cao cho toàn hệ thống ngân hàng khiến các ngân hàng mất khả năng thu hồi vốn vay, dẫn đến tính thanh khoản sụt giảm. Trong sự khó khăn đó, tài chính Việt Nam đã chứng kiến một số biến cố về nhân sự, ảnh hưởng đến tính thanh khoản của ngân hàng, mà điển hính là ngân hàng ACB. Điều này đã gây ra sự biến động trong lãi suất liên ngân hàng cũng như hoạt động bơm hút vốn của NHTW trên thị trường OMO. Nhận thấy sự phức tạp của vấn đề thanh khoản các ngân hàng Việt Nam trong thời gian qua và ảnh hưởng sâu sắc của nó tới toàn bộ nền kinh tế, nhóm chúng em xin được nghiên cứu đề tài “Vấn đề thanh khoản của hệ thống ngân hàng từ đầu năm 2012 đến nay” để có thể đưa ra một cái nhìn tổng quan về vấn đề thanh khoản của toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam trong năm qua, từ đó đưa ra một số giải pháp phần nào khắc phục hiện trạng này. - Đưa ra những vấn đề lý thuyết cơ bản về rủi ro thanh khoản và các vấn đề liên quan đến thanh khoản của hệ thống ngân hàng. - Phân tích đánh giá thực trạng tính thanh khoản của toàn hệ thống thông qua những diễn biến trên hai thị trường OMO và liên ngân hàng, chính sách của ngân hàng nhà nước...từ năm đầu năm 2012 đến nay. - Đề xuất nhóm giải pháp tăng tính thanh khoản cho hệ thống ngân hàng góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống và thúc đẩy phát triển nền kinh tế. 3 Mục lục A. LỜI MỞ ĐẦU 2 Tính cấp thiết của đề tài 2 Mục tiêu nghiên cứu: 3 B. NỘI DUNG 5 I. Lý thuyết về rủi ro thanh khoản: 5 1. Khái niệm tính thanh khoản và rủi ro thanh khoản 5 1.1.Khái niệm tính thanh khoản: 5 1.2.Khái niệm rủi ro thanh khoản. 5 2. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro thanh khoản 5 1.1 Mất cân đối kì hạn nguồn vốn và sử dụng vốn 5 2.2 Ảnh hưởng của lãi suất 5 2.3 Chiến lược quản trị rủi ro của ngân hàng 6 II. Tính thanh khoản của hệ thống ngân hàng từ đầu năm 2012 tới nay 6 1. Thị trường Liên ngân hàng 6 2. Thị trường OMO 10 2.1 Hoạt động thông qua hợp đồng mua kì hạn 10 2.2 Hoạt động thông qua việc phát hành tín phiếu 14 3. Các ngân hàng thương mại: 15 3.1. Tăng trưởng tín dụng: 15 3.2. Nợ xấu: 16 III. Giải pháp tăng tính thanh khoản cho hệ thống ngân hàng 18 1. Các chính sách của ngân hàng nhà nước 18 2. Chiến lược quản trị rủi ro của các NHTM: 18 C. KẾT LUẬN 21 4 B. NỘI DUNG I. Lý thuyết về rủi ro thanh khoản: 1. Khái niệm tính thanh khoản và rủi ro thanh khoản 1.1. Khái niệm tính thanh khoản: Tính thanh khoản là một khái niệm trong tài chính, chỉ mức độ mà một tài sản bất kì có thể được mua hoặc bán trên thị trường mà không làm ảnh hưởng gì đến giá tri thị trường của tài sản đó. Các cách gọi thay thế cho tính thanh khoản là tính lỏng, tính lưu Ví dụ: chứng khoán hay các khoản nợ, khoản phải thu có khả năng đổi thành tiền mặt dễ dảng, thuận tiện cho việc thanh toán hay chi tiêu. 1.2. Khái niệm rủi ro thanh khoản. Rủi ro thanh khoản là loại rủi ro khi ngân hàng không có hả năng cung ứng đầy đủ lượng tiền mặt cho nhu cầu thanh khoản tức thời, hoặc cung ứng đủ nhưng với chi phí cao. Nói cách khác, đây là loại rủi ro xuất hiện trong trường hợp ngân hàng thiếu khả năng chi trả do không chuyển đổi kịp các loại tài sản ra tiền mặt hoặc không thể vay mượn để đáp ứng yêu cầu của các hợp đồng thanh toán. 2. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro thanh khoản Tính thanh khoản của một ngân hàng gặp vấn đề có thể do những nguyên nhân 1.1 Mất cân đối kì hạn nguồn vốn và sử dụng vốn Tình trạng mất cân đối kì hạn nguồn vốn và sử dụng vốn xảy ra khi ngân hàng vay mượn quá nhiều các khoản tiền gửi ngắn hạn từ các cá nhân và định chế tài chính khác, sau đó chuyển hóa chúng thành những tài sản dài hạn, dẫn đến dòng tiền thu về đầu tư nhỏ hơn dòng tiền chi ra đẻ trả cho các khoản tiền gửi đến hạn. 2.2 Ảnh hưởng của lãi suất Sự tác động của lãi suất có thể tác động đến cả người gửi tiền và người vay vốn. Khi lãi suất giảm, một số người gửi tiền rút vốn khỏi ngân hàng để đầu tư vào nơi có

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

-oOo -BÀI TẬP NHÓM Môn: Tiền tệ – Ngân hàng

đầu năm 2012 tới nay

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Hiền Sinh viên thực hiện:

1 Nguyễn Thị Phương Anh – MSV: 1001030020

2 Trần Trang Anh – MSV: 1001010065

3 Vũ Quỳnh Liên – MSV: 1001030196

4 Nguyễn Minh Huệ – MSV: 1001010385

5 Chu Minh Châu – MSV: 1001030058

Lớp tín chỉ: TCH303(1-1213)_LT.3

Hà Nội ngày 17 tháng 12 năm 2012

A LỜI MỞ ĐẦU

I Tính cấp thiết của đề tài

Tính thanh khoản của các ngân hàng là vấn đề vô cùng quan trọng, tác động mạnh mẽ tới lợi nhuận cũng như sự tồn tại của các ngân hàng Mục tiêu thanh khoản không chỉ là một trong ba mục tiêu lớn của quản trị vốn của ngân hàng thương mại mà hơn thế nữa, nó còn được coi là mục tiêu hàng đầu Sở dĩ tính thanh khoản có vị thế cao như vậy bởi nó chính là vấn đề trung tâm đáp ứng nghĩa vụ cơ bản nhất của ngân hàng, một là đáp ứng nhu cầu rút tiền, thanh toán của khách hàng, hai là thỏa mãn nhu cầu tín dụng hợp pháp của khách hàng và cộng đồng Ngân hàng sẽ mắc phải rủi ro thanh khoản nếu không thỏa mãn kịp thời mỗi nhu cầu thanh toán hoặc rút tiền mặt Tình trạng này nhẹ thì gây thua lỗ, hoạt động kinh doanh bị đình trệ, nặng thì làm mất khả năng thanh toán dẫn tới việc phá sản ngân hàng, tiềm ẩn nguy cơ đổ vỡ toàn hệ thống

Một ví dụ minh chứng cho tác động to lớn của rủi ro thanh khoản đối với ngân hàng chính là sự sụp đổ của ngân hàng Northern Rock Trước thời điểm gặp nạn, Northern Rock là ngân hàng cỡ trung bình ở Anh, đứng thứ 5 trong lĩnh vực cho vay thế chấp nhà ở (mortgage), và kết quả kinh doanh của Northern Rock được coi là khá lành mạnh Tuy nhiên, sau những thông tin cho rằng Northen Rock cho vay thế chấp tràn lan và đang khan hiếm tiền mặt, thanh khoản kém, hàng ngàn người gửi tiền tiết kiệm tại ngân hàng này đã xếp hàng từ sáng tới tối tại toàn bộ 76 chi nhánh của ngân hàng này để rút bằng được lượng tiền gửi của mình Điều này đã dẫn tới việc sụt giảm ngay lập tức 31,46% giá cổ phiếu của Northern Rock trên thị trường chứng khoán và cả hệ lụy là đồng bàng Anh bị giảm giá nghiêm trọng Sự hỗ trợ từ việc bơm tiền cũng như những phát biểu trấn an dân chúng của ngân hàng Trung ương Anh (BOE) cũng không thể cứu giúp cho ngân hàng này, dẫn tới việc bị quốc hữu hóa vào ngày 22/03/2008

Sự sụp đổ của Northern Rock là bài học đáng giá cho không chỉ các ngân hàng của Anh mà là cho tất cả các ngân hàng trên thế giới Tại Việt Nam, năm 2012 là một năm khó khăn của hệ thống ngân hàng trong việc đáp ứng tính thanh khoản Khủng hoảng tài chính do nền bong bóng bất động sản đã gây ra tình trạng nợ xấu cao cho toàn hệ thống ngân hàng khiến các ngân hàng mất khả năng thu hồi vốn vay, dẫn đến tính thanh khoản sụt giảm Trong sự khó khăn đó, tài chính Việt Nam đã chứng kiến một số biến cố về nhân sự, ảnh hưởng đến tính thanh khoản của ngân hàng, mà điển hính là ngân hàng ACB Điều này đã gây ra sự biến động trong lãi suất liên ngân hàng cũng như hoạt động bơm hút vốn của NHTW trên thị trường OMO.

Nhận thấy sự phức tạp của vấn đề thanh khoản các ngân hàng Việt Nam trong thời gian qua và ảnh hưởng sâu sắc của nó tới toàn bộ nền kinh tế, nhóm chúng em xin

được nghiên cứu đề tài “Vấn đề thanh khoản của hệ thống ngân hàng từ đầu năm

2012 đến nay” để có thể đưa ra một cái nhìn tổng quan về vấn đề thanh khoản của

toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam trong năm qua, từ đó đưa ra một số giải pháp phần nào khắc phục hiện trạng này

II Mục tiêu nghiên cứu:

- Đưa ra những vấn đề lý thuyết cơ bản về rủi ro thanh khoản và các vấn đề liên quan đến thanh khoản của hệ thống ngân hàng

- Phân tích đánh giá thực trạng tính thanh khoản của toàn hệ thống thông qua những diễn biến trên hai thị trường OMO và liên ngân hàng, chính sách của ngân hàng nhà nước từ năm đầu năm 2012 đến nay

- Đề xuất nhóm giải pháp tăng tính thanh khoản cho hệ thống ngân hàng góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống và thúc đẩy phát triển nền kinh tế

Mục lục

A LỜI MỞ ĐẦU 2

I Tính cấp thiết của đề tài 2

II Mục tiêu nghiên cứu: 3

3 Các ngân hàng thương mại: 14

3.2 Nợ xấu: 16

2 Chiến lược quản trị rủi ro của các NHTM: 17

C KẾT LUẬN 20

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

B NỘI DUNG

I Lý thuyết về rủi ro thanh khoản:

1 Khái niệm tính thanh khoản và rủi ro thanh khoản

1.1 Khái niệm tính thanh khoản:

Tính thanh khoản là một khái niệm trong tài chính, chỉ mức độ mà một tài sản bất kì có thể được mua hoặc bán trên thị trường mà không làm ảnh hưởng gì đến giá tri thị trường của tài sản đó Các cách gọi thay thế cho tính thanh khoản là tính lỏng, tính lưu động

Ví dụ: chứng khoán hay các khoản nợ, khoản phải thu có khả năng đổi thành tiền mặt dễ dảng, thuận tiện cho việc thanh toán hay chi tiêu

1.2 Khái niệm rủi ro thanh khoản.

Rủi ro thanh khoản là loại rủi ro khi ngân hàng không có hả năng cung ứng đầy

đủ lượng tiền mặt cho nhu cầu thanh khoản tức thời, hoặc cung ứng đủ nhưng với chi phí cao Nói cách khác, đây là loại rủi ro xuất hiện trong trường hợp ngân hàng thiếu khả năng chi trả do không chuyển đổi kịp các loại tài sản ra tiền mặt hoặc không thể vay mượn để đáp ứng yêu cầu của các hợp đồng thanh toán

2 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro thanh khoản

Tính thanh khoản của một ngân hàng gặp vấn đề có thể do những nguyên nhân

cơ bản sau:

I.1 Mất cân đối kì hạn nguồn vốn và sử dụng vốn

Tình trạng mất cân đối kì hạn nguồn vốn và sử dụng vốn xảy ra khi ngân hàng vay mượn quá nhiều các khoản tiền gửi ngắn hạn từ các cá nhân và định chế tài chính khác, sau đó chuyển hóa chúng thành những tài sản dài hạn, dẫn đến dòng tiền thu về đầu tư nhỏ hơn dòng tiền chi ra đẻ trả cho các khoản tiền gửi đến hạn.

2.2 Ảnh hưởng của lãi suất

Sự tác động của lãi suất có thể tác động đến cả người gửi tiền và người vay vốn Khi lãi suất giảm, một số người gửi tiền rút vốn khỏi ngân hàng để đầu tư vào nơi có

tỷ suất sinh lời cao hơn, còn những người đi vay lại tích cực tiếp cận các khoản tín dụng vì lãi suất đã thấp hơn trước Như vây, lãi suất thay đổi sẽ ảnh hưởng đến trạng thái thanh khoản của ngân hàng Hơn nữa, những xu hướng của sự thay đổi lãi suất còn ảnh hưởng đến giá trị thị trường của các tài sản mà ngân hàng có thể đem bán để tăng thêm nguồn cung thanh khoản và trưc tiếp ảnh hưởng đến chi phí vay mượn trên thị trường tiền tệ

2.3 Chiến lược quản trị rủi ro của ngân hàng

Ngân hàng có những chiến lược quản trị rủi ro thanh khoản không phù hợp và kém hiệu quả như: các chứng khoán đang sở hữu có tính thanh khoản thấp, dự trữ của ngân hàng không đủ cho nhu cầu tri trả

II Tính thanh khoản của hệ thống ngân hàng từ đầu năm 2012 tới nay

1 Thị trường Liên ngân hàng

Thị trường liên ngân hàng vốn là thị trường cứu cánh giữa các ngân hàng với nhau Tuy nhiên những dư âm ảm đạm từ cuối 2011 đã khiến người ta có viễn cảnh không mấy lạc quan về giới ngân hàng nói riêng và về nền kinh tế nói chung trong năm 2012

Áp lực thanh khoản đã được Ngân hàng Nhà nước nhìn thấy từ tháng 6/2011, khi

mà hầu như toàn bộ cơ cấu kỳ hạn tiền gửi của hệ thống ngân hàng trong tình trạng

“giật gấu vá vai” bởi kỳ hạn “tiền vào” chỉ vài tháng, còn “tiền ra” tới hàng năm, thậm chí 5, 10 năm Lãi suất vượt trần: lãi suất huy động tiền gửi có khi lên đến 19-20%

“Cá biệt, có ngân hàng phải gọi vốn lãi suất lên tới 21%/năm” (vượt xa trần quy định 14%/năm) Rồi từ quý 4/2011, thị trường liên ngân hàng xuất hiện tình trạng các ngân hàng giao dịch vốn với nhau áp cơ chế phải thế chấp, có tài sản đảm bảo Không khí thị trường trở nên ngột ngạt và vấn đề thanh khoản càng trở nên căng thẳng

Tuy nhiên khác với những kịch bản u ám dự đoán, diễn biến lãi suất trên thị trường liên ngân hàng năm qua theo chiều hướng mong muốn, vấn đề thanh khoản “dễ thở” một cách đáng ngạc nhiên Thậm chí, tại thời điểm hiện tại, NHNN lại đang phải

đi giải quyết dư thừa thanh khoản thay vì nghĩ bài toán tiếp cận vốn công bằng cho các ngân hàng nhỏ Do các giao dịch trên TTLNH trong năm qua chủ yếu tập trung vào thời hạn ngắn, tổng kết số liệu từ 1/1 – 7/12/2012, nhóm chúng em trình bày được biểu

đồ diễn biến lãi suất kì hạn qua đêm, 1 tuần, 2 tuần, 1 tháng thị trường LNH như sau:

Qua quan sát biểu đồ, ta thấy có thể chia thành 2 thời kì phân tích với các đặc điểm tương ứng:

 Lãi suất giảm dần trong 6 tháng đầu năm Các giao dịch chủ yếu diễn ra với

thời hạn ngắn.

- Ngày 12/1 (trước Tết Nguyên Đán), Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cho biết tốc độ tăng lạm phát giảm xuống, tuy nhiên đây mới là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ để hạ lãi suất Thanh khoản của hệ thống vẫn là vấn đề hết sức quan trọng

và nhức nhối

- Trong dịp Tết, NHNN đã bơm ra một lượng tiền lớn nhằm giúp các tổ chức tín dụng đảm bảo được khả năng chi trả cho người dân chủ yếu thông qua nghiệp vụ thị trường mở kỳ hạn ngắn (7 ngày và 14 ngày) Do vậy, đã tránh được đầu năm có một

lượng tiền quá lớn gây khó khăn trong việc xử lý vấn đề thanh khoản của hệ thống Nhìn chung, thanh khoản của các tổ chức tín dụng đã được đảm bảo.

- Tuần từ 30/1 - 3/2 (sau Tết Nguyên đán), tiền đã quay trở lại các ngân hàng và thanh khoản của các tổ chức tín dụng rất dồi dào Việc hút tiền về thông qua kênh nghiệp vụ thị trường mở cũng đã được triển khai tốt Số liệu từ giới đầu tư cũng cho thấy NHNN đã bơm ra thị trường mở hơn 23.200 tỷ đồng và hút về hơn 80.000 tỷ đồng Mức hút ròng trong tuần là 56.843 tỷ đồng

Lãi suất liên ngân hàng ngày 4/2 cũng cho thấy điều này, lãi suất qua đêm giảm còn 12,33 %, kì hạn 1 tuần là 13,51%, 2 tuần là 12,82% và 1 tháng là 13,08% Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là khởi đầu của cả 1 năm dài và với mức lãi suất này thì các doanh nghiệp vẫn chưa thể tiếp cận được nguồn vốn Để giải quyết bước tiếp theo, đã có những đề xuất yêu cầu NHNN can thiệp nhằm lấy lại lòng tin thị trường nhanh chóng như bơm tiền, tăng dự trữ bắt buộc, cho phép xuất khẩu vàng tài khoản

- Ngày 18/6/2012, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư số NHNN Nội dung thông tư đã chính thức lái hoạt động gửi tiền trên liên ngân hàng sang cho vay Đó cũng là quy định quan trọng nhất của Thông tư 21, tiền gửi liên ngân hàng được xác định lại thành tiền vay liên ngân hàng Những ngân hàng trước nay đi gửi sẽ chuyển thành người cho vay và buộc phải trích lập dự phòng rủi ro Điều kiện đi vay và cho vay bị thắt chặt khiến qui mô giao dịch trên thị trường giảm hẳn

21/2012/TT-Nhìn chung, tính đến tháng 6 lãi suất liên ngân hàng giảm mạnh 8-9% so với đầu năm phản ánh thị trường tiền tệ đã ổn định hơn nhiều so với năm 2011 Nguồn thu trên liên ngân hàng cho các NH lớn vẫn tốt cho đến cuối quý 1/2012 Nhưng từ tháng 4, cả quy mô giao dịch và lãi suất thu được sụt giảm nhanh chóng cho đến hết quý 2/2012 Quy mô giao dịch bình quân bằng VND trên liên ngân hàng giảm nhanh và ổn định từ 22.000 - 26.000 tỷ đồng/ngày, không còn phổ biến trên 30.000 - 50.000 tỷ đồng/ngày như trước đó Đặc biệt lãi suất bình quân nhận được giảm rất mạnh, nhất là trong tháng

5, chỉ xoay quanh 3 - 5%/năm ghi nhận ở các kỳ hạn ngắn (nhóm kỳ hạn chiếm tỷ trọng chi phối) Thậm chí có nhiều giao dịch được gọi là “như cho không”, khi lãi suất

dưới cả 1%/năm, hay mốc 0,5%/năm mà Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình dẫn chứng khi giải trình trước Quốc hội

Quy mô giao dịch bình quân mỗi ngày bằng VND trên thị trường liên ngân hàng (đơn vị: tỷ đồng; tính trên cơ sở dữ liệu của Ngân hàng Nhà nước)

ngắn

- Diễn biến lãi suất giảm trên thị trường liên ngân hàng còn tiếp tục sang quí III sau đó Cụ thể, ngày 12/7 lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng được chào giảm về 3,5%/năm, từ mức 4%/năm một ngày trước đó; lãi suất kỳ hạn 1 tuần về 4-4,2%/năm, từ mức 4,5%/năm; lãi suất kỳ hạn 1 tháng về 6-7%/năm Lãi suất trên thị

trường liên ngân hàng giảm mạnh cho thấy vốn khả dụng và thanh khoản của ngân hàng tốt lên.

- Tháng 9, lạm phát tăng vọt lên 2,2% so với tháng 8 là mức tăng cao nhất trong vòng 16 tháng trước đó Lãi suất huy động có dấu hiệu vượt trần qui định, là chỉ báo cho thấy một số ngân hàng có thể có khó khăn về thanh khoản Khối lượng giao dịch trên thị trường tiền tệ liên ngân hàng chậm lại khi doanh số giao dịch liên ngân hàng tháng 9 giảm 60%

- Tháng 10, mặc dù đã vào giai đoạn sản xuất sôi nổi nhất trong năm, quí IV, và các ngân hàng, doanh nghiệp phải cán đích kế hoạch năm, song tăng trưởng tín dụng không được cải thiện, trong khi các ngân hàng vẫn duy trì tốc độ huy động vốn ổn định khiến lượng vốn dư thừa tiếp tục cao trong các nhà băng, họ buộc phải trú ẩn vào trái phiếu chính phủ, kênh an toàn nhất

Tính đến ngày 25-10 NHNN đã phát hành thành công khoảng 14 nghìn tỷ đồng với lãi suất trúng thầu dao động khoảng 4 đến 7% Ngoài ra, theo công bố của NHNN, tăng trưởng huy động vốn của các tổ chức tín dụng đến ngày 19-10 đạt 14,02%, tăng gấp hơn năm lần so mức tăng trưởng tín dụng 2,77% Đây là những dấu hiệu cho thấy

xu hướng tích cực của thanh khoản trong hệ thống ngân hàng Do đó, nhiều ý kiến cho rằng, vấn đề căng thẳng thanh khoản - vốn được coi là "căn bệnh mãn tính" của hệ thống ngân hàng trong nhiều năm trước đây sẽ khó có cơ hội bùng phát trở lại trong năm nay

Với những gì đạt được tính đến thời điểm này có thể nói vấn đề thanh khoản đã được nhà nước ta xử lí rất thành công Mức lãi suất điều hành được giảm nhanh, phù hợp với diễn biến lạm phát, kinh tế vĩ mô và thị trường tiền tệ Công cụ nghiệp vụ thị trường mở được thực hiện linh hoạt, khi các TCTD khó khăn thanh khoản thì tăng cường hỗ trợ, khi cung tiền mạnh thì kịp thời phát hành tín phiếu NHNN với khối lượng và lãi suất hợp lý, đảm bảo kiểm soát tổng phương tiện thanh toán ở mức hợp lý

2 Thị trường OMO

2.1 Hoạt động thông qua hợp đồng mua kì hạn

Trong năm 2012, ngân hàng nhà nước Việt Nam đã thực hiện việc bơm rút vốn một cách linh hoạt thông qua việc tiến thành đấu thầu các hợp đồng mua kì hạn Repos để thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia và hỗ trợ các ngân hàng đáp ứng yêu cầu thanh khoản Lượng vốn bơm hút ròng trên thị trường mở là một nhân tố quan trọng phản ánh tình trạng thanh khoản của hệ thống ngân hàng Thông thường, khi ngân hàng đang thiếu hụt tiền để đáp ứng yêu cầu rút tiền, cấp tín dụng cho khách hàng cũng như yêu cầu về dự trữ bắt buộc, tùy vào mức lãi suất, điều kiện tiếp cận vốn mà các ngân hàng sẽ đi vay trên thị trường mở hoặc trên thị trường liên ngân hàng để bù đắp sự thiếu hụt đó Lãi suất liên ngân hàng dựa trên cung, cầu về vốn trên thị trường

Do đó, nếu thanh khoản của hệ thống rơi vào tình trạng kém, khan hiếm vốn sẽ dẫn tới cầu về vốn vay tăng và lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh Điều này sẽ làm các ngân hàng phải tiếp cận với chi phí vốn vay cao và có thể gây ra sự xáo trộn về măt bằng các loại lãi suất khác Trong trường hợp này, ngân hàng nhà nước sẽ bơm vốn mạnh trên thị trường với một mức lãi suất ưu đãi để hỗ trợ các ngân hàng vượt qua rủi ro thanh khoản và ổn định nền kinh tế quốc gia

Dưới đây, nhóm chúng em đã tổng kết lượng vốn bơm hút ròng trên thị trường OMO thông qua hợp đồng mua kì hạn từ đầu năm tới nay, từ đó xây dựng nên đồ thị để có thể đưa ra cái nhìn rõ ràng nhất về vấn đề này:

Giai đoạn bơm hút ròng Lượng vốn

(Nguồn số liệu: Website ngân hàng nhà nước Việt Nam www.sbv.com.vn và công

ty chứng khoán Bảo Việt www.bvsc.com.vn)