Chương 4: Hệ điều hành Linux - Các lệnh cơ bản

 Quản lý file và thư mục Một số tính năng của bash shell  Một số lệnh hữu ích...  /proc thông tin process pseudo-filesystem  /sbin các lệnh quản trị  /tmp dữ liệu tạm  /usr ứng dụ

Hệ điều hành Linux

Lê Đình Long

longld@yahoo.com

Chương 4

Các lệnh cơ bản

 Quản lý file và thư mục

 Một số tính năng của bash shell

 Một số lệnh hữu ích

Shell là gì?

 Bộ thông dịch dòng lệnh

 Một chương trình ứng dụng đặc biệt

 Tương tác với hệ điều hành

 Cung cấp khả năng lập trình đơn giản

● Linux phân biệt ký tự hoa - thường

● Shell mặc định trên Linux là bash (GNU Bourne-Again SHell)

HCMUNS

 /home thư mục dữ liệu người dùng

 /lib thư viện dùng chung (shared lib)

 /mnt thư mục để mount floppy, cdrom,

 /proc thông tin process (pseudo-filesystem)

 /sbin các lệnh quản trị

 /tmp dữ liệu tạm

 /usr ứng dụng và thư viện

 /var dữ liệu biến động

Kiểu file

Linux Fundamentals

4 kiểu file cơ bản

 File thông thường (program, text, library, )

 Thư mục (container)

 File đặc biệt (device, socket, pipe, )

 Liên kết symbolic links (symlinks)

HCMUNS

Quy ước đặt tên file

 Tối đa 225 ký tự

 Có thể sử dụng bất kỳ ký tự nào (kể cả các ký tự đặc biệt)

"very ? long - file + name.test"

 File/thư mục ẩn được bắt đầu bằng một dấu chấm

“.”

.bash_history bash_profile bashrc

.desktop/ kde/ mozilla/

Đường dẫn (path)

Linux Fundamentals

 Đường dẫn tuyệt đối: bắt đầu bằng “/”

/ /bin /usr /usr/bin

 Đường dẫn tương đối: không bắt đầu bằng “/”

bin usr/local/bin /sbin /

Đường dẫn đặc biệt

 - thư mục cha

 - thư mục làm việc hiện tại

HCMUNS

Các lệnh cơ bản

Linux Fundamentals

 passwd – đổi mật khẩu đăng nhập

 pwd – in thư mục làm việc hiện tại

 cd – chuyển đổi thư mục làm việc

 ls – liệt kê nội dung thư mục

HCMUNS

passwd – đổi mật khẩu

[student]$ passwd

Changing password for student

(current) UNIX password:

New pasword:

Retype new pasword:

Lưu ý:

 Mật khẩu phân biệt chữ hoa-thường

 “root” có quyền thay đổi mật khẩu cho user bất kỳ

[root]# passwd student

cd – chuyển đổi thư mục

HCMUNS

ls – liệt kê thư mục

bin etc games include lib

libexec man sbin share src

 Tuỳ chọn thường bắt đầu bằng “-” hoặc “ ”

 Nhiều tuỳ chọn có thể kết hợp bằng một dấu “-”

 Tuỳ chọn và cú pháp lệnh xem trong “man page”

 Lệnh có thể không tuân theo quy tắc trên

 Linux cho phép tuỳ chọn có thể theo sau tham số

HCMUNS

Tìm trợ giúp về lệnh

 man hướng dẫn dòng lệnh (manual)

 info manual ở dạng Info

 ^U xoá lùi đến đầu dòng

 ^K xoá lùi đến cuối dòng

 Arrow di chuyển trên dòng lệnh

HCMUNS

Quản lý file và thư mục

rmdir – xoá thư mục rỗng

rmdir [OPTIONS] DIRECTORY

$ rmdir dir1

$ rmdir dir1 dir2

-p: xoá tất cả các thư mục tạo nên đường dẫn

$ rmdir -p dir3/dir4 (<=> $ rmdir dir3/dir4 dir3)

$ cp -r dir1 dir5

$ rm -r dir5

KHÔNG: # rm -rf /

ln – tạo liên kết (link)

Linux Fundamentals

ln [OPTIONS] TARGET [LINKNAME]

-f: xoá file đích nếu đã tồn tại -s: tạo symbolic link thay vì hard link

$ ln -s /usr/local/bin

$ ln -s dir1 firstdir

$ ln -s lib.so.0 lib.so.1

HCMUNS

ls – xem nội dung thư mục

ls [OPTIONS] FILE -a: liệt kê tất cả gồm cả thư mục ẩn -l: hiển thị kết quả dạng đầy đủ

-R: liệt kê cả trong thư mục con

$ ls -l /boot

-rw-r r 1 root root 5824 Jan 25 2003 boot.b

-rw-r r 1 root root 612 Jan 25 2003 chain.b

-rw-r r 1 root root 44882 Aug 18 22:43 config-2.4.20-20.9

drwxr-xr-x 2 root root 4096 Aug 30 14:49 grub

-rw-r r 1 root root 147149 Aug 30 14:49 initrd-2.4.20-20.9.img

-rw-r r 1 root root 473 Oct 21 22:48 kernel.h

-rw-r r 1 root root 23108 Feb 25 2003 message

-rw-r r 1 root root 21282 Feb 25 2003 message.ja

lrwxrwxrwx 1 root root 23 Aug 30 14:49 module-info -> 2.4.20-20.9

module-info rw-r r 1 root root 15438 Aug 18 22:43 module-info-2.4.20-20.9

-rw-r r 1 root root 640 Jan 25 2003 os2_d.b

lrwxrwxrwx 1 root root 22 Oct 21 22:48 System.map ->

Hiển thị nội dung file

bên trong ngoặc

\ loại bỏ ý nghĩa đặc biệt của các ký tự *,?,)

Ví dụ về ký tự thay thế

Linux Fundamentals

ls a* liệt kế tất cả các tên bắt đầu bằng “a”

ls a?.txt liệt kê tất cả tên dạng a?.txt với ? là ký tự bất kỳ

ls [aei]* liệt kê tất cả các tên bắt đầu bằng a,e, hoặc i

ls [a-d]*[0-9]liệt kê tất cả tên bắt đầu từ a đến d và kết

thúc từ 0 đến 9

ls [!L-T]* liệt kê tất cả các tên không bằng đầu từ L đến T

HCMUNS

Tự động điền dòng lệnh

Nhấn <Tab> để tự động điền đầy đủ dòng lệnh

 username, hostname, command, filename

 liệt kê tất cả khả năng có thể

 !string: thực thi lại dòng lệnh ngay trước đó bắt

Định hướng lại xuất/nhập

> định hướng lại xuất (overwrite)

>> định hướng lại xuất (append)

2> định hướng lại báo lỗi (overwrite)

2>> định hướng lại báo lỗi (append)

2>&1 định hướng lại lỗi/xuất chung

$ ls -lR /var > varlist.txt 2>&1

(<=> $ ls -lR /var &> varlist.txt)

HCMUNS

Quyền truy cập file

Linux Fundamentals

 Sở hữu và quyền truy cập

 Biểu diễn quyền truy cập

 Thay đổi quyền truy cập

HCMUNS

Sở hữu và quyền truy cập

 Tất cả file và thư mục thuộc sở hữu user tạo ra chúng

 Quyền truy cập file được chia làm 3 nhóm

● User chủ sở hữu file (owner)

● Group nhóm có user là thành viên

● Others các user khác còn lại trên hệ thống

 Xem quyền truy cập với lệnh “ls -l”

Định danh và tác vụ

 Định danh quyền truy cập

● u user, chủ sở hữu file

● g group, nhóm có user là thành viên

● o others, các user khác trên hệ thống

● a all, tất cả user (u, g và o)

 Tác vụ trên quyền truy cập

o-rwx loại bỏ tất cả các quyền của others

u+x thêm quyền thực thi cho user

+x thêm quyền thực thi cho tất cả

a+rw thêm quyền ghi cho tất cả

ug+r thêm quyền đọc cho user và group

o=x chỉ cho phép thực thi với others

HCMUNS

chmod – một số ví dụ

$ chmod -x *.php

$ chmod -R ug+rw lecture

$ chmod u=rwx,ug=r desktop.jpg

$ chmod 644 homelist.txt

$ chmod 755 myprogram

$ chmod 777 /tmp/tmp

head, tail, cut, sort, uniq, tr, tac, wc

 Thao tác trên hệ thống file

file, dd, du, df, sync, find, grep

 Tiện ích khác

w, date, dmesg, dirname, basename, id, who, uname, tee, whereis, which, locate, sleep, xargs

HCMUNS

tar – tiện ích lưu trữ

tar [OPTIONS] [DIRECTORY/FILE]

-c: tạo mới một archive

-x: trích file từ một archive

-z: nén/giải nén archive bằng gzip

-j: nén/giải nén archive bằng bzip2

-f: sử dụng archive được chỉ định bởi file

$ tar zcvf dir1.tar.gz dir1/

$ tar zcvf alldir.tgz dir1 dir2 dir3

$ tar zxvf source.tar.gz

$ tar jxvf kernel.tar.bz2

$ find /usr/local -type f -print

$ find /usr/X11R6 -type d

$ find -perm 755 -a -type f

$ find -type d | xargs chmod +x

HCMUNS

grep – tìm trong file

grep [OPTION] PATTERN [FILE]

-i: không phân biệt hoa thường -n: kèm theo số thứ tự dòng khi xuất kq -r: tìm lặp lại trong thư mục con

-v: tìm nghịch đảo

$ grep -n sv /etc/passwd

$ grep -n false /etc/passwd

$ grep -ri LANG /etc/X11

$ grep -H network /etc/sysconfig/*

Q & A