Chủ Đề 1-6_Giáo Án Giáo Dục Địa Phương Lớp 6 Vĩnh Long.docx

CHỦ ĐỀ 1 ĐỊA HÌNH VÀ KHOÁNG SẢN TỈNH VĨNH LONG Thời gian thực hiện (6 tiết) I Mục tiêu 1 Kiến thức Nêu được dạng địa hình, các khu vực địa hình chính ở tỉnh Vĩnh Long và những thuận lợi, khó khăn của[.]

CHỦ ĐỀ 1 ĐỊA HÌNH VÀ KHOÁNG SẢN TỈNH VĨNH LONG

Thời gian thực hiện: (6 tiết)

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Nêu được dạng địa hình, các khu vực địa hình chính ở tỉnh Vĩnh Long vànhững thuận lợi, khó khăn của dạng địa hình, các khu vực địa hình đối vớiphát triển kinh tế - xã hội

- Nêu được tên, đặc điểm phân bố của một số loại khoáng sản chính

+ Năng lực tự chủ và tự học: Biết chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ học tập.

(Đọc tài liệu, xem video về khoáng sản ở Vĩnh Long, hoàn thành phiếu học tập…)

+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: Biết chủ động đưa ra ý kiến giải pháp khi được giao

nhiệm vụ để hoàn thành tốt khi làm việc nhóm trong hoạt động tìm hiểu địa hình vàhoạt động vận dụng

- Năng lực Địa lí

+ Năng lực tìm hiểu địa lí: Sử dụng bản đồ hành chính Việt Nam, bản đồ hành chínhtỉnh Vĩnh Long, tranh ảnh về địa hình và hoạt động khai thác khoáng sản để thực hiệnnội dung học tập theo yêu cầu của giáo viên

+ Năng lực nhận thức khoa học địa lí: Phân tích tác động của điều kiện tự nhiên và tàinguyên thiên nhiên tới sự phân bố dân cư và sản xuất

+ Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Biết tìm kiếm thông tin từ các nguồn tin cậy

để cập nhật tri thức, số liệu; biết liên hệ thực tế để hiểu sâu sắc hơn kiến thức về địahình và khoáng sản của tỉnh Vĩnh Long

3 Phẩm chất

- Yêu nước: Tích cực, chủ động tham gia các hoạt động bảo vệ thiên nhiên (Cụ thể là

bảo vệ nguồn tài nguyên và môi trường của địa phương nơi học sinh đang sống)

- Chăm chỉ: Tích cực, chủ động trong các hoạt động học, có ý thức vận dụng kiến

thức, kĩ năng học vào cuộc sống hằng ngày

- Trách nhiệm: Tích cực, tự giác hoàn thành các yêu cầu học tập của giáo viên và của

nhóm giao cho

II Thiết bị dạy học và học liệu

1 Giáo viên:

- Bản đồ hành chính Việt Nam, bản đồ hành chính tỉnh Vĩnh Long

- Một số hình ảnh về địa hình, khoáng sản của Vĩnh Long

- Phiếu học tập

2 Học sinh:

- Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Vĩnh Long

- Sưu tầm hình ảnh về địa hình, hình ảnh khai thác khoáng sản, sản phẩm từ khoángsản của Vĩnh Long

III Tiến trình dạy học

1 Hoạt động 1: Mở đầu

a) Mục tiêu:

- Học sinh xác định vị được trí tỉnh Vĩnh Long trên bản đồ hành chính ViệtNam và vị trí địa lí của tỉnh Vĩnh Long

- Tạo hứng thú cho học sinh trước khi bước vào bài mới

b) Nội dung: GV giới thiệu bản đồ, học sinh quan sát và trả lời câu hỏi

c) Sản phẩm:

- Vĩnh Long là tỉnh nằm ở trung tâm đồng bằng sông Cửu Long

- Tiếp giáp với các tỉnh: Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp, Trà Vinh, Sóc Trăng, Hậu Giang và TP Cần Thơ

d) Tổ chức thực hiện:

- GV giao nhiệm vụ: Giáo viên giới thiệu và yêu cầu học sinh quan sát bản đồ

hành chính Việt Nam, bản đồ hành chính tỉnh Vĩnh Long em hãy:

+ Xác định vị trí tỉnh Vĩnh Long trên bản đồ hành chính Việt Nam?

+ Tỉnh Vĩnh Long tiếp giáp với những tỉnh, thành phố nào?

- HS thực hiện nhiệm vụ: HS tiếp nhận nhiệm vụ, làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời

các câu hỏi GV quan sát, theo dõi, gợi ý, hỗ trợ học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức báo cáo, thảo luận: GV yêu cầu một vài học sinh trình bày nội dung trả

lời, mời những bạn có kết quả khác bổ sung

- Đánh giá: GV kết luận, đưa ra nhận xét dựa trên số lượng, mức độ hiểu biết của HS

đưa ra dẫn dắt vào bài mới: Vĩnh Long là tỉnh thuộc hạ lưu sông Mê Kông, nằm giữasông Tiền, sông Hậu và ở trung tâm khu vực ĐBSCL Với vị trí như vậy, tỉnh VĩnhLong có địa hình như thế nào? Có những nguồn khoán sản nào thuận lợi cho sự pháttriển kinh tế của tỉnh…? Nội dung bài học hôm nay sẽ giúp các em tìm hiểu các vấn đềđó

2 Hoạt động 2: Tìm hiểu về Địa hình tỉnh Vĩnh Long

a) Mục tiêu:

- Nêu được đặc điểm về địa hình

- HS biết được các dạng địa hình chính của tỉnh Vĩnh Long

b) Nội dung: Học sinh quan sát hình ảnh, đọc thông tin tài liệu, làm việc nhóm đểhoàn thành sản phẩm học tập

c) Sản phẩm:

- Đặc điểm địa hình Vĩnh Long

- Các khu vực địa hình chính

d) Tổ chức thực hiện:

- GV giao nhiệm vụ: Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát hình ảnh, đọc thông tin tài liệu mục I, làm việc nhóm để hoàn thành sản phẩm học tập.

- Quan sát các hình 1.1, 1.2 cho biết đây là dạng địa hình gì?

- Địa hình tỉnh Vĩnh Long được chia làm những khu vực địa hình chính nào? (Ghi vào phiếu học tập)

- Cho biết dạng địa hình nào chiếm ưu thế?

- Nơi em sống có dạng địa hình như thế nào?

- Nhận xét chung về địa hình tỉnh Vĩnh Long?

- HS thực hiện nhiệm vụ: HS tiếp nhận nhiệm vụ, làm việc nhóm, suy nghĩ, trả lời

các câu hỏi GV quan sát, theo dõi, gợi ý, hỗ trợ học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức báo cáo, thảo luận:

+ GV yêu cầu đại diện 2 nhóm trình bày nội dung sản phẩm, những nhóm còn lạinhận xét, bổ sung

+ GV nhận xét và đặt thêm câu hỏi: Theo em, địa hình tỉnh Vĩnh Long có nhữngthuận lợi, khó khăn như thế nào đối với phát triển kinh tế - xã hội?

- Đánh giá: GV bổ sung, nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của

học sinh theo nội dung kiến thức và hướng dẫn HS ghi các nội dung chính:

I Địa hình

- Địa hình tỉnh Vĩnh Long khá bằng phẳng, phần lớn diện tích là địa hìnhđồng bằng

- Vĩnh Long không có các dạng địa hình đồi núi, cao nguyên,…

- Các khu vực địa hình chính của Vĩnh Long

Khu địa hình Tỉ lệ diện tích Giá trị sử dụng

Khu vực có địa hình cao 1,2

-2,0 m 22,7% Xây dựng khu công nghiệp,trồng lúa, màu và cây ăn quả.Khu vực có địa hình cao 0,8

- dưới 1,2 m 45,9% Trồng cây ăn quả, kết hợp khudân cư và đất trồng cây hằng

năm Khu vực có địa hình cao 0,4

- dưới 0,8 m 30,3% Trồng lúa 2 - 3 vụ, trồng cây ănquảKhu vực có địa hình trũng

thấp hơn 0,4 m 1,1% Trồng lúa 2 - 3 vụ trong điềukiện quản lí nước tốt

3 Hoạt động 3: Tìm hiểu về khoáng sản

- GV giao nhiệm vụ: Giáo viên yêu cầu học học sinh đọc thông tin tài liệu mục II,

làm việc cá nhân để hoàn thành sản phẩm học tập

+ Cho biết tỉnh Vĩnh Long có những loại khoáng sản chủ yếu nào?

+ Hoàn thành bảng sau:

Tên khoáng sản Trữ lượng Phân bố Công dụng

- HS thực hiện nhiệm vụ: HS tiếp nhận nhiệm vụ, làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời

các câu hỏi GV quan sát, theo dõi, gợi ý, hỗ trợ học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức báo cáo, thảo luận:

+ GV mời đại diện một vài học sinh trình bày nội dung sản phẩm, những học sinhcòn lại nhận xét, bổ sung

+ GV nhận xét và đặt thêm câu hỏi: Theo em, hiện nay việc khai thác khoáng sản

ở Vĩnh Long được thực hiện như thế nào? Cần có biện pháp gì để khai thác, sửdụng hợp lí khoáng sản theo hướng bền vững?

- Đánh giá: GV bổ sung, nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của

học sinh theo nội dung kiến thức và hướng dẫn HS ghi các nội dung chính

sông Cổ Chiên,sông Tiền vàsông Hậu

Được sử dụng chomục đích san lấp mặtbằng để xây dựngcác công trình

Đất sét Khoảng

200 triệum3

Tập trung dọctheo sông CổChiên

Sản xuất gạch ngói vàgốm

Than bùn Khoảng 1

triệu m3

Huyện LongHồ, huyệnVũng Liêm vàthị xã BìnhMinh

Sản xuất phân bónhoặc làm chất đốt

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu học sinh làm việc cá nhân

- Quan sát hình 1.3 trang 10, đọc thông tin trang9, 12 tài liệu GDĐP lớp 6 và hoànthành phiếu học tập số 3:

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

GV: Gợi ý, hỗ trợ học sinh thực hiện nhiệm vụ

HS: Học sinh quansát hình, đọc thông tin, suy nghĩ, trả lời

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

HS: Học sinh trình bày kết quả

GV: Theo dõi, gọi học sinh nhận xét và bổ sung

Khoáng sản không đa dạng, trữ lượng nhỏ.

4 Hoạt động vận dụng

a) Mục tiêu:

- Học sinh thu thập và trình bày được một số thông tin về hiện trạng khai thác khoáng sản ở Vĩnh Long.

- Đề xuất được một số biện pháp hạn chế ảnh hưởng do khai thác tài nguyên gây

ra cho sản xuất và sinh hoạt của người dân tỉnh Vĩnh Long.

b) Nội dung: Học sinh tra cứu thông tin trên internet và trao đổi với bạn bè, với giáo

viên để trả lời các câu hỏi

c) Sản phẩm: Các câu trả lời của học sinh (hoặc những hình ảnh tư liệu thu thập

được)

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu học sinh làm việc nhóm

- Thu thập tư liệu thông tin, hình ảnh và thảo luận để hoàn thành bài thuyết trình với theo những gợi ý sau: (thời gian thuyết trình trên lớp của mỗi nhóm là 5 phút)

1 Những thông tin và hình ảnh về hiện trạng khai thác khoáng sản ở Vĩnh Long mà

em biết?

………

………

………

………

………

2 Đề xuất một số biện pháp hạn chế ảnh hưởng do khai thác tài nguyên gây ra cho sản xuất và sinh hoạt của người dân tỉnh Vĩnh Long? ………

………

………

………

………

………

………

- Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh tra cứu, thảo luận và trả lời trên phiếu học

tập

Bước 3: Báo cáo, thảo luận: Nhóm học sinh báo cáo kết quả (có thể gửi kết quả theo

phiếu học tập đã hoàn thành trên zalo nhóm và lớp)

Bước 4: Kết luận, nhận định

- Hs nhận xét, bổ sung

- Giáo viên:

+ Nhận xét về nội dung, hình thức trình bày, ý thức thực hiện nhiệm vụ của học sinh + Cung cấp thêm thông tin, tư liệu hình ảnh, video về hiện trạng khai thác, sử dụng, quản lí tài nguyên trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long

+ Giới thiệu và hướng dẫn tra cứu trên cổng thông tin điện tử Sở tài nguyên môi trường tỉnh Vĩnh Long

Thông tin phản hồi

1 Tìm kiếm thông tin về hiện trạng khai thác khoáng sản ở Vĩnh Long mà em biết?

Giáo viên đưa thông tin, hình ảnh, video về hiện trạng khai thác khoáng sản ở Vĩnh Long.

2 Đề xuất một số biện pháp hạn chế ảnh hưởng do khai thác tài nguyên gây ra cho sản xuất

và sinh hoạt của người dân tỉnh Vĩnh Long?

- Thực hiện tốt luật khoáng sản và luật bảo vệ môi trường.

- Khai thác hợp lí, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả nguồn tài nguyên của tỉnh Vĩnh Long

- Tuyên truyền ý thức bảo vệ tài nguyên và môi trường.

Phụ lục

Vị trí địa lí tỉnh Vĩnh Long trên bản đồ hành chính Việt Nam

Tỉ lệ 1:10 000 000 Bản đồ hành chính tỉnh Vĩnh Long

Hình 1.1 Cánh đồng lúa tại Vĩnh Long

BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH VIỆT NAM

Hình 1.3 Cống Cái Tôm (huyện Vũng Liêm) −một trong những công trình kiểm soát mặn

Hình 1.2 Một góc địa hình đồng bằng ở Vĩnh

Hình 1.4 Khai thác cát trên sông Tiền

Hình 1.5 Sản phẩm gốm làm từ đất sét (huyện Mang Thít)

Giới thiệu và hướng dẫn tra cứu trên cổng thông tin điện tử Sở tài nguyên môi trường tỉnh Vĩnh Long:

CHỦ ĐỀ 2 TRUYỆN CỔ DÂN GIAN TỈNH VĨNH LONG

(Thời lượng 5 tiết)

- Nêu được đặc điểm, hình thức, vai trò, ý nghĩa của truyện dân gian ở tỉnh Vĩnh Long

- Tìm hiểu 2 văn bản tự sự dân gian ở tỉnh Vĩnh Long Đọc thêm (sưu tầm) đượcmột số truyện dân gian ở tỉnh Vĩnh Long

- Có ý thức và hành vi phù hợp trong việc bảo tồn và phát huy nét đẹp của truyện

cổ dân gian trong trong kho tàng văn hóa dân gian của tỉnh Vĩnh Long

2 Phẩm chất

Yêu nước: Yêu quê hương, yêu Tổ quốc, tôn trọng các biểu trưng của đất nước (có ý thức và hành vi phù hợp trong việc bảo tồn và phát huy nét đẹp của truyện cổ dângian trong kho tàng văn hóa dân gian của tỉnh Vĩnh Long.)

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Thiết bị dạy học: Máy tính, máy chiếu, bút lông, giấy A0,…

2 Học liệu: Tài liệu GDĐP tỉnh Vĩnh Long, phiếu học tập; tranh minh họa về bưởi

Năm Roi, Chùa Tiên Châu

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU (5p)

a a Mục tiêu: Kích hoạt kiến thức nền, tạo tâm thế học tập cho học sinh; Xác định được các nhiệm vụ

học tập cơ bản của chủ đề.

b b Nội dung: HS hoàn thành phiếu KWL

c c Sản phẩm: Phiếu KWL

d.Tổ chức thực hiện:

Giao nhiệm vụ học tập tập & báo cáo, thảo luận Thực hiện nhiệm vụ học Kết luận, nhận định

Hoàn thành cột K, W của phiếu KWL, tìm

hiểu về truyện dân gian Vĩnh Long

K

(Điều em

đã biết)

W(Điều emmuốn biết)

L(Điều emhọc được)

* Thực hiện nhiệm vụ:

Cá nhân thực hiện nhiệmvụ

Chỉ thực hiện cột K và W,còn cột L sẽ hoàn thành saukhi học xong chủ đề

*Báo cáo, thảo luận:

2-3 HS trình bày

GV nhận xét, tổng hợp câutrả lời của HS; giới thiệubài học, nêu nhiệm vụ họctập

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (50p) 2.1 Tìm hiểu đặc điểm của truyện dân gian ở Vĩnh Long

a Mục tiêu:

Nêu được đặc điểm, hình thức, vai trò, ý nghĩa của truyện dân gian ở tỉnh Vĩnh Long

b Nội dung: HS dựa vào tri thức ở tài liệu địa phương để trả lời câu hỏi của GV.

c Sản phẩm: Câu trả lời của HS.

d.Tổ chức thực hiện:

Giao nhiệm vụ học tập tập & báo cáo, thảo luận Thực hiện nhiệm vụ học Kết luận, nhận định

Tìm hiểu đặc điểm, hình thức, vai trò, ý

nghĩa của truyện dân gian Vĩnh Long.

- Đọc tài liệu địa phương

- Trả lời các câu hỏi:

1 Qua tìm hiểu tài liệu địa phương em

hãy cho biết: truyện dân gian Vĩnh Long

do ai sáng tác? Được lưu truyền ở đâu,

gồm những thể loại nào?

2 Nội dung, đặc điểm của truyện dân gian

Vĩnh Long?

3 Vai trò, ý nghĩa của truyện dân gian

Vĩnh Long

*Thực hiện nhiệm vụ:

- Cá nhân đọc tài liệu

- 3-5 học sinh trả lời câuhỏi

*Báo cáo, thảo luận:

3-5 HS nhận xét

Nhận xét câu trả lời củaHS; khái quát kiến thức vềđặc điểm, hình thức, vaitrò, ý nghĩa của truyện dângian tỉnh Vĩnh Long

I MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA TRUYỆN DÂN GIAN Ở VĨNH LONG

Truyện dân gian Vĩnh Long:

- Thường có yếu tố tưởng tượng, kì ảo, nội dung phong phú, đa dạng.

- Là tài sản chung của cộng đồng các dân tộc anh em cùng sinh sống trên vùng đất này và là một bộ phận quan trọng trong văn học dân gian địa phương.

2.2 Đọc văn bản: SỰ TÍCH BƯỞI NĂM ROI

- Yêu quê hương, yêu Tổ quốc, tôn trọng các biểu trưng của đất nước (có ý thức và hành vi phùhợp trong việc bảo tồn và phát huy nét đẹp của truyện cổ dân gian trong kho tàng văn hóa dân giancủa tỉnh Vĩnh Long.)

b Nội dung: HS đọc văn bản, làm việc cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành phiếu học tập

b Sản phẩm: Câu trả lời của HS, phiếu học tập

c.Tổ chức thực hiện:

Giao nhiệm vụ học tập tập & báo cáo, thảo luận Thực hiện nhiệm vụ học Kết luận, nhận định

(1) Đọc văn bản Sự tích bưởi Năm Roi

và trả lời các câu hỏi sau:

Chi tiết “đánh năm roi” trong truyện Sự

tích bưởi Năm Roi có ý nghĩa gì? Trong

chương trình Ngữ văn 6, những truyện

dân gian nào có chi tiết tương tự?

(2) Thảo luận các câu hỏi sau:

1 Vì sao tác giả dân gian để cho người

làm công vác lúa lén hái trộm mà không là

người khác?

2 Qua chi tiết bán bưởi Năm Roi cho các

thương lái người Hoa ở Cái Vồn, tác giả

dân gian muốn nhắc nhở điều gì?

3 Cảm nghĩ của em sau khi đọc truyện Sự

tích bưởi Năm Roi.

4 Tác giả dân gian sang tác truyện Sự tích

bưởi Năm Roi nhằm mục đích gì?

* Báo cáo, thảo luận:

- Nhiệm vụ (1): Cá nhân HStrình bày; HS khác lắngnghe, trao đổi, bổ sung (nếucó)

- Nhiệm vụ (2): Đại diện 2nhóm HS trình bày; cácnhóm khác lắng nghe, traođổi, bổ sung (nếu có)

- Nhiệm vụ (1): GV nhậnxét câu trả lời của HS, kếtluận về mục đích sáng táccủa truyện và ý nghĩa củachi tiết

- Nhiệm vụ (2): Nhận xéttinh thần, thái độ và kếtquả làm việc của nhóm vànội dung của các câu trảlời

II ĐỌC HIỂU MỘT SỐ TÁC PHẨM TRUYỆN DÂN GIAN Ở VĨNH LONG

VĂN BẢN 1: SỰ TÍCH BƯỞI NĂM ROI

- Thể loại: Truyện dân gian

- Các sự việc chính trong truyện:

+ Ông tào kê tặng cho ông hội đồng 2 nhánh bưởi: từ miền Trung và vùng Bảy Núi

+ Kết quả, giống bưởi từ miền Trung rất ngon

+ Ông hội đồng nhân giống loại bưởi của miền Trung khắp vườn

+ Một người làm công vác lúa lén hái trộm ăn nhưng không dám nhận

+ Ông hội đồng phạt nhóm người vác lúa mỗi người năm roi

+ Từ đó, người ta gọi loại bưởi này là bưởi Năm roi

- Ý nghĩa: Giải thích nguồn gốc bưởi Năm Roi, thể hiện niềm tự hào về một đặc sản của vùng đất quê

hương.

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP (30p)

a Mục tiêu:

Nêu được đặc điểm, hình thức, vai trò, ý nghĩa của truyện dân gian ở tỉnh Vĩnh Long

Có ý thức và hành vi phù hợp trong việc bảo tồn và phát huy nét đẹp của truyện cổ dân gian trong

trong kho tàng văn hóa dân gian của tỉnh Vĩnh Long

b Nội dung: Kể lại truyện dân gian mà em thích

c Sản phẩm: Truyện kể của HS

d.Tổ chức thực hiện:

Giao nhiệm vụ học tập tập & báo cáo, thảo luận Thực hiện nhiệm vụ học Kết luận, nhận định

Kể lại truyện dân gian mà em thích *Thực hiện nhiệm vụ:

Cá nhân thực hiện nhiệm

vụ Thảo luận theo cặp đôi, kểlại 1 truyện dân gian

*Báo cáo, thảo luận:

2 HS trình bày; HS kháclắng nghe, trao đổi, bổ sung(nếu có)

GV nhận xét nội dung kểcủa HS

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG (5p)

a Mục tiêu: Có ý thức và hành vi phù hợp trong việc bảo tồn và phát huy nét đẹp của truyện cổ dân

gian trong trong kho tàng văn hóa dân gian của tỉnh Vĩnh Long

b Nội dung: HS làm việc cá nhân thuyết minh về bưởi Năm Roi.

b Sản phẩm: Bài nói/ bài viết về Bưởi Năm Roi

c.Tổ chức thực hiện:

Giao nhiệm vụ học tập tập & báo cáo, thảo luận Thực hiện nhiệm vụ học Kết luận, nhận định

Làm bài thuyết minh về

Bưởi Năm Roi

Thực hành nói trước lớp (ở

tiết sau)

*Thực hiện nhiệm vụ:

Cá nhân HS thực hiệnnhiệm vụ

*Báo cáo, thảo luận:

Thực hiện nhiệm vụ ở nhà

Thực hành ở tiết sau

GV hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

CHỦ ĐỀ 3 PHONG TỤC ĐÓN TẾT CỦA NGƯỜI DÂN Ở TỈNH VĨNH LONG

(Thời lượng 5 tiết)

I MỤC TIÊU

1 Về kiến thức

- Học sinh biết được những phong tục đón Tết cổ truyền ở tỉnh Vĩnh

Long

- Học sinh có ý thức tôn trọng, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa

truyền thống của ngày Tết cổ truyền ở tỉnh Vĩnh Long

2 Về năng lực

a Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học: biết chủ động tích cực thực hiện nhiệm

vụ học tập

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: biết chủ động đưa ra ý kiến giải pháp

khi được giao nhiệm vụ để hoàn thành tốt khi làm việc nhóm

b Năng lực riêng biệt:

- Trình bày được một số phong tục đón Tết cổ truyền của người dân ở

tỉnh Vĩnh Long (các nghi thức cúng kính, những điều kiêng kị, …)

- Giới thiệu được lễ tết của đồng bào dân tộc Khmer ở tỉnh Vĩnh Long

- Phân tích được ý nghĩa của ngày Tết cổ truyền đối với đời sống tinh

thần của người dân ở tỉnh Vĩnh Long

- Nêu được cảm nhận và hành động của bản thân để góp phần giữ

gìn bản sắc văn hóa của những ngày lễ tết

- Kể được một trải nghiệm đáng nhớ đối với bản thân khi cùng gia

đình tham gia đón Tết cổ truyền

3 Phẩm chất:

Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp:

Nhân ái; chan hoà; tôn trọng sự khác biệt; tự hào, kế thừa và phát

huy những nét đẹp văn hóa truyền thống

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuyển bị của giáo viên:

- Tài liệu “Giáo dục địa phương tỉnh Vĩnh Long – Lớp 6”

- Kế hoạch bài dạy

- Các phiếu học tập

- Tranh ảnh, video, giấy, màu, băng keo, keo, kéo,

- Máy tính, máy chiếu, bảng phụ, bút dạ, giấy A0, …

2 Chuẩn bị của học sinh

- Vở ghi, tài liệu, …

GV đặt cho HS những câu hỏi gợi mở vấn đề/ Tổ chức hoạt động trải

nghiệm/ Cho học sinh xem video, tranh ảnh giới thiệu về ngày Tết

c Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS, câu trả lời của

HS

d Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ Những bức ảnh gợi em liên tưởng

đến Lễ nào trong năm của dân tộc

Việt Nam nói chung và người dân

HS thực hiện được việc dự đoán tênbức tranh và nêu được chủ đề của

ngững bức tranh là nói về Lễ Tết

cổ truyền

Vĩnh Long nói riêng?

- GV quan sát, lắng nghe, gợi mở

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt

động và thảo luận

- Gv tổ chức hoạt động

- HS báo cáo kết quả, nhận xét, bổ

sung câu trả lời của bạn

Mai vàng– biểu tượng cho ngày Tết

ở miền Nam

Mâm ngũ quả

Túi lì xì

Mừng tuổi ông bà

Bước 4: Đánh giá kết quả thực

hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, dẫn dắt vào

bài:

Nhắc đến Việt Nam, người ta

thường nhắc đến một đất nước với

bề dày văn hóa, lịch sử Một trong

những nét đẹp đó phải kể đến ngày

Tết cổ truyền hay là Tết nguyên

Đán – là ngày lễ lớn nhất trong năm

mang ý nghĩa quan trọng Tết

nguyên Đán không chỉ để thể hiện

ý nghĩa trang trọng, tạm biệt năm

cũ, chào đón năm mới mà thiêng

liêng hơn cả là khoảng thời gian

đoàn viên cùng với gia đình Tết

đến xuân về là dịp để mọi người

tạm gác lại những công việc, những

bộn bề lo toan trong cuộc sống để

cho những người con xa quê dù bất

cứ nơi đâu đều mong được trở về

sum họp bên mái ấm gia đình hay

hướng về quê hương nguồn cội.

Trong những ngày Tết, mỗi chúng

ta được sống lại với những kỷ niệm

đầy ắp yêu thương của tuổi thơ yêu

dấu cho nên Tết nguyên Đán thật

sự là những ngày vui vẻ, hạnh phúc

mà mỗi người xứng đáng được

hưởng Đón Tết, mỗi vùng miền,

mỗi địa phương lại mang những nét

đặc trưng riêng với nhiều nghi thức

khác nhau Vậy ngày hôm nay, cô

trò ta cùng tìm hiểu về “Phong tục

đón Tết của người dân tỉnh Vĩnh

Long” để hiểu cụ thể hơn về phong

tục đón Tết của người dân ở tỉnh

nhà.

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về những hoạt động có trong ngày Tết cổ truyền của người dân Vĩnh Long

a Mục tiêu: Học sinh trình bày được một vài hoạt động nổi bật có

trong ngày tết cổ truyền ở tỉnh Vĩnh Long

b Nội dung: HS vận dụng tri thức khách quan và sự hiểu biết của

bản thân để hoàn thành các yêu cầu

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.

d Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM NV1: Hướng dẫn học sinh đọc văn bản

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ Ăn cơm sum vầy

Hình 15

Hình 16

+ GV đặt câu hỏi: Chia sẻ cảm nhận của bản

thân về Tết cổ truyền ở quê em.

* Phương án 2:

+ GV chiếu video về những hoạt động được

người dân tổ chức trong ngày Tết

+ Gọi HS kể tên những hoạt động mà các em

tiếp nhận được từ video vừa xem

- HS quan sát, theo dõi, suy ngẫm

+ Đi chùa cầu phúc

+ Lễ cúng đưa ông bà

HS chia sẻ cảm nhậncủa bản thân

Gợi ý: Tết Nguyên đán (Tết cổ truyền là dịp

mà mọi người sum họp gia đình sau một năm tất bật với công việc Đây cũng là dịp

để con cháu thăm hỏi, chúc sức khỏe ông bà, cha mẹ, người thân họ hàng; thực hiện các nhiều hoạt động và tiến hành các nghi lễ thờ cúng tổ tiên và người đã khuất

Tết mang lại nhiều cảm xúc cho con

b Nội dung: HS vận dụng sự hiểu biết, khai thác thông tin, tìm hiểu

kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

+ Trước và trong những ngày Tết,

em mong muốn điều gì?

+ Theo phong tục Tết cổ truyền,

a Lễ cúng ông Táo

- Thời gian: Diễn ra vào ngày 23 tháng

Chạp (12 âm lịch)

- Quan niệm: tiễn ông Táo về trời để tâu

với Ngọc Hoàng những việc làm của gia chủ trong vòng 1 năm qua

- Lễ vật dâng cúng: xôi (tạo hình cá

chép), chè, giấy tiền vàng bạc, nhang đèn, bánh, trái cây các loại (thường là dưa hấu đỏ), một mâm cơm chay hoặc mặn tùy truyền thống gia đình.

- HS thảo luận và trả lời từng câu

- Mở rộng nội dung về quan

niệm trong ngày tết: Quan

niệm “Mùng một Tết cha, mùng

hai tết mẹ, mùng ba tết thầy” vẫn

còn khá đậm nét trong văn hóa

của người Vĩnh Long Một số gia

đình duy trì tục đầu năm thắp

hương tưởng nhớ tổ tiên, ông bà,

sau đó mới đi xin lộc, cầu bình an.

Vì vậy, ngày mùng một con cháu

thường đến chúc tết ông bà Trước

đây mọi người thường có tục cúng

ông bà, tổ tiên ngày ba bữa, kéo

dài trong ba ngày Tết, thể hiện

đạo hiếu của con cháu Ngày nay,

tập tục này cũng đơn giản hơn

nhiều.

- Mở rộng nội dung giữ gìn bản

sắc văn hóa: Trước xu thế toàn

cầu hóa của thế giới hiện nay,

chúng ta không thể phát triển

trong sự tách biệt với thế giới Hội

nhập kinh tế, giao lưu về văn hóa

giữa các nước đang diễn ra hết

sức sôi động Nhưng nếu không có

một bản lĩnh vững vàng, một

chiến lược phát triển đúng đắn thì

việc giao lưu đó sẽ dẫn đến nguy

cơ đánh mất bản sắc văn hóa dân

tộc Để mở rộng giao lưu, hội nhập

mà không đánh mất bản sắc của

mình, chúng ta phải trở về với Tư

tưởng Hồ Chí Minh: Giữ gìn bản

sắc văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh

hoa văn hóa nhân loại nhưng phải

lấy bản sắc văn hóa dân tộc làm

nền tảng, làm bản lĩnh Nền tảng

có vững chắc, bản lĩnh có vững

b Lễ cúng rước ông bà

- Thời gian: ngày cuối cùng của năm cũ

chuẩn bị bước sang năm mới (hoặc một trong những ngày cuối năm khi mọi thành viên trong gia đình có mặt đông đủ)

- Quan niệm: Cúng mời ông bà, tổ tiên về

ăn Tết cùng gia đình, con cháu.

- Lễ vật dâng cúng: hai mâm cơm

(chay/mặn tùy truyền thống gia đình), trong đó 1 mâm cúng bên ngoài (thường đặt giữa sân để cúng thổ địa, thổ công và những người khuất mặt), 1 mâm cúng trong nhà (thường đặt ở nơi trang nghiêm như bàn thờ hoặc bàn giữa ở phòng thờ để cúng ông bà, tổ tiên) với những món ăn truyền thống thường xuất hiện trong những dịp Tết mang ước nguyện của người dân …

c Lễ cúng giao thừa

- Thời gian: Thường tiến hành vào lúc 0

giờ ngày mùng 1 (âm lịch)

- Quan niệm: đem bỏ hết đi những điều

xấu, không may mắn của năm cũ sắp qua

để cầu mong/ ước nguyện và đón chào những điều tốt đẹp của năm mới sắp đến.

- Lễ vật dâng cúng: hai mâm lễ (1 mâm

trong nhà và 1 mâm ngoài trời), gồm: bánh mứt, trái cây, chè đậu đỏ, bánh bao, bắp,

…

d Lễ cúng đưa ông bà

- Thời gian: Thường tiến hành vào ngày

mùng 3 tháng Giêng (tháng 1 âm lịch)

- Quan niệm: tiễn đưa ông bà, cáo lễ để tổ

tiên ông bà về nơi an lạc.

- Lễ vật dâng cúng: mâm cơm

(chay/mặn), thường là gà luộc, bánh Tét, các loại bánh mứt quen thuộc khác, trái cây (dưa hấu đỏ), giấy tiền vàng bạc, …

2 Những điều không nên làm trong ngày Tết

Gợi ý:

- Không nói tục, cãi vã

- Không vay mượn hay trả nợ

- Không quét nhà hay đổ rác

- Không cho lửa, nước đầu năm

- Không làm vỡ đồ đạc

- Không nói những điều rủi ro

- …

3 Cảm nhận và hành động của bản thân để góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa của những

vàng mới tiếp thu được tinh hoa

văn hóa nhân loại một cách đúng

đắn, mới chủ động, tự tin hội nhập

và làm giàu thêm, sáng lên đặc

trưng văn hóa dân tộc.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực

- Bản sắc văn hóa dân tộc là độnglực, sức mạnh nội sinh quan trọngcủa sự nghiệp đổi mới đất nước,bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnhtoàn cầu hóa, hội nhập kinh tếquốc tế Điều này đúng với khẩuhiệu của chúng ta trong thời đạingày nay: Hòa nhập chứ khônghòa tan, chúng ta hội nhập với sựphát triển của thế giới nhưng songsong với đó vẫn giữ được nhữngnét truyền thống, nét đặt trưngcủa dân tộc

- Chúng ta cần phải trang bị chomình tình yêu nước, tự hào về dântộc, có như vậy thì mới giữ đượcnhững nét đặc trưng của dân tộcmình nói chung và địa phương tỉnhVĩnh Long nói riêng Bên cạnh đó,mỗi cá nhân cần trang bị những trithức đúng đắn về văn hóa của đấtnước, đó cũng là điều vô cùng cầnthiết Phải hiểu đúng thì mới bảo

vệ được nó, phải hiểu đúng thì mớikhông làm nó mất đi, không làm

nó bị mai một dần theo thời gian

Nhiệm vụ 2: Hướng dẫn học

sinh viết bài văn kể lại hoạt

động trải nghiệm ngày Tết của

bản thân (theo tiến trình môn

Ngữ văn, tiết viết bài văn trải

nghiệm đã học trong HK1 nên

có thể vận dụng, kết hợp với

bài này để rèn thêm kỹ năng

cho HS)

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

+ Gv dùng sơ đồ số 3 (Phụ lục) để

gợi nhắc về quy trình viết bài văn

trải nghiệm

+ Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu

trước khi viết bằng các câu hỏi: Đề

4 Kể được một trải nghiệm đáng nhớ đối với bản thân khi cùng gia đình tham gia đón Tết cổ truyền.

Đề bài: Viết một bài văn (khoảng

400 từ) kể về trải nghiệm của bảnthân khi cùng gia đình đón Tết cổtruyền

tài của em là gì? Mục đích em viết

làm gì? Người đọc bài viết là ai?

Trải nghiệm em định kể là gì?

+ Yêu cầu học sinh viết thành một

bài văn hoàn chỉnh (ở nhà hoặc

- Giới thiệu được lễ tết của đồng bào dân tộc Khmer ở tỉnh Vĩnh Long

- Phân tích được ý nghĩa của ngày Tết cổ truyền đối với đời sống tinhthần của người Khmer ở tỉnh Vĩnh Long

b Nội dung: HS vận dụng sự hiểu biết, khai thác thông tin, tìm hiểu

kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.

d Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 1: Phong tục đón Tết

cổ truyền của người Khmer

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

+ Lễ tết Chol Chnăm Thmây là lễ

Tết cổ truyền của dân tộc nào?

+ Thường tổ chức vào thời gian

nào?

- Mỗi năm, đồng bào dân tộcKhmer thường có ba lễ hội lớn,trong đó Tết Chol Chnăm Thmây(Lễ mừng Năm mới) là Tết truyềnthống lớn nhất trong năm

- Thời gian: Được tổ chức vào

giữa tháng 4 dương lịch

- Các hoạt động chủ yếu:

+ Cho học sinh xem video về

ngày Tết Chol Chnăm Thmây và

yêu cầu HS nêu một số hoạt động

chính trong lễ Tết Chol Chnăm

Thmây.

+ Thử tưởng tượng nếu có dịp em

được cùng tham gia lễ hội này thì

cách ghi tóm tắt nội dung trình

bày của người khác

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt

+ Trước ngày Tết: mọi người

thường cùng các sư thầy tập trungdọn dẹp và trang trí trong chùa.Sau đó, đốt đèn, thắp hương, làm

lễ đưa “Chư Thiên” cũ và rước

“Chư Thiên mới” (“Chư Thiên”:các vị Thần do Trời sai xuống đểchăm lo cho dân chúng trong mộtnăm, hết năm lại đưa các vị khácxuống)

+ Dưới sự điều khiển của một vị sưthầy trong chùa, mọi người đứngxếp hàng rồi đi vòng quanh chínhđiện để mừng năm mới và xemđiềm năm mới là lành hay dữ, sau

đó vào lễ Phật, tụng kinh mừngnăm mới Sư thầy và những ngườiphục vụ trong chùa được vị sư Cảmừng tuổi và cùng nhau tụngkinh Đêm đến, nhiều người ở lạichùa nghe các sư thuyết pháp,thanh niên nam và nữ ra sân chùaxem hoặc tham gia các cuộc vuichơi, múa hát

+ Ngày hôm sau: từ sáng sớm

không khí lễ Tết bao trùm với cờPhật giáo, hoa, nhạc, tiếng tụngkinh của các sư thầy và từng đòan

xe của người dân về dự lễ Mọingười làm lễ dâng cơm cho các vị

sư Các vị sư thì làm lễ tụng kinhchúc phúc cho các Phật tử và làmcác lễ như: lễ tế Tam bảo, lễ đặtbát cúng dường chư tăng, lễ cầu

an, cầu siêu, lễ dâng bông, …

+ Ngày thứ ba: diễn ra các nghi

thức chính là cầu siêu và tắmtượng Phật Tất cả Phật tử lễ Phật,

lễ Tam bảo, dâng lễ vật và thựchiện nghi thức đọc kinh cầu siêucho những người đã mất Đếnchiều thực hiện nghi thức tắmtượng Phật và đây cũng là nghithức kết thúc lễ hội năm mới

 HS có thể chia sẻ cảm nhậnnếu đã từng tham gia lễ hộinày hoặc tưởng tượng sẽ

được tham gia để nêu cảmnhận: Giáo dục “tôn trọng sựkhác biệt”, tôn trọng bản sắcvăn hóa đặc trưng của mỗidân tộc.

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP

a Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học: khái quát lại hoạt động

đón tết cổ truyền của người dân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long

b Nội dung: Câu hỏi trắc nghiệm nhanh để đánh giá lại những điều

biết được sau tiết học

c Sản phẩm học tập: Kết quả thông qua đáp án trả lời của học

sinh

d Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV Tổ chức trò chơi “Ai là triệu phú” Học sinh tham gia tròchơi và trả lời các câu hỏi

Câu 1. Tên ba vị thần tượng trưng cho sự giàu sang, hạnh phúc và

sức khỏe là gì?

A Phúc, Lộc, Thọ B Phúc, Quý, Thọ

C An Khang, Hạnh Phúc, Phú Quý D Phúc, Đức, Thọ

Câu 2. Hoa tượng trưng cho mùa xuân ở miền Nam là hoa gì?

A Hoa đào B Hoa mai C Hoa Vạn Thọ D.

Hoa Cúc

Câu 3 Vị khách đầu tiên đến nhà chúc tết được gọi là gì?

A Người chúc tết đầu tiên B Người chúc tết

C Người xông đất D Người mang phúc

Câu 4. Cái gì nhiều màu sắc rực rỡ khiến hầu hết mọi người đều xem

vào đêm giao thừa?

A Múa lân B Ca nhạc C Phim Tết D Pháo hoa

Câu 5. Trái gì xanh vỏ đỏ lòng thường được trưng cúng trong dịp

Tết?

A Dưa hấu B Dưa gang C Dưa chuột D Dưa

lưới

Câu 6. Ngày tết các thầy đồ thường làm gì?

A Viết câu đối B Cho xin chữ C Viết câu đối, cho xin chữ D Vẽ tranh

Câu 7 Loại cây đặc trưng cho ngày tết, không hoa, không trái mà

Câu 9 Sau khi chúc tết các em nhỏ sẽ nhận được gì?

A Lì xì B Bánh mứt C Lời chúc D Lì xì và lời chúc

Câu 10. Nghi lễ diễn ra vào 23 tháng chạp âm lịch gọi là gì?

A Dựng nêu B Đưa ông bà C Đón ông bà D Đưa ông Táo về trời

Câu 11. Bánh Tét làm bằng gạo gì?

A Gạo nếp B Gạo tẻ C Gạo lứt D.

Gạo thơm lài

Câu 12. Theo truyền thuyết dân gian, Ông Táo về trời bằng phương

C Lễ Tết Chol Chnăm Thmây D Lễ Ok Om Bok

Câu 16. Lễ Tết Chol Chnăm Thmây diễn ra trong bao nhiêu ngày?

A 2 ngày B 3 ngày C 4 ngày D 5