MỤC LỤC MỞ ĐẦU…………………………………………………………………………… Phần I: Lý luận chung quy trình kiểm tốn tài sản cố định kiểm tốn báo cáo tài chính…………………………………………………………………… 1.1 Tài sản cố định với vấn đề kiểm tốn báo cáo tài chính………………………… 1.1.1 Khái niệm đặc điểm tài sản cố định…………………… 1.1.2 Phân loại tài sản cố định…………………………………………………… 1.1.3 Tổ chức hạch toán tài sản cố định…………………………………………… 1.2 Quy trình kiểm tốn tài sản cố định kiểm tốn báo cáo tài chính……… 1.2.1 Mục tiêu kiểm toán tài sản cố định…………………………………… 1.2.2 Quy trình kiểm tốn tài sản cố định kiểm tốn báo cáo tài chính…… 1.2.2.1 Chuẩn bị kiểm tốn………………………………………………………… 1.2.2.2 Thực kiểm toán………………………………………………………… 1.2.2.3 Kết thúc kiểm toán………………………………………………………… Phần II: Thực trạng kiểm toán TSCĐ kiểm tốn báo cáo tài AFC Sài Gịn……………………………………………………………………… 2.1 Tổng quan công ty AFC Sài 5 5 11 11 12 13 21 30 33 33 Gịn…………………………………………… 2.1.1 Lịch sử hình thành phát triển cơng ty AFC Sài 33 Gịn……………………… 2.1.2 Đặc điểm hoạt động kinh doanh công ty AFC Sài Gòn…………………… 2.1.3 Tổ chức máy quản lý quy trình cơng nghệ cơng ty AFC Sài 34 37 Gòn… 2.1.3.1 Tổ chức máy quản lý cơng ty AFC Sài 37 Gịn……………………… 2.1.3.2 Tổ chức hạch tốn kế tốn cơng ty AFC Sài 41 Gịn………………………… 2.2 Quy trình kiểm tốn tài sản cố định kiểm tốn báo cáo tài cơng ty AFC Sài Gịn thực hiện…………………………………………………………… 2.2.1 Kiểm tốn tài sản cố định kiểm tốn báo cáo tài năm 2004 công ty ABC………………………………………………………………… 2.2.1.1 Chuẩn bị kiểm toán………………………………………………………… 2.2.1.2 Thực kiểm toán………………………………………………………… 2.2.1.3 Kết thúc kiĨm 42 43 43 48 62 tốn………………………………………………………… 2.2.2 Kiểm toán tài sản cố định kiểm toán báo cáo tài năm 2004 cơng ty H…………………………………………………………………………… Phần III: Bài học kinh nghiệm phương hướng hoàn thiện quy trình kiểm tốn tài sản cố định kiểm tốn báo cáo tài AFC Sài Gịn…….… 3.1 Những học kinh nghiệm từ thực tiễn kiểm toán tài sản cố định AFC Sài Gòn………………………………………………………………………………… 3.2 Những khó khăn thách thức AFC Sài Gịn…………………………… 3.3 Hồn thiện quy trình kiểm tốn TSCĐ quy trình kiểm tốn báo cáo tài AFC Sài 63 72 72 76 77 Gòn…………………………………………………………… 3.3.1 Sự cần thiết phải hồn thiện quy trình kiểm tốn tài sản cố định AFC Sài Gịn………………………………………………………………………………… 3.3.2 Một số phương hưóng nhằm hồn thiện quy trình kiểm tốn TSCĐ AFC Sài 77 78 Gòn…………………………………………………………………………… 3.3.2.1 Đánh giá HTKS NB TSCĐ ……………………………………… 78 …… 3.3.2.2 Hoàn thiện chương trình kiểm tốn khoản mục TSCĐ……………………… 3.3.2.3 Thực kiểm tốn TSCĐ theo quy trình kiểm tốn cơng ty………… KẾT 81 83 85 LUẬN………………………………………………………………………… Phụ lục Chương trình kiểm tốn TSCĐ cơng ty AFC Sài 86 Gòn………………… MỞ ĐẦU Trên đường đổi mới, hội nhập khu vực quốc tế, Việt Nam bước phát triển đạt nhiều thành tựu đáng kể Tuy nhiên, bước chuyển đổi chế kinh tế, có nhiều quan hệ mới, phức tạp nảy sinh Đặc biệt thị trường tài ln hấp dẫn, sôi động chứa đựng đầy rẫy rủi ro không phần khốc liệt Trước thực trạng đó, kiểm tốn đời phát triển nh mét nhu cầu tất yếu khách quan Hoạt động kiểm tốn khơng tạo niềm tin cho người quan tâm đến tình hình tài doanh nghiệp mà cịn góp phần hướng dẫn nghiệp vụ củng cố nề nếp hoạt động tài kế tốn, nâng cao hiệu kinh doanh cho đơn vị kiểm toán Cùng với việc chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch hoá tập chung sang vận hành theo chế thị trường có quản lý nhà nước, kiểm tốn hình thành vào hoạt động Việt Nam Sự phát triển nhanh chóng cơng ty kiểm tốn độc lập năm qua nước ta chứng minh cần thiết hoạt động kiểm tốn Một loại hình dịch vụ chủ yếu mà cơng ty kiểm tốn độc lập cung cấp cho khách hàng kiểm tốn báo cáo tài TSCĐ khấu hao TSCĐ đóng vai trị quan trọng q trình sản xuất kinh doanh doanh nghiệp Vì việc hạch tốn TSCĐ cịng việc trích lập chi phí khấu hao cần phải ghi chép đắn tính tốn xác Khoản mục TSCĐ bảng cân đối kế toán thường chiếm tỷ trọng lớn nên sai sót khoản mục thường gây ảnh hưởng trọng yếu đến báo cáo tài doanh nghiệp Do kiểm tốn TSCĐ đóng vai trị quan trọng kiểm tốn báo cáo tài Nhận rõ tầm quan trọng kiểm toán, đặc biệt kiểm toán TSCĐ, với kiến thức trang bị nhà trường khoảng thời gian thực tập cơng ty kiểm tốn tư vấn tài Sài Gòn (AFC Sài Gòn) em chọn đề tài: “ Hồn thiện quy trình kiểm tốn tài sản cố định kiểm tốn báo cáo tài cơng ty kiểm tốn tư vấn tài kế tốn Sài Gòn (AFC Sài Gòn) thực ” Nội dung chuyên đề phần mở đầu kết luận, gồm có phần sau: Phần I: Lý luận chung quy trình kiểm tốn tài sản cố định kiểm tốn báo cáo tài Phần II: Thực trạng quy trình kiểm tốn tài sản cố định cơng ty kiểm tốn tư vấn tài kế tốn Sài Gòn Phần III: Bài học kinh nghiệm phương hướng hồn thiện quy trình kiểm tốn tài sản cố định kiểm tốn báo cáo tài AFC Sài Gịn Tuy nhiên, kiểm tốn lĩnh vực mẻ Việt Nam lý thuyết lẫn thực tế hạn chế kinh nghiệm chuyên môn nên viết em khơng tránh khỏi thiếu sót Kính mong thầy giáo q cơng ty kiểm tốn tư vấn tài kế tốn Sài Gịn góp ý, giúp đỡ để chuyên đề thực tập em hoàn thiện Em xin chân thành cảm ơn! Phần I: Lý luận chung quy trình kiểm tốn tài sản cố định kiểm tốn báo cáo tài 1.1 Tài sản cố định với vấn đề kiểm toán báo cáo tài 1.1.1 Khái niệm đặc điểm tài sản cố định Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp cần phải có ba yếu tố: tư liệu lao động, đối tượng lao động, sức lao động TSCĐ tư liệu lao động song tất tư liệu lao động TSCĐ TSCĐ tài sản có giá trị lớn thời gian sử dụng lâu dài, tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh Khoản mục TSCĐ khoản mục chiếm tỷ trọng đáng kể bảng cân đối kế tốn TSCĐ có đặc điểm tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh Khi tham gia vào trình sản xuất kinh doanh, TSCĐ bị hao mòn dần giá trị chuyển dịch phần vào chi phí sản xuất kinh doanh Nếu hao mịn hữu hình giảm dần mặt giá trị giá trị sử dụng tham gia vào trình sản xuất tác động tự nhiên, hao mịn vơ hình giảm dần tuý mặt giá trị có TSCĐ loại sản xuất với giá rẻ hơn, đại hơn… TSCĐ sở vật chất đơn vị Nó phản ánh lực sản xuất có trình độ ứng dụng tiến khoa học, kỹ thuật vào hoạt động đơn vị TSCĐ yếu tố quan trọng tạo khả tăng trưởng bền vững, tăng suất lao động, từ giảm chi phí hạ giá thành sản phẩm 1.1.2 Phân loại tài sản cố định Căn vào tiêu thức định, người ta chia TSCĐ thành nhiều nhóm để quản lý TSCĐ có hiệu Theo cơng dụng kinh tế TSCĐ bao gồm loại - TSCĐ dùng sản xuất kinh doanh - TSCĐ hành nghiệp - TSCĐ lợi - TSCĐ chờ xử lý Cách phân loại sở để phân tích tình hình sử dụng TSCĐ nhằm đầu tư, phát triển theo chiều sâu Ngồi cịn giúp người sử dụng có đầy đủ thơng tin cấu TSCĐ, từ phân bổ xác khấu hao theo đối tượng sử dụng có biện pháp giải TSCĐ chờ xử lý Theo nguồn hình thành, TSCĐ chia thành loại: - TSCĐ mua sắm, xây dựng nguồn vốn nhà nước cấp - TSCĐ mua sắm, xây dựng nguồn vốn vay - TSCĐ mua sắm, xây dựng nguồn vốn tự bổ xung - TSCĐ nhận liên doanh, liên kết với đơn vị khác Theo cách phân loại này, người quản lý xác định xác nguồn hình thành thu hồi vốn TSCĐ đơn vị, đồng thời có biện pháp huy động sử dụng có hiệu vốn TSCĐ Theo tính chất sở hữu, TSCĐ chia thành loại - TSCĐ thuộc quyền sở hữu đơn vị - TSCĐ thuê Cách phân loại giúp cho người sử dụng phân biệt quyền nghĩa vụ đơn vị quản lý TSCĐ Bên cạnh đó, cách phân loại sử dụng phổ biến cơng tác hạch tốn quản lý TSCĐ doanh nghiệp la cách phân loại theo tính chất đặc trưng kỹ thuật tài sản TSCĐ chia thành loại: TSCĐ hữu hình, TSCĐ vơ hình TSCĐ th tài - TSCĐ hữu hình: Là tư liệu lao động chủ yếu có hình thái vật chất (từng đơn vị tài sản có kết cấu độc lập hệ thống gồm nhiều phận tài sản liên kết với để thực hay số chức định) thoả mãn tiêu chuẩn TSCĐ hữu hình, tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc, thiết bị,… Theo định 206/2003/QĐ-BTC tài sản ghi nhận TSCĐ hữu hình phải thoả mãn đồng thời bốn tiêu chuẩn sau: - Chắc chắn thu lợi Ých kinh tế tương lai từ việc sử dụng tài sản - Nguyên giá tài sản phải xác định cách đáng tin cậy - Có thời gian sử dụng từ năm trở lên - Có giá trị theo quy định (từ 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) trở lên) - TSCĐ vô hình: Là tài sản khơng có hình thái vật chất, thể lượng giá trị đầu tư thoả mãn tiêu chuẩn tài sản cố định vơ hình, tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh, số chi phí liên quan trực tiếp tới đất sử dụng, chi phí quyền phát hành, phát minh, sáng chế, quyền tác giả… - TSCĐ thuê tài TSCĐ doanh nghiệp th cơng ty cho th tài Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê quyền lùa chọn mua lại tài sản thuê tiếp tục thuê theo điều kiện thoả thuận hợp đồng thuê tài chính, Ýt phải tương đương với giá trị tài sản thời điểm ký hợp đồng Mọi hợp đồng thuê TSCĐ không thoả mãn quy định coi TSCĐ thuê hoạt động 1.1.3 Tổ chức hạch toán tài sản cố định 1.1.3.1 Hệ thống chứng từ sổ sách kế toán Về chứng từ: Tất nghiệp vụ phát sinh liên quan đến TSCĐ phải có chứng từ hợp lý, hợp lệ Tổ chức chứng từ kế toán vào tài liệu, chứng từ sau: Biên bàn giao TSCĐ; Biên lý TSCĐ; Biên đánh giá lại TSCĐ; Biên nghiệm thu khối lượng sửa chữa lớn; Biên kiểm kê TSCĐ; Biên toán, lý hợp đồng mua TSCĐ; Bảng tính phân bổ khấu hao TSCĐ; Hợp đồng mua TSCĐ; Hoá đơn bán hàng; Hố đơn GTGT tài liệu có liên quan khác Tùy theo chất nghiệp vụ kinh tế, quy trình luân chuyển chứng từ thực khác Sơ đồ 1.1 Quy trình luõn chuyn chng t TSC Xây dựng, mua sắm nhượng bán, lý Quyết định tăng giảm TSCĐ Hợp đồng giao nhận, lý TSCĐ Chứng từ tăng, giảm tài sản (các loại) Kế toán TSCĐ Lập thẻ TSCĐ (huỷ thẻ), ghi sổ TSCĐ V s sỏch: theo dõi kịp thời đầy đủ thông tin TSCĐ, doanh nghiệp thường sử dụng hệ thống sổ sách nh: - Thể TSCĐ; - Sổ chi tiết TSCĐ theo phận sử dụng theo loại TSCĐ theo dõi; - Sổ tổng hợp: mở tưong ứng với hình thức ghi sổ đơn vị, ví dụ đơn vị áp dụng hình thức ghi sổ Nhật ký chung sổ tổng hợp Nhật ký chung hệ thống sổ TK 211, 212, 213, 214 1.1.3.2 Hạch toán tài sản cố định Các nghiệp vụ kế tốn liên quan đến TSCĐ diễn khơng thường xuyên quy mô nghiệp vụ lớn, nội dung nghiệp vụ thường phức tạp, bao gồm nghiệp vô nh: tăng, giảm, sửa chữa TSCĐ Cơng việc hạch tốn thực thông qua sơ đồ sau: Sơ đồ : Trình tự kế tốn tăng, giảm tài sản cố định hữu hình TK 711 TK 211 §­ỵc cÊp, biÕu, nhËn vèn gãp b»ng TSC§ TK 811 Giảm giá lý, nhượng bán TK 111, 112, 331 TK 2141 Mua sắm TK liên quan Giá trị lại Đà khấu hao TK 241 Chi phí XDCB Xây dựng, hoàn thành bàn giao TK 222, 228 Nhận lại TSCĐ đà góp vốn liên doanh TK 212 Chuyển quyền sở hữu TSCĐ thuê tài TK 411 Trả lại vốn góp liên doanh Giá trị lại doanh TK 222, 228 Góp liên doanh TK 3381 Trị giá vốn góp TK 138, 821, 411 Tài sản thừa kiểm kê Tài sản mất, thiếu chờ xử lý Đánh giá tăng TSCĐ Đánh giá giảm TSCĐ TK 412 TK 153 Chuyển dụng cụ, công cụ thành TSCĐ TK 2141 Điều chuyển nội TK 411 Giá trị lại Chuyển thành công cụ, dụng cụ TK 412 TK 153 Sơ đồ 1.3: Trình tự kế tốn tăng, giảm Tài sản cố định thuê tài TK111,112 TK 342 Thanh toán tiền thuê TK 212 Thuê TSCĐ Tổng số tiền thuê TK 211 Chuyển quyền sở hữu Nguyên giá TK 111, 112 Chi mua l¹i TK 2142 TK 627,641,641 Thanh lý hợp Trích khấu đồng thuê hao TK 2141 Chuyển hao mòn TK 1421 LÃi phải trả S 1.4: Trình tự kế tốn tăng, giảm Tài sản cố định vơ hình TK 111,112, TK 213 Mua, chi phí hình thành TSCĐ vô TK 811 Thanh lý, nhượng bán hình TK 241 Chi phí đầu tư XDCB hình thành TSCĐ TK 2143 vô hình TK 411 Nhận vốn góp TSCĐ vô hình Số đà khấu hao nước nước làm cho nhu cầu hội nhập kinh tế trở thành xu tất yếu thời đại đặt hội thách thức lớn loại hình dịch vụ kiểm tốn Làm để Cơng ty kiểm tốn Việt Nam cạnh tranh với Cơng ty kiểm tốn nước ngồi hiệp định thương mại quốc tế có hiệu lực Việt Nam Đó nội lực thân cơng ty Xuất phát từ u cầu đó, nhu cầu hồn thiện qui trình kiểm tốn cho khoa học hơn, phù hợp ln AFC Sài Gịn quan tâm Muốn hồn thiện qui trình kiểm tốn Báo cáo tài nói chung phải hồn thiện từ qui trình kiểm tốn chu trình, khoản mục Kiểm toán TSCĐ khấu hao TSCĐ phần quan trọng qui trình kiểm tốn Báo cáo tài chính, có vai trị quan trọng ảnh hưởng lớn đến kết tồn kiểm tốn Mặt khác, với kiểm toán cho dù khả phán xét trình độ nghiệp vụ kiểm tốn viên cao có khả cịn khiếm khuyết Việc tự nhìn nhận lại cơng việc thực hiện, rót học kinh nghiệm điều vơ cần thiết để tự hồn thiện Hơn nữa, qua thực tế kiểm toán khoản mục TSCĐ khấu hao TSCĐ qui trình kiểm tốn Báo cáo tài AFC Sài Gịn nói riêng cơng ty kiểm tốn Việt Nam nói riêng ta thấy công ty tập trung vào việc kiểm tra tính xác, trung thực, hợp lý, hợp lệ số dư nghiệp vụ phát sinh kỳ kiểm tốn mà chưa hình thành rõ qui trình kiểm toán cụ thể cho đơn vị khách hàng Q trình kiểm tốn chủ yếu dùa xét đốn nghề nghiệp kiểm toán viên chưa đưa sở ghi chép giấy tờ làm việc Hơn nữa, qui trình kiểm tốn Cơng ty thiết kế chung cho khách hàng nên bao qt hết loại hình khách hàng có tính chất đặc thù qui trình cịn điểm chưa hoàn thiện kịp với thay đổi qui định Nhà nước Chính vậy, hồn thiện qui trình kiểm tốn phần hành TSCĐ tồn phần hành Báo cáo tài vấn đề thiếu AFC Sài Gịn cơng ty kiểm tốn trình phát triển Trên sở đó, qua thời gian học tập trường thời gian tiếp xúc với thực tế hoạt động kiểm toán AFC Sài Gòn , em xin mạnh dạn đưa số đề xuất góp phần nhỏ bé vào q trình hồn thiện kiểm tốn khoản mục TSCĐ khấu hao TSCĐ đơn vị 3.3.2.Mét số phương hướng nhằm hồn thiện qui trình kiểm tốn Tài sản cố định AFC Sài Gòn 3.3.2.1 Đánh giá HTKSNB TSCĐ a Cơ sở đưa kiến nghị: Khi đánh giá HTKS nội kiểm toán viên ghi nhận giấy tờ làm việc không đầy đủ Trong kiểm tốn Báo cáo tài chính, khảo sát HTKSNB khách hàng để từ đánh giá rủi ro kiểm sốt bước cơng việc cần thiết Các vấn đề mà AFC Sài Gòn quan tâm thực khảo sát gồm: - Môi trường kiểm soát - Hệ thống kế toán - Các thủ tục kiểm sốt Đối với khách hàng, HTKSNB phải có lợi mặt chi phí, tức chi phí để thiết kế trì HTKSNB phải tương xứng với hiệu mà mang lại Cịn kiểm tốn viên việc đánh giá HTKSNB nhằm xem xét xem hệ thống có hiệu để dùa vào giảm bớt thử nghiệm không Tại AFC Sài Gịn, cơng việc đánh giá HTKSNB thiết kế chương trình kiểm tốn thực tế cơng việc thực khách hàng lớn có bên thứ ba sốt xét chất lượng thực kiểm tốn Cơng việc thực từ khâu lập kế hoạch kiểm toán Trong nhiều kiểm tốn, khảo sát đánh giá HTKSNB khơng ghi chép giấy tờ làm việc mà lưu chứng thu thập Qua kiểm toán Công ty H Công ty ABC, hồ sơ kiểm toán lưu lại giấy tờ liên quan biên họp Hội đồng quản trị, báo cáo Ban kiểm soát, qui chế quản lý tài mà kiểm tốn viên chưa tổng hợp thơng tin thu thập dạng chắt lọc thông tin quan trọng để làm chứng đánh giá HTKSNB làm tài liệu cho kỳ kiểm toán sau Nếu đánh giá HTKSNB ghi chép lại tạo điều kiện thuận lợi cho kiểm toán viên phần hành theo dõi HTKSNB liên quan đến phần hành cơng việc thực cơng việc có hiệu đồng thời giảm bớt thời gian cho cơng việc tìm hiểu HTKSNB cho kỳ kiểm tốn sau đặc biệt công việc giao cho kiểm toán viên khác b Giải pháp: Để giải vấn đề nên khâu lập kế hoạch kiểm toán kiểm toán viên thiết kế nhanh hệ thống câu hỏi HTKSNB dùa thủ tục đánh giá HTKSNB qui trình chuẩn Cơng ty Những câu trả lời không thể yếu điểm HTKSNB Việc áp dụng bảng câu hỏi giúp kiểm toán viên thấy rõ yếu điểm HTKSNB định hướng cho cơng việc kiểm tốn viên phần hành Bảng tóm tắt tài liệu kiểm tốn viên thu thập liên quan đến tính hữu hiệu HTKSNB nên tài liệu quan trọng mà kiểm toán viên phần hành cần lưu tâm Đối với HTKSNB khoản mục TSCĐ khấu hao TSCĐ, bảng câu hỏi thiết kế bảng 3.1 Bảng 3.1: Bảng câu hỏi HTKSNB Các câu hỏi Trả lời Có Khơng HTKSNB khoản mục TSCĐ Đơn vị có thiết lập kế hoạch dự tốn ngân sách cho việc tăng, giảm tài sản năm hay khơng? Đơn vị có đối chiếu thường xun sổ sổ chi tiết khơng? Ghi chó Các chêch lệch dự tốn thực tế có xét duyệt phê chuẩn hay khơng? Đơn vị có thực kiểm kê tài sản cuối niên độ không đối chiếu với sổ kế tốn hay khơng? Các chêch lệch kiểm kê sổ sách có xử lý phê duyệt người có thẩm quyền khơng? Chứng từ tăng, giảm TSCĐ có đầy đủ chữ ký người có thẩm quyền hợp lý khơng ? Có sách phân biệt chi phí tăng ngun giá TSCĐ chi phí niên độ hay khơng? HTKSNB khoản mục khấu hao TSCĐ Đơn vị có thiết lập sở cho ước tính khấu hao khơng? Bên cạnh đó, kiểm tốn viên lập bảng tường thuật đơn vị khách hàng có HTKSNB đơn giản hay lập lưu đồ khách hàng có HTKSNB phức tạp c Điều kiện ứng dụng: Việc thiết lập bảng câu hỏi HTKSNB cho đơn vị khách hàng thực khâu lập kế hoạch Bước công việc thực hiệu kiểm tốn viên thực đầy đủ cơng tác tiếp cận khách hàng Tuy nhiên, công việc cần thiết khách hàng khách hàng cũ Đối với khách hàng cũ, kiểm tốn viên dùa bảng câu hỏi HTKSNB năm trước bổ sung thêm câu hỏi cho vấn đề phát sinh mà kiểm tốn viên cho ảnh hưởng đến kết kiểm toán năm hành 3.3.2.2 Hồn thiện chương trình kiểm tốn chuẩn khoản mục TSCĐ a Cơ sở đưa kiến nghị: Theo mơ hình khung pháp lý cho hoạt động kế toán dự kiến thực thi chuẩn mực kế tốn trở thành trung tâm cho hoạt động kế toán doanh nghiệp Việt Nam Theo chuẩn mực kế tốn TSCĐ, có hai sè ba chuẩn mực Bộ Tài ban hành: chuẩn mực TSCĐ hữu hình (VAS03), chuẩn mực TSCĐ vơ hình (VAS04) chuẩn mực TSCĐ thuê tài Hiện nay, chương trình kiểm tốn TSCĐ AFC Sai Gon thiết kế hoàn chỉnh bao quát loaị TSCĐ khách thể kiểm toán đứng trước thay đổi khung pháp lý cho hoạt động kế toán TSCĐ, qui định TSCĐ dạng sai phạm phát sinh hoạt động kế toán doanh nghiệp như: gian lận thương mại; khả thu hồi vốn tương lai TSCĐ vốn hoá đặc biệt TSCĐ vơ hình ảnh hưởng khơng nhỏ đến chiến lược kiểm tốn b Giải pháp Mặc dù chương trình kiểm tốn TSCĐ AFC Sài Gịn tương đối hoàn chỉnh đáp ứng nhu cầu kiểm toán song tương lai trước thay đổi khung pháp lý cho hoạt động kế toán chương trình kiểm tốn cho khoản mục TSCĐ nên bổ sung cập nhật làm tảng cho hoạt động kiểm tốn kiểm tốn viên Theo đó, chương trình bổ sung theo hướng thiết kế chương trình theo mục tiêu kiểm toán kết hợp với qui tắc chuẩn mực kế toán Trên sở chương trình kiểm tốn khoản mục TSCĐ hành AFC Sài Gịn, thủ tục kiểm tốn thiết kế cách tổng quát bổ sung cho kiểm tốn TSCĐ hữu hình TSCĐ vơ bảng 3.2 Bảng 3.2: Qui trình kiểm tốn Báo cáo tài Khảo sát HTKSNB Thủ tục phân tích Kiểm tra chi tiết 3.1 TSCĐ hữu hình Xác định sai sót tiềm tàng thủ tục kiểm toán tương ứng Kiểm tra số dư TSCĐ Kiểm tra ghi nhận ban đầu xác định giá trị TSCĐ (nguyên giá) Kiểm tra TSCĐ hữu hình th tài Kiểm tra khấu hao TSCĐ hữu hình Kiểm tra nghiệp vụ giảm TSCĐ Kiểm tra việc trình bày Báo cáo tài 3.2 TSCĐ vơ hình Xác định sai sót tiềm tàng thủ tục kiểm toán tương ứng Kiểm tra số dư TSCĐ Kiểm tra ghi nhận ban đầu xác định giá trị TSCĐ (ngun giá) Kiểm tra TSCĐ vơ hình th tài Kiểm tra khấu hao TSCĐ vơ hình Kiểm tra nghiệp vụ giảm TSCĐ Kiểm tra việc trình bày Báo cáo tài c Điều kiện áp dụng Giả thiết áp dụng hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam áp dụng rộng rãi bao trùm chế độ kế toán hành Hơn nữa, ý kiến đề xuất đề cập đến mơ hình chương trình kiểm tốn, thủ tục chi tiết thiết kế theo sở dẫn liệu chưa đặt việc bổ sung chương trình kiểm tốn khó thực Việc thiết kế thủ tục kiểm toán chi tiết phải kiểm toán viên thiết kế dùa kinh nghiệm thực tế sau chuẩn mực thực có hiệu lực 3.3.2.3.Thực kiểm tốn TSCĐ theo qui trình kiểm tốn cơng ty a Cơ sở kiến nghị: Hiện nay, cơng ty kiểm tốn xây dựng qui trình kiểm tốn riêng cho cơng ty kiểm tốn nước ngồi bắt buộc lấy qui trình làm sở để thực cung cấp dịch vụ kiểm tốn Trong đó, AFC Sai Gon nói riêng cơng ty kiểm tốn Việt Nam nói chung xây dựng qui trình kiểm tốn riêng cho cơng ty việc thực kiểm tốn theo qui trình cịn mức độ hạn chế Một lý thực trạng cơng ty kiểm tốn Việt Nam chủ yếu tập trung vào tính tuân thủ xác số liệu kiểm tốn Báo cáo tài cơng ty kiểm tốn nước ngồi tập trung nhiều vào tính hệ thống mục đích tư vấn Mặt khác, giá phí kiểm tốn cơng ty nước cịn thấp thời gian thực hợp đồng kiểm toán yêu cầu từ phía nhiều khách hàng ngắn nên việc áp dụng qui trình kiểm tốn vào thực kiểm tốn khó khăn Điều ảnh hưởng khơng nhỏ đến việc nâng cao chất lượng hiệu kiểm tốn khả bỏ sót vấn đề trọng yếu gặp phải rủi ro kiểm tốn giảm uy tín cơng ty thực kiểm sốt chất lượng cơng ty kiểm toán Hơn nữa, vấn đề hợp tác với cơng ty kiểm tốn nước ngồi khả cung cấp dịch vụ cho loại hình khách thể kiểm tốn địi hỏi cơng ty kiểm tốn Việt Nam phải thiết lập qui trình kiểm tốn mang tính hội nhập, khoa học hiệu đồng thời phải áp dụng vào thực tiễn cơng việc b.Giải pháp: Để giải vấn đề này, AFC Sài Gịn cần có biện pháp để kiểm tốn viên phải áp dụng qui trình vào cơng việc kiểm tốn đặc biệt với cơng ty khách hàng lớn thực kiểm tốn theo qui trình phải bắt buộc Cơng ty có sách khuyến khích kiểm tốn viên thực kiểm tốn theo qui trình hay hợp tác với cơng ty kiểm tốn nước ngồi để học tập cách thức làm việc theo qui trình họ Đối với kiểm tốn TSCĐ, giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, kiểm toán viên phải lập qui trình kiểm tốn chi tiết TSCĐ khấu hao TSCĐ Chương trình phải lập riêng cho khách hàng lưu vào hồ sơ kiểm tốn khách hàng Khi thực kiểm toán, kiểm toán viên phải bám sát theo qui trình tham chiếu cơng việc làm, công việc bỏ qua hay không áp dụng phải ghi giải thích đầy đủ c.Điều kiện ứng dụng: Trong tương lai không xa, để nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp tăng cường uy tín Cơng ty thị trường kiểm tốn Việt Nam, AFC Sài Gịn dần thực kiểm tốn theo qui trình xây dựng Tuy nhiên, trước mắt, việc thực kiểm toán theo qui trình sử dơng với cơng ty khách hàng mà phía đồn kiểm tốn có đủ thời gian thực giảm bớt khối lượng công việc đối cho kiểm toán viên Kết luận Kiểm toán TSCĐ đóng vai trị quan trọng qui trình kiểm tốn Báo cáo tài cung cấp nhiều thơng tin quan trọng Báo cáo tài Việc lập kế hoạch kiểm toán cách hợp lý, việc thực kiểm toán cách khoa học từ phần hành kiểm tốn góp phần nâng cao hiệu kiểm toán, giảm bớt rủi ro kiểm toán từ tăng sức cạnh tranh cho Cơng ty Trên sở phương pháp luận kiểm toán trang bị thời gian học tập nghiên cứu Trường Đại học Kinh tế quốc dân qua thời gian thực tập Cơng ty kiểm tốn tư vấn tài kế tốn Sài Gịn, em có cách nhìn tồn diện qui trình kiểm tốn Báo cáo tài nói chung kiểm tốn TSCĐ nói riêng Từ thân rót học kinh nghiệm đưa đề xuất góp phần nhỏ bé vào việc hồn thiện qui trình kiểm tốn TSCĐ kiểm tốn Báo cáo tài AFC Sài Gịn Mặc dù có nỗ lực thân, kiến thức còng nh thời gian cịn hạn chế nên đề tài khơng tránh khỏi thiếu sót Vì vậy, em kính mong nhận bảo thầy cô giáo để em hồn thiện cơng tác học tập nghiên cứu sau Cuối cùng, em lần xin cám ơn bảo hướng dẫn tận tình thầy cơ, Ban giám đốc Cơng ty Kiểm tốn Tư vấn Tài Kế tốn Sài Gịn (AFC Sài Gịn) anh chị phòng nghiệp vụ Phụ lục số Chương trình kiểm tốn tài sản cố định AFC Sài Gịn BDO Năm tài CHƯƠNG TRÌNH KIỂM TỐN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH Khách hàng Người thực Người kiểm tra Ngày Ngày TÀI SẢN CỐ ĐỊNH Mục tiêu kiểm tốn C E A V Thủ tục phân tích 1.Giải thích thay đổi kiểm tra mối quan hệ bất thường khơng dự đốn trước sở so sánh năm với năm trước, với số liệu dự toán về: a Mua sắm TSCĐ theo loại; b Thanh lý TSCĐ theo loại, C c Chi phí khấu hao C d Kiểm tra cam kết vốn năm trước So sánh chi phí khấu hao với giá trị ghi C E A V sổ TSCĐ tổng số hay theo phân loại tài sản Kiểm tra chi phí khấu hao cách A V nhân nguyên giá bình quân phân loại tài sản với tỷ lệ khấu hao bình quân tương ứng So sánh thay đổi sản lượng với C E A V giá trị tăng thêm nhà xưởng máy móc Người thực Mã sè Dap Tham chiếu đến W/P Y- thoả mãn mục tiêu No- có tham chiếu giải thiết bị Kiểm tra tỷ lệ chi phí sửa chữa bảo dưỡng với: a Nguyên giá TSCĐ C E A b Doanh thu C E A C E A c Tổng chi phí Các thủ tục khác Đối chiếu khớp số dư đầu kỳ với số A liệu hồ sơ kiểm toán năm trước Thu thập bảng tổng hợp tài sản cố định gồm thông tin về: a Nguyên giá TSCĐ, giá trị đánh giá lại tài sản khấu hao luỹ kế tài sản cố định mang sang b TSCĐ tăng thêm C E A c TSCĐ lý C E A A V d Những tăng giảm chi phí khấu hao phân bổ A e Lãi lỗ lý TSCĐ Chọn mẫu nghiệp vụ tăng tài sản từ sổ chi tiết tài sản: a Kiểm tra tồn tài sản E b Đối chiếu khớp chi tiết danh sách tài sản E A với chứng từ gốc nguồn đầu tư tài sản c Kiểm tra việc tính tốn lãi phải trả A vốn hố d Kiểm tra xác số học Chọn mẫu nghiệp vụ lý tài sản: A a Kiểm tra chi tiết nghiệp vụ lý tài sản với chứng từ gốc C b Kiểm tra việc tính tốn lãi/lỗ lý A tài sản c Kiểm tra việc kết chuyển lãi/lỗ vào sổ A Chọn mẫu nghiệp vụ khấu hao tài sản: a Đối chiếu nguyên giá tính khấu hao với V hồ sơ tài sản b Kiểm xác số học số khấu A hao c Kiểm tra sách khấu hao đơn vị có quán với năm trước hợp lý số khấu hao so với (i) Giá trị phải thu hồi; A (ii) Thời gian khấu hao 10 Lập bảng điều giải sổ đăng ký TSCĐ (hoặc bảng kê TSCĐ) với sổ cái: a Truy ngược từ số tiền đến nguồn tài sản tương ứng C A b Kiểm tra xác số học A c Kiểm tra khoản mục bất thường C E có số phát sinh lớn 11 Chọn mẫu khoản mục tài sản sổ đăng ký TSCĐ: a Xác nhận tồn tài sản C b Đối chiếu với kết tính khấu hao c Xác định quyền sở hữu tài sản 12 Chọn mẫu tài sản trình tham E V gia quan sát kiểm kê TSCĐ a Truy tìm sổ đăng ký TSCĐ b Đối với TSCĐ kho chưa sử C dụng không hết công suất, kiểm tốn viên V kiểm tra tính đầy đủ khoản dự phòng giảm giá trị tài sản 13 Đối với nghiệp vụ đánh giá lại tài sản V cố định, kiểm toán viên kiểm tra vào tài liệu giải trình cho việc đánh giá lại TSCĐ 14 Kiểm tra tài sản có khả bị lỗi thời phải ghi giảm giá trị Xem xét V ảnh hưởng nhân tố thừa công suất, thay đổi kỹ thuật công nghệ kế hoạch đổi sản phẩm 15 Đối với tài sản mua dạng thuê mua a Kiểm tra việc hạch tốn đầy đủ chi A phí (ngoại trừ tiền lãi) việc ghi khoản nợ phải trả nhà cung cấp tưong ứng b Xác minh chi phí tiền lãi tính vào báo cáo kết hoạt động kinh doanh hàng năm dùa sở xác đáng 16 Đối với nghiệp vụ tăng tài sản A dạng thuê tài chính: a Kiểm tra việc ghi chép nguyên giá tài sản theo giá trị tính khoản tiền thuê tối thiểu phải trả A b Kiểm tra việc phân bổ hợp lý chi phí A V th tài vào kỳ kế tốn 17 Chọn mẫu tài sản thuê vốn hoá kỳ: a Kiểm tra chi tiết hợp đồng thuê tài sản E A hoạt động b Xác nhận chi tiết với bên cho thuê E A c Kiểm tra xác số học A E d Kiểm tra việc xử lý hợp đồng thuê 18 Xem xét việc phân loại hợp lý tài C sản thuê hoạt động có giá trị lớn 19 Kiểm tra đầy đủ khoản bảo hiểm tài sản 20 Lưu ý việc giao nhận tài sản hội viên hội đồng quản trị, bên hữu quan bên liên kết 21 Lưu ý việc thành viên hội đồng quản trị sử dụng tài sản đơn vị đặc biệt phương tiện vận tải 22 Chất vấn để xác định khoản cam kết, chấp tài sản cố định đơn vị Trình bày 23 Xem xét việc trình bày đầy đủ thơng tin cần thiết báo cáo kế toán DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO “Auditing – kiểm toán”, Alvin A.Arens, James K.Loebbecke, nhà xuất thống kê 1995 Hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam Nhà xuất tài chính, Hà Nội 9/1999, 2, 3, Kiểm toán – PTS Vương Đình Huệ, PTS Đào Xuân Tiên, nhà xuất tài Hà Nội Kiểm tốn nội bộ, Vũ Hữu Đức Trường đại học kinh tế TP Hồ Chí Minh Lý thuyết kiểm toán, GS TS Nguyễn Quang Quynh, trường đại học kinh tế quốc dân, nhà xuất tài 2003 Kiểm tốn tài chính, GS TS Nguyễn Quang Quynh, trường ĐH KTQD Hà Nội, nhà xuất tài 2003 Phân tích hoạt động kinh doanh, PGS Phạm Thị Gái, trường ĐH KTQD Hà Nội, nhà xuất thống kê Kế toán tài doanh nghiệp, TS Đặng Thị Loan, trường đại học kinh tế quốc dân Hà Nội, nhà xuất giáo dục Các tài liệu làm việc kiểm tốn viên cơng ty AFC Sài Gịn ... ty kiểm tốn tư vấn tài kế tốn Sài Gịn góp ý, giúp đỡ để chuyên đề thực tập em hồn thiện Em xin chân thành cảm ơn! Phần I: Lý luận chung quy trình kiểm toán tài sản cố định kiểm toán báo cáo tài. .. I: Lý luận chung quy trình kiểm tốn tài sản cố định kiểm tốn báo cáo tài Phần II: Thực trạng quy trình kiểm tốn tài sản cố định cơng ty kiểm tốn tư vấn tài kế tốn Sài Gịn Phần III: Bài học kinh... đoạn II Thực kiểm toán Thực kế hoạch kiểm toán Giai đoạn III Kết thúc kiểm toán Hoàn thành kiểm toán công bố báo cáo kiểm toán 1.2.2.1 Chun b kiểm toán Chuẩn bị kiểm toán giai đoạn kiểm toán nhằm