luận văn thạc sĩ Công tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do người dân tộc ít người gây án tại địa bàn tỉnh Điện Biên - Thực trạng và giải pháp

Công tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do người dân tộc ít người gây án tại địa bàn tỉnh Điện Biên - Thực trạng và giải pháp

Mục lục

Mở đầu Chơng 1

Nhận thức cơ bản về công tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án

1.1 Một số đặc điểm cơ bản của ngời dân tộc ít ngời ở Điện

Biên có liên quan đến công tác điều tra tội phạm tàng trữ,vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy

1.2 Nhận thức cơ bản về tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua

bán trái phép chất ma túy1.3 Nhận thức cơ bản về điều tra tội phạm tàng trữ, vận

chuyển, mua bán trái phép chất ma túy

Chơng 2

Thực trạng công tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án

2.1 Thực trạng tình hình tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua

bán trái phép các chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây

án tại địa bàn tỉnh Điện Biên2.2 Thực trạng hoạt động điều tra tội phạm tàng trữ, vận

chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ítngời gây án tại địa bàn tỉnh Điện Biên

Chơng 3

Những giải pháp nhàm nâng cao hiệu quả công tác

điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây

án tại địa bàn tỉnh Điện Biên

3.1 Dự báo tình hình tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán

trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án tại địabàn tỉnh Điện Biên trong những năm tới

3.2 Những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác điều

tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất

ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án tại địa bàn tỉnh ĐiệnBiên

Kết luận Danh mục tài liệu tham khảo

Mở đầu

1.Tính cấp thiết của đề tài

Từ lâu, ma túy đã trở thành hiểm họa của loài ngời Các hoạt động sảnxuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán, sử dụng trái phép chất ma túy, chất hớngthần đã làm ảnh hởng nghiêm trọng đến đến sức khỏe và hạnh phúc của conngời, cản trở sự phát triển lành mạnh đối với kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,

đe dọa sự ổn định về an ninh và chủ quyền của các quốc gia Các hoạt độngbuôn bán ma túy trái phép mang lại lợi nhuận rất cao, và tạo điều kiện cho các

tổ chức tội phạm xuyên quốc gia thâm nhập, làm ô nhiễm và phá hoại bộ máynhà nớc; làm phát sinh tội phạm, nó là con đờng chính lây lan HIV/AIDS Nhận thấy sự cần thiết phải huy động sức mạnh của các quốc gia cùng thamgia phòng, chống và kiểm soát ma túy, Liên hợp quốc đã ban hành 3 Công ớc(1961;1971 và 1988) để phòng, chống và kiểm soát ma túy

Nhận thấy sự cần thiết phải kịp thời đấu tranh ngăn chặn và kiểm soát

ma túy, ngay sau khi giành đợc độc lập, bên cạnh việc tập trung sức ngời, sứccủa kháng chiến chống thực dân Pháp, Chính phủ Việt Nam đã quan tâm đếnviệc ngăn chặn thuốc phiện Ngày 05/3/1952, Thủ tớng Chính phủ ban hànhNghị định số 150-TTg quy định việc xử lý đối với những hành vi vi phạm thể

lệ quản lý thuốc phiện Bộ luật Hình sự năm 1985 và nhất là Bộ luật Hình sựnăm 1999 của nớc ta, đã hình thành hệ thống các quy định tội phạm về ma túy.Ngày 09/12/2000, Quốc hội thông qua Luật Phòng, chống ma túy Ngày01/9/1997, Chủ tịch nớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký Quyết định

số 789/QĐ-CTN tham gia 3 Công ớc của Liên hợp quốc về kiểm soát ma túy.Ngày 28/5/1997, Thủ tớng Chính phủ ban hành Quyết định số 686/TTg thànhlập ủy ban quốc gia phòng, chống ma túy (nay là ủy ban quốc gia phòng,chống tệ nạn ma túy, mại dâm) Ngày 10/3/2005, Thủ tớng Chính phủ raQuyết định số 49/2005/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch tổng thể phòng, chống

ma túy đến năm 2010, với mục tiêu đến năm 2015 cơ bản thanh toán tệ nạn matúy trong cả nớc Tất cả các chủ trơng, chính sách và các văn bản quy phạmpháp luật này đã góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh phòng, chống ma túy

Từ năm 2002 đến nay LLCSND nhất là LLCSĐTTP về ma túy đã pháthiện, điều tra và triệt phá nhiều ổ nhóm, đờng dây và tổ chức tội phạm ma túy

có quy mô xuyên quốc gia và quốc tế, bắt giữ nhiều tên tội phạm đặc biệt nguyhiểm nh Trịnh Nguyên Thủy, Nguyễn Văn Cẩn, Nguyễn Văn Tám (TámPhong), Sùng Giống Sếnh góp phần làm ổn định tình hình an ninh tật tự, đemlại lòng tin cho nhân dân về công tác phòng, chống ma túy Kết quả điều tra tộiphạm ma túy phản ánh, hiện nay nguồn ma túy chủ yếu đợc thẩm lậu từ nớcngoài vào nớc ta bằng nhiều đờng khác nhau Phần lớn các vụ án ma túy đều

có sự tham gia của các đối tợng ngời dân tộc ít ngời (nh Sùng Giống Sếnh -dântộc Mông trong vụ Chu Văn Hiếu, giữ vai trò mua bán, vận chuyển ma túy từLào vào nớc ta; hoặc vụ Trịnh Nguyên Thủy - câu kết với Triệu Văn ấu dântộc Dao và nhiều đối tợng dân tộc Mông ở Mộc Châu - Sơn La gây án; vụNguyễn Văn Tám (Tám Phong) cùng nhiều đối tợng dân tộc Mông ở Na Ư-

Điện Biên gây án ) Trong các vụ án đó họ giữ vai trò tạo nguồn

Điện Biên là một tỉnh miền núi Tây Bắc của Tổ quốc, có đông đồngbào dân tộc ít ngời sinh sống Điện Biên luôn đợc xác định là tuyến, địa bàntrọng điểm về ma túy của cả nớc, vì Điện Biên có các yếu tố: địa bàn sản xuất

ma túy; tuyến thẩm lậu ma túy từ nớc ngoài vào; địa bàn trung chuyển và cũng

là địa bàn tiêu thụ lớn Từ năm 2002 đến tháng 6/2006, Cơ quan CSĐT nhất làPhòng CSĐTTP về ma túy Công an tỉnh Điện Biên phát hiện, điều tra làm rõnhiều ổ nhóm, đờng dây tội phạm ma túy có quy mô lớn về nhiều mặt nh các

đờng dây của Lý A Va; Lờng Văn Lợi; Lăng Văn Tôn; Trần Thị Nhàn; LờngThị Trởng chúng đã vận chuyển, mua bán hàng trăm kg ma túy các loại.Khảo sát, nghiên cứu hồ sơ các vụ án tội phạm ma túy tại Công an tỉnh ĐiệnBiên cho thấy: tình trạng ngời dân tộc ít ngời phạm tội chiếm tỷ lệ rất caotrong số các vụ án cũng nh đối tợng phạm tội đợc phát hiện hàng năm Mặc dùLLCSND Công an tỉnh Điện Biên luôn chủ động phòng ngừa và đấu tranhchống tội phạm ma túy Nhiều đờng dây, ổ nhóm tội phạm ma túy hoạt độngliên tỉnh, xuyên quốc gia, nhiều địa bàn nóng bỏng về ma túy đợc phát hiện,

điều tra và triệt phá, nhất là các địa bàn đồng bào dân tộc ít ngời sinh sống nhcác bản của xã Na Ư; bản Pa Xá - Lào; bản Nà Ngum nhng do đặc điểm địa

lý phức tạp, đối tợng phạm tội là ngời dân tộc ít ngời có những phong tục, tập

quán sống đặc thù làm cho công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tộiphạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong đồng bào dântộc ít ngời luôn gặp khó khăn Trong khi cha có lý luận chỉ dẫn cụ thể cũng

nh công tác tổng kết rút kinh nghiệm còn nhiều hạn chế làm cho công tácphòng, chống tội phạm ma túy trong đồng bào dân tộc ít ngời cha đạt hiệu quảcao

Từ những lý do nêu trên, tác giả lựa chọn đề tài "Công tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án tại địa bàn tỉnh Điện Biên - Thực trạng và giải pháp" để

nghiên cứu là vấn đề cần thiết

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Đấu tranh phòng, chống ma túy từ lâu đã mang tính toàn cầu cả mặt lýluận và thực tiễn Để tổng kết thực tiễn, bổ sung lý luận nhằm nâng cao hiệuquả công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm ma túy Thời gian qua đã

có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, nhiều luận án tiến sĩ, nhiều luận vănthạc sĩ luật học nghiên cứu tội phạm ma túy Nh tiến sĩ Trần Văn Luyện với đềtài: Phát hiện và điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất

ma túy của LLCSND; Thạc sĩ Lê Mộng Điệp với đề tài: Công tác phát hiện,

điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy có yếu

tố nớc ngoài của LLCSND; Thạc sĩ Trịnh Xuyên với đề tài: Điều tra tội phạmvận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trên tuyến biên giới Thanh Hóa -Hủa Phăn (nớc CHDCN Lào) của lực lợng CSĐT tội phạm ma túy Công antỉnh Thanh Hóa Tuy nhiên, các công trình này thờng đợc các tác giả nghiêncứu ở các cấp độ và phơng diện khác nhau nh: Tội phạm học; hình pháp họctrên phạm vi rộng Cũng có những đề tài chỉ nghiên cứu ở một số địa bàn nhất

định Vì vậy, việc áp dụng kết quả nghiên cứu vào từng địa phơng, từng đối ợng cha thật phù hợp Vì ngoài đặc điểm chung thì ở mỗi địa phơng, mỗi loại

t-đối tợng lại có những đặc điểm riêng nh địa lý, kinh tế, xã hội, tập quán, lốisống, phơng thức thủ đoạn phạm tội

Hơn nữa, Điện Biên là một địa bàn nóng bỏng, phức tạp về tội phạm

ma túy Nhất là tình trạng ngời dân tộc ít ngời phạm tội tàng trữ, vận chuyển,mua bán trái phép chất ma túy, nhng công tác tổng kết rút kinh nghiệm cha đ-

ợc tiến hành một cách đầy đủ, khoa học Vấn đề ngời dân tộc ít ngời phạm tộitàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy tại địa bàn tỉnh Điện Biên

là vấn đề rất đáng quan tâm nhng cha đợc nghiên cứu đầy đủ, toàn diện Vìvậy, việc nghiên cứu đề tài sẽ có ý nghĩa thiết thực trong công tác phòng,chống tội phạm ma túy

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là tổng kết thực tiễn công tác điều tratội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc

ít ngời gây án tại tỉnh Điện Biên Đánh giá những u điểm, những tồn tại, hạnchế và nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong công tác đấu tranh chốngtội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc

ít ngời gây án tại địa bàn tỉnh Điện Biên Đề xuất các giải pháp nhằm góp phầnnâng cao hiệu quả hoạt động điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bántrái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án tại địa bàn tỉnh Điện Biênnói riêng và toàn quốc nói chung

Nhiệm vụ nghiên cứu:

-Phân tích làm rõ đặc điểm pháp lý của tội tàng trữ, vận chuyển, muabán trái phép chất ma túy

-Phân tích làm sáng tỏ lý luận cơ bản về điều tra tội phạm tàng trữ, vậnchuyển, mua bán trái phép chất ma túy

-Làm rõ một số nhận thức cơ bản về dân tộc ít ngời và đặc điểm củangời dân tộc ít ngời ở tỉnh Điện Biên liên quan đến công tác điều tra tội phạmtàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma tuý

phạm-Khảo sát, phân tích khái quát tội phạm về ma túy nói chung, tộiphạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng tại địa bàntỉnh Điện Biên

- Khảo sát, phân tích đánh giá kết quả công tác điều tra tội phạm tàngtrữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây ántại địa bàn tỉnh Điện Biên Đánh giá u điểm, tồn tại hạn chế của công tác điềutra, rút ra nguyên nhân của những tồn tại hạn chế đó

- Đa ra dự báo tình hình tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán tráiphép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án trên địa bàn tỉnh Điện Biêntrong những năm tới.

- Xây dựng, đề xuất các giải pháp thiết thực góp phần nâng cao hiệuquả công tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất matúy trên địa bàn tỉnh ĐiệnBiên

4 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu

Đối tợng nghiên cứu là những vấn đề lý luận và thực tiễn của công tác

điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép các chất ma túy dongời dân tộc ít ngời gây án tại địa bàn tỉnh Điện Biên, và những yếu tố tựnhiên, xã hội ảnh hởng đến kết quả công tác điều tra

Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu kết quả tiến hành các biện phápnghiệp vụ điều tra trinh sát và điều tra theo luật tố tụng do lực lợng CSĐTTP

về ma túy Công an tỉnh Điện Biên thực hiện từ năm 2002 đến tháng 6 năm2006

5 Phơng pháp luận và phơng pháp nghiên cứu

Đề tài đợc nghiên cứu trên cơ sở phơng pháp luận Mác – Lêin; t tởng

Hồ Chí Minh; quan điểm, đờng lối của Đảng và ngành Công an về đấu tranhphòng, chống tội phạm ma túy

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả sử dụng những phơng phápnghiên cứu cụ thể nh: Khảo sát; tọa đàm chuyên gia; thống kê so sánh; phântích tổng hợp; khái quát hóa

6 ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Về mặt lý luận, luận văn là công trình chuyên khảo trong khoa họcpháp lý về điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất matúy do ngời dân tộc ít ngời gây án, góp phần bổ sung lý luận nhằm chỉ dẫncông tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy

do ngời dân tộc ít ngời gây án Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu của luậnvăn có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy và học tập trong các tr-

ờng CAND; bổ sung vào các phơng pháp, chiến thuật điều tra áp dụng vàothực tiễn đấu tranh chống tội phạm ma túy trong tình hình mới.

7 Những điểm mới trong kết quả nghiên cứu của luận văn

- Rút ra đặc điểm, nguyên nhân, điều kiện về vấn đề ngời dân tộc ít

ng-ời phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy

-Xây dựng phơng pháp, chiến thuật điều tra và đề ra biện pháp phòngngừa, đấu tranh ngăn chặn tình trạng ngời dân tộc ít ngời phạm tội ma túy

- Đa ra những chỉ dẫn để áp dụng vào thực tiễn tiến hành điều tra tộiphạm về ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án

8 Bố cục của luận văn

Luận văn gồm: Phần mở đầu; Phần nội dung gồm 3 chơng và các tiếttrong chơng; Kết luận đề tài và danh mục tài liệu tham khảo

Chơng 1 nhận thức cơ bản về công tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy

do ngời dân tộc ít ngời gây án

1.1 Một số đặc điểm cơ bản của ngời dân tộc ít ngời ở Điện Biên,

có liên quan đến công tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy

Nớc ta có 54 dân tộc anh em, trong đó dân tộc Kinh chiếm số đông nêngọi là dân tộc đa số; các dân tộc khác ít ngời hơn nên gọi là các dân tộc thiểu

số nay gọi là dân tộc ít ngời Các dân tộc anh em đều thống nhất một lòng,

đoàn kết xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bình đẳng, tơng trợ lẫn nhau cùng pháttriển

Theo Từ điển tiếng Việt xuất bản năm 2001 của nhà xuất bản Đà Nẵngthì "Dân tộc ít ngời (dân tộc thiểu số) là dân tộc chiếm số ít, so với dân tộcchiếm số đông nhất trong một nớc có nhiều dân tộc" Nh vậy, dân tộc ít ngời ở

đây đợc hiểu là các dân tộc không phải là dân tộc Kinh Điện Biên là một tỉnh

có 18 dân tộc khác nhau cùng sinh sống, trong đó dân tộc Thái là dân tộc đôngnhất chiếm 40%; Dân tộc Mông chiếm 30,9%; Dân tộc Kinh chiếm 20,5 %;Các dân tộc ít ngời khác chỉ chiếm 8,6% dân số toàn tỉnh Các dân tộc luônnêu cao tinh thần đoàn kết, không có tình trạng cỡng bức, kỳ thị, chia rẽ hoặc

đồng hóa, thôn tính giữa dân tộc đa số với dân tộc ít ngời Các dân tộc luôn

đ-ợc đảm bảo phát triển tự do mọi mặt nhằm nâng cao đời sống vật chất, vănhóa, tinh thần của dân tộc mình cũng nh toàn thể cộng đồng các dân tộc trên

địa bàn tỉnh nói riêng và cả nớc nói chung

ở một số vùng chỉ có một dân tộc c trú tơng đối tập trung nh dân tộcMông ở xã Na Ư - Điện Biên, Tỏa Tình, Tênh Phông - Tuần Giáo; dân tộc HàNhì ở xã Xín Thầu – Mờng Nhé Song, cũng nh trong cả nớc, các dân tộc ở

Điện Biên sống xen kẽ, không có " lãnh thổ " riêng biệt Ngời Thái và ngờiKinh phần lớn sống ở vùng thấp, vùng gần sông suối nơi có điều kiện sản xuấtlúa nớc thuận lợi Ngời Mông và các dân tộc khác chủ yếu sống ở vùng núi

cao, gắn liền với tập quán sản xuất trên nơng rẫy Tình trạng c trú phân tán,xen kẽ giữa các dân tộc là điều kiện để các dân tộc tăng cờng hiểu biết, hòahợp, giúp đỡ và xích lại gần nhau, tạo điều kiện thuận lợi cho sự giao lu vàphát triển kinh tế – văn hóa cũng nh tăng cờng an ninh, quốc phòng Địa bàn

c trú của các dân tộc ít ngời ở Điện Biên có vị trí chiến lợc quan trọng về kinh

tế, chính trị, môi trờng sinh thái, đặc biệt về quốc phòng và an ninh Các địabàn giáp biên giới, sự sinh sống của đồng bào đợc xem là "phên giậu" của Tổquốc để ngăn chặn tội phạm và các hành vi xâm nhập khác gây mất ổn địnhtình hình trong nớc

Địa bàn đồng bào dân tộc ít ngời sinh sống, gần khu vực Tam giácvàng - nơi xuất ma túy lớn của thế giới - thuận lợi cho tội phạm ma túy hoạt

động Bên cạnh đó, đồng bào các dân tộc ít ngời có phong tục trồng thuốcphiện Hiện vẫn còn nhiều đối tợng sống ở vùng sâu, vùng xa lén lút trồng (sảnxuất) để bán cho các đối tợng thu gom (trong nớc) ma túy

Tuy sống xen kẽ nhng mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hóa riêng, lâu

đời, phản ánh truyền thống, lịch sử và niềm tự hào của mỗi dân tộc Các dântộc có những phong tục, tập quán, tín ngỡng đợc hình thành từ lâu đời và đếnnay phần lớn vẫn đợc gìn giữ Tuy nhiên cũng có không ít những phong tục,tập quán mang tính hủ tục lạc hậu cha đợc xóa bỏ làm cản trở sự phát triển nóichung Đó là do phần lớn đồng bào dân tộc ít ngời vẫn còn nhiều hạn chế vềkiến thức văn hóa, khoa học hiện đại Nhiều vùng đồng bào vẫn tin có các lựclợng siêu nhiên ở trên trời thờng xuyên tác động vào đời sống con ngời Vìvậy, không ít đồng bào dân tộc ít ngời tin thần thánh, và các thuật mê tín, dị

đoan hơn các kiến giải khoa học về các sự việc, hiện tợng có ảnh hởng đếncuộc sống của đồng bào nh khám chữ bệnh, phát triển sản xuất Đây là tâm lý

mà kẻ xấu triệt để lợi dụng để tuyên truyền đạo trái phép và lợi dụng các tậptục nh "cài lá xanh, cấm cửa ngời lạ" để hoạt động phạm tội, gây rất nhiềukhó khăn cho LLCSĐTTP về ma túy nói riêng và lực lợng công an nói chung,tiếp cận để tiến hành các hoạt động nghiệp vụ cơ bản nhằm đấu tranh phòng,chống tội phạm có hiệu quả

Một nét đáng chú ý trong đời sống của một số dân tộc ít ngời là do tậpquán, lối sống dòng họ nên họ không có khái niệm lãnh thổ hành chính Vì

vậy, việc họ qua lại biên giới trái phép để thăm thân, gặp gỡ họ hàng họ cho làbình thờng Phần lớn các dân tộc ít ngời ở Điện Biên có họ hàng, dòng tộc sinhsống ở các nớc láng giềng Nhiều dân tộc còn tình trạng du canh, du c, hoặc didịch c trái phép, kể cả di c ra nớc ngoài với nhiều lý do khác nhau Tội phạm

ma túy không bỏ lỡ đặc điểm này để thuê mớn, lôi kéo một bộ phận đồng bàotham gia hoạt động phạm tội nh thuê vận chuyển qua biên giới, hoặc mua gom

ma túy (từ ngoài vào) qua mỗi lần qua lại thăm thân từ đó hình thành nênnhiều đờng dây, ổ nhóm tội phạm về ma túy trong khu vực sinh sống của đồngbào dân tộc thiểu số Đó cũng là những vấn đề khó khăn cho công tác quản lýnhân, hộ khẩu của các cấp các ngành và cũng nh công tác phát hiện điều tra tộiphạm

Trong những năm qua, tuy đợc sự đầu t đáng kể của nhà nớc cho chiếnlợc phát triển kinh tế – xã hội đối với Điện Biên nói chung và đồng bào cácdân tộc ít ngời ở Điện Biên nói riêng, nhng tình hình kinh tế - xã hội của ĐiệnBiên còn rất nhiều khó khăn, tỷ lệ đói nghèo trong nhân dân cha giảm đáng kể.Theo số liệu của Cục Thống kê tỉnh Điện Biên, thu nhập bình quân đầu ngờinăm 2005 của tỉnh mới đạt 257,79 USD/ngời, chỉ số này cha bằng một nửa chỉ

số thu nhập bình quân của cả nớc Kinh tế của đồng bào dân tộc ít ngời chaphát triển, sản xuất vẫn mang nặng tính tự cấp, tự túc Sản phẩm lao động cha

đủ trang trải đời sống hàng ngày của bà con Do kinh tế khó khăn cộng vớitrình độ dân trí kém phát triển, hiểu biết pháp luật thấp nên không ít đồng bàodân tộc ít ngời đã xem vận chuyển, mua bán ma túy nh một hoạt động kinh tế

Do vậy, trong những năm qua tình trạng đồng bào các dân tộc ít ngời phạm tội

về ma túy ở Điện Biên chiếm tỷ lệ lớn trong số tội phạm ma túy bị phát hiện,bắt giữ Nhiều nơi hình thành nên xã hoặc bản phạm tội về ma túy nh xã Na Ư

- Điện Biên; bản Nà Ngum - Thanh Yên; bản Na Hai - Sam Mứn Vì vậy, việcphát hiện điều tra tội phạm ma túy ở những địa bàn này cha có các giải phápmang tính khoa học, đồng bộ mà mới chỉ dừng lại ở mức độ giải quyết vụ việc

điều đó đã làm cản trở các mục tiêu phòng, chống ma túy đã đề ra

Mặc dù đợc nhà nớc quan tâm về các mặt nh y tế, giáo dục nhng thựcchất trình độ nhận thức của đồng bào các dân tộc ít ngời ở Điện Biên còn rấthạn chế Công tác chăm sóc y tế vẫn còn cha đầy đủ kịp thời do vậy nhận

thức của đồng bào về tác hại do tệ nạn ma túy gây ra cho xã hội cha đầy đủ.Khi trong nhà có ngời bị ốm đau, do kém hiểu biết, hoặc do không có thuốcmen chữa trị phần nhiều vẫn quen dùng ma túy để chữa bệnh Đây là thóiquen trong lối sống, sinh hoạt của đồng bào dân tộc ít ngời ở Điện Biên vàcũng là một trong những nguyên nhân làm cho tội phạm ma túy tồn tại và pháttriển (quan hệ cung - cầu).

Tuy nhiên, đồng bào các dân tộc ít ngời vốn có bản chất thật thà, sốngchân thật, thẳng thắn nên trong nhiều trờng hợp các đối tợng ngời dân tộc ítngời phạm tội do nhận thức sai lầm, hoặc do đợc thuê mớn thì khi bị phát hiện,bắt giữ họ đã thành khẩn khai báo tạo điều kiện cho lực lợng phòng, chống tộiphạm ma túy bắt giữ bọn chủ mu, cầm đầu Tuy nhiên số này rất ít

Nghiên cứu về đồng bào dân tộc ít ngời ở Điện Biên, rút ra một số đặc

điểm liên quan đến công tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bántrái phép chất ma túy, đó là:

- Có bản chất thật thà, ngay thẳng, đa số đồng bào vẫn tin tởng có thầnlinh, ma quỷ

- Phần lớn đồng bào dân tộc ít ngời sinh sống ở khu vực biên giới Việt– Lào; Việt – Trung của tỉnh Những nơi đây là những điểm nóng, những đờngdây hoạt động xuyên quốc gia của tội phạm vận chuyển, mua bán trái phépchất ma túy Địa bàn sinh sống của đồng bào thuận lợi cho tội phạm ma túyhoạt động

- Là địa bàn có nhiều dân tộc ít ngời khác nhau sinh sống, mỗi dân tộc

có bản sắc văn hóa riêng, họ sống rải rác, đan xen trong từng vùng Đờng sá đilại khó khăn, hệ thống thông tin, truyền thông phần lớn cha đợc cung cấp tớicác bản làng đồng bào dân tộc ít ngời Cơ sở hạ tầng yếu kém cũng nh một sốphong tục lạc hậu của đồng bào gây không ít khó khăn trong công tác phòng,chống tội phạm ma túy

- Trình độ nhận thức về mọi mặt của đồng bào dân tộc ít ngời ở ĐiệnBiên còn rất thấp, đời sống kinh tế khó khăn, tập quán lạc hậu trong sinh hoạt,sản xuất còn nặng nề Việc trồng cây thuốc phiện và sử dụng thuốc phiện tuy

đã đợc giải quyết nhng cha triệt để

- Nơng rẫy sản xuất cách xa bản làng Vì vậy đời sống lao động sảnxuất, sinh hoạt khác vùng đồng bằng Thông thờng đồng bào dân tộc ít ngờinơi đây đi làm rẫy về muộn, thậm chí đêm khuya, có khi nhiều ngày mới vềnhà hoặc có khi sinh hoạt trên nơng rẫy trong suốt vụ sản xuất.

- Do nhận thức hạn chế nên ý thức pháp luật và trách nhiệm công dâncha đợc đồng bào tôn trọng và thực hiện nghiêm túc

1.2 Nhận thức cơ bản về tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy

1.2.1 Khái niệm về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất

ma túy trong Bộ Luật hình sự Việt Nam

Bộ luật hình sự 1999 đã quy định: "Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bántrái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy " tại Điều 194, cụ thể là:

1 Ngời nào tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạtchất ma túy, thì bị phạt tù từ hai đến bảy năm

2 Phạm tội thuộc một trong các trờng hợp sau đây, thì bị phạt tù từ bảynăm đến mời lăm năm:

a) Có tổ chức;

b) Phạm tội nhiều lần;

c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

d) Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

đ) Vận chuyển, mua bán qua biên giới;

e) Sử dụng trẻ em vào việc phạm tội hoặc bán ma túy cho trẻ em;

g) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có trọng lợng từ nămtrăm gam đến dới một kilôgam;

h) Hêrôin hoặc côcain có trọng lợng từ năm gam đến dới ba mơi gam;i) Lá, hoa, quả cần sa hoặc lá cây côca có trọng lợng từ mời kilôgam

đến dới hai mơi lăm kilôgam;

k) Quả thuốc phiện khô có trọng lợng từ năm mơi kilôgam đến dới haitrăm kilôgam;

l) Quả thuốc phiện tơi có trọng lợng từ mời kilôgam đến dới năm mơikilôgam;

m) Các chất ma túy khác ở thể rắn có trọng lợng từ hai mơi gam đến

d-ới một trăm gam;

n) Các chất ma túy khác ở thể lỏng từ một trăm mililít đến dới hai trămnăm mơi mililít;

o) Có từ hai chất ma túy trở lên mà tổng số lợng của các chất đó tơng

đơng với số lợng chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm g đến

điểm n khoản 2 Điều này;

p) Tái phạm nguy hiểm

3 Phạm tội thuộc một trong các trờng hợp sau đây, thì bị phạt tù từ

m-ời lăm năm đến hai mơi năm:

a) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có trọng lợng từ mộtkilôgam đến dới năm kilôgam;

b) Hêrôin hoặc côcain có trọng lợng từ ba mơi gam đến dới một trămgam;

c) Lá, hoa, quả cây cần sa hoặc lá cây côca có trọng lợng từ hai mơilăm kilôgam đến dới bảy mơi lăm kilôgam;

d) Quả thuốc phiện khô có trọng lợng từ hai trăm kilôgam đến dới sáutrăm kilôgam;

đ) Quả thuốc phiện tơi có trọng lợng từ năm mơi kilôgam đến dới mộttrăm năm mơi kilôgam;

e) Các chất ma túy khác ở thể rắn có trọng lợng từ một trăm gam đếndới ba trăm gam;

g) Các chất ma túy khác ở thể lỏng từ hai trăm năm mơi mililít đến dớibảy trăm năm mơi mililít;

h) Có từ hai chất ma túy trở lên mà tổng số lợng của các chất đó tơng

đơng với số lợng chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm a đến

điểm g khoản 3 Điều này;

4 Phạm tội thuộc một trong các trờng hợp sau đây, thì bị phạt tù từ haimơi năm, tù chung thân hoặc tử hình:

a) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có trọng lợng từ nămkilôgam trở lên;

b) Hêrôin hoặc côcain có trọng lợng từ một trăm gam trở lên;

c) Lá, hoa, quả cây cần sa hoặc lá cây côca có trọng lợng từ bảy mơilăm kilôgam trở lên;

d) Quả thuốc phiện khô có trọng lợng từ sáu trăm kilôgam trở lên;

đ) Quả thuốc phiện tơi có trọng lợng từ một trăm năm mơi kilôgam trởlên;

e) Các chất ma túy khác ở thể rắn có trọng lợng từ ba trăm gam trở lên;g) Các chất ma túy khác ở thể lỏng từ bảy trăm năm mơi mililít trở lên;h) Có từ hai chất ma túy trở lên mà tổng số lợng của các chất đó tơng

đơng với số lợng chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm a đến

điểm g khoản 4 Điều này;

5 Ngời phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến nămtrăm triệu đồng, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản, cấm đảm nhiệm chức

vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm

1.2.2 Đặc trng pháp lý của tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy

- Khách thể của tội phạm: Khách thể của tội phạm tàng trữ, vậnchuyển, mua bán trái phép chất ma túy là vi phạm chế độ độc quyền và thốngnhất quản lý của Nhà nớc đối với chất ma túy

Đối tợng của tội phạm này là các chất ma túy và các tiền chất ma túy

đợc quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành

- Mặt khách quan của tội phạm:

+ Theo Từ điển tiếng Việt thì tàng trữ có nghĩa là cất giữ Nh vậy hành

vi tàng trữ trái phép chất ma túy là việc lu giữ, cất giấu ma túy ở một địa điểmnào đó có thể là nhà ở, công sở hoặc nơi nào đó trái pháp luật Thông thờnghành vi này đợc thực hiện một cách lén lút, ngời cất giấu không muốn cho ng-

ời khác thấy - biết việc làm của mình

Hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy là hành vi cất giữ bất hợp phápchất ma túy ở bất cứ nơi nào mà không nhằm mục đích mua bán, hay sản xuấttrái phép chất ma túy Đợc coi là tàng trữ trái phép khi hành vi cất giấu đợcthực hiện xong, không phụ thuộc thời gian dài hay ngắn Địa điểm và thời giantàng trữ không có ý nghĩa trong việc định tội danh và quyết định hình phạt

+ Hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy là hành vi đa chất ma túy

từ địa điểm này đến địa điểm khác một cách không hợp lệ Vận chuyển ma túy

có thể diễn ra bất cứ đâu nh vận chuyển trong nội địa, vận chuyển từ nớc ngoàivào nớc ta và ngợc lại, tùy thuộc vào mục đích của ngời vận chuyển Hành vivận chuyển trái phép chất ma túy chỉ có thể là hành động Vận chuyển tráiphép chất ma túy là hành vi đa trái phép chất ma túy từ nơi này đến nơi khác.Hành vi này có thể đợc thực hiện trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam, hoặc cóthể đợc thực hiện từ nớc ngoài và kết thúc ở Việt Nam, hoặc ngợc lại từ ViệtNam và kết thúc ở nớc ngoài Hành vi vận chuyển có thể đợc thực hiện bằngnhiều hình thức khác nhau nh đi bộ hoặc sử dụng các phơng tiện giao thông,cũng có thể gián tiếp gửi qua đờng bộ, đờng hàng không, đờng bu điện Hành

vi này đợc tiến hành lén lút và không đợc sự đồng ý (cho phép) của các cơquan có thẩm quyền của nhà nớc Ngời vận chuyển có thể cho ma túy vàotrong ngời nh quần áo đang mặc, hành lý t trang mang theo, hoặc có thể bọckín nuốt vào bụng, hoặc nhét vào các lỗ tự nhiên trên cơ thể Việc vận chuyểntrên quãng đờng dài hay ngắn, vận chuyển với thời gian bao lâu không ảnh h-ởng đến việc định tội danh cũng nh hình phạt Ngời vận chuyển thuê chất matúy cho ngời khác mà không nhằm mục đích mua bán thì hành vi của ngời đócũng là hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy

+ Mua bán trái phép chất ma túy là hành vi trao đổi trái phép chất matúy dới các hình thức khác nhau, là hành vi phạm tội nguy hiểm, phức tạp nhấttrong bốn hành vi quy định trong điều 194 Tính nguy hiểm của nó đợc thể

hiện bằng việc thu siêu lợi nhuận của ngời mua bán, từ đó kích thích lòng thamlàm cho nhiều ngời nảy sinh ý định phạm tội Trái phép nghĩa là trái với phápluật, những quy định đợc cấp thẩm quyền cho phép, phân biệt với những hoạt

động đợc phép để phục vụ các ngành kinh tế của mỗi quốc gia Hành vi muabán trái phép chất ma túy là hành vi trao đổi chất ma túy dới bất kỳ hình thứcnào Hành vi mua bán cũng đợc thực hiện dới nhiều hình thức khác nhau nhmua bán theo nghĩa thông thờng, hoặc trao đổi, hoặc thanh toán bằng chất matúy Ngời giúp tàng trữ, hoặc giúp vận chuyển trái phép chất ma túy, mà biếtmục đích để mua bán thì các hành vi đó cũng đợc kết luận đồng phạm hành vimua bán

Nh vậy, tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là hành

vi cất giấu, dịch chuyển, trao đổi các chất kích thích gây nghiện, chất hớng thần, tiền chất ma túy đợc quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành mà không có sự đồng ý của các cơ quan nhà nớc có thẩm quyền, nhằm các mục đích khác nhau, gây ảnh hởng xấu đến an ninh trật tự của xã hội.

- Mặt chủ quan của tội phạm: Lỗi của ngời phạm tội là lỗi cố ý trựctiếp

- Chủ thể của tội phạm: Chủ thể của tội phạm này là ngời có năng lựctrách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật định

1.3 Nhận thức chung về hoạt động điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án

1.3.1 Khái niệm hoạt động điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy

Công tác điều tra tội phạm bao gồm hoạt động phát hiện tội phạm vàhoạt động điều tra vụ án hình sự Phát hiện tội phạm là quá trình lực lợngCSND tiến hành các biện pháp công khai, bí mật theo quy định của pháp luậtnhằm tìm kiếm, thu thập thông tin, tài liệu phản ánh về sự việc, hiện tợng hoặcnhững đối tợng có liên quan đến tội phạm Xác định có dấu hiệu của tội phạmhay không, căn cứ để khởi tố vụ án và tiến hành các hoạt động điều tra theoquy định của pháp luật

Do đó, hoạt động điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán tráiphép chất ma túy gồm: hoạt động điều tra trinh sát và hoạt động điều tra theoluật tố tụng hình sự.

Điều tra trinh sát là hoạt động điều tra đợc tiến hành thông qua việc ápdụng các biện pháp trinh sát nh nội tuyến; ngoại tuyến; xây dựng và sử dụng

đặc tình, cơ sở bí mật

Điều tra theo luật tố tụng hình sự là hoạt động điều tra của cơ quan

điều tra và những cơ quan khác đợc giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động

điều tra, tiến hành các biện pháp điều tra theo quy định của pháp luật nhằmphát hiện, thu thập các tài liệu, chứng cứ để xác định tội phạm và ngời phạmtội theo trình tự và thủ tục quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và Pháp lệnh

tổ chức điều tra hình sự

Nh vậy, điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép

chất ma túy là quá trình cơ quan điều tra tiến hành các biện pháp, các chiến thuật nghiệp vụ và các biện pháp điều tra theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, nhằm tìm kiếm, thu thập tin tức, tài liệu, chứng cứ chứng minh tội phạm và ngời phạm tội, làm cơ sở cho hoạt động truy tố, xét xử ngời phạm tội trớc pháp luật.

Hoạt động phát hiện tội phạm và điều tra vụ án là hai hoạt động cóquan hệ chặt chẽ trong phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm nói chung vàtội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma tuý nói riêng (mốiquan hệ này sẽ đợc làm rõ ở phần sau luận văn)

- Hoạt động điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phépcác chất ma túy hiện nay đợc chia làm hai bộ phận:

+ Hoạt động điều tra trinh sát: là hoạt động điều tra đợc tiến hànhthông qua công tác nghiệp vụ cơ bản của LLCSND nh: trinh sát nội tuyến,trinh sát ngoại tuyến, xây dựng và sử dụng đặc tình, cơ sở bí mật, đấu tranhchuyên án, các biện pháp trinh sát kỹ thuật hỗ trợ để thu thập tài liệu về hoạt

động của tội phạm, phát hiện tội phạm Các thông tin, tài liệu thu thập từ cácbiện pháp điều tra trinh sát cha đảm bảo giá trị chứng minh tội phạm Vì vậy,

để nó trở thành chứng cứ nhất thiết các tài liệu đó phải đợc chuyển hóa bằngcác biện pháp phù hợp.

+ Hoạt động điều tra theo luật tố tụng hình sự: là hoạt động điều tracủa cơ quan điều tra và các cơ quan khác đợc tiến hành một số hoạt động điềutra tiến hành các biện pháp điều tra theo quy định của pháp luật nhằm pháthiện, thu thập các tài liệu, chứng cứ để xác định tội phạm và ngời phạm tộitheo trình tự và thủ tục đợc Bộ luật tố tụng hình sự và Pháp lệnh tổ chức điềutra hình sự quy định Ngoài ra, trong quá trình điều tra theo tố tụng hình sự,

điều tra viên còn thu thập đợc các tài liệu phản ánh hoạt động tội phạm Tuynhiên, các tài liệu này cha có đủ các thuộc tính chứng cứ Vì vậy, các tài liệunày đợc làm cơ sở để tiến hành các biện pháp điều tra trinh sát nhằm phát hiệntội phạm ẩn và điều tra mở rộng

Vụ án chỉ có thể đợc đa ra xét xử khi các hoạt động thu thập chứng cứ

đảm bảo đúng trình tự, thủ tục do pháp luật tố tụng hình sự quy định

1.3.2 Nội dung, biện pháp công tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án

- Hoạt động phát hiện tội phạm: Hoạt động phát hiện tội phạm tàng trữ,vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án làquá trình lực lợng CSND tiến hành các biện nghiệp vụ công khai, bí mật theoquy định của pháp luật nhằm tìm kiếm, thu thập thông tin, tài liệu phản ánh về

sự việc, hiện tợng hoặc những đối tợng liên quan đến tội phạm, xác định códấu hiệu tội phạm hay không là căn cứ để khởi tố vụ án và tiến hành các hoạt

động điều tra theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự

- Hoạt động chứng minh tội phạm và ngời phạm tội là làm rõ nhữngvấn đề cần chứng minh trong vụ án:

Những quy định tại Điều 63 BLTTHS là những vấn đề pháp luật bắtbuộc các cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh trong quá trình điều tra,truy tố, xét xử vụ án hình sự

Cơ sở lý luận để đề ra nội dung những vấn đề cần phải chứng minhtrong các vụ án ma túy nói chung và các vụ án tàng trữ, vận chuyển, mua bántrái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án nói riêng là những quy

luật hình thành thông tin về thủ phạm và vụ án, đợc phản ánh ở môi trờng vậtchất trong quá trình thực hiện tội phạm, mà cơ quan điều tra có thể thu thập đ -ợc.

Trong quá trình điều tra vụ án tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phépchất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án, cơ quan điều tra cần phải quán triệt

đầy đủ những vấn đề cần phải chứng minh quy định tại Điều 63 - BLTTHS vàcăn cứ vào các dấu hiệu pháp lý đặc trng của tội phạm tàng trữ, vận chuyển,mua bán trái phép chất ma túy quy định tại Điều 194 - BLHS Đó là các nộidung:

- Có hành vi phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất matúy xẩy ra hay không? Thời gian xảy ra vụ án? Xảy ra ở đâu?

+ Các thông tin về điều kiện sống của ngời phạm tội: Mức độ thu nhập,

điều kiện, nơi làm việc, những thông tin về hoàn cảnh gia đình đây là nhữngthông tin góp phần làm rõ nguyên nhân và điều kiện phạm tội

+ Những thông tin về đặc điểm tâm lý, thể chất của ngời phạm tội: Cóhay không năng lực trách nhiệm hình sự của ngời phạm tội Động cơ, mục đíchphạm tội là gì? Phạm tội có tổ chức hay không? Nếu có thì vai trò, vị trí củatừng đối tợng trong tổ chức nh thế nào?

+ Thông tin về lối sống và các mối quan hệ xã hội của ngời phạm tội.+ Các thông tin về phẩm chất riêng và cá tính của ngời phạm tội

- Phơng thức, thủ đoạn thực hiện tội phạm; công cụ, phơng tiện đợc sửdụng để gây án?

- Chất ma túy, thủ đoạn cất giấu?

- Những tài sản, tiền và những giá trị vật chất khác do phạm tội mà cóhiện đang đợc cất giấu ở đâu?

- Các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của ngời phạmtội

- Tính chất và mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra

Trong thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử tội phạm ma túy nói chung vàtội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy nói riêng, cóquan điểm cho rằng đối với loại tội phạm này thì cơ quan điều tra phải thu đợcvật chứng là ma túy thì mới xét xử đợc, điều này làm hạn chế khả năng mởrộng vụ án Điều 64 - BLTTHS quy định chứng cứ đợc xác định bằng:

a) Vật chứng;

b) Lời khai của ngời làm chứng, ngời bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơndân sự, ngời có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, ngời bị bắt, ngời bịtạm giữ, bị can, bị cáo;

c) Kết luận giám định;

d) Biên bản về hoạt động điều tra, xét xử và các tài liệu, đồ vật khác.Vì vậy, về phơng diện lý luận và pháp lý, ma túy là vật chứng và là mộttrong những nguồn chứng cứ để chứng minh tội phạm Để chứng minh cáchành vi phạm tội về ma túy có thể dùng chứng cứ từ những nguồn khác nhau,nhng chứng cứ phải bảo đảm tính xác thực, hợp pháp và liên quan đến vụ án.Những vấn đề cần phải chứng minh trong quá trình điều tra là từ những vấn đềcơ bản, khái quát đến chi tiết, đầy đủ từ những vấn đề có tính định hớng đếnnhững vấn đề cụ thể Thực chất đó là quá trình thu thập tài liệu, chứng cứ đểlàm rõ các giả thuyết nghiệp vụ, các kế hoạch điều tra nhằm làm rõ vụ án Vìvậy, trong từng vụ án cụ thể, điều tra viên phải vận dụng linh hoạt nội dungnhững vấn đề cần chứng minh nhằm làm rõ tội phạm Đối tợng là ai, quốc tịch,dân tộc nào, hiện đang sinh sống, c trú ở đâu Làm rõ những vấn đề này sẽ tạo

điều kiện thuận lợi cho việc điều tra, truy tố, xét xử đợc khách quan, đúng

ng-ời, đúng tội, đúng pháp luật Đồng thời giúp làm rõ các nguyên nhân, điều kiện

ngời dân tộc ít ngời phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất matúy để đa ra biện pháp phòng ngừa điều tra có hiệu quả.

1.3.2.1 Tổ chức các biện pháp nghiệp vụ để phát hiện và tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án

Đặc điểm chung của tội phạm ma túy là hoạt động kín đáo, bí mật Do

đó, việc tổ chức phát hiện thông tin ban đầu đối với tội phạm tàng trữ, vậnchuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án có ýnghĩa quan trọng đối với toàn bộ quá trình điều tra vụ án Vì vậy, cần phát huysức mạnh tổng hợp của tất cả các lực lợng, phơng tiện, biện pháp nghiệp vụnhằm phát hiện nhanh nhất, chính xác nhất các đối tợng, các tổ chức, ổ nhómtội phạm và hoạt động phạm tội của chúng

Thông tin ban đầu về các vụ phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bántrái phép chất ma túy thờng có thể là tin tức về những dấu hiệu hoạt động cónghi vấn của những đối tợng đang trong diện su tra, hiềm nghi về ma túy; hoặc

có thể là thông tin về sự xuất hiện của một đối tợng mới (lạ) có nghi vấn vềhoạt động phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy Từ

đó có cơ sở để nghi vấn về một đối tợng, một tổ chức, một đờng dây phạm tộimua bán trái phép chất ma túy

Tin ban đầu về tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất

ma túy đợc thu nhận từ nhiều nguồn khác nhau có thể qua biện pháp công khai

từ kết quả của phong trào quần chúng tham gia phát hiện tội phạm; Thông quacông tác quản lý hành chính về trật tự an toàn xã hội, tuần tra kiểm soát đểphát hiện; Thông qua hoạt động nghiệp vụ của LLCSĐTTP về ma túy, cũng cókhi lại do chính đối tợng phạm tội ma túy cung cấp Có nhiều động cơ khácnhau thúc đẩy loại đối tợng này cung cấp tin tội phạm ma túy cho cơ quan điềutra, có thể do bị đe dọa, có thể do muốn triệt hạ đối thủ, cũng có thể do đối t -ợng tự thú

Tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy hoạt

động với những thủ đoạn rất tinh vi và xảo quyệt Tuy nhiên, dù tinh vi xảoquyệt đến đâu thì trong quá trình thực hiện tội phạm chúng không tránh khỏi

việc để lại dấu vết, những bộc lộ nhất định nh bất minh về kinh tế, bất minh vềhành vi, sinh hoạt trái quy luật chung của cộng đồng dân c trong khu vực, cócác mối quan hệ không rõ ràng, đáng nghi vấn Sự bộc lộ đó phản ánh quyluật của tội phạm ma túy nói chung và tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bántrái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án nói riêng Đây là cơ sở đểcơ quan Công an nói chung và LLCSĐTTP về ma túy nói riêng, có đợc nhữngthông tin phản ánh để phát hiện tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán tráiphép chất ma túy do đối tợng là ngời dân tộc ít ngời gây án.

Hoạt động điều tra đối với các đối tợng ngời dân tộc ít ngời phạm tộitàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy thờng đợc bắt đầu và dựatrên cơ sở những tin tức, tài liệu phản ánh về hoạt động phạm tội của chúng.Những thông tin này rất phong phú, đa dạng, có từ nhiều nguồn khác nhau cảcông khai và bí mật, và thờng gồm các nguồn sau:

- Thông tin về tội phạm ma túy do nhân dân, các cơ quan nhà nớc, tổchức xã hội cung cấp Nó có thể đợc phản ánh và thu nhận trực tiếp hoặcgián tiếp

- Thông tin thu nhận từ các biện pháp trinh sát hoặc mạng lới bí mậtcủa lực lợng Công an cung cấp

- Những tin tức, tài liệu đợc sàng lọc, phát hiện từ công tác điều tra cơbản, công tác su tra về đối tợng ma túy

- Thông tin do các lực lợng nghiệp vụ trong ngành cung cấp

- Tài liệu từ hồ sơ lu trữ

- Tài liệu từ Cảnh sát các nớc qua Văn phòng Interpol Việt Nam

- Thông tin do các đối tợng phạm tội ra tự thú, đầu thú khai báo, tố giáccủa đồng bọn Nội dung thông tin phản ánh cũng rất đa dạng, mức độ tin cậy,

độ chính xác của thông tin phụ thuộc nhiều vào khả năng nhận thức và phản

ánh của ngời cung cấp thông tin

Thông tin phản ánh về hoạt động của các đối tợng ngời dân tộc ít ngờiphạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái chất ma túy phát hiện, thu nhận đ-

ợc có thể bằng hình thức trực tiếp hay gián tiếp, nhng dù trong trờng hợp nào,

cán bộ tiếp nhận thông tin cũng cần phải thực hiện đúng các quy định về tiếpnhận và xử lý thông tin của ngành

Tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngờidân tộc ít ngời gây án cũng có đặc điểm chung đó là thờng hình thành ổ nhóm,

tổ chức đờng dây, hoạt động trên quy mô lớn, liên quan đến nhiều địa bàn, cónhiều đối tợng tham gia, thủ đoạn hoạt động phạm tội và che giấu tội phạm đ-

ợc thực hiện rất tinh vi, xảo quyệt và bí mật Vì vậy, LLCSĐTTP về ma túy cần

áp dụng những biện pháp điều tra đặc thù mới có thể làm rõ hành vi phạm tộicủa từng đối tợng Một trong những hình thức điều tra có hiệu quả là công tácxác lập và đấu tranh chuyên án trinh sát Khi chuyên án trinh sát đợc xác lập,chúng ta cần tập trung lực lợng, phơng tiện hỗ trợ và sử dụng tổng hợp các biệnpháp nhằm đấu tranh chuyên án có hiệu quả để thu thập các tài liệu, chứng cứ,bắt quả tang đối tợng phạm tội, bóc gỡ các đờng dây, ổ nhóm tội phạm ma túy,lập hồ sơ đa ngời phạm tội ra xử lý trớc pháp luật

1.3.2.2 Phơng pháp điều tra xác minh, thu thập các thông tin, tài liệu

về tội phạm tàng trữ, vận chuyển,mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án

- Trinh sát xác minh: là một trong những hoạt động phổ biến trong điềutra tội phạm nói chung, và trong chuyên án trinh sát điều tra tội phạm tàng trữ,vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do đối tợng là ngời dân tộc ít ngờigây án nói riêng Trong quá trình làm rõ đối tợng hiềm nghi hoặc trong đấutranh chuyên án, hoạt động trinh sát xác minh có nhiệm vụ:

+ Thu thập, xác minh tất cả những thông tin có liên quan đến đối tợngnh: nhân thân, lai lịch, tiền án, tiền sự, quan hệ xã hội, kinh tế, đặc điểm tâm lýcá nhân, thói quen trong sinh hoạt

+ Thu thập, xác minh các tài liệu dùng làm căn cứ tiến hành các hoạt

động điều tra, lựa chọn phơng pháp đấu tranh trinh sát và tổ chức đặc tìnhtrong chuyên án

+ Thu thập, xác minh những thông tin phản ánh về hoạt động phạm tộicủa các đối tợng trong đờng dây, ổ nhóm tội phạm

+ Xác minh các thông tin, tài liệu do các hoạt động nghiệp vụ khácnhau cung cấp nh: các thông tin, tài liệu do trinh sát ngoại tuyến, trinh sát nộituyến, mạng lới bí mật hoặc từ việc sử dụng các biện pháp nghiệp vụ 2; nghiệp

vụ 3; nghiệp vụ 4

- Hoạt động theo dõi, giám sát đối tợng (trinh sát ngoại tuyến): Cũng làmột hoạt động nghiệp vụ trinh sát, đợc LLCSĐTTP về ma túy phối hợp thựchiện phổ biến trong các chuyên án trinh sát nhằm khám phá tội phạm tàng trữ,vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do đối tợng ngời dân tộc ít ngờigây án Thông thờng, hoạt động theo dõi, giám sát đối tợng trong chuyên án docán bộ trinh sát tham gia chuyên án thực hiện Trờng hợp cần thiết có sự giúp

đỡ của lực lợng ngoại tuyến chuyên trách trong một khoảng thời gian nhất

định (đối với những chuyên án có nhiều đối tợng, cần theo dõi, giám sát thờigian dài, địa bàn rộng, liên quan đến nhiều tỉnh, thành phố) Tùy từng chuyên

án cụ thể, hoạt động theo dõi, giám sát đợc thực hiện nhằm giải quyết nhữngnhiệm vụ cụ thể:

+ Theo dõi, giám sát đối tợng và quan hệ của chúng để phát hiện hếtcác đối tợng có liên quan đến hoạt động của ổ nhóm, tổ chức đờng dây tộiphạm ma túy

+ Thông qua việc theo dõi, giám sát giúp ta nắm vững quy luật, phơngthức, thủ đoạn hoạt động trong quá trình thực hiện tội phạm cũng nh quy luật

đi lại, sinh hoạt của đối tợng, để phục vụ cho việc triển khai các hoạt động bắt,khám xét khi phá án

+ Ngăn chặn hành vi phạm tội hoặc những hành vi, những biểu hiệntiêu cực khác của đối tợng chuyên án

+ Thu thập thông tin, tài liệu để xây dựng đặc tình, kiểm tra hoạt độngcủa đặc tình và bảo vệ họ trong khi tiếp xúc với đối tợng nguy hiểm hoặc thựchiện những nhiệm vụ quan trọng khác

+ Tham gia thực hiện kế hoạch trinh sát phối hợp để giám sát chặt chẽ

đối tợng phục vụ cho việc bắt giữ khi phá án

+ Hỗ trợ, bảo vệ trinh sát nội tuyến

+ Thu thập thông tin, tài liệu phục vụ cho công tác điều tra vụ án saunày nh hỏi cung, khám xét

- Trinh sát nội tuyến: Đây là hoạt động nghiệp vụ do cán bộ trinh sátthực hiện bằng cách trinh sát ngụy trang tiếp cận đối tợng trong ổ nhóm, tổchức, đờng dây tội phạm ma túy Hoạt động trinh sát nội tuyến nhằm mục

đích:

+ Trực tiếp quan sát, tìm kiếm thu thập những thông tin, tài liệu, đặcbiệt là vật chứng nh: Chất ma túy, các dấu vết, phơng tiện, đồ vật, tài sản liênquan đến các hoạt động phạm tội về ma túy

+ Giải quyết có hiệu quả những nhiệm vụ và mục tiêu đã đợc xác địnhtrong chuyên án trinh sát

Việc trinh sát nội tuyến đi sâu vào tổ chức, đờng dây tội phạm bằngcách nào, tiếp cận đối tợng nào, điều tra xác minh vấn đề gì còn tùy thuộc vàoyêu cầu điều tra đối với từng chuyên án trinh sát và đối tợng cụ thể

Thực tiễn cho thấy, đối tợng hoạt động trong các ổ nhóm, tổ chức đờngdây tội phạm về ma túy thờng rất cảnh giác và hay nghi ngờ Vì vậy, hoạt độngtrinh sát nội tuyến không nên kéo dài, mà chỉ nên sử dụng vào từng việc, từngthời điểm Việc tổ chức trinh sát nội tuyến cần phải đợc chuẩn bị, tính toán kỹlỡng và nên sử dụng chéo giữa các đơn vị để tránh bị lộ

- Xây dựng và sử dụng đặc tình: Hoạt động của các đối tợng ngời dântộc ít ngời phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy thờngtheo đờng dây, ổ nhóm có sự cấu kết chặt chẽ, hoạt động hết sức tinh vi, bí mật

và xảo quyệt tạo thành một chu trình khép kín từ việc tổ chức nguồn hàng, cấtgiấu, vận chuyển và tiêu thụ Trong quá trình thực hiện tội phạm, chúng dùngnhiều thủ đoạn để đối phó với hoạt động điều tra, phát hiện của cơ quan chứcnăng Vì vậy, việc xây dựng và sử dụng đặc tình để tiếp cận đối tợng, thu thậpthông tin về đối tợng và thực hiện nhiệm vụ điều tra trong chuyên án có ýnghĩa hết sức quan trọng Đặc điểm hoạt động của tội phạm tàng trữ, vậnchuyển, mua bán trái phép chất ma túy thờng chỉ hoạt động với những đối tợng

đã có những mối quan hệ nhất định với nhau, kiểm tra kỹ càng ngời lạ trớc khihành động phạm tội; tội phạm đợc thực hiện theo nhiều công đoạn khác nhau

nh gom hàng, vận chuyển, trao đổi, thanh toán tiền chúng luôn đề cao cảnhgiác Vì vậy, tội phạm ma túy thờng hoạt động theo đờng dây, ổ nhóm, hoạt

động khép kín có tổ chức chặt chẽ, nhiều đờng dây, ổ nhóm đợc tổ chức mangtính chất họ hàng, dòng tộc, gia đình nhằm mục đích đảm bảo không bị pháthiện Do đó, khi xây dựng và sử dụng đặc tình để tiếp cận các đối tợng trongcác đờng dây, ổ nhóm tội phạm ma túy, yêu cầu trinh sát phải tính toán kỹcàng, thận trọng trong tuyển chọn đối tợng để xây dựng đặc tình, có nh vậymới có thể đạt đợc các yêu cầu đề ra

Khi khống chế đối tợng trong vụ án để xây dựng đặc tình, cán bộ trinhsát phải nghiên cứu kỹ đối tợng định khống chế, đó phải là các đối tợng khônggiữ vai trò chủ mu, cầm đầu, thủ ác nhng có khả năng trinh sát, trung thành,

đảm bảo yêu cầu bí mật Khi có đủ các thông tin phản ánh về đối tợng, các tàiliệu chứng cứ để khống chế đối tợng thì tiến hành bắt bí mật, hoặc ngụy trangdới các hình thức khác nhau Sau khi bắt phải nhanh chóng điều tra khai thácbuộc đối tợng nhận hoặc chứng minh hành vi phạm tội của đối tợng, từ đótrinh sát tiến hành cảm hóa kết hợp với giáo dục, khống chế để đối tợng thay

đổi t tởng, nhận rõ sai lầm của bản thân và cam kết hợp tác để lập công chuộctội Đồng thời, quá trình điều tra có thể nghiên cứu mạng lới đặc tình sẵn có,hoặc những ngời có đủ phẩm chất và năng lực để xây dựng làm đặc tình để

đánh vào chuyên án, thực hiện các nhiệm vụ của chuyên án

Sau khi lựa chọn, trinh sát phải thực hiện đúng các quy định về xâydựng và sử dụng đặc tình Giao nhiệm vụ, hớng dẫn cho đặc tình cách thức tiếpcận tội phạm, cách thức thu thập thông tin, tài liệu và cách báo cáo thông tin.Trong mọi trờng hợp tuyệt đối không để đặc tình kích động đối tợng hoặc tựmình thực hiện các hành vi phạm tội, phải có kế hoạch để đặc tình ngăn chặntội phạm và trong những điều kiện nhất định có thể tác động để các đối tợng

đầu thú, chấm dứt hành động gây án

Khi xây dựng và sử dụng đặc tình trong các chuyên án đấu tranh tộiphạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy, trinh sát cần chú ý:

+ Đặc tình phải là ngời có điều kiện khai thác, thu thập các thông tin về

đối tợng chuyên án, có hiểu biết về ma túy, và các thông tin liên quan đến việcmua bán ma túy nh ma túy loại gì, giá cả, địa bàn trao đổi

+ Cần phải trang bị cho đặc tình một số thông tin cần thiết nh giá cả,cách xem và thử ma túy Luôn giữ thái độ điềm tĩnh trong mọi tình huống.Phải có cách từ chối nếu đối tợng yêu cầu đặc tình vận chuyển hoặc cất giấu

ma túy

+ Đa đặc tình vào và rút ra khỏi chuyên án phải có kế hoạch chi tiết cụthể, phải có các tình huống giả định để đề phòng nhằm bảo vệ đặc tình Cáchoạt động của đặc tình trong chuyên án phải làm cho đối tợng tin tởng rằng

đặc tình cũng là một thành viên trong đờng dây, ổ nhóm tội phạm, việc tộiphạm bị phát hiện, bắt giữ là do các lý do khác không xuất phát từ đặc tình

+ Xây dựng và sử dụng đặc tình phải đảm bảo phù hợp, có hiệu quảcho từng chuyên án cụ thể Thực tế hiện nay cho thấy, do nhiều lý do khácnhau nên việc tuyển chọn và xây dựng đặc tình sử dụng trong các chuyên án

đấu tranh chống tội phạm ma túy rất khó khăn Vì vậy, trinh sát thờng sử dụng

đặc tình cho nhiều chuyên án khác nhau Việc sử dụng này tuy có thuận lợinhng cũng có không ít bất lợi đó là dễ bị lộ, hoặc đặc tình dùng thông tin giảcung cấp cho trinh sát, hoặc lợi dụng mối quan hệ để phạm pháp

Xây dựng, sử dụng đặc tình để thực hiện nhiệm vụ điều tra trong cácchuyên án trinh sát đấu tranh chống tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bántrái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án là vấn đề hết sức khó khăn

và phức tạp ngoài những yêu cầu chung, đòi hỏi đặc tình phải biết tiếng dântộc, am hiểu phong tục, tập quán, sinh hoạt của đồng bào dân tộc ít ngời Song

đây là một trong những hoạt động nghiệp vụ rất hữu hiệu Điều đó đòi hỏi phải

có sự quan tâm chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Ban chuyên án; có kiến thức, sựnăng động sáng tạo cùng lòng nhiệt tình, đức tính khiêm tốn học hỏi và biết

đúc rút, tích lũy kinh nghiệm của mỗi cán bộ trinh sát

- Trinh sát kỹ thuật: Tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phépchất ma túy hoạt động ngày càng tinh vi, xảo quyệt Chúng triệt để khai thácnhững thành tựu khoa học, công nghệ để thực hiện tội phạm, và nhằm đối phócông tác phát hiện, điều tra của các lực lợng chức năng phòng, chống matúy.Vì vậy, cùng với việc triển khai các biện pháp nghiệp vụ, cần chú trọng sửdụng các phơng tiện kỹ thuật đặc biệt trong đấu tranh chuyên án Lực lợngCSĐTTP về ma túy cần chủ động phối hợp với lực lợng Kỹ thuật nghiệp vụ II

sử dụng có hiệu quả các phơng tiện kỹ thuật đặc biệt phục vụ yêu cầu điều tra.Tùy từng chuyên án cụ thể, căn cứ vào thực tế hoạt động của tội phạm, yêu cầucông tác trinh sát mà việc huy động và sử dụng các phơng tiện kỹ thuật ở cácmức độ khác nhau.

1.3.2.3 Xác lập và đấu tranh chuyên án khám phá tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án

- Điều 1 Quyết định số 362/2003/QĐ-BCA ngày 06/6/2003 của Bộ ởng Bộ Công an, quy định về công tác đấu tranh chuyên án của LLCSND nêu

tr-rõ " Chuyên án trong công tác phòng, chống tội phạm, đảm bảo trật tự an toànxã hội của LLCSND là: Hoạt động điều tra trinh sát, có sự chỉ đạo tập trung,thống nhất, phối hợp chặt chẽ của nhiều lực lợng, sử dụng đồng bộ các biệnpháp, các phơng tiện kỹ thuật, chiến thuật nghiệp vụ, nhằm vào những đối tợngnguy hiểm, phức tạp đã xác định để phòng ngừa, ngăn chặn và khám phá, truybắt tội phạm, đảm bảo kịp thời, hiệu quả "

Trong Quyết định này cũng phân chuyên án thành hai loại: Chuyên ántrinh sát và chuyên án truy xét

* Căn cứ để xác lập chuyên án trinh sát là từ việc phát triển chủ yếu từhoạt động nghiệp vụ trinh sát, hoặc từ các nguồn thông tin tài liệu khác phản

ánh về các hoạt động của tội phạm phức tạp, nghiêm trọng, nhng cha đủ căn cứ

để điều tra theo quy định của Luật tố tụng hình sự

* Căn cứ để xác lập chuyên án truy xét là vụ án đã đợc khởi tố; quátrình điều tra có nhiều tình tiết phức tạp, tội phạm nguy hiểm đang lẩn trốn cầnphải tiến hành tổng hợp nhiều biện pháp để ngăn chặn tội phạm, làm rõ cácvấn đề cần chứng minh trong vụ án và truy bắt các đối tợng phạm tội cần bắtgiữ hoặc bỏ trốn

- Tổ chức đấu tranh chuyên án:

+ Xác lập chuyên án: Nhiệm vụ của giai đoạn này gồm:

Xác minh làm rõ tin tức, tài liệu phản ánh về đối tợng từ các nguồn tàiliệu cụ thể; Xem xét đối chiếu các căn cứ, điều kiện của quy định về xác lập

chuyên án; Xác định đối tợng của chuyên án; Ra quyết định xác lập chuyên

án; Chuẩn bị các điều kiện cần thiết phục vụ đấu tranh chuyên án

+ Tổ chức đấu tranh chuyên án: Thành lập Ban chuyên án; Xây dựng

kế hoạch đấu tranh chuyên án; Sử dụng các phơng pháp thực hiện kế hoạch

đấu tranh chuyên án; Tổ chức đặc tình, cơ sở bí mật trong đấu tranh chuyên

án; Xác minh, củng cố tài liệu trinh sát đã thu thập; Bảo vệ tài liệu trinh sáttrong quá trình đấu tranh chuyên án; Chuyển hóa tài liệu trinh sát thành chứngcứ

+ Kết thúc chuyên án với các hình thức: Phá án; Tạm đình chỉ chuyên

tr-đó hoạt động điều tra tố tụng đợc tiến hành đồng thời để ngăn chặn, truy bắttội phạm, thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh tội phạm và ngời phạm tội

1.3.2.4 Tiến hành các hoạt động điều tra theo luật tố tụng hình sự

- Khởi tố vụ án, khởi tố bị can

Khởi tố vụ án hình sự: Đây là giai đoạn đầu của quá trình tố tụng hình

sự Tuy nhiên, trong quá trình thu thập, xác minh củng cố thông tin tài liệu vềtội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc

ít ngời gây án, các hoạt động khám nghiệm hiện trờng, thu thập, giám định dấuvết, tài liệu, vật chứng có thể đợc thực hiện trớc để có căn cứ chính xác phục

vụ khởi tố vụ án, khởi tố bị can Sau khi tội phạm xẩy ra đợc phát hiện, đối ợng gây án bị bắt giữ hoặc bỏ trốn, hoặc cha phát hiện đợc đối tợng Hồ sơ ban

t-đầu về vụ án đợc chuyển giao từ lực lợng trinh sát, hoặc cơ quan khác đến lựclợng điều tra theo luật tố tụng hình sự Trớc ngày 01/10/2004, hồ sơ này đợcchuyển giao từ Phòng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về ma túy hoặc các cơquan khác đến Phòng Cảnh sát điều tra, giai đoạn này ở cấp huyện cha có Đội

CSĐTTP về ma túy nên Đội Cảnh sát điều tra tiếp nhận hồ sơ để khởi tố vụ án,khởi tố bị can.

Căn cứ vào hồ sơ đợc chuyển giao, xét có dấu hiệu của tội phạm thì Cơquan Cảnh sát điều tra ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, theo Điều 100BLTTHS Khi có đủ căn cứ xác định một ngời đã thực hiện hành vi phạm tội,Cơ quan Cảnh sát điều tra ra Quyết định khởi tố bị can theo Điều 126BLTTHS Khi có căn cứ xác định bị can trốn hoặc không biết bị can đang ở

đâu, Cơ quan điều tra phải ra Quyết định truy nã bị can, theo Điều 161BLTTHS Sau khi khởi tố vụ án, khởi tố bị can, Cơ quan điều tra tiến hành cácbiện pháp điều tra theo quy định của LTTHS

- Bắt đối tợng là ngời dân tộc ít ngời phạm tội tàng trữ, vận chuyển,mua bán trái phép chất ma túy:

Tội phạm phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất matúy do ngời dân tộc ít ngời gây án cũng có đặc điểm chung của tội phạm matúy đó là: thờng hoạt động theo đờng dây, ổ nhóm, tổ chức và có mối quan hệchặt chẽ, kín đáo trong quá trình thực hiện tội phạm Vì vậy, để công tác điềutra vụ án đợc tiến hành triệt để, chúng ta cần thực hiện tốt công tác bắt giữ đốitợng phạm tội Muốn vậy, khi quyết định phá án chúng ta cần tập trung thuthập các thông tin, tài liệu về đối tợng cần bắt Đây là việc làm quan trọng giúpcho chúng ta có thể đánh giá đợc các khả năng của đối tợng nh chống trả, bỏchạy, tiêu hủy hoặc tẩu tán vật chứng Trớc khi bắt phải xây dựng kế hoạch tỉ

mỉ, vẽ sơ đồ, vị trí các mục tiêu, các lối ra vào mục tiêu, đờng giao thông, lốithoát của đối tợng; số đối tợng cần bắt; dự kiến các tình huống có thể xẩy rakhi bắt đối tợng và các phơng án giải quyết các tình huống Yêu cầu đặt ratrong khi bắt đối tợng là phải bí mật, bất ngờ thủ tiêu khả năng chống cự vàtiêu hủy vật chứng của chúng

Làm rõ đặc điểm nhân dạng nh khuôn mặt, chiều cao cân nặng, các dịtật bẩm sinh (nếu có) Nắm phong tục tập quán của từng địa bàn, từng dântộc; có vũ khí hay không, chủng loại - đây là vấn đề cần chú ý vì ngời dân tộcthiểu số thờng có phong tục tự chế vũ khí và tâm lý tự ti, trả thù, chống đối Vì vậy cần làm rõ để đảm bảo an toàn cho các cuộc vây bắt

- Khám xét, thu giữ vật chứng:

Đây cũng là một trong những biện pháp điều tra đợc tiến hành nhằmthu thập tài liệu, công cụ phơng tiện phạm tội, vật mang dấu vết tội phạm, vật

là đối tợng của tội phạm, hoặc những đồ vật, tài liệu khác có liên quan đến vụ

án đang điều tra Cũng nh hoạt động khám xét trong điều tra các vụ án hình sựkhác, hoạt động khám xét trong các vụ án tàng trữ, vận chuyển, mua bán tráiphép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án, khi tiến hành phải đảm bảocác quy định từ Điều 140 đến Điều 149 BLTTHS, từ căn cứ đến thẩm quyềntrình tự, thủ tục khám xét Việc khám xét cần đợc tiến hành ngay sau khi bắtgiữ ngời phạm tội để kịp thời thu giữ vật chứng, tài liệu liên quan đến vụ án

- Hỏi cung bị can; lấy lời khai ngời bị bắt, ngời làm chứng và ngời cóquyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

Hỏi cung bị can; lấy lời khai ngời bị bắt, ngời làm chứng và ngời cóquyền lợi, nghĩa vụ liên quan tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phépchất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án là một hoạt động điều tra đợc tiếnhành theo quy định của BLTTHS, nhằm thu thập tài liệu liên quan đến vụ án,chứng cứ chứng minh tội phạm và ngời phạm tội Hỏi cung bị can có cácnhiệm vụ:

+ Phát hiện đồng bọn để kịp thời truy bắt, những vật chứng còn cấtgiấu để kịp thời thu giữ, những âm mu và hành động chuẩn bị gây án để kịpthời ngăn chặn

+ Làm rõ nội dung vụ án, vai trò, vị trí và mức độ phạm tội của từng bịcan; thủ đoạn gây án và che giấu tội phạm; động cơ, mục đích phạm tội để lập

hồ sơ đề nghị truy tố

+ Khai thác mở rộng nhằm làm rõ quá trình hoạt động phạm tội củatừng bị can và ổ nhóm tội phạm; thu thập những tin tức, tài liệu về hoạt độngcủa những đối tợng hoặc ổ nhóm tội phạm khác mà bị can biết

+ Làm rõ những nguyên nhân và điều kiện làm phát sinh tội phạm;những sơ hở, thiếu sót trong hoạt động điều tra cũng nh trong phòng - chốngtội phạm để có biện pháp khắc phục, ngăn ngừa

Hỏi cung đối tợng ngời dân tộc ít ngời phạm tội về ma túy ở Điện Biêncần chú ý: đa số bị can không biết hoặc biết nói – viết bằng tiếng phổ thông,phần lớn có trình độ nhận thức thấp, làm cho họ diễn đạt nội dung phạm tội rấtkhó khăn Trong khi đó đội ngũ điều tra viên ngời dân tộc ít ngời, hoặc sửdụng tiếng dân tộc ít ngời để hỏi cung cha đáp ứng đợc yêu cầu công tác cả về

số lợng cũng nh chất lợng Điều đó làm ảnh hởng không nhỏ đến kết quả côngtác hỏi cung Từ thực tế đó đòi hỏi trong giai đoạn hiện nay rất cần thiết phải

có phiên dịch để nâng cao hiệu quả công tác hỏi cung bị can ngời dân tộc ítngời, phục vụ công tác điều tra tội phạm ma túy

- Trng cầu giám định: Là một hoạt động tố tụng hình sự đợc quy định

từ Điều 155 đến Điều 159 BLTTHS Công tác giám định có ý nghĩa quan trọngtrong điều tra tội phạm ma túy Nó không những cung cấp chứng cứ phục vụcông tác điều tra mà còn là chứng cứ quan trọng trong khi xét xử Vì kết luậncủa giám định viên về các chất ma túy thu giữ đợc là một trong những căn cứ

để quyết định khởi tố vụ án hay không khởi tố vụ án Vì vậy, công tác giám

định chất ma túy phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật từ khâuthu mẫu, niêm phong, đóng gói, giám định sơ bộ

Trong qua trình điều tra, tùy từng vụ án mà Cơ quan điều tra có thể tiếnhành các hình thức trng cầu giám định khác nhau nh: Trng cầu giám định; trngcầu giám định lại; trng cầu giám định bổ sung

- Đối chất: Là biện pháp điều tra đợc quy định tại Điều 138 BLTTHS

đợc tiến hành bằng cách hỏi hai hay nhiều ngời cùng một lúc để giải quyếtmâu thuẫn trong lời khai của họ Để cuộc đối chất đạt kết quả, điều tra viênphải lập kế hoạch tỷ mỷ, chuẩn bị trớc các câu hỏi và dự phòng các giả thiết đểgiải quyết các tình huống có thể xẩy ra khi tiến hành đối chất, nhằm mục đíchcuối cùng xác định lời khai của ngời nào đúng, ngời nào sai để làm sáng tỏ vụ

án

- Nhận dạng: Trong điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển, mua bántrái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án, nhận dạng góp phần xác

định ngời phạm tội, chất ma túy, công cụ, phơng tiện gây án, địa điểm cất giấu

và những vấn đề khác có ý nghĩa chứng minh sự thật vụ án Nhận dạng là mộthoạt động điều tra đợc quy định tại Điều 139 BLTTHS Nhận dạng nhằm để

cho một ngời quan sát, so sánh, nhận lại đối tợng hiện tại với đối tợng họ đã trigiác trớc đây, làm rõ sự đồng nhất, sự tơng đồng hay sự khác biệt giữa đối tợngnhận dạng với đối tợng có liên quan đến vụ án mà họ còn ghi nhớ đợc Nhậndạng là một trong những hình thức xác định đồng nhất đặc biệt trong điều tra

vụ án hình sự Nhận dạng gồm nhiều hình thức khác nhau nh: nhận dạng ngời,

đồ vật, tài liệu Nhận dạng có thể đợc tiến hành trực tiếp hoặc gián tiếp

- Kết thúc điều tra: Khi đã thu thập đủ chứng cứ chứng minh tội phạm

và hành vi phạm tội của bị can, cũng nh các tình tiết khác của vụ án thì điều traviên báo cáo Thủ trởng cơ quan điều tra để viết kết luận điều tra vụ án Khi đ-

ợc báo cáo, thủ trởng cơ quan điều tra phải đánh giá đã có đủ chứng cứ chứngminh vụ án hay cha (đề nghị truy tố, tạm đình chỉ, đình chỉ), hoặc yêu cầu điềutra viên tiếp tục điều tra bổ sung Các tài liệu trinh sát đã đợc chuyển hóa bằngcác hoạt động điều tra theo luật tố tụng hình sự và rút đặc tình, cơ sở bí mật,trinh sát nội tuyến ra khỏi chuyên án một cách hợp lý Bản kết luận điều tracần nêu khái quát diễn biến hành vi phạm tội của các bị can trong vụ án, chứng

cứ đã thu thập đợc cũng nh các biện pháp điều tra đợc tiến hành để chứngminh tội phạm Đồng thời, bản kết luận điều tra phải nêu rõ các biện phápngăn chặn đã đợc áp dụng, thời gian tạm giữ, tạm giam Phải làm rõ số lợng,chủng loại ma túy và kết luận giám định Ngoài ra, cần làm rõ về tài sản cũng

nh nguồn tài chính và các vấn đề khác (có liên quan đến vụ án) của bị cannhằm tạo thuận lợi trong quá trình xét xử và thi hành án

Kết luận chơng 1

Trong chơng thể hiện các nội dung: Khái niệm và những đặc điểm

phong tục, tập quán của ngời dân tộc ít ngời nói chung và ngời dân tộc ít ngờisinh sống trên địa bàn tỉnh Điện Biên Những nhận thức cơ bản về tội phạmtàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy Nhận thức chung về hoạt

động điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy

nh các hoạt động điều tra trinh sát, hoạt động phát hiện tội phạm, tiếp nhận và

xử lý tin báo tố giác về tội phạm ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án tại địabàn tỉnh Điện Biên; các hoạt động điều tra theo luật tố tụng hình sự để chứngminh tội phạm ma túy là ngời dân tộc ít ngời Đây là những lý luận cơ bản để

trên cơ sở đó xem xét, đánh giá thực trạng tội phạm này diễn ra ở địa bàn tỉnh

Điện Biên, cũng nh kết quả thực tiễn công tác điều tra loại tội phạm này do

ng-ời dân tộc ít ngng-ời gây ra Qua đó có cơ sở khoa học để đánh giá đúng đắn vềnhững mặt đã đạt đợc, cha đạt đợc và có phơng hớng khắc phục

Chơng 2

Thực trạng công tác điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma

túy

do ngời dân tộc ít ngời gây án

2.1 Thực trạng tình hình tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép các chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án tại Điện Biên

2.1.1 Khái quát đặc điểm tình hình của tỉnh Điện Biên có liên quan

đến tội phạm về ma túy

Là một tỉnh nằm ở phía Tây Bắc Việt Nam Tỉnh Điện Biên có diệntích tự nhiên 9.554,1 km2; có đờng biên giới dài 398,5 km, trong đó: biên giớiViệt Nam - Lào dài 360 km; biên giới Việt Nam - Trung Quốc dài 38,5 km;

Điện Biên có cửa khẩu Tây Trang là cửa khẩu quốc gia Có các tuyến đờnggiao thông nh quốc lộ 6; quốc lộ 12 và quốc lộ 279 chạy qua Toàn tỉnh có 8

đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm: 6 huyện, 1 thị xã, 1 thành phố; có 93xã, phờng và thị trấn

Dân số Điện Biên có trên 45 vạn ngời, gồm 18 dân tộc anh em cùngsinh sống, mật độ dân c trung bình 47,17 ngời/km2 Ba nhóm dân tộc có tỷ lệdân số cao là Thái - Mông và Kinh (dân tộc Thái chiếm 40%; dân tộc Môngchiếm 30,9%; dân tộc Kinh chiếm 20,5%; các dân tộc ít ngời khác chiếm8,6%) Mặt bằng dân trí giữa các vùng và giữa các dân tộc không đồng đều,trình độ văn hóa của phần lớn dân c còn thấp, số ngời không biết chữ cònnhiều, hiểu biết pháp luật còn hạn chế Tình trạng ngời nghiện ma túy ở ĐiệnBiên hiện nay rất đáng quan tâm Theo kết quả điều tra, hiện nay Điện Biên có5.464 ngời nghiện ma túy gồm nhiều thành phần, độ tuổi, dân tộc và giới tínhkhác nhau Cụ thể:

- Nam giới: 5.102 ngời; Nữ giới: 362 ngời

- Độ tuổi: Dới 18 tuổi: 04,6%; Từ 18 - 40 tuổi: 60%; Trên 40 tuổi:35,4%

- Dân tộc Mông chiếm 43,77%; Dân tộc Thái chiếm 28,47%; Dân tộcKinh chiếm 16,72%; Các dân tộc ít ngời khác chiếm 11%.

Về kinh tế - xã hội: Trong những năm qua, đợc Đảng, Nhà nớc quantâm đầu t cũng nh đợc sự lãnh đạo, chỉ đạo của đảng bộ tỉnh, kinh tế của ĐiệnBiên luôn có sự tăng trởng năm sau cao hơn năm trớc, đời sống của cán bộ vànhân dân các dân tộc từng bớc đợc cải thiện Tuy nhiên, so với cả nớc, ĐiệnBiên vẫn là tỉnh nghèo thuộc diện đặc biệt khó khăn, tỷ lệ đói nghèo còn cao,

đời sống của một bộ phận nhân dân ở vùng cao, vùng sâu vùng xa ch a đợc cảithiện đáng kể Thu nhập trung bình đầu ngời năm 2005 mới đạt 257,79 USD/ngời, cha bằng một nửa mức bình quân của cả nớc Việc đầu t cho y tế, giáodục còn thấp, hiệu quả từ đầu t cha đợc phát huy Vì vậy, công tác chăm lo sứckhỏe cho nhân dân cha đợc đầy đủ, kịp thời hàng năm vẫn xẩy ra dịch bệnhtrong phạm vi nhất định Vẫn còn tình trạng trẻ em đến trờng nhng cha đợcchăm sóc học hành đầy đủ, hạn chế việc nâng cao dân trí Công tác tuyêntruyền phổ biến pháp luật cha đợc quan tâm đầy đủ

Cũng nh một số tỉnh miền núi khác của nớc ta, đồng bào vùng cao

Điện Biên từ lâu đã có tập quán trồng cây thuốc phiện, vừa để chữa bệnh vừa

để hút, không ít đối tợng có hành vi lén lút trồng hoặc thu gom để mua bánkiếm lời Từ khi Đảng và Nhà nớc ta có chủ trơng phá nhổ cây thuốc phiện,qua nhiều cuộc vận động, tuyên truyền và huy động các lực lợng trực tiếp phánhổ, đến nay diện tích trồng cây thuốc phiện trên địa bàn tỉnh vẫn còn, tuykhông đáng kể nhng vẫn phải thờng xuyên nắm bắt, phát hiện và phá nhổ Hơnnữa, Điện Biên nằm gần khu " Tam giác vàng " - nơi sản xuất ma túy lớn củathế giới - bên cạnh đó còn bị ảnh hởng của công tác đấu tranh chống ma túycha có hiệu quả của nớc bạn (Lào) Vì vậy, trong những năm qua lợng ma túy

từ nớc ngoài thẩm lậu và đi qua Điện Biên đợc phát hiện, bắt giữ rất lớn Đồngthời, với hơn 5.464 ngời nghiện ma túy trên địa bàn hiện nay, làm tình hìnhhoạt động của tội phạm ma túy ở Điện Biên còn diễn biến hết sức phức tạp

Về an ninh trật tự: Cũng nh tình hình chung của cả nớc, trong nhữngnăm gần đây tình hình an ninh trật tự của Điện Biên có những diễn biến phứctạp Trên lĩnh vực an ninh, các thế lực thù địch vẫn ráo riết chống phá ta dớicác hình thức nh chiến lợc " Diễn biến hòa bình"; đặc biệt là vấn đề lợi dụng

tôn giáo, tín ngỡng để truyền đạo trái phép, gây mất ổn định ở vùng cao, vùngbiên giới, vùng có đông đồng bào dân tộc ít ngời sinh sống Bên cạnh đó tìnhhình tranh chấp đất đai, khiếu nại, tố cáo vẫn cha đợc giải quyết triệt để Trênlĩnh vực trật tự an toàn xã hội, hoạt động của tội phạm hình sự diễn ra nghiêmtrọng trên hầu hết các lĩnh vực nh tội phạm mua bán phụ nữ, trẻ em; hiếp dâm,hiếp dâm trẻ em; cớp tài sản, tội phạm ma tuý cha có chiều hớng giảm.Nhiều tội phạm về trật tự xã hội có nguồn gốc sâu xa từ tệ nạn và tội phạm matúy Tình trạng đồng bào dân tộc ít ngời phạm tội tăng giảm hàng năm không

rõ ràng nhng vẫn ở mức cao Với những vấn đề đó làm cho tình hình an ninhtrật tự của Điện Biên cha đảm bảo ổn định bền vững

2.1.2 Tình hình tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép các chất ma túy diễn ra tại tỉnh Điện Biên từ năm 2002 đến tháng 6/2006

- Tình hình tệ nạn ma túy ở Điện Biên:

Việc trồng và hút thuốc phiện đã xuất hiện từ lâu trong đồng bào cácdân tộc ít ngời ở Điện Biên Dới thời thực dân, phong kiến thuốc phiện là mộttrong những sản vật ngời dân phải nộp cho nhà cầm quyền (vua Mèo, vuaThái) Trồng thuốc phiện trở thành truyền thống, hút thuốc phiện trở thành tậpquán của đa số đồng bào dân tộc ít ngời, trong tiềm thức nhiều ngời cao tuổi

họ xem hút thuốc phiện nh nghi thức văn hóa của họ và cộng đồng Khách đếnvùng đồng bào dân tộc ít ngời phải là khách quý mới đợc họ mời hút thuốcphiện và uống rợu, dần dần nh thế trở thành phong tục Nhng cùng với sự pháttriển kinh tế, chính sách mở cửa cũng là điều kiện cho một số tệ nạn du nhậplàm thay đổi cách nghĩ, cách sống của không ít đồng bào vùng cao Tệ lạmdụng ma túy từ những năm 80 của thế kỷ XX đã làm cho một bộ phận khôngnhỏ dân c trở nên nghiện ngập

Hiện tại, tệ nạn nghiện ma túy vẫn là hiện tợng phổ biến trong toàntỉnh Trong các cơ quan nhà nớc tình hình nghiện ngập không đáng kể, nhnghầu hết ở địa bàn các xã, phờng, thị trấn đều có ngời nghiện ma túy Số liệuthống kê cho thấy hiện cả tỉnh có 5.464 đối tợng nghiện ma túy có hồ sơ kiểmsoát, thực tế số nghiện cha đợc phát hiện và cha có hồ sơ không phải là nhỏ.Nếu trớc đây ngời nghiện chỉ sử dụng thuốc phiện với hình thức hút bằng tẩu(điếu) thì nay đã thay đổi bằng nhiều hình thức khác, cả ở vùng đồng bào dân

tộc ít ngời Đó là việc sử dụng các chất ma túy tinh chế nh hêrôin, hoặc ma túytổng hợp và sử dụng với hình thức tiêm chích hoặc nuốt, uống

Cơ cấu giới tính của ngời nghiện ma túy ở Điện Biên chủ yếu nam giới.Một hiện tợng đáng lo ngại không chỉ riêng Điện Biên đó là tình trạng thanhthiếu niên và ngời trong độ tuổi lao động nghiện ma túy Số liệu thống kê chothấy nông dân, ngời không có việc làm vẫn là đối tợng chính của tệ nạn nghiện

ma túy, chiếm 95,14% Về thành phần dân tộc ngời Mông, ngời Thái và ngờiKinh là những dân tộc có tỷ lệ ngời mắc nghiện cao Đa số ngời nghiện ma túy

có trình độ văn hóa thấp, phần lớn chỉ giới hạn ở bậc trung học cơ sở trởxuống Nguyên nhân của tình trạng tệ nạn nghiện ma túy ở Điện Biên rất đadạng, nhng nguyên nhân chủ yếu là do đua đòi, tò mò muốn thử để biết cảmgiác lâu dần thành nghiện Thực trạng của tệ nạn ma túy này cũng là mộttrong những nguyên nhân làm cho tội phạm mua bán trái phép chất ma túydiễn biến phức tạp

- Tình hình diễn biến hoạt động của tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh

Điện Biên:

Từ năm 2002 đến tháng 6/2006, tội phạm ma túy bị phát hiện, bắt giữ,

điều tra xử lý 1.517 vụ; gồm 2.296 đối tợng Vật chứng thu giữ gồm: 154,9 kgthuốc phiện; 26,8 kg hêrôin; 4.634 viên ma túy tổng hợp; 2,785 tỷ VND và6.800,0 USD ngoài ra còn thu giữ: 05 khẩu súng quân dụng; 70 khẩu súng tựtạo; 04 quả lựu đạn và nhiều đồ vật tài sản khác có liên quan đến hoạt độngcủa tội phạm ma túy (Xem bảng 1 phần phụ lục)

Trong số đó, tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất matúy là: 1.196 vụ chiếm 78,83% số vụ phạm tội về ma túy; gồm 1.794 đối tợng,chiếm 78,13% số đối tợng bị phát hiện bắt giữ Số vật chứng thu giữ gồm: 152

kg thuốc phiện; 26,17 kg hêrôin; 4.528 viên ma túy tổng hợp; 2,719 tỷ VND

và 6.800,0 USD; 05 khẩu súng quân dụng; 70 khẩu súng tự tạo; 04 quả lựu đạn

và nhiều đồ vật tài sản khác có liên quan đến hoạt động của tội phạm ma túy.(Xem bảng 2 phần phụ lục)

Tình hình diễn biến hoạt động của tội phạm tàng trữ, vận chuyển, muabán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án trong thời gian từ năm

2002 đến tháng 6/2006, đợc thể hiện: trong tổng số 1.196 vụ án tàng trữ, vậnchuyển, mua bán trái phép chất ma túy đợc phát hiện thì số vụ do ngời dân tộc

ít ngời gây án: 915 vụ, chiếm 76,5%; gồm 1.350 đối tợng, chiếm 75,25% Cụthể:

- Mua bán trái phép chất ma túy: 434 vụ; gồm 734 đối tợng;

- Vận chuyển trái phép chất ma túy: 289 vụ; gồm 389 đối tợng;

- Tàng trữ trái phép chất ma túy: 192 vụ; gồm 227 đối tợng

(Xem bảng 3 phần phụ lục)

Từ năm 2002 đến hết tháng 6/2006, Tòa án nhân dân các cấp tỉnh ĐiệnBiên xét xử 1.506 vụ; gồm 2.219 bị cáo phạm tội về ma túy Các mức án đãtuyên: tử hình 35 bị cáo; Tù chung thân: 74 bị cáo; Tù từ 15 năm đến 20 năm:

406 bị cáo; Tù từ 7 năm đến 15 năm: 669 bị cáo; Tù dới 7 năm: 948 bị cáo; Tùcho hởng án treo: 87 bị cáo Trong đó đối tợng là ngời dân tộc ít ngời chiếm tỷ

lệ cao và cũng bị xử lý với các mức án trên

Thực tiễn công tác đấu tranh chống tội phạm cho thấy, mặc dù bị tấncông quyết liệt và xử lý rất nghiêm minh, nhng do nhiều lý do nh khó khănkinh tế, nhận thức pháp luật thấp Đặc biệt chủ yếu do lợi nhuận cao đem lạinên trong các năm gần đây tội phạm tàng trữ, vận chuyển,mua bán trái phépchất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án đợc phát hiện bắt giữ ngày càngnhiều Nếu năm 2002 có 185/367 vụ (do ngời dân tộc ít ngời gây án), chiếm50,4% số vụ án về tội phạm ma túy, thì 6 tháng đầu năm 2006 tỷ lệ này là123/149 vụ, chiếm 85,55% số vụ án về tội phạm ma túy đợc phát hiện, bắt giữ.Tính chất gây án ngày càng tinh vi, xảo quyệt hơn, số lợng ngời gây án và số l-ợng ma túy thu giữ trong một số vụ án rất lớn, nhiều vụ đối tợng sử dụng vũkhí nóng để bảo vệ khi gây án nh vụ Vàng A Sùng - sinh năm 1975 trú tại xã

Na Ư và Và A Mua - sinh năm 1974, quốc tịch Lào bắt ngày 25/5/2006, khi bịbắt chúng mang theo 566,7 gam hêrôin, 01 khẩu K59 - 06 viên đạn và 01 khẩu

AK cùng 44 viên đạn lắp đầy trong 2 băng; có vụ khi bị bắt giữ chúng hô hàodân bản chống đối để đánh tháo nh vụ Sùng A Di - sinh năm 1965 và Sùng ATùng - sinh năm 1984, mua bán 1,5 kg thuốc phiện bị bắt ngày 03 tháng 4 năm

2006 tại bản Nà Côm - xã Núa Ngam - Điện Biên Điều đó thể hiện sự gay go,quyết liệt và nguy hiểm của cuộc đấu tranh chống tội phạm ma túy.

Số liệu trên theo tác giả mới chỉ phản ánh đợc sự tăng lên của số vụ

đ-ợc phát hiện, nhng cha phản ánh đầy đủ đđ-ợc diễn biến hoạt động của tội phạmnày Với thực tế cho thấy, tấn công mạnh phát hiện nhiều và số vụ án có quymô lớn vẫn phát hiện nhiều hàng năm, mặt khác số ngời nghiện ma túy trên

địa bàn không giảm, hàng năm đối tợng nghiện mới vẫn phát sinh nhiều Điều

đó thể hiện tính chất nghiêm trọng, phức tạp của tội phạm ẩn diễn ra trên địabàn tỉnh Cần lu ý, phải có tội phạm sản xuất, mua bán trái phép chất ma túytồn tại và hoạt động thì ngời nghiện mới có ma túy sử dụng Đó là một trong

những cơ sở để tác giả đa ra quan điểm: Số liệu về công tác đấu tranh chống

ma túy, mới chỉ phản ánh sự tăng giảm của vụ việc đợc phát hiện, mà cha phản ánh đợc sự tăng giảm hoạt động của tội phạm ma túy Đó cũng là cơ sở

để chứng minh sự phức tạp trong đấu tranh chống ma túy hiện nay trên địa bàntỉnh Điện Biên, trong đó tội phạm này do ngời dân tộc ít ngời gây án chiếm tỷ

lệ cao

2.1.3 Một số đặc điểm hình sự của tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngời dân tộc ít ngời gây án tại địa bàn tỉnh Điện Biên

Nghiên cứu những vụ phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phépchất ma túy xẩy ra trong những năm qua do ngời dân tộc ít ngời gây án, có thểrút ra một số đặc điểm hình sự của tội phạm này nh sau

- Đặc điểm về nhân thân đối tợng phạm tội:

Tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy do ngờidân tộc ít ngời gây án tại địa bàn tỉnh Điện Biên tuy đa dạng về thành phần dântộc nhng không đa dạng về nhóm đối tợng Cụ thể nổi lên các nhóm: nhóm đốitợng chuyên nghiệp; nhóm đối tợng không chuyên nghiệp; nhóm đối tợng cơhội

+ Nhóm đối tợng chuyên nghiệp: là nhóm các đối tợng lấy hoạt độngphạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy làm nguồn thunhập chính cho cuộc sống Hoạt động của nhóm này gắn liền với sự hình thành