2 phân tích mô hình văn hoá, liên hệ thực tế trường mầm non

LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu trường cùng các thầy cô đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành chương trình học tập và hoàn thành luận văn của mình Đặc biệt, tôi xin gửi lời[.]

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu trường cùngcác thầy cô đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành chương trìnhhọc tập và hoàn thành luận văn của mình

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới người đã tậntình chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiệnluận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2021

Tác giả

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC VIẾT TẮT iv

LỜI NÓI ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 PHÂN TÍCH MÔ HÌNH VĂN HÓA 3

1.1 Mô hình văn hóa tháp Eiffel 3

1.1.1 Lãnh đạo, quyền lực và mối quan hệ giữa các thành viên 3

1.1.2 Tư duy, học hỏi và thay đổi 4

1.1.3 Khích lệ, khen thưởng và giải quyết mâu thuẫn 5

1.2 Mô hình văn hóa lò ấp trứng 5

1.2.1 Lãnh đạo, quyền lực và mối quan hệ giữa các thành viên 5

1.2.2 Tư duy, học hỏi và thay đổi 6

1.2.3 Khích lệ, khen thưởng và giải quyết mâu thuẫn 7

1.3 Mô hình văn hóa Tên lửa dẫn đường 7

1.3.1 Lãnh đạo, quyền lực và mối quan hệ giữa các thành viên 8

1.3.2 Tư duy, học hỏi và thay đổi 9

1.3.3 Khích lệ, khen thưởng và giải quyết mâu thuẫn 10

1.4 Mô hình văn hóa gia đình 10

1.4.1 Lãnh đạo, quyền lực và mối quan hệ giữa các thành viên 10

1.4.2 Tư duy, học hỏi và thay đổi 12

1.4.3 Khích lệ, khen thưởng, giải quyết xung đột 13

CHƯƠNG 2 LIÊN HỆ THỰC TẾ TRƯỜNG MẦM NON 14

2.1 Phương pháp, cách thức xây dựng văn hóa nhà trường trong trường mầm non 14 2.2 Kinh nghiệm thực tế liên quan đến việc xây dựng văn hoá nhà trường 16

KẾT LUẬN 18 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

LỜI NÓI ĐẦU

Văn hóa là cái đẹp Theo cách nhìn phương đông, hình thức đẹp đẽbiêu hiện trước hết trong lễ, nhạc, cách lãnh đạo, quản lý,… đặc biệt trongngôn ngữ, cách ứng xử lịch sự Nó biểu hiện thành một hệ thống các chuẩnmực, giá trị ứng xử được mọi người chấp nhận và xem là đẹp đẽ Văn hóa

là tổng thể những hệ thống biểu trưng, chi phối cách giao tiếp, ứng xử củacộng đồng khiến cộng đồng ấy có đặc thù riêng Văn hóa là dòng chảy củacác chuẩn mực, các giá trị niềm tin, các truyền thống nghi lễ của một cộngđồng

Văn hóa nhà trường (VHNT) là tổng hợp các giá trị, các chuẩn mực,niềm tin và hành vi ứng xử của các thành viên trong nhà trường tạo nên sựkhác biệt giữa trường này với trường khác Có thể nói văn hóa nhà trường

là yếu tố rất quan trọng để rèn luyện nhân cách và giáo dục thế hệ trẻ những chủ nhân tương lai của đất nước trở thành những con người sống cóhoài bão, có lý tưởng tốt, có nhân cách tốt, có đủ tri thức để trở thànhnhững công dân tốt, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng đất nước Vì vậy,vấn đề xây dựng văn hóa nhà trường phải được coi là tính sống còn, tínhcấp bách và tính thiết thực đối với từng nhà trường

-Đối với trường mầm non, xây dựng môi trường văn hoá chính là cơ

sở để tạo nên môi trường học tập thân thiện, tích cực Từ nghị quyết trungương Đảng lần thứ V đảng ta đã khẳng định quyết tâm “Xây dựng nền vănhóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” Tiếp theo, văn kiện Đạihội X đã nhấn mạnh: “Tiếp tục phát triển sâu rộng nâng cao chất lượng nềnvăn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơnvới phát triển kinh tế xã hội, làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vựcđời sống xã hội” Đặc biệt đối với ngành giáo dục phải chú trọng về vấn đềvăn hóa, đạo đức, xây dựng hệ thống các giá trị của nhà trường `

Văn hoá nhà trường lành mạnh là một thứ tài sản lớn của nhà trường,góp phần tạo động lực làm việc cho các thành viên trong tổ chức, khuyếnkhích sự sáng tạo và đổi mới, khuyến khích giáo viên cải tiến phương phápnâng cao chất lượng dạy và học, khuyến khích đối thoại và hợp tác, chia sẻquyền lực và nâng cao tính tự chịu trách nhiệm của các thành viên Bêncạnh đó, nó còn hỗ trợ điều phối và kiểm soát, hạn chế tiêu cực và xungđột, nâng cao chất lượng các hoạt động của nhà trường Văn hoá nhàtrường lành mạnh nuôi dưỡng bầu không khí cởi mở, dân chủ, mỗi cán bộgiáo viên đều hiểu rõ trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc ra các quyếtđịnh tổ chức các hoạt động nuôi dưỡng chăm sóc - giáo dục trẻ Ở đó, conngười được coi trọng, được cổ vũ hoàn thành công việc và công nhận sựthành công của mỗi người Đó là điều mà bất kỳ nhà trường nào cũng mongmuốn phấn đấu đạt được Do tầm quan trọng và ý nghĩa đó em chọn đề tài:

“Phân tích mô hình văn hoá, liên hệ thực tế trường mầm non” làm đề tài

tiểu luận của mình

CHƯƠNG 1 PHÂN TÍCH MÔ HÌNH VĂN HÓA

1.1 Mô hình văn hóa tháp Eiffel

Tháp Eiffel của Paris được chọn làm biểu tượng cho mô hình vănhóa này vì tháp có độ dốc đứng, cân đối, thu hẹp ở đỉnh và nới rộng ở đáy,chắc chắn, vững chãi Giống như một bộ máy chính thống, đây thực sự làbiểu tượng cho thời đại cơ khí Ngay cả cấu trúc của nó cũng quan trọnghơn chức năng

1.1.1 Lãnh đạo, quyền lực và mối quan hệ giữa các thành viên

Đặc trưng của mô hình tháp Eiffel là phân chia lao động hướng vaitrò và chức năng Mỗi vai trò được phân bố trong một bộ phận, nhiệm vụ sẽđược hoàn thành theo kế hoạch Một giám sát viên có thể theo dõi quá trìnhthực hiện nhiệm vụ, một quản lý theo dõi công việc của nhiều giám sátviên; và cứ thế phân chia theo thứ tự

Hệ thống cấp bậc trong mô hình hình tháp khác xa so với mô hìnhgia đình Thứ tự cao hơn được phân chia một cách rõ ràng, thể hiện chứcnăng điều hành thứ tự thấp hơn Nhân viên tuân lệnh ông chủ vì họ có vaitrò chỉ đạo Ông chủ có đủ quyền lực pháp lý để ra lệnh cho nhân viên,quyết định các điều khoản hợp đồng, áp chế hay đơn giản là buộc nhânviên phải làm việc theo sự chỉ đạo của ông ta Ông chủ được tuyển chọntheo định hướng vai trò Nếu người lãnh đạo này không đảm nhiệm đượcthì sẽ có người thay thế mà không có sự khác biệt về nhiệm vụ cũng như lý

do tồn tại của tổ chức Thực hiện công việc hiệu quả có ý nghĩa quyết định

và mức độ hoàn thành công việc sẽ là cơ sở đánh giá hiệu quả

Trong mô hình này, người ta ít quan tâm đến cơ hội hay phong cách

cá nhân Kết quả là quyền hành xuất phát từ năng lực nắm giữ vai trò Nếubạn gặp sếp ở sân golf, bạn không cần phải nhường sếp và sếp của bạn cóthể cũng không thích như thế Hệ thống cấp bậc trong mô hình tháp rất

khách quan, dựa trên pháp lý trong đó tất cả mọi người đều tuân thủ cácquy định của công ty và các quy định này áp dụng cho mọi cấp bậc để làmtăng tính hiệu quả cũng như tính áp chế

Mỗi vai trò ở từng cấp độ trong hệ thống thứ bậc được mô tả, xếploại theo mức độ khó, độ phức tạp và trách nhiệm cùng với mức lươngtương ứng Tiếp theo là sự tìm kiếm người thích hợp với vị trí đó Trongquá trình tuyển dụng, phòng nhân sự sẽ lựa chọn một cách công bằng,khách quan, dựa trên tiêu chí kỹ năng làm việc, năng lực phù hợp với yêucầu công việc và từ đó phân việc hợp lý Quá trình đánh giá năng lực, thăngtiến cũng tương tự như vậy

1.1.2 Tư duy, học hỏi và thay đổi

Cách thức con người tư duy, học hỏi và thay đổi ở những công tytheo mô hình tháp khác hẳn những công ty theo mô hình gia đình Đối vớinhân công theo mô hình hình tháp, mô hình gia đình là chuyên quyền độcđoán, vô lý, khó hiểu Thay vì tuân thủ các thủ tục quy định và nhữngchuẩn mực khách quan, mô hình gia đình luôn thay đổi những vị trí chủchốt hoặc cản trở tính cạnh tranh

Học hỏi trong mô hình tháp là tích lũy những kỹ năng cần thiết, phùhợp với vai trò và vị trí cao hơn Ví dụ bạn đang là nhân viên và mongmuốn thăng tiến ở vị trí trưởng phòng thì bạn phải rèn luyện các kỹ năng,kiến thức và năng lực đủ để đảm nhiệm công việc ở vị trí đó Đối với công

ty theo mô hình tháp Eiffel, con người được quan niệm giống như nguồnvốn hay nguồn tiền mặt Nhờ một hệ thống các kỹ năng, những người có đủphẩm chất năng lực có thể lên kế hoạch, triển khai, cải tổ nhân sự để đạtđược mục tiêu là khai thác và gia tăng giá trị tối đa nguồn nhân lực Nhưvậy, có thể nói nhiệm vụ của phòng nhân sự chính là kinh doanh khả năngcủa con người Tất cả các hoạch định về nhân sự, đánh giá nhân sự, tuyển

dụng, đào tạo và luân chuyển công việc đều có nhiệm vụ giúp đỡ phân loại

và phân bổ nguồn lực phù hợp với từng vai trò xác định

Thay đổi theo mô hình tháp diễn ra thông qua sự thay đổi về điều lệ,quy định Cùng với sự thay đổi về mục đích, công ty phải đi từ sự thay đổi

về những yêu cầu đặt ra cho nhân công Vì thế văn hóa doanh nghiệp theo

mô hình tháp Eiffel khó thích nghi trước sự thay đổi của môi trường Bởi

sự thay đổi diễn ra cực kỳ phức tạp và tốn nhiều thời gian Phải viết lại cẩmnang hướng dẫn công việc, thay đổi các thủ tục chính sách, chế độ, phảixem xét việc thăng chức và đánh giá lại chất lượng “Cải tiến” hay “hợp lýhóa” là những thuật ngữ đáng sợ trong mô hình hình tháp

1.1.3 Khích lệ, khen thưởng và giải quyết mâu thuẫn

Nhân công theo mô hình hình tháp rất kỹ tính, nghiêm ngặt Họ lolắng khi thiếu mệnh lệnh hay sự định hướng Nhiệm vụ là một khái niệmquan trọng với nhân viên hướng vai trò

Mâu thuẫn được xem như sự vô lý, ung nhọt trong thủ tục kỷ cương

và là sự xúc phạm tới hiệu quả công việc Phê phán và phàn nàn được giảiquyết thông qua nhiều điều lệ và thủ tục pháp lý để tìm ra sự thật

1.2 Mô hình văn hóa lò ấp trứng

Mô hình văn hóa lò ấp trứng dựa trên quan điểm về cơ cấu tổ chứckhông quan trọng bằng sự hoàn thiện cá nhân Nếu tổ chức tỏ ra rộnglượng, chúng nên là những cái nôi cho sự tự thể hiện và tự hoàn thiện Mụctiêu là giải phóng con người khỏi những lề lối quen thuộc, trở nên sáng tạohơn và giảm thiểu thời gian tự duy trì cuộc sống Mô hình này mang tính cánhân và quân bình

1.2.1 Lãnh đạo, quyền lực và mối quan hệ giữa các thành viên

Mô hình văn hóa lò ấp trứng đóng vai trò là một sân chơi lành mạnh

để phát huy những ý tưởng và đáp lại một cách thông minh những sáng

kiến mới Ví dụ điển hình là những công ty mới ở Thung lũng Silicon,Canifornia, Scotlen; đây là những công ty thầu, được sáng lập bởi mộtnhóm người giàu ý tưởng đã từ bỏ người chủ lớn hơn ngay trước kỳ trảlương Trở thành cá nhân độc lập, họ không bị ràng buộc bởi lòng trungthành đối với công ty và có thể tự phát triển bản thân

Văn hóa lò ấp trứng không chỉ gồm có những công ty đổi mới quy

mô nhỏ Họ có thể là một nhóm bác sỹ hành nghề, các đối tác hợp pháp,một số chuyên gia tư vấn, thanh tra viên đủ tư cách hành nghề hay bất kỳmột nhóm chuyên gia nào làm việc gần như độc lập nhưng yêu thích chia

sẻ tài nguyên, kinh nghiệm Một số ý kiến cho rằng mô hình lò ấp trứng sẽ

là mô hình tổ chức của tương lai

Vì mô hình lò ấp trứng có cấu trúc tối giản nên hệ thống thứ tự cấpbậc cũng được tinh giản Người nắm quyền ra lệnh là những cá nhânnghiêm khắc, có những ý tưởng gây hứng thú một cách tự nhiên và nguồncảm hứng khơi dậy từ tầm nhìn xa đã cuốn hút người khác làm việc với họ

Mô hình văn hóa này thường xuyên hoạt động ở môi trường tình cảmtận tâm Tuy nhiên, thực chất sự tận tâm này ít hướng tới con người hơn làhướng tới sự thay đổi của thế giới, xem xét bản chất của sự bù đắp xã hội

Mô hình lò ấp trứng ưu ái quá trình sáng tạo và đổi mới Do mốiquan hệ thân thiết, sẻ chia nguồn cảm hứng và mục tiêu phi thường, môhình ở mức hoàn hảo nhất có thể rất trung thực, hiệu quả, an toàn và hứngthú, phụ thuộc vào mối quan hệ trực tiếp và sự gắn bó trong công việc Vì

sự gắn bó này hoàn toàn tự nguyện, được nuôi dưỡng và bồi đắp bởi hyvọng và lý tưởng, nó có thể trở thành kinh nghiệm quý báu và có ý nghĩanhất trong cuộc đời con người Đặc trưng của mô hình lò ấp trứng là sựgiới hạn về quy mô do “phạm vi kiểm soát” của người lãnh đạo, bởi vì khó

mà có thể giao tiếp một cách tự nhiên và thoải mái với hơn 75-100 người

1.2.2 Tư duy, học hỏi và thay đổi

Thay đổi trong mô hình lò ấp trứng có thể diễn ra rất nhanh chóng vàbột phát vì các thành viên rất hòa hợp với nhau Điều này được thể hiện rất

rõ nếu quan sát quá trình ứng tác của ban nhạc Jazz, người dứng đầu cốgắng đưa ra một cái gì đó mới mẻ, ban nhạc sẽ chơi theo nếu họ thích và bỏqua nếu họ không thích Mọi người tham dự đều hòa chung một giai điệu,cảm xúc Nhưng bởi vì khán giả không xác định được rõ mục tiêu cụ thểnào nên vấn đề là phải có sự xác định lại và tìm ra giải pháp chung

Những công ty mới của Mỹ theo mô hình lò ấp trứng hiếm khi đạtđược sự hoàn thiện về sản phẩm và thị trường Mô hình văn hóa học cáchsáng tạo chứ không phải cách tồn tại khi nhu cầu thị trường thay đổi

1.2.3 Khích lệ, khen thưởng và giải quyết mâu thuẫn

Dòng chữ “70h một tuần và yêu quý nó” trên áo T-shirt của Hãngmáy tính Apple sử dụng trong những ngày đầu tiên là sự khích lệ nhiệt tâm

và to lớn nhất đối với mỗi cá nhân Phải có một cuộc cạnh tranh để đónggóp vào việc hình thành một cái gì đó mới mẻ Ai cũng muốn dành quyền

“kiểm soát” trong tay Ngoài mở ra quá trình sáng tạo, họ cũng muốn cómột chút quan tâm đến an toàn cá nhân một chút mong muốn về lợi nhuận

và quyền lực Nếu thành công, mọi người sẽ được hưởng rất nhiều thứ Nếukhông, chính mô hình lò ấp trứng cũng thất bại Đối lập với mô hình vănhóa gia đình, quyền lãnh đạo trong mô hình lò ấp trứng là do “đạt được”chứ không phải được “quy cho” Bạn sẽ theo người có tiến trình công việc

àm bạn ấn tượng nhất và người có ý tưởng có tính khả thi nhất Quyền lựcgây cản trở thành tựu của tập thể sẽ bị lên án Mâu thuẫn được giải quyếtqua sự phân chia công việc hay sự cố gắng làm cho người khác thấy đượccông việc nào tốt nhất

1.3 Mô hình văn hóa Tên lửa dẫn đường

Mục tiêu là nhân tố căn bản đối với mô hình tên lửa điều khiển Mọithứ được thực hiện để giữ vững ý định chiến lược và đạt được mục tiêu.Mỗi người đều biết rõ công việc của mình và thù lao của họ được trả theokết quả đóng góp thực tế

1.3.1 Lãnh đạo, quyền lực và mối quan hệ giữa các thành viên

Mô hình tên lửa hướng nhiệm vụ do một đội ngũ hay nhóm dự ánđảm trách Điều này khác với mô hình văn hóa tháp Eiffel hướng vai trò ởchỗ các thành viên nhận nhiệm vụ không được bố trí trước Họ phải làm bất

cứ điều gì để hoàn thành nhiệm vụ, và cái cần làm thường không rõ ràng vàcó thể phải tiến hành tìm kiếm

Cơ quan hàng không vũ trụ quốc gia (NASA) đã tiên phong sử dụngnhóm dự án làm việc trong tàu thăm dò vũ trụ giống như tên lửa điềukhiển Để hoàn thành nhiệm vụ hạ cánh mặt trăng cần 140 kỹ sư thuộc cáclĩnh vực khác nhau Đóng góp của họ có ý nghĩa quan trọng sống còn nhất

là ở thời điểm thời gian không thể xác định trước Do tất cả các kỹ sư đềulàm việc hòa thuận với nhau nên để có được kết quả tổng hợp tốt nhất, phảixem xét cả quá trình làm việc Không hề có hệ thống thứ bậc nào có thể lậpluận rằng “Chuyên môn của A giỏi hơn B” Mỗi người đều biết rõ côngviệc của mình Làm thế nào để tất cả các thành viên cùng tham gia hoạtđộng? Tất cả đều ngang nhau, hoặc ít nhất gần như ngang nhau vì không aibiết sự đóng góp của người khác

Nhóm làm việc như thế sẽ cần người lãnh đạo hoặc điều phối, ngườichịu trách nhiệm khâu lắp ráp phụ và khâu cuối cùng Tuy nhiên, ngườiđiều hành chung có thể biết ít hơn những chuyên gia ở mỗi ngành và cầnphải tôn trọng họ Những nhóm này theo chủ nghĩa quân bình vì có thể họcần đến sự giúp đỡ của bất kỳ chuyên gia nào để đổi hướng đạt được mục

hình tên lửa thường có sức lôi cuốn các chuyên gia và có tinh thần kỷ luậtchéo Chẳng hạn trong một công ty quảng cáo, một người viết quảng cáo,một người thiết kế, một người lo phương tiện truyền thông, một người lophim quảng cáo và một đại diện tài khoản có thể cùng làm việc với nhautrong một chiến dịch với sự đồng thuận của khách hàng Tất cả cùng giữmột vai trò, tuy nhiên, vai trò đó là gì phụ thuộc vào chiến dịch cuối cùngđược khách hàng ưa thích.

Mô hình tên lửa rất tốn kém do phải thuê các chuyên gia Nhóm có

xu hướng làm việc tạm thời, mối quan hệ không còn khăng khít khi dự ánkết thúc và các phương tiện thực hiện sẽ ngừng hoạt động Thành viên sẽgia nhập những nhóm dự án khác, với mục đích khác, kéo dài trong vàingày hay vài tuần và có thể có rất nhiều hội viên Mô hình văn hóa nàykhông chiếm được cảm tình và sự tận tụy nhưng là điển hình cho nền vănhóa trung lập

Giá trị nhân văn tối cao trong mô hình văn hóa tên lửa điều khiển thểhiện ở cách thức bạn làm việc và mức độ đóng góp cho kết quả chung Thực

tế, mỗi thành viên đều cùng nhau chia sẻ để giải quyết vấn đề Đóng góptương đối của mỗi các nhân có thể không rạch ròi như trong mô hình thápEiffel, nơi mỗi vai trò được mô tả rõ ràng và kết quả có thể định lượngđược

1.3.2 Tư duy, học hỏi và thay đổi

Mô hình tên lửa dẫn đường theo cách hướng mục tiêu, sử dụng tínhiệu phản hồi nên nó chuyển động tròn, thay vì chuyển động tịnh tiến Tuynhiên, nếu chuyển động tịnh tiến, tên lửa cũng hiếm khi thay đổi mục tiêu

Do đó, bộ phận lái có tính chính xác và bền vững, không hướng tới mụctiêu hay tiềm lực mới

Học hỏi bao gồm “hòa hợp” với mọi người, khả năng “phá băng”