Giáo án chuyên đề ngữ văn 10 sách kết nối tri thức với cuộc sống, chuyên đề đọc, viết, giới thiệu về một tập thơ, truyện, tiểu thuyết

CHUYÊN ĐỀ 3 ĐỌC, VIẾT, GIỚI THIỆU MỘT TẬP THƠ, MỘT TẬP TRUYỆN NGẮN HOẶC MỘT TIỂU THUYẾT Môn học Ngữ Văn/ Lớp 10 Thời gian thực hiện 10 tiết PHẦN 1 ĐỌC MỘT TẬP THƠ, MỘT TẬP TRUYỆN NGẮN HOẶC MỘT TIỂU TH[.]

CHUYÊN ĐỀ 3:

ĐỌC, VIẾT, GIỚI THIỆU MỘT TẬP THƠ, MỘT TẬP TRUYỆN NGẮN HOẶC MỘT TIỂU THUYẾT

Môn học: Ngữ Văn/ Lớp: 10 Thời gian thực hiện: 10 tiết PHẦN 1: ĐỌC MỘT TẬP THƠ, MỘT TẬP TRUYỆN NGẮN HOẶC MỘT TIỂU THUYẾT

Thời gian thực hiện: 3 tiết

3 Về phẩm chất: Học sinh có thái độ trân trọng đối với những di sản nghệ

thuật quý báu mà ông cha ta truyền lại  

II THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU

1 Học liệu: Sách giáo khoa, sách giáo viên, phiếu học tập

2 Thiết bị: Máy chiếu, bảng, dụng cụ khác nếu cần

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 

1 HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG – TẠO TÂM THẾ 

a Mục tiêu hoạt động: Tạo tâm thế thoải mái và gợi dẫn cho học sinh về nội

dung bài học

b Nội dung thực hiện: 

 GV chuẩn bị câu hỏi dẫn dắt HS tìm hiểu về cách đọc một tập thơ, một tậptruyện ngắn hoăc một tiểu thuyết

Học sinh trả lời câu hỏi để tìm hiểu kiến thức về cách đọc một tập thơ,một tập

truyện ngắn hoăc một tiểu thuyết

Bước 1 Giao nhiệm vụ học

tập

Giáo viên nêu câu hỏi và yêu

Học sinh trình bày những suy nghĩ của mình vềmột số điểm khác biệt khi đọc một tập thơ,mộttập truyện ngắn,tiểu thuyết so với đọc từng bài

cầu học sinh suy nghĩ, trả lời:

1/ Em hãy kể tên một số tập

thơ,truyện ngắn,tiểu thuyết mà

em đã đọc?

2/ Khi đọc một tập thơ,một tập

truyện ngắn,tiểu thuyết em nghĩ

có điểm gì khác biệt so với đọc

từng bài thơ,truyện ngắn hay

một đoạn tiểu thuyết?

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh suy nghĩ và trả lời câu

hỏi

Bước 3 Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ câu trả lời của

mình trước lớp

Bước 4 Kết luận, nhận định

Giáo viên dẫn dắt vào bài học,

thơ, truyện ngắn hay một đoạn tiểu thuyết

2 HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

b Nội dung thực hiện:

Học sinh đọc phần một: Đọc một tập thơ,một tập truyện ngắn hoăc một tiểuthuyết trong SGK và kết hợp đọc tài liệu bổ trợ giáo viên đưa

Học sinh thảo luận nhóm và thực hiện phiếu học tập để tìm hiểu về cách Đọcmột tập thơ,một tập truyện ngắn hoăc một tiểu thuyết và thực hành đọc

Hoạt động 1: TÌM HIỂU VỀ

CÁCH ĐỌC

Thao tác 1: Tìm hiểu thông tin

khái quát về cuốn sách

Bước 1 Giao nhiệm vụ học

tập

I TÌM HIỂU VỀ CÁCH ĐỌC

1 Tìm hiểu thông tin khái quát về cuốn sách

Để nắm được thông tin ban đầu của một tập thơ,tập truyện hay cuốn tiểu thuyết, cần chú ý:

-Nhan đề cuốn sách, tên tác giả, nhà xuâtbản,,hình ảnh được vẽ/chụp

-Năm xuất bản, chân dung tác giả hay phần

Giáo viên cho HS thảo luận theo

căp đôi trả lời câu hỏi: Khi bắt

đầu đọc một cuốn sách, em cần

tìm hiểu những thông tin gì?

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh thảo luận

Bước 3 Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ bài làm và báo

cáo phần tìm hiểu

Bước 4 Kết luận, nhận định

Giáo viên chốt những kiến thức

-Những thông tin thuộc về hình

về cách đọc, ghi chép trong quá

giới thiệu khái quát về tác giả,tác phẩm-Mục lục

-Lời giới thiệu hoặc lời nói đầu, lời tựa

Ví dụ: Với tập truyện ngắn Con mèo của gi-ta (Foujita) của nhà văn Nguyễn QuangSáng, các thông tin sau cần được ghi chép:

Phu Phu Nhan đề tập truyện ngắn: Con mèo của PhuPhu giPhu ta

Phu-gi Phu-gi Tác giả: Nguyễn Quang Sáng

- -Tập truyện ngắn được xuất bản năm 2020, nằm

-Bìa 4: trích dẫn 1 số nhận định của nhàthơ Tràn Đăng Khoa về nhà văn Nguyễn QuangSáng

-Mục lục đặt ở đầu sách, cho biết sách có 2phần:

+ P1 Bài học tuổi thơ gồm có 9 truyệnngắn

+P2 Thế võ gồm 11 truyện ngắn

-Cuốn sách có 232 trang, khổ sách 14cmx22,5cm

2 Đọc từng tác phẩm cụ thể

a Đọc từng bài trong tập thơ

Khi đọc từng tác phẩm cụ thể thì cần ghi nhanhnhững thông tin sau:

- Nội dung cảm xúc của bài thơ:đề tài,vấn

đề, nhât vật trữ tình

- Thể thơ, số câu thơ

- Từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu, biện pháp

trình đọc? Nếu ví dụ về 1 tác

phẩm cụ thể?

Nhóm 2,4: Khi đọc một tác

phẩm truyện/tiểu thuyết thì cần

ghi nhanh những thông tin gì

cách đọc,ghi chép trong quá

trình đọc? Nếu ví dụ về 1 tác

phẩm cụ thể?

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh thảo luận và hoàn

thành phiếu

Bước 3 Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ bài làm và báo

- Thông điệp bài thơ

VD: khi đọc bài thơ Đồng chí trong tập thơ Đầu súng trăng treo của Chính Hữu cần ghi chép

những nội dung sau:

Đồng chí

(Chính Hữu) Quê hương anh nước mặn, đồng chua Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá Anh với tôi đôi người xa lạ

Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau.

Súng bên súng, đầu sát bên đầu Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ Đồng chí!

Ruộng nương anh gửi bạn thân cày Gian nhà không mặc kệ gió lung lay Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh, Sốt run người, vừng trán ướt mồ hôi.

Áo anh rách vai Quần tôi có vài mảnh vá Miệng cười buốt giá Chân không giày Thương nhau tay nắm lấy bàn tay!

Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới Đầu súng trăng treo.

- Đề tài: ca ngợi tình đồng chí, đồng đội thắmthiết, sâu nặng của những người lính cáchmạng Đồng thời hiện lên hình ảnh chân thực,giản dị mà cao đẹp của anh bộ đội cụ Hồ thời kìkháng chiến chống Pháp

- Thể thơ: tự do,số câu thơ:20 câu

-Bài thơ nói về tình đồng chí, đồng đội thắm

thiết, sâu nặng của những người lính cách mạngdựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ và lí tưởngchiến đấu Tình đồng chí góp phần quan trọngtạo nên sức mạnh và phẩm chất của những

-GV nêu Ví dụ cách ghi chép

nhanh khi đọc tập truyện Vang

bóng một thời của Nguyễn

Tuân:

Vang bóng một thời được xuất

bản thành sách lần đầu năm

1940 Tập sách có 12 truyện viết

về cái đẹp của thời quá khứ , về

những con người tài hoa, có tâm

về 1 đao phủ tên là Bát

Lê-người có biệt tài chém trao

ngành, tức là chém đầu người

chỉ bằng một nhát mà đầu vẫn

không lìa hẳn vì còn dính 1 lần

da trên cổ Tuy đã về hưu nhưng

Bát Lê vẫn được quan Tổng đốc

mời ra tập lại ngón nghề để

biểu diễn chém đầu 12 tử tù

cho quan Công sứ người Pháp

xem Bát Lê đã hoàn thành bài

biểu diễn chém treo ngành một

người lính cách mạng Qua đó hiện lên hìnhtượng chân thực, giản dị mà cao đẹp của anh bộđội cụ Hồ thời kì đầu của cuộc kháng chiếnchống Pháp

- Bài thơ thành công về nghệ thuật bởi thể thơ

tự do linh hoạt, các chi tiết, hình ảnh được sửdụng mang tính tiêu biểu, chân thực, ngôn ngữ

cô đọng, giản dị và giàu sức biểu cảm

b Đọc từng bài trong tập truyện ngắn, đọc tiểu thuyết:

Khi đọc từng tác phẩm cụ thể trong tập truyện

ngắn,đọc tiểu thuyết thì cần ghi nhanh nhữngthông tin sau:

- Thông điệp

VD: Đọc tác phẩm Chữ người tử tù trong tập truyện Vang bóng một thời của Nguyễn Tuân

cần ghi chép những thông tin sau:

- Đề tài: viết về thú chơi chữ đẹp- một nét đẹp

tinh thần, một thú chơi tao nhã, thanh cao củacác nhà nho

-Huấn Cao là người cầm đầu cuộc khởi nghĩachống lại triều đình nên bị kết án tử hình Trướckhi chịu án chém, ông bị đưa đến giam tại mộtnhà tù Khi trát gửi đến nhà tù, biết trong danhsách có ông Huấn Cao, người nổi tiếng viết chữđẹp, viên quản ngục đã cho thầy thơ lại bảongười quét dọn phòng giam nơi Huấn Cao vànhững người tử tù sẽ ở Trong những ngàyHuấn Cao ở tù, viên quản ngục đã biệt đãi ông

và những người đồng chí của ông Sở nguyện

cách hoàn hảo.

+ Chữ người tử tù: Nhà ngục

tỉnh Sơn đón một tốp thù nhân

bị khép vào tội phiến loạn

chống lại triều đình Người

đứng đầu đám tử tù đó là Huấn

Cao- một người khí phách hiên

ngang và có tài viết chữ đẹp

Mặc dù rất coi khinh lũ quan lại

giữ tù, nhưng trước ngày ra

pháp trường chịu án chém, cảm

cái tấm lòng biệt nhỡn liên tài

của quản ngục, Huấn Cao đã

thay đổi thái độ Đêm cuối cùng

trước khi ra pháp trường Huấn

Cao đã cho chữ viên quản ngục

và khuyên quản ngục về quê ở

để giữ thiên lương cho lành

vững

+ Chén trà sương sớm: kể về cụ

Ấm – một ông già có lối sống

thanh cao Sáng nào cụ cũng

dậy sớm nhóm hỏa lò, đặt ấm

nước sôi, pha ấm trà một cách

công phu, cùng người con trai

cả thưởng thức trà tàu, đọc

những vần thơ hay đoạn văn

chiêm nghiệm và xưng tụng về

trà

+ Đánh thơ: Chuyện về ông Phó

Sứ- chức quan nhỏ coi lăng và

cô Mộng Liên- một ca nữ tài

sắc, kết thành một cặp vợ chồng

ngao du sơn thủy, rủ văn nhân

tài tử trong thiên hạ đánh bạc

bằng cách đoán chữ bị bỏ trống

trong các câu thơ cổ Ông Phó

Sứ trúng gió chết trên đường đi,

của viên quản ngục là xin được chữ viết củaHuấn Cao Lúc đầu, Huấn Cao tỏ ý khinh miệtviên quản ngục, nhưng khi hiểu được tấm lòngviên quản ngục, ông đã quyết định cho chữ vàocái đêm trước khi ông bị xử chém Trong đêmcho chữ, ông Huấn cao tay viết như rồng bayphượng múa trên tấm lụa bạch còn viên quảnngục và thầy thơ lại thì khúm núm bên cạnh.Sau khi cho chữ, ông Huấn Cao khuyên viênquản ngục về quê để giữ cho "thiên lương"trong sáng Viên quản ngục nghe lời khuyên của

ông Huấn Cao một cách kính cẩn kẻ mê muội

này xin bái lĩnh.

-Nguyễn Tuân đã khắc họa thành công hìnhtượng Huấn Cao – môt con người tài hoa, có cáitâm trong sáng và khí phách hiên ngang bấtkhuất Qua đó nhà văn thể hiện quan niệm vềcái đẹp, khẳng định sự bất tử của cái đẹp và bộc

lộ thầm kín tấm lòng yêu nước-Tình huống truyện độc đáo; nghệ thuật dựngcảnh, khắc họa tính cách nhân vật, tạo khôngkhí cổ kính, trang trọng; trong việc sử dụng thủpháp đối lập và ngôn ngữ giàu tính tạo hình

c Đánh giá chung về một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết.

để lại cô Mộng Liên góa bụa.

Thao tác 3: Đánh giá chung về

một tập thơ, một tập truyện

ngắn hoặc một tiểu thuyết

Bước 1 Giao nhiệm vụ học

tập

GV nêu câu hỏi: Sau khi đọc

từng tác phẩm của tập thơ hay

truyện, tiểu thuyết cần khái quát

lại những gì?

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh thảo luận

Bước 3 Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ bài làm và báo

cáo phần tìm hiểu

Bước 4 Kết luận, nhận định

Giáo viên chốt những kiến thức

Gv lấy ví dụ minh họa tổng hợp

khi đọc tập thơ Quốc âm thi

tập của Nguyễn Trãi:

-QATT là tập thơ đầu tiên của

VN viết bằng chữ Nôm, tập thơ

gồm 254 bài

- Bố cục của tập thơ (theo sắp

xếp của người biên soạn):

Vô đề (không có nhan đề từng

bài);

Môn thì lệnh (thời tiết);

Môn hoa mộc (cỏ cây);

Còn có một lòng âu việc nước

Đêm đêm thức nhẵn nẻo sơ

Sau khi đọc xong một tập thơ, một tập truyệnhay tiểu thuyết cần hệ thống hóa lại bằng cáchkhái quát những nét chung nhất ở từng phươngdiện:

-Giá trị chung của tác phẩm-Những nét riêng,cái mới của tác phẩm-Vị trí,ý nghĩa của tác phẩm

- Nội dung, tư tưởng, những yếu tố nổi bật

về phương diện nghệ thuật

Dân giàu đủ khắp đòi phương.

(Bảo kính cảnh giới, bài

43)

+ Cuộc sống đạm bạc nhưng

thanh cao, tràn đầy thi hứng:

Đêm thanh hớp nguyệt nghiêng

chén

Ngày vắng xem hoa bẻ cây.

(Ngôn chí, bài 10)

+ Yêu thiên nhiên:

Nước biếc non xanh thuyền gối

bãi

Đêm thanh nguyệt bạc khách

lên lầu.

(Bảo kính cảnh giới, bài 26)

+ Ý thức trao dồi nhân cách,

(Bảo kính cảnh giới, bài 5)

+ Thể hiện triết lí nhân sinh:

Chơi cùng đứa dại nên bầy dại

Kết mấy người khôn học nết

khôn.

(Bảo kính cảnh giới,

bài 21)

Nên thợ nên thầy vì có học

No ăn no mặc bởi hay làm.

câu 6 chữ rất linh hoạt, biến

hóa Đây là một sáng tạo riêng,

tin đậm dấu ấn tài năng của

quen thuộc, găn với sinh hoạt

hằng ngày của nhà thơ

+ Từ ngữ rất phong phú, đa

dạng: có từ ngữ học thuật, từ

ngữ của đời sống, đặc biệt, tập

thơ sử dụng nhiều từ cổ, khá xa

lạ với tiếng Việt hiện đại

=>Khái quát: Những đặc điểm

nổi bật về nội dung tư tưởng và

hình thức nghệ thuật như đã nên

là những yếu tố làm nên giá trị

đích thực của Quốc âm thi

tập-tập thơ mở ra một thời đại phát

triển cho thơ ca viết bằng tiếng

I.Thông tin chung về tác phẩm -Tên tác phẩm

-Tác giả -Thể loại -Nhà xuất bản -Nơi xuất bản -Năm xuất bản -Số trang

-Khổ II.Thông tin cụ thể:

đó tổng hợp kết quả đọc

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

Hs làm việc ở nhà

Bước 3 Báo cáo, thảo luận

GV thu các phiếu và mời đại

diện HS lên trình bày sản phẩm

Bước 4 Kết luận, nhận định

Giáo viên chốt những kiến thức

Phiếu đọc sách 2:

Yếu tốtrong vănbản

Thể hiệntrongvăn bản

Cảm nhận của tôi

Truyệnngắn/

chương:

Nhân vật/

tuyến

Yếu tố trong thơ Thểhiện

trongvăn bản

vần, từ

láy

Chủ thể trữtình trongbài thơ:

Mạch cảmxúc của bàithơ:

về tập thơ

PHIẾU ĐỌC SÁCH Người đọc:

I.Thông tin chung về tác phẩm -Tên tác phẩm

-Tác giả -Thể loại -Nhà xuất bản -Nơi xuất bản -Năm xuất bản -Số trang

-Khổ II.Thông tin cụ thể:

nhân vật Cốt truyện Chi tiết Bối cảnh Ngôi kể Ngôn ngữ Thông điệp Truyện ngắn/

chương:

Suy ngẫm và cảm nhận chung Phụ lục PHIẾU HỌC TẬP (NHÓM 1, 3) Câu hỏi: Khi đọc một tác phẩm thơ thì cần chú ý những gì về cách đọc,ghi chép trong quá trình đọc? Nếu ví dụ về 1 tác phẩm cụ thể? ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

PHIẾU HỌC TẬP (NHÓM 2, 4) Câu hỏi: Khi đọc một tác phẩm truyện/tiểu thuyết thì cần ghi nhanh những thông tin gì cách đọc,ghi chép trong quá trình đọc? Nếu ví dụ về 1 tác phẩm cụ thể? ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Phụ lục 2 Rubic đánh giá hoạt động nhóm

TIÊU

CHÍ CẦN CỐ GẮNG (0 – 4 điểm) ĐÃ LÀM TỐT (5 – 7 điểm) RẤT XUẤT SẮC (8 – 10 điểm) Hình

thức

(2 điểm)

0 điểm

Bài làm còn sơ sài, trình bày cẩu thả Sai lỗi chính tả

1 điểm

Bài làm tương đối đẩy

đủ, chỉn chu Trình bày cẩn thận

2 điểm

Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu Trình bày cẩn thận

Không có lỗi chính tả Không có lỗi

Nội dung sơ sàimới dừng lại ở mức

độ biết và nhậndiện

4 – 5 điểm

Trả lời tương đối đầy

đủ các câu hỏi gợi dẫnTrả lời đúng trọng tâm

Có ít nhất 1 – 2 ý mởrộng nâng cao

6 điểm

Trả lời tương đốiđầy đủ các câu hỏigợi dẫn

Trả lời đúng trọngtâm

Vẫn còn trên 2thành viên khôngtham gia hoạt động

1 điểm

Hoạt động tương đốigắn kết, có tranh luậnnhưng vẫn đi đếnthông nhát

Vẫn còn 1 thành viênkhông tham gia hoạtđộng

2 điểm

Hoạt động gắn kết

Có sự đồng thuận

và nhiều ý tưởngkhác biệt, sáng tạoToàn bộ thànhviên đều tham giahoạt động

Điểm

TỔNG

PHẦN 2: VIẾT VỀ MỘT TẬP THƠ, MỘT TẬP TRUYỆN HOẶC MỘT TIỂU THUYẾT

Thời gian thực hiện: 4 tiết

3 Về phẩm chất: Học sinh có thái độ trân trọng đối với những di sản nghệ

thuật quý báu mà ông cha ta truyền lại  

II THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU

1 Học liệu: Sách giáo khoa, sách giáo viên, phiếu học tập

2 Thiết bị: Máy chiếu, bảng, dụng cụ khác nếu cần

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 

1 HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG – TẠO TÂM THẾ 

a Mục tiêu hoạt động: Tạo tâm thế thoải mái và gợi dẫn cho học sinh về nội

dung bài học

b Nội dung thực hiện: 

-GV chuẩn bị câu hỏi dẫn dắt HS tìm hiểu về cách viết một tập thơ, mộttập truyện ngắn hoăc một tiểu thuyết

-Học sinh trả lời câu hỏi để tìm hiểu kiến thức về cách viết một tập

thơ,một tập truyện ngắn hoăc một tiểu thuyết

Bước 1 Giao nhiệm vụ học

tập

Giáo viên nêu câu hỏi và yêu

cầu học sinh suy nghĩ, trả lời:

1/ Em đã thực hiện viết về tập

thơ,truyện ngắn,tiểu thuyết mà

em đã đọc chưa?

2/ Khi viết về một tập thơ,một

tập truyện ngắn,tiểu thuyết em

viết với mục đích gì và cách

thức như thế nào?Những khó

khăn em gặp phải trong quá

trình viết là gì?

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh suy nghĩ và trả lời câu

hỏi

Bước 3 Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ câu trả lời của

mình trước lớp

Bước 4 Kết luận, nhận định

Giáo viên dẫn dắt vào bài học,

Học sinh trình bày những suy nghĩ của mình vềmục đích viết và cách thức viết về tập thơ,truyện ngắn, tiểu thuyết

2 HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

 b Nội dung thực hiện: 

 Học sinh đọc phần 2: viết một tập thơ,một tập truyện ngắn hoăc một tiểuthuyết trong SGK và kết hợp đọc tài liệu bổ trợ giáo viên đưa 

 Học sinh thảo luận nhóm và thực hiện phiếu học tập để tìm hiểu về cáchviết một tập thơ,một tập truyện ngắn hoăc một tiểu thuyết và thực hành đọc

Hoạt động 1: Tìm hiểu mục đích viết

1 Mục tiêu hoạt động : Hoạt động này giúp HS tìm hiểu được các mục đích

khác nhau khi viết bài về một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc cuốn tiểuthuyết, tương ứng với từng mục đích là các kiểu văn bản được tạo lập; từ đóhọc sinh có thể viết bài cho một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc cuốn tiểuthuyết mà mình đã đọc ở phần 1

2 Nội dung thực hiện : Học sinh đọc phần “Tri thức ngữ văn” và các mục

trong SGK và kết hợp đọc tài liệu bổ trợ giáo viên đưa , sau đó có thể thảoluận nhóm và thực hiện phiếu học tập để tìm hiểu

Bước 1 Giao nhiệm vụ học tập

Giáo viên cho HS lựa chọn nhiệm

vụ phù hợp với năng lực và sở thích

Chia nhóm và thảo luận

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu khái niệm

viết về một tập thơ, một tập truyện

ngắn hoặc một tiểu thuyết

Nhiệm vụ 2:Xác định mục đích của

việc về một tập thơ, một tập truyện

ngắn hoặc một tiểu thuyết

Nhiệm vụ 3: Xác định kiểu văn bản

cho mỗi mục đích viết?

Nhiệm vụ 4:Xác đinh nội dung viết

theo từng mục đích cụ thể?

Nhiệm vụ 5: Em sẽ chọn vai nào để

viết?

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh thảo luận và hoàn thành

Bước 3 Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ bài làm và báo cáo

phần tìm hiểu

Bước 4 Kết luận, nhận định

I Mục đích viết

1 Khái niệm Viết về một tập thơ, một tập truyện ngắn

hoặc một tiểu thuyết là hình thức trình bàykết quả của sự tiếp nhận , thẩm thấu, đánhgiá những nội dung đã được đọc bằng ngônngữ viết

2 Xác định mục đích viết

- Mục đích nghiên cứu văn học-Mục đích thưởng thức, rung cảm, tri âm-Mục đích giới thiệu quảng bá

3 Kiểu văn bản cho từng mục đích viết

- Mục đích nghiên cứu văn học -> Văn bảnviết có cấu trúc gần như văn bản nghị luận-Mục đích thưởng thức, rung cảm, tri âm->Văn bản viết có tính chất như một văn bảnbiểu cảm

-Mục đích giới thiệu quảng bá ->Văn bảnđược tạo lập sẽ là văn bản thông tin

4.Nội dung viết

- Mục đích nghiên cứu văn học -> Người viếtđưa ra những phán đoán, bình phẩm, đánhgiá và giải thích về tác phẩm, giúp ng đọcnhận ra những giá trị sắc của tác phẩm

Giáo viên chốt những kiến thức cơ

bản

-Sự khác nhau về mục đích và kiểu

văn bản tạo lập có thể xuất phát từ

yếu tố khách quan, đáp ứng các yêu

cầu, tình huống ( chẳng hạn về cùng

1 tác phẩm đọc HS có thể viết bài

theo hướng nghị luận hoặc theo

hướng thông tin)

-Có thể xuất phát từ phong cách đọc

và hứng thú của chính HS trong quá

trình đọc văn bản (có thể đọc và viết

theo sự chi phối của tư duy logic, có

thể đọc và viết theo kiểu lấy sự rung

cảm làm điểm tựa)

-Mục đích thưởng thức, rung cảm, tri âm->

ng viết bày tỏ những cảm xúc, rungđộngvàtrải nghiệm của cá nhân người viết vềmột hoặc một vài giá trị nổi bật của tácphẩm, lấy ra những nét đặc sắc nhất về nộidung và nghệ thuật để bình giá

-Mục đích giới thiệu quảng bá -> Ng viếttruyền tải đến người đọc thông tin quan trọng

về nội dung và nghệ thuật của văn bản, dấu

ấn riêng của tác giả, điểm đặc biệt của vănbản trong quá trình sáng tác hoặc nhữngđiểm hấp dẫn về xuất bản

5 Các “vai” tương ứng với mục đích viết

- Mục đích nghiên cứu văn học ->“vai” nhànghiên cứu, phê bình

Mục đích thưởng thức, rung cảm, tri âm

->“vai” người thưởng thức, tri âm-Mục đích giới thiệu quảng bá ->“vai” ngườigiới thiệu, quảng bá

Hoạt động 2: Một số hướng viết bài

1 Mục tiêu hoạt động: Giúp HS tìm hiểu cụ thể hơn về cách viết bài về một

tập thơ, một tập truyện hoặc cuốn tiểu thuyết theo ba hướng qua việc tìm hiểucác văn bản có đặc điểm gần với ba kiểu loại văn bản quen thuộc là : văn bảnnghị luận, văn bản biểu cảm và văn bản thông tin

2 Nội dung thực hiện : Học sinh đọc phần “Tri thức ngữ văn” và các mục

trong SGK và kết hợp đọc tài liệu bổ trợ giáo viên đưa , sau đó có thể thảoluận nhóm và thực hiện phiếu học tập để tìm hiểu

Bước 1 Giao nhiệm vụ học tập

Giáo viên cho HS lựa chọn nhiệm vụ

phù hợp với năng lực và sở thích

Chia nhóm và thảo luận

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu văn bản: Tựa

“Gió đầu mùa” của khái Hưng

Câu 1: Văn bản đã giới thiệu và phân

II Một số hướng viết bài

1 Viết theo hướng nghiên cứu văn học

a.Tìm hiểu ngữ liệu: Tựa “Gió đầu mùa” củakhái Hưng

Câu 1: Thạch Lam thường viết về những chuyện

tích những nội dung nổi bật gì của tập

truyện “Gió đầu mùa” của Thạch

Lam?

Câu 2: Xác định dàn ý của bài viết và

nhận xét về cách trình bày lí lẽ và

bằng chứng của tác giả

Câu 3: Bài viết của Khái Hưng giúp

bạn biết điều gì về Thạch Lam và các

truyện ngắn của ông trước khi đọc tập

truyện Gio đầu mùa?

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu văn bản: Chân

trời không bao giờ cũ của tác giả

Vương Trí Nhàn

Câu 1: Sự đồng cảm của người viết

với tác giả Hồ Dzéch và tập Chân trời

cũ đã được thể hiện như thế nào trong

bài viết?

Câu 2: Bài viết đã giúp bạn hiểu như

thế nào về mối quan hệ giữa văn và

đời? Theo bạn, cách tiếp cận sáng tác

từ góc nhìn của tác giả bài viết có đặc

điểm và ưu thế gì?

Câu 3: Hãy nhận xét về giọng điệu

của bài viết và sự phù hợp của nó với

đối tượng được nói tới

Câu 4: Sau khi đọc bài viết, bạn có

muốn tìm đọc tập truyện ngắn Chân

trời cũ không? Vì sao?

Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu văn bản:Nhà

thơ Quang Dũng- khúc song hành thơ

và họa của tác giả Chu Hồng Tiến:

Câu 1: Bài viết đã đưa đến những

thông tin gì về cuốn sách?

Câu 2: Những nội dung nổi bật nào

của cuốn sách đã được tác giả giới

giản dị, những cái xảy ra hằng ngày với ự thànhthực đến mức trở nên can đảm; sự rung động củangòi bút Thạch Lam và khả năng tác động mạnh

mẽ đến người đọc; sự tinh tế của bút pháp thiên

về cảm giác của Thạch Lam

Câu 2: Xác định dàn ý của bài viết

* Triển khai:

-Sự thành thực đến mức trở nên can đảm trongvăn Thạch Lam (nêu và phân tích truyện Ngàymới, Một cơn giận để chứng minh)

-Những rung động của ngòi bút Thạch Lam vàkhả năng tác động của nó đên người đọc (làm rõbằng các truyện Gios lạnh đầu mùa, Trở về,Những ngày mới)

-Thiên về cảm giác- một đực điểm nổi bật trongbút pháp truyện ngắn Thạch Lam (phân tích sựtinh tế của việc miêu tả cảm giác nhân vật trong

truyện nhà mẹ Lê và Trở về).

*Kết bài:

Nhận định về sự kết nối giữa con người thựcngoài đời của Thạch Lam và những nhân vậttrong sáng tác của ông

Câu 3: Bài viết của Khái Hưng giúp bạn biếtđiều gì về Thạch Lam và các truyện ngắn của

ông trước khi đọc tập truyện Gió đầu mùa: Bài

tự đã đưa chúng ta đến với những điểm nổi bậttạo nên phong cách phong cách riêng của ThạchLam trong văn học Việt Nam lúc bấy giờ

b Kết luận : Viết theo hướng nghiên cứu văn

học

thiệu? Cách giới thiệu đó có thể khơi

lên ở người đọc những ấn tượng gì về

cuốn sách?

Câu 3: Cách trình bày, triển khai văn

bản này có điểm gì khác so với hai

văn bản trên?

Ngoài các nhiệm vụ trên HS có thể

tìm hiểu chi tiết và trả lời các câu hỏi

nhỏ trong từng văn bản

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh thảo luận và hoàn thành

phiếu

Thời gian: phút

Chia sẻ: phút

Phản biện và trao đổi: phút

Bước 3 Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ bài làm và báo cáo

- Thiên về phân tích, bình luận những

nội dung hoặc vấn đề chính được tác

giả tập trung thể hiện trong tập thơ,

tập truyện ngắn hoặc cuốn tiểu thuyết

- Thể hiện cái nhìn bao quát của

người viết về những giá trị nổi bật,

xuyên suốt làm nên sức hấp dẫn của

tác phẩm và thể hiện phong cách của

tác giả

2 Viết theo hướng thưởng thức, trải nghiệm:

a.Tìm hiểu ngữ liệu: Chân trời không bao giờ cũcủa tác giả Vương Trí Nhàn

Câu 1: Tác giả đã khẳng định những điều làmnên giá trị của cuốn sách, nhưng không nói trựctiếp vào nội dung cuốn sách mà bằng sự ghinhận của độc giả về sức sống lâu bền mà cuốnsách đem lại Tất cả tạo nên một mạch văn thiên

về cảm nhận, suy ngẫm Mở đầu, tác giả đãkhẳng định giá trị của cuốn sách trong tình yêutha thiết của bạn đọc ; tiếp đến, tác giả bộc lộnhững suy ngẫm của mình về những cách tồn tạicủa một nhà văn trong sự nghiệp văn chươngcủa mình, qua đó cho thấy Hồ Dzếnh là một nhàvăn thuộc kiểu “lơ đãng” nhưng lại sống mãitrong lòng người yêu văn chương, và chỉ qua

một tập truyện ngắn Chân trời cũ cũng làm nên

tên tuổi của Hồ Dzếnh và sự thanh thản trong nụcười của ông Tất cả những suy ngẫm sâu vàrộng ấy được viết bằng sự trải nghiệm, đồngđiệu của Vương Trí Nhàn với Hồ Dzếnh- tác giả

tập truyện Chân trời cũ.

Câu 2:

Trong bài viết, Vương Trí Nhàn nói đến sự độcđáo, cá biệt trong cuộc đời mỗi nhà văn cũngnhư cuộc đời mỗi con người, từ đó suy ngẫm vềnhững cách tồn tại trong cuộc sống và trong vănchương để thấy mỗi con người có những cáchtồn tại khác nhau, cũng như mỗi nhà văn cónhững cách khác nhau để ghi dấu trong lòng độcgiả Và Hồ Dzếnh thuộc loại người “sống như

kẻ lơ đãng”, cả một đời văn thu gọn trong mộtvài quyển sách mà “cứ sống mãi trong lòngngười yêu văn chương

Cách tiếp cận sáng tác của nhà văn từ góc nhìncủa tác giả đã mở ra cho người đọc một hướngtiếp nhận tập truyện Chân trời cũ, đó không chỉ

- Thể hiện quan điểm đánh giá khách

quan với những bằng chứng phong

phú, sát hợp

- Ngôn ngữ đảm bảo tính khoa học

* Viết theo hướng thưởng thức, trải

nghiệm:

-Thể hiện cảm nhận, trải nghiệm về

những nét nổi bật của tác phẩm, về

tác giả và những gì tạo nên sức hấp

dẫn hoặc giá trị thẩm mĩ riêng của

cuốn sách

-Cách viết thiên về sử dụng bút pháp

trữ tình, với những liên tưởng, suy

ngẫm, khơi gợi đến những điều trong

và ngoài tác phẩm theo dòng suy nghĩ

của người viết

-Ngôn ngữ, giọng điệu giàu cảm xúc,

cách viết theo kiểu tùy bút

* Viết theo hướng giới thiệu, quảng

bá

Đây là cách giới thiệu hướng đến các

mục đích đọc sách cũng như giới

thiệu sách khác nhau Chẳng hạn, giới

thiệu sách mới, giới thiệu mang tính

quảng cáo, thương mại

-Cần quan tâm đến nhu cầu và đặc

điểm của đối tượng tiếp nhận để chọn

lối viết phù hợp

-Có thể tập trung giới thiệu những nội

dung nổi bật nhất của cuốn sách hoặc

những đặc điểm nổi bật nhất về tác

giả, quá trình sáng tác để gây được ấn

tượng đậm nét đối với người tiếp

nhận

là văn chương mà còn là những gì được chắt lọc

từ cuộc đời của nhà văn, một tác phẩm viết từkhi nhà văn còn rất trẻ nhưng lại có một sứcsống lâu bền, một Chân trời cũ nhưng không baogiờ cũ Đó chính là nét tạo nên sức hấp dẫn củaChân trời cũ mà Vương Trí Nhàn truyền tải đếnngười đọc

Câu 3:

Vương Trí Nhàn viết về tác phẩm Chân trời cũcủa Hồ Dzếnh khi tác giả đã qua đời Trong bàiviết, ông đã dành cho Hồ Dzếnh thái độ trântrọng với những suy ngẫm, chiêm nghiệm vềcuộc đời, về văn chương, về thái độ tự nhiên, annhiên của Hồ Dzếnh trong cuộc đời mà ngườiđọc có thể nhận ra khi đọc cuốn sách Chân trời

cũ Một bài viết hàm súc, dồn chứa những suy tưsâu sắc của tác giả về văn và đời, gợi nhiều ấntượng và cảm xúc của người đọc về nhà văn.Câu 4:

Bài viết không trực tiếp giới thiệu về nội dungcuốn sách, nhưng bằng những cảm nhận và suyngẫm về những giá trị tự thân mà cuốn sách đemđến cho người đọc, bài viết có thể khơi gợi niềmcảm hứng cho người đọc về sức sống và sức hấpdẫn của cuốn sách

b.Kết luận: Viết theo hướng thưởng thức, trảinghiệm:

3 Viết theo hướng giới thiệu, quảng bá

a Tìm hiểu ngữ liệuCâu 1: Bài viết đã đưa đến những thông tin gì vềcuốn sách?

Đó là thông tin về tác giả Quang Dũng và nộidung của cuốn sách những thông tin được giớithiệu khá chi tiết, giúp độc giả có thể cảm nhậnđược nội dung của cuốn sách và thời điểm xuấtbản (kỉ niệm 100 năm ngày sinh Quang Dũng)

-Sản phẩm của cách viết này có thể là

văn bản thông tin đa phương thức Câu 2:-Về nội dung: bài viết tập trung giới thiệu những

nét nổi bật về cuộc đời và sáng tác của tác giảQuang Dũng trên cả 2 phương diện: thơ và họa.Nhằm giúp độc giả hiểu về những nét hấp dẫncủa cuốn sách, tác giả đã kết hợp giới thiệu vềcác chặng đường trong cuộc đời của QuangDũng; tính cách, đam mê của nhà thơ; những lí

do làm nên điểm đặc sắc và giá trị của những bàithơ, bức họa của Quang Dũng

-Việc giới thiệu kết hợp giữa những chi tiết vềcuộc đời và thơ ca, hội họa, đặc biệt là một sốdẫn chứng về thơ và họa có thể đem lại chongười đọc những ấn tượng sâu đậm về cuốnsách Đó chính là cách để đưa cuốn sách đến gầnvới độc giả

Câu hỏi 3: Cách trình bày, triển khai văn bảnnày có điểm gì khác so với hai văn bản trên?-Cung cấp những thông tin quan trọng về cuốnsách, bài viết đi theo hướng: đầu tiên đặt trọngtâm vào việc cung cấp thông tin về ấn phẩm củalần xuất bản này và hình thức bên ngoài cuốnsách , qua đó tạo nên ấn tượng tốt đẹp ban đầucho người đọc; tiếp theo bài viết giới thiệu kháiquát về những điểm nổi bật tạo nên sức hấp dẫncủa cuốn sách về cả 2 phương diện thơ và họa;đoạn kết là những đánh giá ngắn gọn nhằm tônvinh giá trị của cuốn sách và tài năng của QuangDũng

-Hình thức trình bày cũng theo hình thức củavăn bản thông tin , sắp xếp nội dung theo nhữngtiêu mục ngắn gọn , nhằm cung cấp những thôngtin quan trọng về cuốn sách Đặc biệt, việc kếthợp giữa kênh chữ và kênh hình

b Kết luận : Viết theo hướng giới thiệu, quảng

bá

Hoạt động 3: Thực hành viết

1.Mục tiêu hoạt động : Giúp HS hiểu về cách triển khai từ đó biết thực hành

viết bài về một tập thơ, một tập truyện ngắn hay một tiểu thuyết theo ba cáchtrên

2 Nội dung thực hiện : Học sinh đọc phần “Tri thức ngữ văn” và các mục

trong SGK và kết hợp đọc tài liệu bổ trợ giáo viên đưa , sau đó có thể thảoluận nhóm và thực hiện phiếu học tập để tìm hiểu

Bước 1: Giao nhiệm vụ

-Gv yêu cầu HS tiến hành viết bài

giới thiệu về một tập thơ, một tập

truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết đã

được lựa chọn từ những phần trước

và báo cáo sản phẩm trước nhóm, lớp

-Để thực hiện bài viết, HS cần thực

hiện các bước trong quy trình tạo lập

văn bản bao gồm: chuẩn bị viết, lập

dàn ý, viết, chỉnh sửa, hoàn thiện,

đồng thời tham khảo gợi ý về cách

xây dựng dàn ý tương ứng với 3

hướng viết bài

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh hoàn thành sản phẩm tại lớp

hoặc chuẩn bị trước sản phẩm tại nhà

Bước 3 Báo cáo, thảo luận

-Chọn tác phẩm và chọn hướng viết ( chọn

“vai”)-Xem lại phiếu đọc sách để hình dung tổng thể

2 Dàn ý chung a.Bài viết theo hướng nghiên cứu

MB: giới thiệu tg, tp, nxchung, về những gt nổibật hoặc những nét đặc sắc tạo nên dấu ấn của tpTB: Trình bày tổng quan những giá trị nổi bậtcủa tác phẩm hoặc từng khía cạnh đáng chú ý

về nội dung và nghệ thuật , mỗi ý được giớithiệu cần có trích dẫn cùng một số phân tích cụthể( về những ví dụ tiêu biểu) để tạo điểm nhấn.-Với tp truyện ngắn hoặc tiểu thuyêt: Chú ý đềtài, chủ đề, các tuyến nhân vật, nghệ thuật xâydựng nhân vật,bút pháp hoặc phong cách tác giả-Với tác phẩm thơ:Chú ý đến mạch cảm xúc, thếgiới hình tượng, nghệ thuật xây dựng hình ảnh,bút pháp hoặc phong cách tác giả

KB: Đánh giá vị trí của tập thơ

b.Bài viết theo hướng thưởng thức trải nghiệm :Xem dàn ý sgk tr 87-88