Chiến lược khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin

Chiến lược khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin

HT UA NA [Type your address]

 [Type your phone number]

 [Type your e-mail address]

HT UA NA Vietnam Business Star * Teacher: Nguyen Phi Hai

CHIẾN LƯỢC

KHỞI NGHIỆP

TRONG LĨNH VỰC

CÔNG NGHỆ

THÔNG TIN

08/2011

MỤC LỤC

I Lời nói đầu 3

II Định nghĩa 4

1 Khởi nghiệp 4

2 Doanh nghiệp triển vọng 4

III Chiến lược khởi nghiệp 5

1 Kẻ đầu tiên là kẻ chiến thắng 5

2 Đánh vào chỗ yếu của đối phương 6

3 Độc chiếm khe hở thị trường 10

4 Thay đổi giá trị và đặc tính kinh tế

IV Tham khảo

I LỜI NÓI ĐẦU

Trong giai đoạn hiện nay, khởi nghiệp là một xu thế nên được khuyến khích ở nước ta nói riêng

và trên toàn xã hội nói chung

Các quan điểm, tác phong làm việc của thời đại công nghiệp và các chính sách bao cấp, mô hình nhà nước phúc lợi, các kế hoạch hưu trí đã trở nên lỗi thời trước sự biến động của dân số và sự thay đổi mạnh mẽ trong cách thức làm việc và học tập của con người

Trong giai đoạn hiện nay, người ta cần được trang bị các kiến thức, kỹ năng để có thể làm việc độc lập, tự đào tạo và khả năng hợp tác, gắn kết với người khác, với các tổ chức trên mối quan hệ đối tác

Tại Việt Nam, số lượng các doanh nghiệp mới đang tăng trưởng mạnh Trào lưu khởi nghiệp trong giới trẻ được sự ủng hộ của nhà nước và toàn xã hội Tuy nhiên, quá trình khởi nghiệp này còn manh múng và thiếu sự trang bị kiến thức một cách bài bản Đặc biệt là các bạn lần đâu tiên xây dựng doanh nghiệp cho mình

Thông qua tài liệu này, tôi muốn giới thiệu với mọi người về những vấn đề quan trọng một người khởi nghiệp cần lưu ý khi bắt đầu xây dựng một doanh nghiệp mới trong lĩnh vực công nghệ thông tin

Kiến thức của tài liệu này chủ yếu dựa trên nền tảng lý thuyết của quyền “Innovation and Entrepreneurship” của Peter F Drucker Thông qua các kiến thức, kinh nghiệm của bản thân trong lĩnh vực công nghệ thông tin, quá trình tìm kiếm, phân tích, tôi xây dựng nên tài liệu này

để bạn đọc có thê liên hệ tốt hơn với hoàn cảnh khởi nghiệp tại Việt Nam

Hy vọng nhận được sự đóng góp của mọi người để tài liệu này được hoàn thiện hơn

Nguyễn Anh Tuấn

II ĐỊNH NGHĨA

1 Khởi nghiệp

Dưới đây là một số khái niệm về khởi nghiệp

Công ty khởi nghiệp (Start-up Company)

Công ty khởi nghiệp là một công ty có lịch sử hoạt động ngắn Thường thì đây là những công

ty mới thành lập, còn trong giai đoạn phát triển và nghiên cứu thị trường Khái niệm này trở nên phổ biến trong giai đoạn “bong bóng Dot-com” khi có hàng loạt các công ty Dot-com ra đời

Doanh nhân khởi nghiệp (Entrepreneur)

Doanh nhân khởi nghiệp là người đảm trách việc đưa những ý tưởng mới (innovation), tài chính và các nhân tố trong kinh doanh để biến ý tưởng mới thành những sản phẩm hàng hóa mang tính kinh tế (economic goods)

Khởi nghiệp (Entrepreneurship)

Khởi nghiệp là hành động của doanh nhân khởi nghiệp

Trước đây, từ “khởi nghiệp” được hiểu là việc thành lập một công ty (Startup company) Tuy nhiên hiện nay khái niệm này được mở rộng sang các tổ chức xã hội, chính trị và các công ty hiện hành

Khi từ “khởi nghiệp” được dùng trong các tổ chức, nó ám chỉ việc xây dựng doanh nghiệp từ bên trong (intra-preneurship), bao gồm cả việc kinh doanh mạo hiểm

2 Doanh nghiệp triển vọng

Khi nhắn đến khởi nghiệp, chúng ta xem xét đến khởi nghiệp trong 3 môi trường sau:

1 Doanh nghiệp hiện hành: các doanh nghiệp đã có thời gian hoạt động lâu dài

2 Tổ chức dịch vụ công: các tổ chức thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục

3 Doanh nghiệp triển vọng: các công ty mới thành lập

Trong tài liệu này chúng ta chỉ xem xét các vấn đề xung quanh doanh nghiệp triển vọng

III CHIẾN LƯỢC KHỞI NGHIỆP

Sau khi đã quyết định khởi nghiệp, bạn cần lựa chọn một chiến lược phù hợp với khả năng và hoàn cảnh hiện tại Việc tìm hiểu các chiến lược khởi nghiệp phù hợp sẽ giúp bạn tối ưu khả năng thành công cũng như mức độ thành công của công ty

Việc phân tích và chọn lựa chiến lược kinh doanh phù hợp cũng như nguồn gốc của đổi mới

(Tham khảo Phần 1 – nghiệp vụ đổi mới – Sách “Innovation and Entrepreneurship” – Peter F Drucker) sẽ giúp bạn đưa ra các sản phẩm và chính sách kinh doanh tốt nhất

Có 4 chiến lược đặc biệt mang tính khởi nghiệp

1 Kẻ đầu tiên là kẻ chiến thắng

2 Đánh vào chỗ yếu của đối phương

3 Độc chiếm khe hở thị trường

4 Thay đổi các đặc tính kinh tế của sản phẩm, thị trường hoặc toàn ngành

Các chiến lược này không lại trừ nhau Thậm chí một chiến lược có thể xem là “dánh vào chỗ yếu của đối phương” cũng được mà xếp vào hạng “độc chiếm khe hở thị trường” cũng không sai Tuy nhiên khi đã xác định một chiến lược thuộc loại nào, bạn cần được trang bị các hành

vi, cung cách ứng xử riêng cho nó

Sau đây chúng ta sẽ tiến hành tìm hiểu chi tiết các chiến lược kể trên

1 Kẻ đầu tiên là kẻ chiến thắng

Đây là chiến lược có tỉ lệ rủi ro cao nhất, khả năng thành công thấp nhất

Thế nhưng, rất nhiều sách vở và các phương tiện thông tin đại chúng thường cho rằng đây là chiến lược khởi nghiệp xuất sắc nhất Lý do là nếu thành công, chiến lược này sẽ mang lại phần thưởng vô cùng lớn: danh tiếng, lợi nhuận, thị phần v.v… Một lý do khác là dư luận luôn quan tâm đến những điều mới mẻ và tiên phong

Để thực hiện chiến lược này bạn cần có một mục tiêu đầy tham vọng: là người tiên phong, bạn phải đặt ra mục tiêu tạo một thị trường, một ngành công nghiệp mới

“Kẻ đầu tiên là kẻ chiến thắng” đòi hỏi người khởi nghiệp phải có hiểu biết sâu sắc về về các

nguồn gốc đổi mới và sự vận động của chúng Nó đòi hỏi mức độ tập trung và khối lượng tài

nguyên khổng lồ Quả thật “Kẻ đầu tiên là kẻ chiến thắng” không phải là lựa chọn tốt nhất

cho người khởi nghiệp trong phần lớn trường hợp Hầu hết cơ hội đổi mới đều không đủ thuận lợi để người khởi nghiệp bỏ ra những gì mà chiến lược này yêu cầu

Đối với doanh nghiệp triển vọng, đặc biệt tại hoàn cảnh của Việt Nam hiện nay, chiến lược này không phải là lựa chọn tốt cho số đông vì nó đòi hỏi rất nhiều kiến thức, tài nguyên cả về khoa học kỹ thuật, kiến thức về quản trị và tài chính v.v

Việt Nam không phải là một quốc gia có thế mạnh về lĩnh vực công nghệ thông tin, đặc biệt là lĩnh vực nghiên cứu sáng tạo Phần lớn các doanh nghiệp mang tiếng là “kẻ đầu tiên” tại Việt Nam đều là các doanh nghiệp sao chép ý tưởng, công nghệ từ nước ngoài để áp dụng tại Việt Nam Xét trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam, chúng ta cũng có thể xem đó là trường hợp áp

dụng chiến lược “Kẻ đầu tiên là kẻ chiến thắng”

Chúng ta hãy xem xét một số trường hợp khởi nghiệp với chiến lược “Kẻ đầu tiên là kẻ chiến

thắng” trong lĩnh vực CNTT tại Việt Nam.

Gundbound là game online đầu tiên được phát hành chính thức tại Việt Nam bởi công ty Asiasoft vào năm 2005 Sự thành công vượt trội của Gundbound đã không giúp AsiaSoft chiếm vị trí dẫn đầu trong ngành công nghiệp game online tại Việt Nam Mặc dù hiện nay AsiaSoft hiện nay cũng là một nhà phát hành game lớn nhưng nó đã để mất phần lớn thị phần vào tay các “đại gia” như VTC, Vinagame, FPT…

Trong lĩnh vực âm nhạc trực tuyến, Nhacso.net là người tiên phong trong lĩnh vực âm nhạc bản quyền Tuy nhiên do dự đoán sai xu hướng cũng như cách làm về thị trường âm nhạc trực tuyến, hiện nay Nhacso.net đã không còn theo đuổi hướng đi ban đầu nữa mà chuyển sang mô hình mạng xã hội chia sẻ âm nhạc trực tuyến Với hướng đi mới này, nó vẫn không chiếm được vị trí dẫn đầu

Qua các ví dụ trên ta thấy rủi ro thường thấy ở các doanh nghiệp triển vọng áp dụng phương thức này là họ rất dễ trở thành nạn nhân của việc “sao chép ý tưởng” cũng như thất bại trong

dự đoán xu hướng thị trường

Một số vấn đề cần quan tâm khi bạn muốn áp dụng chiến lược “Kẻ đầu tiên là kẻ chiến

thắng” tại Việt Nam:

 Có một ý tưởng mang tính đột phá

 Xác định lợi thế cạnh tranh mà đối thủ không thể sao chép

 Chuẩn bị sẵn sàng vốn, kiến thức vê tài chính, quản trị để phát triển với tốc độ nhanh chóng, chiếm lĩnh thị trường trong thời gian ngắn

2 Đánh vào điểm yếu của đối phương

Chiến lược “Đánh vào điểm yếu của đối phương” bao gồm 2 chiến lược khác nhau là “Sao chép sáng tạo” và “Dùng nhu thắng cương”

SAO CHÉP SÁNG TẠO

Ở chiến lược này, bạn sử dụng một đổi mới của người khác để khởi nghiệp, nhưng ta nói bạn sáng tạo vì bạn hiểu rõ đổi mới còn hơn cả chủ nhân của nó

Sao chép sáng tạo không khai thác thất bại của người đi tiên phong theo cách người ta vẫn hiểu về thất bại, ngược lại là đằng khác Người đi đầu nhất thiết phải thành công thì người sao chép mới có cơ hội

Vấn đề ở đây là bạn phải nhìn nhận ra được sản phẩm, dịch vụ của người đổi mới nguyên bản tung ra ban đầu còn thiếu một cái gì đó Đây có thể là thiếu sót về chức năng hoặc người đi đầu đã nhận diện sai thị trường

Như vậy, sao chép sáng tạo bắt đàu với thị trường thay vì sản phẩm, với người tiêu dùng thay

vì nhà sản xuất Người sao chép sáng tạo luôn nhìn nhận sản phẩm, dịch vụ dưới góc độ khách hàng

Chiến lược này đặc biệt hiệu quả đối với ngành công nghệ cao Tình huống này đã diễn ra

ở Trung Quốc, công ty Taobao.com đã đánh bại Ebay đê thống lĩnh thị trường online C2C tại Trung Quốc Taobao.com không phải là website C2C đầu tiên nhưng nhờ nó biết cách quan sát học hỏi từ những người đi trước và đánh đúng vào nhu cầu, đặc điểm tiêu dùng trực tuyến của người Trung Quốc để chiếm lấy vị trí dẫn đầu

Internet ngày nay cho bạn cơ hội vô cùng lớn để tham khảo ý tưởng đối mới từ khắp thế giới

và áp dụng chiến lược “sao chép sáng tạo” để thực hiện tại địa phương của mình

Các doanh nghiệp nào đã áp dụng chiến lược “Sao chép sáng tạo” tại Việt Nam?

Vatgia.com là một ví dụ cho sự sao chép thành công mô hình thương mại điện tử của Nhật Bản để ứng dụng tại Việt Nam Vatgia.com không phải là website B2C đầu tiên tại Việt Nam, nhưng trong khi đa phần các website B2C tại Việt Nam đều sao chép mô hình của Trung Quốc hay châu Âu thì Vatgia.com đã áp dụng mô hình của Nhật Bản, sự khác biệt này đã phần nào mang lại thành công cho Vatgia.com

Vietgo.vn ban đầu là một công ty thương mại kinh doanh gỗ xuất khẩu Trong lĩnh vực thương mại, Vietgo không phải là doanh nghiệp dẫn đàu Trong lĩnh vực thương mại điện tử B2B, Vietgo chỉ là một khách hàng biết ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin vào hoạt động Tuy nhiên, bằng sự sao chép sáng tạo thế mạnh của cả 2 lĩnh vực này Vietgo đã thành công trong việt gầy dựng một thương hiệu lớn về tư vấn, hỗ trợ xuất khẩu thông qua internet tại Việt Nam

“Sao chép sáng tạo” là một lựa chọn tốt cho doanh nghiệp triển vọng khởi nghiệp tại Việt

Nam Để ứng dụng chiến lược này, bạn cần quan tâm các vấn đề như sau:

 Bạn cần có mục tiêu tham vọng là tiếp quản một thị trường lớn từ người đi đầu

 Nghe ngóng, chú ý đến các ý tưởng mới nổi có thị trường đang tăng trưởng nhanh chóng Đặc biệt các doanh nghiệp vừa và nhỏ có xu hướng tập trung vào công nghệ, sản phẩm thay vì thị trường

 Sao chép, khai thác các thị trường mà người đi đầu thiết lập nhưng chưa phục vụ thỏa đáng

 Chiến lược này đòi hỏi gắt gao về độ nhạy bén, sự linh hoạt, sự lao động cật lực và nỗ lực không mệt mỏi từ phía bạn

DÙNG NHU THẮNG CƯƠNG

Dùng nhu thắng cương có tỉ lệ rủi ro thấp nhất và khả năng thành công cao nhất trong mọi chiến lược khởi nghiệp

Nội dung của chiến lược này là khai thác điểm yếu của đối thủ đã tạm dẫn đầu thị trường nhằm nắm quyền lãnh đạo ngành hoặc thị trường

Có năm thói quen xấu khá phổ biến bạn có thể quan sát ở các doanh nghiệp dẫn đầu để bạn áp dụng chiến lược này:

1 Thứ nhất là thói tự phụ Các doanh nghiệp tự phụ sẵn sàn đi đến kết luận bác bỏ đổi

mới mà không thông cần trải qua phân tích kỹ lưỡng

2 Thứ hai là khuynh hướng “hớt váng sữa” thị trường Tức là, chỉ tập trung vào phân

khúc thị trường sinh lời cao nhất

3 Thứ ba là thói quen định nghĩa sai chất lượng Chất lượng của một sản phẩm hay dịch

vụ không được tính bằng nỗ lực của doanh nghiệp mà bằng số tiền khách hàng bỏ ra.

4 Thứ tư là quan điểm cho rằng “nâng giá sản phẩm sẽ đem lại biên lợi nhuận cao hơn”.

Việc nâng giá sản phẩm của đối thủ chính là cơ hội để bạn tham gia tiếp quản thị trường

5 Cuối cùng là thói quen tối đa hóa thay vì tối ưu hóa Khi thị trường phình to và có dấu

hiệu phân mảnh, phản ứng của nhiều người đổi mới nguyên bản là cố gắng thỏa mãn khách hàng bằng cùng một sản phẩm, dịch vụ nào đó Đây là cơ hội để bạn tung ra các sản phẩm đáp ứng cho từng phân mảnh đó và chiếm quyền lãnh đạo thị trường

Diễn đàn ttvnol.com là nạn nhân của chiến lược này Vốn là một diễn đàn dẫn đầu Việt Nam

về lượng thành viên và truy cập, nó cố gằng phình to ra để đáp ứng tất cả các lĩnh vực quan tâm của thành viên với chỉ một forum: Âm nhạc, kinh tế, lịch sử, báo chí, khu vực địa lý v.v… ttvnol.com đã vi phạm nguyên tắc số 5 kể trên

Khai thác điểm yếu này, hàng loạt các forum nhỏ hơn ra đời để đáp ứng nhu cầu thực sự của một “cộng đồng”: tập hợp những người cùng mối quan tâm Chính việc tập trung người dùng vào các forum chuyên biệt đã thu hút được các nhà quảng cáo, do đó doanh thu từ quảng cáo của các forum này cao hơn hẳn so với ttvnol.com

“Hớt váng sữa thị trường” là thói quen thường gặp ở các doanh nghiệp đầu ngành trong lĩnh

vực CNTT tại Việt Nam Do có quá nhiều lựa chọn trong việc triển khai giải pháp kinh doanh

và sự hạn chế về nhân lực, các doanh nghiệp đầu ngành thường lựa chọn các mảng thị trường sinh lời nhiều nhất và nhanh nhất Chính thói quen này sẽ tạo ra nguy cơ đánh mất thị trường trong tương lai vào tay các doanh nghiệp khác

Điển hình cho thói quen này là thị trường giáo dục trực tuyến Các doanh nghiệp đầu ngành thường cho rằng thị trường giáo dục lớn nhất là thị trường sinh viên và học sinh Nhiều công

ty lớn đã đầu tư cho các website e-Learning với số vốn không nhỏ nhằm vào nhu cầu học thêm, luyên thị đại học nhưng rốt cục cũng chẳng đi đến đâu Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ ở Việt Nam đã nhanh nhạy học tập từ nước ngoài, triển khai các dự án giáo dục trực tuyến đánh vào thị trường với số lượng ít hơn, nhưng lại sẵn sàng chi tiền cho các lớp học trực tuyến: những người có nhu cầu kiếm tiền trên mạng, học kỹ năng mềm Hiện tại doanh thu từ các lớp họp này lớn hơn hẳn so với các lớp luyện thi, gia sư trực tuyến tại Việt Nam trong khi vốn đầu tư cho các dự án này lại nhỏ hơn nhiều so với việc thành lập một cổng e-Learing

Để ứng dụng chiến lược “Dùng nhu thắng cương”, bạn cần quan tâm đến các vấn đề như sau:

 Tìm hiểu kỹ cấu trúc ngành CNTT hoặc các ngành nhỏ hơn trong lĩnh vực CNTT tại Việt Nam: Ai là những doanh nghiệp dẫn đầu? Họ có thói quen và chính sách như thế nào?

 Có thị phần tiềm năng nào mà các doanh nghiệp này đã bỏ quên hay hoạt động không hiệu quả?

 Bạn có thể đáp ứng nhu cầu này và nhanh chóng xây dựng thương hiệu trên thị phần đó?

 Thị trường đã có sẵn, tiềm năng sản phẩm cũng đã được chứng minh Bạn chỉ việc tập trung hiệu quả nguồn lực của mình để giành lấy thị phần mà bạn mong muốn

3 Độc chiếm khe hở thị trường

Chiến lược “Độc chiếm khe hở thị trường” nhắm vào quyền kiểm soát thay vì quyền lãnh đạo và thống trị ngành hoặc thị trường

Mục tiêu chủ đạo của chiến lược là phải nắm được quyền kiểm soát và thực hành nó một cách kín đáo đến nỗi, bất chấp tính thiết yếu của sản phẩm, vẫn chẳng ai có ý định cạnh tranh với anh ta

Chiến lược này có ba kiểu khác nhau nhắm vào 3 loại khe hở thị trường:

 Chiến lược trạm thu thuế

 Chiến lược kỹ năng chuyên biệt

 Chiến lược thị trường chuyên biệt

TRẠM THU THUẾ

Đặc điểm của chiến lược “Trạm thu thuế” là bạn giữ quyền cung cấp đầu vào cho một khâu của quy trình lớn Sản phẩm bạn cung cấp không cần phải có hàm lượng kỹ thuật

cao, không cần phải khó sao chép Điều quan trọng nhất là: Sản phẩm thu thuế phải tuyệt

đối thiết yếu cho một quy trình nào đó và thị trường phải thật nhỏ sao cho bất cứ ai đặt chân đến trước đều ngay lập tức làm nó bão hòa.

Không chỉ tại Việt Nam, số lượng doanh nghiệp thiết lập được trạm thu thuế không nhiều Một ví dụ có thể xem như áp dụng chiến lược “trạm thu thuế” là phần mềm tính tiền tại các tiệm internet công cộng Do lượng khách hàng đối với sản phẩm này không nhiều và giá rẻ (thậm chí còn được cung cấp miễn phí bời các công ty game), các công ty phần mềm hầu như không quan tâm đến việc tham gia cạnh tranh trong thị trường này Dĩ nhiên hiện nay thị trường này bị chiếm lĩnh hoàn toàn bởi một vài công ty game online Việt Nam

Một số vấn đề cần quan tâm khi bạn áp dụng chiến lược “trạm thu thuế”:

 Quan sát các yếu tố mâu thuẫn trong nhịp điệu và tính logic trong một quy trình

 Cung cấp sản phẩm với giá rẻ và lợi nhuận thấp nhằm nhanh chóng kiểm soát thị trường và gây nản lòng mọi nỗ lực tham gia cạnh tranh của đối thủ

 Hiểu rõ hạn chế của chiến lược này: bạn phải phụ thuộc vào quy trình và thị trường

mà không có khả năng thúc đẩy hay kiểm soát hoạt động kinh doanh của mình Bạn