Đề tài “Năng lực sư phạm giảng viên Học viện Chính trị khu vực II” Một số lưu ý 1 Bám sát tên đề tài, xác định lại các đề mục cần nghiên cứu, sắp xếp lại cho logic các bước thể hiện nội dung về Giáo d[.]
Trang 1Đề tài “Năng lực sư phạm giảng viên Học viện Chính trị khu vực II”
Một số lưu ý:
1 Bám sát tên đề tài, xác định lại các đề mục cần nghiên cứu, sắp xếp lại chologic các bước thể hiện nội dung: về Giáo dục học, không phải về Quản lý giáodục;
2 Dựa vào tài liệu có được để xác định hướng làm của bài
- Dựa trên phân tích năng lực sư phạm, để đánh giá thực trạng, hoặc
- Khảo sát thực trạng năng lực sư phạm để đề xuất biện pháp
3 Mục lục cần chi tiết, rõ ràng thì mới triển khai đúng hướng;
4 Đề mục nhỏ bên trong không nên trùng lặp lại, trong bài làm thì trước mỗi đềmục nên có câu chuyển ý kiểu như dẫn dắt vào đề mục;
5 Trích dẫn tài liệu phải có nguồn trích dẫn chính xác (tên tác giả, đánh số phùhợp theo thứ tự tài liệu tham khảo ), hình thức thể hiện đúng theo hướng dẫncủa Trường Bỏ bớt những Tài liệu tham khảo của Quản lý, xem bổ sung thêmtài liệu và các văn bản mới về Giáo dục;
6 Dựa vào những gì cô đã trao đổi xem kỹ lại rồi sắp xếp, điều chỉnh theo
(Chữ xanh: bổ sung;
Chữ đỏ: bỏ;
Chữ đỏ bôi vàng: điều chỉnh theo hướng dẫn;
Chữ xanh bôi vàng: nên thay đổi câu chữ sao cho phù hợp nội dung đề tài;Chữ đen bôi vàng: sai chính tả, không đúng;
Chữ vàng: điều chỉnh lại nội dung để bám sát đề tài) điều chỉnh lại cho có hệthống và phù hợp, còn sai lỗi chính tả, sai tên tác giả, trích dẫn không đúng vớitài liệu tham khảo, bỏ một số khái niệm, cụm từ không cần thiết, bổ sung vàsắp xếp lại thứ tự mục lục hợp lý để theo định hướng giải quyết vấn đề ở nhữngchương tiếp theo (để có bảng biểu, khảo sát,…ở chương tiếp theo, theo các tiêuchí từ phần cơ sở lý luận đã nêu bên trên, đưa ra giả thuyết phải liên quan đề tài
là Giáo dục chứ không phải Quản lý giáo dục và khi đưa vào vấn đề gì là phầnsau sẽ phải giải quyết vấn đề đó Bài làm cần tính khoa học và logic );
7 Trước khi điều chỉnh, xem kỹ lại những gì cô đã note trong bài
Trang 2* Cố gắng làm sớm để kịp thời gian, vì cô chưa biết vấn đề em sẽ giải quyếttheo hướng Thực trạng năng lực sư phạm của giảng viên Học viện Chính trịkhu vực II có thỏa mãn các tiêu chí đã đưa ra, còn những hạn chế gì để có khảonghiệm, khảo sát, điều tra bằng bảng hỏi, thực ngiệm sư phạm,…để có biệnpháp phù hợp; Biện pháp mang tính chất chung hay cụ thể qua Đánh giá thựctrạng hay Phân tích kết quả Nên phải làm để chỉnh từng phần cho kịp thời gianquy định, nếu không Trường không giải quyết đâu em nhé Đó là những gì cônote để em cân nhắc khi thực hiện bài làm của mình.
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC SƯ PHẠM CỦA GIẢNG VIÊN1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu về năng lực sư phạm
1.1.1 Trên thế giới
1.1.2 Tại Việt Nam
1.2 Các khái niệm công cụ của đề tài
1.3.1 Vai trò, chức năng, nhiệm vụ của giảng viên đại học
1.3.2 Yêu cầu phát triển đội ngũ giảng viên
1.3.3 Năng lực sư phạm và tiêu chí đánh giá năng lực sư phạm của đội ngũ bỏgiảng viên
1.3.4 Nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giảng viên đại học
1.3.4.1 Mục tiêu nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giảng viên đạihọc
1.3.4.2 Nội dung nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giảng viên đạihọc
Trang 31.3.4.3 Phương pháp, hình thức nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũgiảng viên đại học
1.3.4.4 Đánh giá kết quả nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giảngviên đại học
1.3.4.5 Đảm bảo điều kiện, nguồn lực, môi trường để nâng cao năng lực
sư phạm cho đội ngũ giảng viên không phù hợp với tên của đề tài
1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực sư phạm của giảng viên
1.4.1 Yếu tố khách quan
1.4.2 Yếu tố chủ quan
Tiểu bỏ Kết luận chương 1
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC SƯ PHẠM CỦA ĐỘI NGŨ bỏ GIẢNGVIÊN HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC II xem hướng dẫn của Trường2.1 Giới thiệu về Học viện II
2.1.1 Quá trình hình thành, phát triển
2.1.2 Chức năng và nhiệm vụ
2.1.3 Thống kê chung về đội ngũ viên chức của Học viện II
2.1.4 Quy mô đào tạo của Trường
2.2 Khảo sát thực trạng năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viên tại Học viện II
2.2.1 Tổ chức khảo sát
2.2.1.1 Mục tiêu2.2.1.2 Công cụ2.2.1.3 Đối tượng2.2.1.4 Phương pháp2.2.1.5 Các bước khảo sát2.2.2 Kết quả khảo sát
2.2.2.1 Thực trạng năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viên tại Họcviện II
2.2.2.2 Thực trạng nâng cao năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viêntại Học viện II
- Thực trạng nội dung nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giảng viên
Trang 4- Thực trạng phương pháp, hình thức nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũgiảng viên
- Thực trạng đánh giá kết quả nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giảngviên
- Thực trạng đảm bảo điều kiện, nguồn lực, môi trường để nâng cao năng lựccho đội ngũ giảng viên Không nên chia thành 2 như trên, mà chia theo đề mục của1.3 và 1.4
2.2.2.1 Thực trạng về thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn và vai trò của giảng viênđại học
Trong đó có đề cập đến nâng cao năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viên tạiHọc viện II, cụ thể được thể hiện trong hoạt động bồi dưỡng năng lực sư phạm chogiảng viên em à
2.2.2.2 Thực trạng về mức độ đạt được năng lực sư phạm và thỏa mãn các tiêuchí đánh giá NLSP của GV
2.2.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến NLSP đối với GV
2.3 Đánh giá chung về thực trạng
2.3.1 Ưu điểm, nguyên nhân
2.3.2 Hạn chế, nguyên nhân
Tiểu kết Kết luận chương 2
Chương 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC SƯ PHẠM CỦA ĐỘINGŨ GIẢNG VIÊN TẠI HỌC VIỆN II
3.1 Ðịnh hướng nâng cao năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viên tại Học viện II3.2 Nguyên tắt đề xuất biện pháp
3.3 Biện pháp nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên của Học viện II
3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp
3.5 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi các biện pháp
Tiểu kết chương 3
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1 Kết luận
2 Khuyến nghị
Trang 5PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài (lý do khách quan chọn đề tài nghiên cứu)
Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 đã khẳng định phấn đấu đếnnăm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; chính trị -
xã hội ổn định, dân chủ, kỷ cương, đồng thuận; đời sống vật chất và tinh thần đượcnâng lên rõ rệt; độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững; vịthế của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao; tạo tiền đề vững chắc để pháttriển cao hơn trong giai đoạn sau Chiến lược cũng xác định rõ một trong ba đột phá làphát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việcđổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục quốc dân, gắn kết chặt chẽ phát triển nguồnnhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ Sự phát triển của đấtnước trong giai đoạn mới sẽ tạo ra nhiều cơ hội và thuận lợi to lớn, đồng thời cũngphát sinh nhiều thách thức đối với sự nghiệp phát triển giáo dục
Mặc dù tình hình giáo dục trong giai đoạn vừa qua có quy mô giáo dục vàmạng lưới cơ sở giáo dục phát triển, đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của nhân dân.Song nền giáo dục vẫn còn nhiều bất cập và yếu kém, chưa đáp ứng được yêu cầu,nhiệm vụ giáo dục trong thời kỳ mới Thời kỳ đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục vàđào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế
Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, hoạt động giáo dục và đào tạo tại Học việnChính trị khu vực II có những thành tựu nhất định trong lĩnh vực nâng cao năng lực sưphạm của đội ngũ giảng viên, song cũng còn nhiều bất cập Đó là một số giảng viênchưa đạt trình độ đào tạo chuẩn hoặc đào tạo mang tính chấp vá; trình độ chuyên môn,nghiệp vụ còn hạn chế, chưa theo kịp với việc đổi mới phương pháp dạy học, chưa sửdụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, chưa phát huy tính tích cực, sáng tạo tronggiảng dạy; chưa tâm huyết với nghề, chạy theo lợi nhuận đánh mất đạo đức; thiếunăng lực ứng xử, kỹ năng, kỹ xảo sư phạm …
Để giải quyết những vấn đề bất cập trên, đồng thời để đáp ứng yêu cầu của đàotạo tại Học viện Chính trị khu vực II, cấp quản lý giáo dục Học viện Chính trị khu vực
II cần nghiên cứu thực trạng và biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng
Trang 6lực sư phạm nói chung và năng lực giảng dạy nói riêng Không liên quan đến đề tàicủa em Đây là những vấn đề cấp bách và có ý nghĩa quyết định tạo sự chuyển biếnchất lượng đào tạo hiện nay
Vì vậy, việc nâng cao năng lực sư phạm ở Học viện Chính trị khu vực II là vô
cùng quan trọng Xuất phát từ lý luận và thực tiển trên, tôi chọn đề tài: “Năng lực sư phạm giảng viên Học viện Chính trị khu vực II” để làm đề tài nghiên cứu của mình.
2 Mục tiêu nghiên cứu (vấn đề nghiên cứu đạt được điều gì?)
Trên cơ sở làm rõ lý luận và thực tiễn về năng lực sư phạm của giảng viên Họcviện Chính trị khu vực II, tác giả đề xuất các biện pháp nâng cao năng lực sư phạmcho giảng viên Học viện Chính trị khu vực II nhằm nâng cao năng lực sư phạm chogiảng viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo của Học viện Chính trị khuvực II trong giai đoạn hiện nay Bỏ
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu: giảng viên và cán bộ quản lý tại Học viện Chính trịkhu vực II Sai
- Đối tượng nghiên cứu: thực trạng năng lực sư phạm của giảng viên Học việnChính trị khu vực II
4 Giả thuyết nghiên cứu
Thực trạng năng lực sư phạm của giảng viên Học viện Chính trị khu vực II đã
có một số thành tựu nhất định, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc bồidưỡng nâng cao năng lực sư phạm cho giảng viên Bỏ
Nếu xác định rõ nguyên nhân và đề ra được biện pháp phù hợp sẽ góp phầngiải quyết vấn đề năng lực sư phạm cho giảng viên Học viện Chính trị khu vực II mộtcách hiệu quả Giả thuyết đương nhiên, viết lại giả thuyết này!
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về năng lực sư phạm giảng viên Học viện Chính trịkhu vực II
- Khảo sát, đánh giá thực trạng năng lực sư phạm giảng viên Học viện Chính trịkhu vực II
Trang 7- Để xuất các biện pháp nâng cao năng lực sư phạm cho giảng viên Học việnChính trị khu vực II.
- Khảo nghiệm các biện pháp nâng cao năng lực sư phạm cho giảng viên Họcviện Chính trị khu vực II Nhiệm vụ này được thực hiện lồng trong nhiệm vụ thứ 3,nên không cần thể hiện riêng
6 Phương pháp nghiên cứu (nếu theo hướng đề xuất biện pháp)
Tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa học chuyênngành, bao gồm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết, nghiên cứu thực tiễn cụ thểlà:
- Nhóm Các phương pháp nghiên cứu lý luận
6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu tổng hợp và phân tích các văn kiện của Đảng, Nhà nước, Bộ Giáodục, các tài liệu lý luận về năng lực giảng viên, các công trình khoa học liên quan đếnnăng lực của giảng viên và nâng cao năng lực của giảng viên học viện; nêu ý kiến,quan điểm cá nhân
6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Gồm phiếu khảo sát dành cho học viên,
giảng viên nhằm thu thập thông tin về thực trạng năng lực của giảng viên Học việnChính trị khu vực II
6.2.2 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn: Tham khảo các bản báo cáo tổng
kết năm học, kế hoạch năm học của Học viện, ngành giáo dục và một số báo cáo hộithảo về công tác chuyên môn nhằm tổng kết các kinh nghiệm về năng lực giảng viênHọc viện
6.2.3 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Lấy ý kiến của cán bộ quản lý trong
(ngoài) Học viện thông qua phiếu điều tra về một số vấn đề nghiên cứu đề tài quantâm được sử dụng trong việc xem xét thực trạng và các biện pháp được đề xuất
6.2.4 Phương pháp khảo nghiệm: Về tính khả thi của các biện pháp được đưa ra trong
luận văn
6.3 Nhóm phương pháp nghiên cứu bổ trợ
6.3.1 Phương pháp xử lý số liệu thống kê
6.3.2 Phương pháp thống kê toán học
Trang 8Trong quá trình nghiên cứu sẽ phải thu thập số liệu, ý kiến của nhiều cá nhân.Bởi vậy, sẽ sử dụng phương pháp toán thống kê để sử lý các tư liệu thu được thôngqua quá trình nghiên cứu nhằm làm tang độ tin cậy của các kết quả nghiên cứu
(, bao gồm: Phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu lý luận chuyên ngành, liên ngành, các văn kiện, nghị quyết của Đảng, các văn bản pháp luật, chính sách của Đảng, Nhà nước, của Bộ Giáo dục và đào tạo trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo còn chung chung; các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan đến đề tài nghiên cứu; các báo cáo, sơ kết, tổng kết của Học viện Chính trị khu vực II về năng lực sư phạm của giảng viên hiện nay.
- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn, bao gồm:
+ Phương pháp quan sát sư phạm: Tiến hành quan sát thực trạng năng lực sư phạm cho giảng viên tại Học viện Chính trị khu vực II.
+ Điều tra, khảo sát bằng bảng hỏi: Sử dụng phiếu hỏi đối với 100 cán bộ quản lí một số giảng viên cao cấp (cán bộ Ban Quản lý đào tạo, Trưởng, Phó các đơn
vị, bộ môn khoa, phòng và trung tâm của Học viện) không chính xác, em xem lại về chức danh giảng viên, giảng viên cao cấp trong văn bản nhé! Hơn nữa đánh giá năng lực sư phạm tại sao không hỏi SV/HV?, 120 giảng viên của Học viện Chính trị khu vực II để đánh giá thực trạng năng lực sư phạm của giảng viên hiện nay.
+ Nghiên cứu các sản phẩm: Nghiên cứu các chương trình, kế hoạch, báo cáo, thống kê kết quả, đánh giá thực trạng năng lực sư phạm của giảng viên Học viện Chính trị khu vực II.
+ Phỏng vấn: Tiến hành phỏng vấn cán bộ Ban Quản lý đào tạo, lãnh đạo các đơn vị, bộ môn khoa, phòng, ban, trung tâm và giảng viên của Học viện Tại sao không phỏng vấn SV?
+ Chuyên gia: Xin ý kiến của một số nhà khoa học, cán bộ quản lý, giảng viên
có bề dày kinh nghiệm về lý luận và thực tiễn có liên quan đến nội dung của đề tài nghiên cứu Nhằm làm gì?
- Nhóm phương pháp xử lý số liệu
Sử dụng toán thống kê để tổng hợp, tính toán, xử lý các số liệu điều tra đã thu thập được trong quá trình nghiên cứu thực trạng và khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất.) nguyên phần trong móc đơn này nên thay thế
Trang 9như phần chữ xanh bên trên nếu thực hiện đề tài theo hướng thực trạng để đề xuất biện pháp
7 Phạm vi nghiên cứu
7.1 Nội dung và phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng năng lực sư phạm của giảng viên tại Họcviện Chính trị khu vực II trong khoảng thời gian từ năm học 2016 - 2017 đến nay
7.2 Đối tượng khảo sát
Là học viên, cán bộ, viên chức của Học viện Cụ thể là chọn ngẫu nhiên 90 họcviên, 30 giảng viên, 05 cán bộ quản lý đang trực tiếp quản lý, giảng dạy, học tập tạiHọc viện
Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng năng lực sư phạm giảng viên Học viện Chínhtrị khu vực II Đối tượng khảo sát là giảng viên và cấp quản lý đang công tác Khôngnhất thiết tại Học viện Chính trị khu vực II Nên thể hiện rõ số liệu
(90 học viên; 30 giảng viên; 5 cán bộ quản lý)
8 Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có cấutrúc 3 chương:
Chương 1 Cơ sở lý luận về năng lực sư phạm của giảng viên
Chương 2 Thực trạng năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viên Học việnChính trị khu vực II
Chương 3 Đề xuất các giải pháp không thống nhất với nhiệm vụ nhằm bỏnâng cao năng lực sư phạm cho giảng viên Học viện Chính trị khu vực II
Trang 10CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC SƯ PHẠM
CỦA GIẢNG VIÊN
1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu về năng lực sư phạm
1.1.1 Trên thế giới
Nghiên cứu về năng lực con người trong các lĩnh vực hoạt động cụ thể đượcchú ý vào những năm đầu của thế kỷ XIX, ví dụ F Gantol với tác phẩm “Sự di truyềncủa tài năng” Trải qua một thời kỳ dài, vấn đề phát triển năng lực của con người đãđược nhiều nhà khoa học, nhiều ngành tập trung nghiên cứu
Ở Mỹ và một số nước khác, việc nghiên cứu vấn đề này được dựa trên cơ sởcủa Tâm lí học hành vi và Tâm lí học chức năng Theo đó năng lực sư phạm, mà chủyếu là kĩ năng dạy học được hình thành trong quá trình rèn luyện (J Watson, A.Pojoux, F Skinner, J.B Bigs và Tellfer (1987), K Barry và L King (1993)) [5] Xemhướng dẫn cách ghi trích dẫn để chỉnh sửa cho chính xác cho toàn bộ chương 1!
Việc nghiên cứu vấn đề này cũng được chú trọng ở Liên Xô và các nước Xãhội chủ nghĩa Đông Âu trước đây, mà trọng tâm là cấu trúc nhân cách nói chung vànăng lực sư phạm của người thầy giáo nói riêng, sự hình thành chúng trong quá trìnhđào tạo và sự hoàn thiện trong quá trình hành nghề
N.V Cudomina với công trình “Hình thành các năng lực sư phạm”, đã xác địnhcác năng lực sư phạm cần có của người giáo viên, việc phát hiện và bồi dưỡng cácnăng khiếu sư phạm O.A.Apđulinna trong “Bàn về kĩ năng sư phạm” đã phát triểnvấn đề kĩ năng sư phạm trở thành một hệ thống lí luận tương đối hoàn chỉnh Tác giảphân biệt hai nhóm kĩ năng sư phạm cơ bản, đó là kĩ năng chung và kĩ năng chuyênbiệt cho từng hoạt động Tác giả cũng chỉ ra được nội dung của từng kĩ năng sư phạm
cụ thể [2]
Trong tác phẩm “Những phẩm chất tâm lí của người giáo viên”, Ph N Gô - nô
- bôlin đã nêu ra những năng lực sư phạm mà người giáo viên cần phải có và cáchthức rèn luyện đề hình thành, phát triển và hoàn thiện [17]
Trong công trình “Hình thành các kĩ năng, kĩ xảo sư phạm trong điều kiện giáodục đại học”, X.L.Kixegov và các cộng sự đã nêu ra hơn 100 kĩ năng, trong đó có 50
Trang 11kĩ năng cơ bản và tối thiểu cần thiết cho hoạt động nghề nghiệp của người giáo viên.Nghiên cứu cũng chỉ ra được con đường và các giai đoạn của việc hình thành chúng
Quá ít, cần bổ sung!
1.1.2 Tại Việt Nam
Phát triển ĐNGV viết rõ nghĩa sau đó đưa cụm từ viết tắt vào dấu ngoặc đơn!nói chung và phát triên Năng lực sư phạm của giảng viên nói riêng là phạm trù thuộcquản lý nguôn nhân lực; đây không chỉ là vấn đề quan tâm của các nhà quản lý mà đã
có nhiêu nhà khoa học, nhà nghiên cứu những vấn đề lý luận vả thực tiễn về quản lýĐNGV cả ở phạm vi vĩ mô và vi mô dưới góc độ quản lý giáo dục theo ngành, bậchọc Tiêu biêu như nghiên cứu của các tác giả Đặng Quôc Bảo, Trần Kiêm, NguyễnNgọc Quang, Nguyễn Quôc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Văn Lê, Nguyễn ĐứcTrí, Phạm Việt Vượng ND đoạn này nghiêng về quản lí giáo dục, nên bỏ
Nhóm tác giả Bùi Minh Hiên - Vũ Ngọc Hải - Đặng Quôc Bảo khẳng định.ĐNGV có vai trò rât quan trọng cho sự thành bại của sự nghiệp giáo dục Vỉ vậy xâydựng ĐNGV và CBQL giáo dục vừa mang tính chiến lược, vừa là yêu cầu cấp thiếtđối với sự nghiệp phát triển giáo dục - đào tạo của một đất nước hiện nay Những vấn
đề xây dựng, phát triển ĐNGV và CBQL giáo dục được các tác giả xem xét như lànguồn nhân lực quan trọng nhất trong quản lý giáo dục ND đoạn này nghiêng về quản
lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sư phạm của giảng viên trường ĐHKH – ĐHTN.Trong đó có biện pháp nào về nâng cao năng lực sư phạm không? thiếu trích dẫn, xemcác nội dung tiếp và bổ sung!
Lê Mỹ Dung (2014) với nghiên cứu “Thực trạng năng lực nghiệp vụ sư phạm của giảng viên đại học sư phạm”, Tạp chí Trường Đại học Sư phạm Bài báo đề cập
Trang 12đến thực trạng năng lực nghiệp vụ sư phạm của giảng viên đại học sư phạm được thểhiện ở 10 khía cạnh gồm: Phân tích, cấu trúc lại nội dung chương trình môn học/họcphần; Lập kế hoạch dạy học; Tổ chức, quản lí dạy học; Sử dụng phương pháp, hìnhthức tổ chức dạy học; Kiểm tra, đánh giá; Giáo dục nghề nghiệp cho sinh viên; Hướngdẫn thực hành, thực tập sư phạm; Kiểm soát, điều chỉnh cảm xúc; Tìm hiểu sinh viên,tham vấn/tư vấn cho sinh viên; Giao tiếp sư phạm Trên cơ sở đó tác giả đã đề xuấtmột số kiến nghị về giải pháp nâng cao năng lực nghiệp vụ sư phạm cho giảng viênnhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của các trường đại học sư phạm cho biết
rõ hơn về tên các giải pháp
Hồ Đức Thăng (2018) với đề tài nghiên cứu “Một số giải pháp phát triển năng lực sư phạm cho đội ngũ giảng viên ở Trường Quân sự Quân khu 7 hiện nay”, Tạp chí
Giáo dục Trong nghiên cứu này, tác giả đã tiến hành nghiên cứu hực trạng năng lực
sư phạm của giảng viên ở Trường Quân sự Quân khu 7 Thông qua đó, tác giả đề xuất
4 giải pháp nhằm phát triển năng lực sư phạm cho đội ngũ giảng viên ở Trường Quân
sự Quân khu 7 bao gồm: (1) Nhóm giải pháp về công tác tuyên truyền, giáo dục; (2)Nhóm giải pháp về tăng cường hướng dẫn, giúp đỡ của tổ chức và đội ngũ sư phạmđầu ngành; (3) Nhóm giải pháp về tạo môi trường làm việc; (4) Nhóm giải pháp vềhoạt động tự giáo dục, tự bồi dưỡng của đội ngũ giảng viên
Nguyễn Đình Khánh (2019) với đề tài luận văn thạc sĩ “Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giảng viên trường Cao đẳng An ninh Nhân dân I đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo”, Trường Đại học Giáo dục Trên cơ sở làm
rõ lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động bồi dường năng lực sư phạm cho giảngviên Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt độngbồi dường năng lực sư phạm cho giảng viên Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I,nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giảng viên đápứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo của nhà trường hiện nay
Quá ít, cần bổ sung! Lưu ý nhắc đến các văn bản thể hiện về năng lực sư phạmlồng trong năng lực của giảng viên đại học
Trang 131.2 Các khái niệm công cụ của đề tài
1.2.1 Năng lực
1.2.1.1 Khái niệm về năng lực bỏ
Xem xét dưới góc độ giáo dục học: “Năng lực là khả năng cho phép một người đạt thành công trong hoạt động thể lực, trí lực hoặc nghề nghiệp” [33] Như vậy,
năng lực là thuộc tính cá nhân cho phép cá nhân thực hiện thành công hoạt động nhấtđịnh, đạt kết quả mong muốn trong nhưng điều kiện cụ thể
Năng lực có cấu trúc phức tạp, song những thành tố cơ bản tạo nên cơ sở cấutrúc của nó gồm: kiến thức, kỹ năng và thái độ
Năng lực có các mức độ như sau:
- Năng lực là mức độ nhất định của khả năng con người, biểu thị khả năng hoànthành kết quả một hoạt động nào đó
- Tài năng là mức độ cao của năng lực hoàn thành xuất sắc những hoạt độngtrong một hay một số lĩnh vực nhất định
- Thiên tài là mức độ rất cao của năng lực, có tính sáng tạo độc đáo và có ảnhhưởng lớn
Năng lực được phân ra hai loại cơ bản:
- Năng lực chung là loại năng lực cần thiết cho nhiều lĩnh vực hoạt động khácnhau (những thuộc tính về thể lực, trí tuệ, …)
- Năng lực riêng biệt (còn gọi là năng lực chuyên môn, chuyên biệt) thể hiện sựđộc đáo của các phẩm chất riêng biệt có tính chuyên môn, nhằm đáp ứng nhu cầu củamột lĩnh vực hoạt động chuyên biệt với kết quả cao
1.2.2 Năng lực sư phạm
Theo tác giả Hồ Ngọc Đại: “Năng lực sư phạm là khả năng làm cho người học chỉ có thể và buộc phái sáng tạo lại cái mà loài người đã sáng tạo ra trước đây Theo đúng mẫu và quy trình công nghệ của nó Những học sinh chỉ có thể làm được việc ấy khi có thầy giáo tổ chức, hướng dẫn vả tạo điều kiện cần thiết khác, đó là bản chất của nghề sư phạm”.
Trang 14Các tác giả Nguyễn Thạc và Phạm Thành Nghị cho rằng “Năng lực sư phạm là loại năng lực chuyên biệt có quan hệ chặt chẽ với năng lực chung, năng lực sư phạm được thể hiện ở phẩm chất trí tuệ, ngôn ngữ, nét ý chí và tính cách của giảng viên”
[32]
Theo quan điểm của Phạm Minh Hạc thì: “Năng lực sư phạm là tổ hợp nhưng đặc tính tâm lý của nhân cách nhằm đáp ứng các yêu cầu của hoạt động sư phạm và quyết định sự thành công của hoạt động ấy” và “năng lực sư phạm tựa như là hình chiếu của hoạt động sư phạm” Như vậy, năng lực sư phạm là một thành tố tạo nên
nhân cách giảng viên
Năng lực sư phạm phân biệt với các loại năng lực khác biểu hiện ở các yếu tốtạo thành năng lực sư phạm Nếu dựa vào chức năng đặc trung của người thầy giáo làdạy học và giáo dục để xác định cấu trúc năng lực sư phạm, để thực hiện có hiệu quảcác chức năng đặc trưng đó, người thầy giáo phải có một hệ thống năng lực tươngứng, đó là: Nhóm năng lực dạy học, nhóm năng lực giáo dục và nhóm năng lực tổchức các hoạt động sư phạm Theo đó, năng lực sư phạm là sự đan xen, quan hệ khăngkhít giữa trình độ tri thức, kỹ năng, kỹ xão với khả năng tư duy sư phạm phát triển,đây là đặc đểm riêng của năng lực sư phạm Đồng thời, người thầy giỏi nghề, tài năng,được mọi người kính trọng không thể thiếu những giá trị nghề cốt lõi cũng như nhữngchuẩn mực đạo đức Người thầy dù có nắm được nhiều tri thức, kỹ năng dạy học điêuluyện, khả năng ngôn ngữ cuốn hút vẫn chưa đủ để khẳng định năng lực sư phạm củamình nếu thiếu tư duy sư phạm sáng tạo, tâm huyết với nghề và những giá trị nghềnghiệp, chuẩn mực đạo đức trong sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ
Trên cơ sở kế thừa quan điểm của các nhà Tâm lý học và Giáo dục học về nănglực sư phạm, đồng thời tiếp cận năng lực thực hiện, tác giả đề tài cho rằng: Năng lực
sư phạm là tổ hợp các kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ và tư duy sư phạm phù hợpvới hoạt động sư phạm đảm bảo cho chủ thể thực hiện các hoạt động sư phạm mộtcách sáng tạo và đạt hiệu quả cao
1.2.1.3 Cấu trúc năng lực sư phạm của người giảng viên đưa mục này vào 1.3.3
Hiện nay, việc xem xét cấu trúc của năng lực sư phạm của giảng viên cũng cónhiều cách khác nhau Chẳng hạn, có tác giả sắp xếp các năng lực sư phạm dựa vào
Trang 15các yếu tố chủ đạo, hỗ trợ, điểm tựa và từ đó chia thành nhóm các năng lực sư phạmgiữ các vai trò chủ đạo, nhóm các năng lực sư phạm giữ vai trò hỗ trợ và nhóm cácnăng lực sư phạm giữ vai trò điểm tựa
Cách phân chia trên có mặt hợp lý và mặt chưa hợp lý Cách phân chia nàygiúp ta thấy mức độ ý nghĩa và hiệu quả khác nhau của năng lực trong hoạt động sưphạm Nhưng cách làm đó cũng bộc lộ một nhược điểm lớn là việc sắp xếp năng lựcnày hay năng lực kia vào nhóm năng lực giữ vai trò chủ đạo hay hỗ trợ hoặc điểm tựathiếu cơ sở thuyết phục lớn
Còn một cách khác, tuy “Chiết trung”, nhưng trong đó có hạt nhân hợp lý của
nó Đó là cách nêu ra một số các năng lực điển hình của hoạt động sư phạm (theo cáchlàm của Ph.N Gônôbôlin) Ph.N Gônôbôlin cho rằng, việc đưa ra những năng lực sưphạm không phải xếp theo thứ tự quan trọng khác nhau
Trong số những năng lực đó, có những năng lực “đặc hiệu” cho hoạt động này(chẳng hạn năng lực cảm hóa học người học cần cho công tác giáo dục, hoặc năng lựctruyền đạt tài liệu thì lại đặc trưng cho công tác dạy học), nhưng cũng có những nănglực “Đặc hiệu” cho cả hai hoạt động dạy học và giáo dục Hơn nữa, trong số nhữngnăng lực đó, có năng lực được sử dụng hiệu quả ở những giảng viên khác nhau trongcùng một hoạt động do đó có những đặc điểm cá nhân khác nhau Chẳng hạn, cả haigiảng viên đều thành công trong công tác dạy học và giáo dục nhưng người thì chủyếu do truyền đạt tri thức, nhưng có người thì lại nhờ tài khéo léo đối xử sư phạm;cũng có người có tất cả các năng lực nhưng chỉ là một giảng viên trung bình, nếu ở họkhông có những phẩm chất nhân cách chung Những phẩm chất này, có thể không gọi
là năng lực sư phạm được, (chẳng hạn niềm tin sâu sắc vào sức mạnh của giáo dục,tính mục đích, tính nguyên tắc, …) nhưng thiếu nó thì cũng không thể trở thành mộtgiảng viên có tài
Cũng có tác giả dựa vào chức năng đặc trưng của người giảng viên là dạy học
và giáo dục để xác định cấu trúc của năng lực sư phạm Để thực hiện có hiệu quả cácchức năng đặc trưng đó phải có một hệ thống các năng lực tương ứng, do đó tạo thànhcác nhóm năng lực như nhóm năng lực dạy học, nhóm năng lực giáo dục và nhómnăng lực tổ chức các hoạt động sư phạm
Trang 16Tuy nhiên cách chia này cũng có một nhược điểm khác là không hẳn một nănglực cụ thể nào đó là bộ phận cấu thành của nhóm năng lực này chứ không phải là củanhóm năng lực kia Chẳng hạn, năng lực hiểu được người học không những cần cótrong nhóm năng lực dạy học mà cả trong nhóm năng lực giáo dục cũng không thểthiếu sự có mặt của nó.
Dù sao, xét về mặt thực tiễn, cách phân chia này giúp chúng ta thấy nhữngnăng lực cần thiết, cơ bản ứng với từng loại hoạt động đặc trưng của người giảng viên
Sau đây, chúng ta sẽ xét một số năng lực điển hình trong các nhóm năng lực sưphạm
Nhóm năng lực dạy học
- Năng lực hiểu người học trong quá trình dạy học và giáo dục được xem làchỉ số cơ bản của năng lực sư phạm Đó là năng lực “thâm nhập” vào thế giới bêntrong của người học, sự hiểu biết tường tận về nhân cách của chúng, cũng như nănglực quan sát tinh tế những biểu hiện tâm lý của người học trong quá trình dạy học vàgiáo dục Thông qua đó, giúp cho người học có điều kiện lĩnh hội tri thức văn hóa - xãhội
- Tri thức và tầm hiểu biết của giảng viên là năng lực cơ bản của năng lực sưphạm, một trong những năng lực trụ cột của nghề dạy học Người giảng viên có nhiệm
vụ phát triển nhân cách học người học nhờ một trong những phương tiện đặc biệt là trithức, quan điểm, kỹ năng, thái độ, … mà loài người khám phá ra, nhất là tri thức khoahọc thuộc lĩnh vực giảng dạy của mình
- Năng lực chế biến tài liệu học tập là năng lực gia công về mặt sư phạm củagiảng viên đối với tài liệu học tập làm cho nó phù hợp tối đa với đặc điểm lứa tuổi,đặc điểm cá nhân người học, trình độ, kinh nghiệm của người học và đảm bảo lôgic sưphạm
- Nắm vững kỹ thuật dạy học là một năng lực không thể bỏ qua và quả không
dễ dàng cho năng lực sư phạm của người giảng viên Người giảng viên phải nắm vững
kỹ thuật dạy mới, tạo cho người học ở vị trí “Người phát minh” trong quá trình dạyhọc; truyền đạt tài liệu rõ ràng, dễ hiểu và làm cho nó vừa sức với người học; gâyhứng thú và kích thích người học suy nghĩ tích cực và độc lập; tạo tâm thế có lợi cho
sự lĩnh hội, học tập (như động viên, khêu gợi sự chú ý, chuyển hóa kịp thời từ trạng
Trang 17thái làm việc sang trạng thái nghĩ để giảm căng thẳng trong giây lát và ngược lại, khắcphục sự suy giảm của hoạt động trong giờ giảng hoặc thái độ thờ ơ, uể oải…).
- Năng lực ngôn ngữ là một trong những năng lực quan trọng trong năng lực sưphạm của người giảng viên Nó là công cụ sống còn đảm bảo cho người giảng viênthực hiện chức năng dạy học và giáo dục của mình Có thể nói không có năng lực dạyhọc nếu không có năng lực ngôn ngữ Năng lực ngôn ngữ là năng lực biểu đạt rõ ràng
và mạnh lạc ý nghĩa và tình cảm của người giảng viên bằng lời nói cũng như nét mặt,điệu bộ Năng lực ngôn ngữ của người thầy giáo thường được biểu hiện ở cả nội dung
và hình thức, vì thế yêu cầu về ngôn ngữ của người giảng viên là phải sâu sắc về nộidung, giản dị về hình thức
Nhóm năng lực giáo dục
- Năng lực vạch dự án phát triển nhân cách người học là năng lực dựa vào mụcđích giáo dục, yêu cầu đào tạo hình dung trước cần phải giáo dục cho người họcnhững phẩm chất nhân cách nào và hướng hoạt động của giảng viên để đạt tới hìnhmẫu trọn vẹn của con người mới Năng lực vạch dự án phát triển nhân cách người họcđược tạo nên bởi yếu tố tâm lý như óc tưởng tượng sư phạm, tính lạc quan sư phạm,niềm tin vào sức mạnh giáo dục, niềm tin vào con người và óc quan sát sư phạm Nhờ
có năng lực này, công việc của người giảng viên trở nên có kế hoạch, chủ động, sángtạo
- Năng lực giao tiếp sư phạm là năng lực nhận thức nhanh chóng những biểuhiện bên ngoài và những biểu hiện tâm lý bên trong của người học và của chính bảnthân, đồng thời biết sử dụng hợp lý các phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, biếtcách tổ chức, điều chỉnh quá trình giao tiếp nhằm đạt mục đích giáo dục Năng lựcgiao tiếp sư phạm thường được biểu hiện ở các kỹ năng chính như kỹ năng địnhhướng giao tiếp, kỹ năng định vị, kỹ năng làm chủ trạng thái cảm xúc của bản thân, kỹnăng sử dụng phương tiện giao tiếp
- Năng lực “cảm hóa” người học là năng lực gây ảnh hưởng trực tiếp của mìnhđến với người học về mặt tình cảm và ý chí hoặc khả năng làm cho người học nghe,tin và làm theo giảng viên bằng tình cảm, bằng niềm tin Sức hút của sự “Cảm hóa”hoàn toàn bắt nguồn và hiện thân từ chính bộ mặt chính trị đạo đức và tài nghệ sưphạm của người giảng viên