TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA MÔI TRƯỜNG, BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ ĐÔ THỊ TIỂU LUẬN MÔN HỌC HỆ THỐNG THÔNG TIN ĐỊA LÝ Đề tài Ứng dụng phần mềm ARCGIS phục vụ xây dựng bản đồ mật độ dân số huyện Đông[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
KHOA MÔI TRƯỜNG, BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ ĐÔ THỊ
TIỂU LUẬN MÔN HỌC
HỆ THỐNG THÔNG TIN ĐỊA LÝ
Đề tài: Ứng dụng phần mềm ARCGIS phục vụ xây dựng bản đồ mật
độ dân số huyện Đông Anh (theo xã)
Lớp: Kinh tế và Quản lý đô thị Khóa: K58
GV giảng dạy: Hà Quý Quỳnh
NHÓM THỰC HIỆN: NHÓM 2
1 Lương Thị Kim Chi
2 Bùi Hải Dương
3 Đào Thị Hương Giang
4 Trần Nguyệt Hà
5 Phạm Thị Hải
6 Đào Thị Nhật Lệ
7 Dương Đình Lâm
8 Nguyễn Thị Duyên
9 Nguyễn Thị Phương Thảo
Hà Nội - 2019
Trang 2MỤC LỤC
I MỤC TIÊU 1
II NỘI DUNG 1
1 Xây dựng cơ sở dữ liệu: 1
2 Xây dựng bản đồ bằng phần mềm ARCGIS: 1
III CƠ SỞ DỮ LIỆU ĐỂ THỰC HIỆN NỘI DUNG 1
IV PHƯƠNG PHÁP, QUY TRÌNH (CÁC BƯỚC) THỰC HIỆN 1
1 Phương pháp: 1
2 Quy trình: 1
V KẾT QỦA 4
VI KẾT LUẬN 4
6.1 Khả năng ứng dụng GIS trong nghiên cứu quản lý đô thị: 4
6.2 Khó khăn trong việc ứng dụng GIS trong nghiên cứu quản lý đô thị: 5
6.3 Tiềm năng ứng dụng GIS trong thực hiện đề tài luận văn 6
Trang 3I MỤC TIÊU
Xây dựng được bản đồ huyện Đông Anh trên đó thể hiện mật độ dân số huyện Đông Anh theo từng xã
II NỘI DUNG
1 Xây dựng cơ sở dữ liệu:
- Ranh giới huyện Đông Anh
- Ranh giới xã trong huyện Đông Anh
- Ranh giới các xã vùng đồng bằng sông Hồng
- CSDL về tên xã
- Số liệu mật độ dân cư huyện Đông Anhh (theo xã)
2 Xây dựng bản đồ bằng phần mềm ARCGIS:
- Bản đồ ranh giới xã
- Bản đồ ranh giới huyện
- Bảng số liệu tên xã
- Bảng số liệu mật độ dân số huyện Đông Anh (theo xã)
III CƠ SỞ DỮ LIỆU ĐỂ THỰC HIỆN NỘI DUNG
- Bản đồ xã ĐBSH
- Bản đồ RG Huyện Đông Anh
- Số liệu thống kê dân số trích từ Atlat QG 2005
- Bản đồ trung tâm xã huyện Đông Anh (Trang web Huyện Đông Anh)
- Bảng số liệu các xã Huyện Đông Anh (Trang web Huyện Đông Anh)
IV PHƯƠNG PHÁP, QUY TRÌNH (CÁC BƯỚC) THỰC HIỆN
1 Phương pháp:
- Bản đồ thể hiện các vùng, miền, đường
- Sử dụng các phương pháp thống kê trong xây dựng bảng số liệu (dân số, diện tích, tên xã, code và mật độ dân cư)
2 Quy trình:
Bước 1: Từ bản đồ xã vùng DBSH -> lựa chọn vùng nghiên cứu huyện Đông
Anh
Bước 2: Xây dựng bản đồ ranh giới huyện Đông Anh.
Bước 3: Chuẩn hóa bản đồ ranh giới xã và áp dụng code cho từng xã.
Bước 4: Xây dựng CSDL bảng excel về mật độ dân cư của từng xã.
1
Trang 4 Bước 5: Kết nối B3 và B4 và CSDL excel.
Bước 6: Xây dựng bản đồ chuyên đề huyện Đông Anh trên đó thể hiện mật độ
dân số huyện Đông Anh theo từng xã
Bước 7: Hoàn thiện, biên tập bản đồ (khung bản đò, lưới, tên người xây dựng,
ngày lập, …
Bước 8: Xuất khẩu sản phẩm, chụp màn hình, in sản phẩm
QUY TRÌNH THỰC HIỆN
Bước 1: Chọn vùng nghiên cứu xã Đông Anh
- Add data -> data map -> xa DBSH -> selection -> selection by attributes ->
“HUYEN” <> -> get-> “DONG ANH”-> OK> chuột phải -> editor-> start editing-> chuột phải-> delete-> stop editing-> YES
- Chuột phải-> data-> export data-> browse -> lưu tên “xa_da”-> save-> OK-YES Remove xa_DBSH
Tiêu đề: “Thể hiện MĐDS”
Bước 2: Xây dựng bản đồ ranh giới huyện
- ARCtool box -> data management tools-> generalization -> dissolve-> input
“xa_da”-> OK
- Chuột trái vào xa_da_disolve1 -> symbology-> chọn feature single symbol -> fill color: no color -> 2 outline -> outline color: đen -> OK
*** thể hiện trung tâm xã: add data -> trung tam _ xa.shp
** đổi tên file vừa add là tt_ da
Bước 3: Chuẩn hóa bản đồ ranh giới
- Chuột phải “xaDA” -> open attribute table -> sắp xếp trường CODE từ thấp đến cao
Bước 4: Xây dựng CSDL
Open bảng excel theo tên các xã có trường CODE giống trong bản đồ, bổ sung, cập nhật, kiểm tra độ chính xác của bảng số liệu excel (coi số liệu của thầy
là số liệu chuẩn)
Bước 5: Kết nối B3 và B4 và CSDL excel
- Tắt CSDL excel
- Arctool bos -> data management tool -> join -> add join
Layer name: chọn “xaDA”
Trang 5Input join field: chọn “code”
Join table: chọn “solieudonganh.xls” -> chọn sheet 2
Output: chọn code
Ok
- Export data:
Chuột phải vào “xaDA” vừa kết nối dữ liệu -> data -> export data -> đổi tên
“xaDA_data” -> ok -> yes (chọn save as file: shapefile)
Chuột phải “xaDA_data” -> open attribute table (bảng data)-> option -> appearance -> VnArial font -> size 8 -> option -> add feld -> name MDDS -> type Double -> ok
- Có dân số, Diện tích -> thêm trường mới: add field “MDDS” -> chọn trường
“double”
- Tính mdds của từng xã:
Field calculator -> chọn “danso_1”/ “Dientich_1” -> properties -> numeic -> rouding 2 -> ok
Bước 6: Xây dựng bản đồ chuyên đề
- Chuột phải “xaDA_datta” -> quantities -> symbology
Value: mdds -> classes 3 -> classify -> break value (1000, 1500, …) -> ok
Bước 7: Bật ranh giới huyện để biên tập bản đồ
- Symbol selector: fill color: “None” & outline:”2”
- Đặt tên xã:
Chuột phải “xaDA_data”-> Layer properties -> labels: labels field “tenxa_3” -> chọn format hiển thị của tên xã (cỡ chữ, …)
*chọn label feature in this layer
- Biên lập bản đồ: khung bản đồ, lưới tọa độ, hướng bắc, thước tỉ lệ, tên bản đồ,
người biên tập
Chọn View -> layout view -> có hai bàn tay (một bàn tay dịch chueyern bản đồ, một bàn tay dịch cả trang bản đổ, zoom, dịch chuyển cho bản đồ hiển thị đẹp mắt)
- Tạo lưới bản đồ:
Nháy đúp “layer” bên trái > data frame properties > grids > new grids > next
-> next > next > next > apply
- Giãn ô lưới bản đồ: Chọn layer -> grids -> properties
3
Trang 6- Chỉnh hướng Bắc: insert -> north arrow -> chọn ở gọc bản đồ
- Thước tỉ lệ:
Insert -> scale bar tool -> chọn thước phù hợp -> properties -> scale and unit -> labels: kilomet, below both ends
- Thêm tên bản đồ, người biên tập: insert -> text “TEENBANRDO”
- Thêm bảng chú giải:
Insert -> legend: chọn từ map layer chuyển sang legend items -> next
Nháy đúp “rg_huyen_data” -> general-> sửa tên “RG Huyện”
Nháy đúp “xaDA_data” -> general -> sửa tên “Mật độ dân số”
DONE!! SAVE “BÀI TẬP TIỂU LUẬN”
FILE -> EXPORT MAPS -> FILE NAME: NHOM3
SAVE AS TYPE: JPEG
OPTIONS
Bước 8: Xuất ra sản phẩm, chụp màn hình, in sản phẩm
V KẾT QỦA
Sau khi thực hiện quy trình theo các bước nêu trên, nhóm sẽ thu được kết quả bao gồm:
- Một bản đồ trên đó thể hiện được mật độ dân số của huyện Đông Anh
- Một bảng số liệu tính toán được mật độ dân số của từng xã của huyện Đông Anh
- Các đánh giá về tình hình phân bổ dân cư của các xã huyện Đông Anh
+ Mật độ dân cư có sự phân bổ không đều Tập trung đông đúc ở thị trấn và các thị xã bên rìa của huyện Số dân dao động từ 1500 người/km2 – 4513 người/ km2 ở các huyện: Kim Chung, Bắc Hồng, Kim Nổ, Vân Nội, Thị trấn Đông Anh, Việt Hùng, Cổ Loa, Xuân Canh, Bục Tú, Mai Lâm, Vân Hà, Liên Hà
+ Dân cư thưa thớt tập trung quanh Thị trấn, dao động từ 873 người/km2 – 1000 người/km2 ở các xã : Tiên Dương, Uy Nổ, Xuân Nộn, Tám Xá
VI KẾT LUẬN
6.1 Khả năng ứng dụng GIS trong nghiên cứu quản lý đô thị:
+ Hệ thống GIS có thể xem như là “hệ thống các công cụ nền máy tính dùng để thu nhập, lưu trứ, truy cập, biến đổi, phân tích và thể hiện dữ liệu liên quan đến vị trí trên bề mặt trái đất
Trang 7+ Đây là công nghệ kết hợp nhiều loại hình công nghệ khác nhau như viễn thám, bản đồ trợ giúp và đồ họa trên máy tính
+ Ưu điểm nổi trội của GIS là gắn kết thông tin, kể cả yếu tố không gian để phục
vụ phân tích và truy cập theo yêu cầu
+ Trong lĩnh vực quy hoạch và quản lý xây dựng, ArcGIS giúp đổi mới, nâng cao hiệu quả thiết kế, hỗ trợ cho quản lý phát triển theo quy hoạch đắc lực hơn AutoCad bởi hình ảnh được hiển thị ở dạng 3 chiều, giúp dễ hình dung bản vẽ, sơ đồ hiện trạng trên mặt phẳng 2 chiều
+ Ngoài ra, ArcGIS còn cho phép chia sẻ trực tuyến, bất kỳ ai cũng có thể mở ra xem và cập nhật thông tin
Chúng ta có thể ứng dụng GIS để giải quyết và hỗ trợ những vẫn đề sau đây trong việc quản lý đô thị:
- Quản lý một số lĩnh vực tại các đô thị như quản lý đất đai, quản lý dịch vụ buôn bán nhỏ, quản lý hộ tịch và hộ khẩu
- Giải quyết giao đất, cho thuê đất, chuyển quyền sử dụng đất, cấp sổ đỏ, chuyển mục đích sử dụng đất trong khu vực đã có quy hoạch chi tiết được duyệt và đang đầu
tư phát triển hạ tầng
- Thỏa thuận về tách hộ, chuyển hộ khẩu trong phạm vi quy hoạch chung đô thị
- Cấp giấy phép kinh doanh đối với các hộ buôn bán, dịch vụ trong khu vực trên
cơ sở phù hợp với quy hoạch chi tiết được duyệt
- Quản lí và bảo dưỡng các công trình công cộng, quản lý môi trường đô thị
6.2 Khó khăn trong việc ứng dụng GIS trong nghiên cứu quản lý đô thị:
- Nhiều tổ chức lập quy hoạch hoặc quản lý đô thị cũng được đầu tư để xây dựng
hệ thống CSDL và áp dụng GIS nhưng do việc đầu tư không có tính đồng bộ và thiếu bền vững, nên chỉ giải quyết được một số mục tiêu ngắn hạn và không hiệu quả, thậm chí nhiều trung tâm được thành lập chỉ được vài năm đã nhanh chóng lạc hậu và không
sử dụng được
- Phần mềm ArcGIS rất “kén” máy tính, đòi hỏi máy phải có cấu hình mạnh mới chạy được và phí bản quyền khá cao
- Cơ sở dữ liệu hiện nay không đồng bộ, chưa chuẩn hóa và thiếu tính liên kết liên ngành dẫn đến thông tin vừa rời rạc vừa chồng chéo Hiện vẫn chưa có trung tâm
5
Trang 8tích hợp dữ liệu cũng như mô hình và cơ chế vận hành hệ thống, khiến các đơn vị khó tận dụng được cơ sở dữ liệu của nhau
- Xét về yếu tố nhân lực ứng dụng, GIS yêu cầu người xây dựng, sử dụng công nghệ này phải có kiến thức chuyên ngành, chuyên sâu, đặc biệt cần am hiểu kiến thức địa lý; tuy nhiên, phần lớn cán bộ quản lý hiện đều đang kiêm nhiệm Còn với khía cạnh liên kết mạng để chia sẻ thông tin, còn nhiều hạn chế Có dự án, đơn vị vận hành
sử dụng không được trực tiếp tham gia xây dựng sản phẩm GIS, nên khi tiếp nhận sản phẩm thì sử dụng không đạt hiệu quả như mong muốn
- Ngoài ra, còn rất nhiều rào cản về số liệu thống kê không đầy đủ chi tiết; thiếu thông tin về hiện trạng phát triển đô thị như địa hình, địa chất, hạ tầng kỹ thuật và xã hội, mô hình số độ cao….Một số địa phương có dự án trong thời gian vì có tài trợ hoặc
có kinh phí thực hiện và phần nào có bản đồ số hóa cho đô thị nhưng lại không có điều kiện nâng cấp phần mềm và phần cứng
6.3 Tiềm năng ứng dụng GIS trong thực hiện đề tài luận văn
- Nhìn chung, các ứng dụng của công nghệ này rất đa dạng và mang lại hiệu quả cao Công nghệ này cũng mở ra khả năng xây dựng mô hình cảnh quan kiến trúc ba chiều của thành phố một cách nhanh chóng và chính xác Vì vậy trong thực hiện các
đề tài luận văn sẽ có tính chính xác cao hơn, là cơ sở nghiên cứu có tính thực tiễn gắn đúng với thực trạng của vấn đề
- Phương pháp GIS được áp dụng trong các bước tổng hợp và trình bày kết quả nghiên cứu
- Công nghệ này tạo ra các sản phẩm số với độ chính xác cao, khả năng linh động lớn và chia sẻ thông tin dễ dàng khiến cho công tác phân tích và tổng hợp dữ liệu mang tính hệ thống và có định hướng, đây là phương pháp hiện đại, mang lại hiệu quả cao khi thành lập bản đồ, đặc biệt đối với các bản đồ chuyên đề đòi hỏi nhiều thông tin, sự biến đổi của đối tượng nghiên cứu qua từng giai đoạn thời gian và không gian rộng lớn, cũng như mang tính cập nhật đối với yêu cầu của việc nghiên cứu đề tài
Bảng điểm vấn đáp
Điểm lần 1: làm và trình bày đề cương tiểu luận
1 Trình bày đề cương tiểu luận rõ ràng mục tiêu là gì (2 điểm)
2 Đủ nội dung để đạt được mục tiêu… (1 điểm)
3 Sơ đồ quy trình, các bước thực hiện (2 điểm)
Trang 94. Phương pháp sử dụng là gì? (1 điểm)
5. Số liệu, dữ liệu để thực hiện được mục tiêu (điểm)
6. Sản phẩm dự kiến của tiểu luận là gì? (2 điểm)
7. 1 điểm thầy sẽ dành cho 1 học viên xuất sắc nhất của nhóm
Điểm lần 2: làm và trình bày tiểu luận
1 Trình bày tiểu luận rõ ràng đúng kết cấu, đủ kết quả theo mục tiêu (bản đồ, bảng số liệu, phân tích, mô tả), đúng không lỗi chính tả (5 điểm)
2 Bản đồ rõ ràng, đủ nội dung… (1 điểm)
3 Báo cáo viên trình bày rõ ràng đầy đủ nội dung 3
4 1 điểm thầy sẽ dành cho 1 học viên xuất sắc nhất của nhóm
Bảng điểm chuyên cần
Bảng Điểm thi
Tiêu đề Tiểu luận
1 Ứng dụng phần mềm ARCGIS phục vụ Xây dựng bản đồ hành chính Huyện Đông Anh (Theo xã)
2 Ứng dụng phần mềm ARCGIS phục vụ Xây dựng bản đồ mật độ dân cư Huyện Đông Anh (Theo xã)
3 Ứng dụng phần mềm ARCGIS phục vụ Xây dựng bản đồ tổng giá tổng sản phẩm (GDP) Huyện Đông Anh (Theo xã)
4 Ứng dụng phần mềm ARCGIS phục vụ Xây dựng bản đồ Cơ cấu kinh tế Huyện Đông Anh (Theo xã, thể hiện biểu đồ tỉ lệ)
5 Ứng dụng phần mềm ARCGIS phục vụ Xây dựng bản đồ Giá đất Huyện Đông Anh (Theo khoảng cách tới đường giao thông, 2 loại, Loại 1 cách đường giao thông
<=50m, và loại 2 cách đường giao thông >50m)
6 Ứng dụng phần mềm ARCGIS phục vụ Xây dựng bản đồ thu nhập bình quân đầu người Huyện Đông Anh (Theo xã)
Số liệu cung cấp
Bản đồ ranh giới các xã vùng đồng bằng sông Hồng (Nguồn Atlas quốc gia) Bản đồ giao thông vùng đồng bằng sông Hồng (Nguồn Atlas quốc gia)
Bản đồ sông suối vùng đồng bằng sông Hồng (Nguồn Atlas quốc gia)
Bản đồ trung tâm xã huyện Đông Anh (Trang web Huyện Đông Anh)
Bảng số liệu các xã Huyện Đông Anh (Trang web Huyện Đông Anh)
7