K24 tcnh dauhuyhung nang cao hieu qua huy dong von tai nhtmcp ngoai thuong vn cn sgd

Nộidung cơ bản của chương 2 sẽ tập trung phân tích, đánh giá thực trạng hiệu quả huyđộng vốn tại ngân hàng này giai đoạn 2016 - 2018 thông qua các tiêu chí như quy mô, tốc độ tăng trưởng

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH

Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng

Học viên: ĐẬU HUY HÙNG Người hướng dẫn: PGS TS NGUYỄN THỊ MÙI

Hà Nội - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận văn là công trình nghiên cứu khoa học độc lập củatôi có sự hỗ trợ của giáo viên hướng dẫn là PGS TS Nguyễn Thị Mùi Các nội dungnghiên cứu và kết quả, các số liệu nêu trong luận văn là trung thực có nguồn gốc rõràng và đáng tin cậy

Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệmtrước hội đồng cũng như kết quả luận văn của mình

Người cam đoan

Đậu Huy Hùng

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ii

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ iii

TÓM TẮT NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN iv

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN VÀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 6

1.1 Tổng quan về huy động vốn của ngân hàng thương mại 6

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của nguồn vốn huy động của ngân hàng thương mại 6

1.1.2 Các hình thức huy đông vốn của ngân hàng thương mại 8

1.1.3 Vai trò của vốn huy động đối với hoạt động kinh doanh của NHTM 12

1.1.4 Rủi ro trong huy động vốn của Ngân hàng thương mại 13

1.2 Hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng thương mại 14

1.2.1 Khái niệm hiệu quả huy động vốn 14

1.2.2 Các tiêu chí đánh giá hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng thương mại 15

1.2.3 Nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả huy động vốn của NHTM 20

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH 29

2.1 Khái quát về Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch 29

2.2 Thực trạng hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Sở Giao Dịch 32

2.2.1 Các sản phẩm HĐV tiền gửi tại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch 32

2.2.2 Các kênh huy động vốn tại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch 35

2.2.3 Thực trạng huy động vốn tại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch 36

2.3 Đánh giá thực trạng hiệu quả huy động vốn tại chi nhánh 55

2.3.1 Những kết quả đạt được 56

2.3.2 Những hạn chế 58

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH 63

3.1 Định hướng huy động vốn Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch đến năm 2025 63

3.1.1 Những thuận lợi và khó khăn đối với chi nhánh 63

3.1.2 Định hướng hoạt động kinh doanh của Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch

đến năm 2025 65

3.1.3 Định hướng về công tác huy động vốn của Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch đến năm 2025 66

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch 67

3.2.1 Cải thiện tỷ lệ thu nhập lãi cận biên từ huy động vốn của chi nhánh 68

3.2.2 Thực hiện linh hoạt lãi suất HĐV trong phạm vi TSC cho phép 68

3.2.3 Xây dựng chiến lược huy động vốn theo từng phân khúc khách hàng 69

3.2.4 Nâng cao năng lực cạnh tranh huy động vốn 71

3.2.5 Đẩy mạnh hoạt động chăm sóc khách hàng 72

3.2.6 Phát triển mạng lưới và kênh phân phối 73

3.2.7 Hoàn thiện chính sách marketing 75

3.2.8 Nâng cao chất lượng nhân sự 76

3.3 Một số kiến nghị 78

3.3.1 Kiến nghị với Vietcombank 78

3.3.2 Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 80

3.3.3 Kiến nghị với Chính phủ 81

KẾT LUẬN 84

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 85

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được

sự giúp đỡ rất nhiệt tình của nhiều cá nhân, tập thể trong và ngoài trường

Trước hết, tôi xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô khoa Tài chính - Ngân hàngtrường Đại học Ngoại Thương đã truyền đạt những kiến thức vô cùng quý báu trongsuốt quá trình học tập tại trường Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TSNguyễn Thị Mùi - Giảng viên hướng dẫn khoa học đã giúp đỡ tôi trong quá trìnhnghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đãgiúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu và làm bài luận, tôi đã nghiêm túc tiếp thu kiến thức

từ nhà trường và sự chỉ dẫn của giáo viên Tuy nhiên không thể tránh khỏi những thiếusót, tôi mong sẽ nhận được những đóng góp nhận xét của các thầy cô giáo để kiến thứctrong lĩnh vực này được hoàn thiện hơn Tôi xin chân thành cảm ơn

Học viên

Đậu Huy Hùng

Chữ viết tắt Nguyên nghĩa

Ngoại thương Việt NamTSC của Vietcombank Trụ sở chính của Ngân hàng TMCP

Ngoại thương Việt NamVietcombank chi nhánh Sở Giao Ngân hàng Thương mại cổ phần

Ngoại thương Việt Nam chi nhánh SởDịch

Giao Dịch

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

1 DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2 1 Tổng quan kết quả huy động vốn của Vietcombank CN Sở Giao Dịch

giai đoạn 2016-2018 37

Bảng 2 2 Quy mô và tốc độ tăng trưởng HĐV của Vietcombank CN Sở Giao Dịch giai đoạn 2016 - 2018 39

Bảng 2 3 Kết quả thực hiện kế hoạch HĐV của Vietcombank CN Sở Giao Dịch giai đoạn 2016 – 2018 42

Bảng 2 4 Cơ cấu nguồn vốn huy động theo đối tượng tại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch giai đoạn 2016 - 2018 43

Bảng 2 5 Cơ cấu nguồn vốn huy động theo loại tiền tại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch giai đoạn 2016 - 2018 46

Bảng 2 6 Cơ cấu nguồn vốn huy động theo thời gian tại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch giai đoạn 2016 - 2018 48

Bảng 2 7 Cơ cấu nguồn vốn huy động theo kỳ hạn tại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch giai đoạn 2016 - 2018 50

Bảng 2 8 Chi phí huy động vốn bình quân tại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch giai đoạn 2016 - 2018 52

Bảng 2 9 Thu nhập từ huy động vốn và NIM HĐV giai đoạn 2016-2018 55

2 DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2 1 Cơ cấu tổ chức Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch 29

3 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2 1 Cơ cấu vốn huy động theo đối tượng 45

Biểu đồ 2 2 Cơ cấu vốn huy động theo loại tiền 47

Biểu đồ 2 3 Cơ cấu vốn huy động theo thời gian 48

Biểu đồ 2 4 Cơ cấu vốn huy động theo kỳ hạn 50

TÓM TẮT NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN Chương 1: Hệ thống và làm rõ hơn lý luận cơ bản về huy động vốn và hiệu

quả huy động vốn tại ngân hàng thương mại Chương 1 phân tích các khái niệm, đặcđiểm, vai trò và các hình thức huy động vốn Bên cạnh đó, chương 1 cũng sẽ đưa rakhái niệm, các tiêu chí đánh giá hiệu quả huy động vốn và các nhân tố ảnh hưởngđến hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại

Chương 2: Giới thiệu tổng quan về Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt

Nam chi nhánh Sở Giao Dịch về cơ cấu tổ chức, các sản phẩm huy động vốn Nộidung cơ bản của chương 2 sẽ tập trung phân tích, đánh giá thực trạng hiệu quả huyđộng vốn tại ngân hàng này giai đoạn 2016 - 2018 thông qua các tiêu chí như quy

mô, tốc độ tăng trưởng huy động vốn; cơ cấu nguồn huy động vốn; chi phí huy độngvốn và tỉ lệ thu nhập lãi cận biên từ huy động vốn tại Vietcombank chi nhánh SởGiao Dịch Từ đó, tác giả đánh giá hiệu quả huy động vốn của chi nhánh, rút ranhận xét về những kết quả đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Vietcombank chi

nhánh Sở Giao Dịch Tác giả phân tích những khó khăn, thuận lợi trong công táchuy động vốn của chi nhánh trong giai đoạn tới Trên cơ sở đó đề xuất các giải phápnhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả huy động vốn tại Vietcombank chi nhánh Sở GiaoDịch Cuối cùng, tác giả nêu ra một số kiến nghị đối với Chính phủ, Ngân hàng Nhànước Việt Nam và Vietcombank hỗ trợ chi nhánh Sở Giao Dịch trong việc nâng caohiệu quả huy động vốn tại chi nhánh

Huy động vốn là một trong những vấn đề cơ bản mà các NHTM luôn phải đốimặt Các ngân hàng muốn duy trì, mở rộng phạm vi hoạt động, đồng thời đảm bảokhả năng thanh toán và khả năng cung ứng vốn cho các khoản vay thì phải huy độngđược nguồn vốn ổn định, với cơ cấu vốn hợp lí, chi phí vốn thấp và quy mô vốn phùhợp với quy mô hoạt động của ngân hàng.

Các ngân hàng luôn gặp khó khăn trong việc huy động vốn, như khó thu hútđược khách hàng, chi phí huy động vốn tăng cao, sự cạnh tranh bên ngoài Vì vậy,nâng cao hiệu quả huy động vốn đóng vai trò quan trọng, giúp duy trì hoạt độngkinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, phòng chống rủi ro cho ngân hàng trênthị trường

Hoạt động huy động vốn của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chinhánh Sở Giao Dịch trong thời gian qua đã đạt được một số kết quả nhất định Tuynhiên chi nhánh vẫn còn một số hạn chế Quy mô huy động vốn tăng trưởng tốthàng năm, nhưng tỉ lệ thu nhập từ huy động vốn lại tăng trưởng chậm, chưa tươngxứng với mức tăng của quy mô Bên cạnh đó là sự cạnh tranh khá gay gắt từ cácNHTM cũng như các tổ chức tài chính khác Bởi vậy, chi nhánh cần có các giảipháp để huy động vốn thực sự mang lại hiệu quả cao, góp phần phát triển hoạt độngkinh doanh cũng như nâng cao khả năng phòng chống rủi ro Nhận thức rõ tầm quantrọng đó, xuất phát từ thực trạng huy động vốn tại chi nhánh, tôi đã lựa chọn đề tài

“Nâng cao hiệu quả huy động vốn tại

Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Sở Giao Dịch” cho luận

văn cao học của mình

2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận văn

Huy động vốn là đề tài được nhiều tác giả đề cập tới trong các công trìnhnghiên cứu Tuy nhiên, mỗi tác giả lại tiếp cận theo những khía cạnh khác nhau, từ

đó đưa ra những giải pháp thiết thực cho mỗi ngân hàng trong từng giai đoạn cụ thể

Có thể kể đến một số đề tài sau:

Nguyễn Thị Thanh Hà (2013), Phân tích đề xuất môt số giải pháp nhằm tăng

cường hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, luận

văn thạc sĩ Tác giả đã phân tích các ưu điểm, các khuyết điểm cần tháo gỡ và đưa

ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng Vietinbank Tuynhiên chỉ tiêu quan trọng phản ánh hiệu quả huy động vốn là tỷ lệ thu nhập lãi cậnbiên thì tác giả chưa đề cập tới

Trương Thanh Hải (2014), Đẩy mạnh huy động vốn dân cư tại ngân hàng

TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam chi nhánh Hải Vân, luận văn thạc sĩ. Tác giả

đã chỉ ra sự cần thiết về huy động vốn từ dân cư của Ngân hàng BIDV chi nhánhHải Vân Tác giả cũng đưa ra những nguyên nhân khiến việc huy động vốn từ dân

cư của ngân hàng này đang chưa phát triển

Hoàng Thị Hồng Lê (2014), Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại

ngân hàng Thương mại Cổ phẩn Quốc tế Việt Nam (VIB), luận văn thạc sĩ Luận

văn đưa ra những điểm tích cực và hạn chế về hiệu quả huy động vốn tại ngân hàngTMCP Quốc tế và nêu ra được các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốntại ngân hàng này Tác giả chưa phân tích hiệu quả huy động vốn của ngân hàngtheo từng đối tượng khách hàng và theo kỳ hạn huy động

Mạnh Hoàng Diệp (2012), Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại

Vietcombank chi nhánh Vinh, luận văn thạc sĩ Luận văn đã phân tích khá tốt các

tiêu chí đánh giá hiệu quả huy động vốn Vietcombank chi nhánh Vinh Tuy nhiênvẫn còn những vấn đề tồn tại cần được giải quyết như chiến lược huy động tiền gửi,mạng lưới và kênh phân phối vẫn chưa được nêu ra

Phạm Thị Minh Thanh (2016), Huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng Thương

mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Hưng Yên, luận văn thạc

sĩ Luận văn đã đưa ra một số giải pháp nhằm đa dạng hóa các hình thức huy độngvốn tại BIDV chi nhánh Hưng Yên, tác giả chỉ ra các hình thức huy động vốn tạingân hàng này như: Huy động vốn phân theo phân theo đối tượng, phân theo kỳhạn, phân theo nguồn hình thành và mục đích sử dụng vốn Luận văn nhấn mạnhmuốn tăng nguồn vốn huy động cho ngân hàng này theo hướng bền vững cần nângcao tỷ trọng nguồn huy động vốn từ dân cư.

Đối với nguồn vốn huy động của NHTM, các luận văn trên đưa ra một số quanđiểm Các tác giả Nguyễn Thị Thanh Hà, Trương Thanh Hải, Mạnh Hoàng Diệp,Phạm Thị Minh Thanh nhận định NHTM huy động vốn dưới các hình thức nhậntiền gửi, phát hành giấy tờ có giá, đi vay và các hình thức huy động vốn khác theoquy định của Ngân hàng Nhà nước Tác giả Hoàng Thị Hồng Lê cho rằng phát hànhgiấy tờ có giá bản chất là đi vay nên nguồn vốn huy động hình thành từ tiền gửi vàtiền vay Nghiên cứu về quan niệm hiệu quả hoạt động huy động vốn, các tác giảđều có cách hiểu về hiệu quả huy động vốn của NHTM là kết quả huy động màngân hàng đạt được và phù hợp với nhu cầu sử dụng vốn, đảm bảo được mục tiêu antoàn và sinh lợi cao trong từng thời kỳ Tác giả Phạm Thị Minh Thanh nêu thêmhoạt động huy động vốn hiệu quả khi nguồn huy động vốn có tính ổn định Nghiêncứu về các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động huy động vốn các tác giả đều sửdụng các tiêu chí: quy mô nguồn vốn đáp ứng nhu cầu sử dụng vốn, tốc độ tăngtrưởng ổn định, cơ cấu nguồn vốn phù hợp, chi phí huy động vốn hợp lý Tác giảTrương Thanh Hải cho rằng hiệu quả huy động vốn còn dựa trên một số tiêu chí vềđịnh tính như mức độ hài lòng của khách hàng, mức độ an toàn vốn huy động, sựthuận tiện và lợi ích của khách hàng khi gửi tiền Đối với các nhân tố ảnh hưởngđến hoạt động huy động vốn, các tác giả đều cho rằng hoạt động huy động vốn củangân hàng chịu ảnh hưởng bới các nhân tố chủ quan xuất phát từ bên trong và cácnhân tố khách quan từ bên ngoài

Về tổng thể những công trình nghiên cứu trên đã hệ thống hóa và làm rõ một

số vấn đề lý luận về huy động vốn và thực trạng huy động vốn tại từng ngân hàng.Các công trình này đều có giá trị cao đối với địa bàn của các ngân hàng được nghiêncứu Tuy nhiên, mỗi ngân hàng thương mại có mô hình quản lý công tác huy động

vốn cho những phân khúc khách hàng khác nhau, những định hướng chiến lượcphát triển khác nhau trong từng thời kỳ Bên cạnh đó, mỗi ngân hàng cũng có nhữngthuận lợi và khó khăn riêng trong việc huy động vốn Các đề tài trên không trùng

lặp với đề tài “Nâng cao hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng TMCP Ngoại thương

Việt Nam chi nhánh Sở Giao Dịch” về phạm vi cũng như đối tượng nghiên cứu Vì

vậy, tác giả lựa chọn khoảng trống nghiên cứu này.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Đánh giá đúng thực trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả huy độngvốn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam Chi nhánh Sở Giao Dịch

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Khái quát hóa và làm rõ hơn lý luận cơ bản về huy động vốn và hiệu quả huyđộng vốn tại các NHTM

- Phân tích và đánh giá thực trạng hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng

TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Sở Giao Dịch

- Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Sở Giao Dịch

4 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu về hiệu quả huy động vốn tại Vietcombank Chi nhánh SởGiao Dịch

5 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài này tập trung chủ yếu vào huy động vốn bằng tiền nội tệ và ngoại tệ củaNHTM đối với thị trường 1 (cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức kinh tế) tại Ngân hàngTMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Sở Giao Dịch Các kiến thức về huy độngvốn của NHTM trên thị trường 2 (liên ngân hàng, giữa NHTM và Ngân hàng Trungương) được nêu ra nhằm mục đích minh họa

Thu thập dữ liệu 3 năm từ năm 2016 đến năm 2018 qua các báo cáo thườngniên, báo cáo tài chính của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam Chi nhánh

Sở Giao Dịch, đề xuất giải pháp đến năm 2025

6 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu tổng hợp như phương pháp hệthống hóa, phương pháp phân tích, luận giải, phương pháp thống kê và phương pháp

so sánh

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung luận văn được kết cấu thành 3

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN VÀ HIỆU QUẢ HUY

ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về huy động vốn của ngân hàng thương mại

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của nguồn vốn huy động của NHTM

1.1.1.1 Khái niệm

Ngân hàng thương mại là một trung gian tài chính, ở mỗi nước khác nhau cáctrung gian tài chính lại được phân chia khác nhau Tuy nhiên, luôn tồn tại một điểmchung là vai trò chủ đạo của các ngân hàng thương mại đóng góp khối lượng tài sản

và tầm quan trọng đối với nền kinh tế Để có được vị trí đó NHTM phải đặt yếu tốlợi nhuận lên hàng đầu và công cụ duy nhất mà các NHTM phải có trước tiên làvốn

Vốn của NHTM là những giá trị tiền tệ do ngân hàng thương mại tạo lập hoặchuy động được, dùng để cho vay, đầu tư hoặc để thực hiện các dịch vụ kinh doanhkhác Vốn của NHTM được hình thành qua các nguồn khác nhau Để bắt đầu hoạtđộng của ngân hàng thì chủ ngân hàng phải có một lượng vốn nhất định, được gọi làvốn ban đầu

Huy động vốn là nghiệp vụ tiếp nhận nguồn vốn từ các cá nhân, tổ chức kinh

tế bằng nhiều hình thức khác nhau trong khoảng thời gian nhất định để tạo nguồnvốn hoạt động cho ngân hàng Vốn huy động chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổngnguồn vốn của NHTM, nó đóng vai trò rất quan trọng trong mọi hoạt động kinhdoanh của ngân hàng

Vốn huy động là những giá trị tiền tệ do ngân hàng huy động thông qua cácnghiệp vụ chủ yếu như: nghiệp vụ tiền gửi, nghiệp vụ phát hành giấy tờ có giá vàcác nghiệp vụ trung gian khác Vốn huy động là nguồn vốn mà ngân hàng có thểchủ động tìm kiếm hoặc bị động trong việc tạo nguồn

Vốn được huy động chiếm một tỷ trọng rất lớn trong tổng nguồn vốn kinhdoanh của ngân hàng thường ở mức 70 – 80%, và nó có tính biến động Đây chính

là nguồn chủ yếu để ngân hàng thực hiện nghiệp vụ cho vay, đầu tư Vì vậy, ngânhàng thông qua các công cụ tài chính với mức lãi suất khác nhau, thời hạn hoàn trả

khác nhau để có thể huy động tới mức tối đa nguồn tiền tạm thời nhàn rỗi của kháchhàng Các NHTM phải làm sao thu hút được nhiều tiền của dân cư và các doanhnghiệp, dù ngân hàng phải trả lãi cho loại tiền gửi này song việc thu hút nhanh vàbiết sử dụng vẫn mang lại nguồn lợi lớn cho ngân hàng.

Bản chất của huy động vốn là tài sản thuộc các sở hữu khác nhau, ngân hàngchỉ có quyền sử dụng mà không có quyền sở hữu và phải có trách nhiệm hoàn trả cảgốc lẫn lãi khi đến hạn hoặc khi khách hàng có nhu cầu rút vốn để chi trả trước hạn

Vì vậy ngân hàng không được phép sử dụng hết số vốn đó vào hoạt động kinhdoanh mà phải dự trữ với một tỷ lệ hợp lý để đảm bảo khả năng thanh toán cho ngânhàng

1.1.1.2 Đặc điểm của huy động vốn

Tổng nguồn vốn của một ngân hàng, vốn chủ sở hữu chỉ chiếm một phần nhỏ,còn đại bộ phận là nguồn vốn huy động từ các đối tượng khác nhau Phải có vốnhuy động ngân hàng mới có thể hoạt động bình thường và phát triển bởi chức năngchủ yếu của nguồn vốn chủ sở hữu là bảo vệ an toàn đầu tư tài sản cố định (trụ sở,máy móc, phương tiện làm việc ) và điều chỉnh hoạt động ngân hàng

Quá trình hoạt động kinh doanh các ngân hàng dựa vào nguồn vốn chủ sở hữu

để đưa ra các quyết định kinh tế cho phù hợp với các quy định của luật pháp Cònnguồn vốn được sử dụng vào các hoạt động kinh doanh sinh lời của một ngân hàngchính là từ vốn huy động Nguồn vốn huy động càng nhiều ngân hàng càng có khảnăng cung ứng vốn kịp thời cho nền kinh tế từ đó thúc đẩy sự tăng trưởng cũng nhưlàm giàu cho ngân hàng Do đó, chỉ với vốn huy động ngân hàng mới có thể làm tốtchức năng trung gian tín dụng- chức năng quyết định sự duy trì và phát triển củangân hàng, đồng thời là cơ sở để thực hiện các chức năng còn lại

Ngân hàng muốn hoạt động trước hết phải có vốn Nhưng do những khác biệttrong công tác tổ chức cũng như vai trò của ngân hàng trong nền kinh tế mà nhu cầu

về vốn của ngân hàng rất lớn Nhu cầu về vốn của ngân hàng được đáp ứng từnhững nguồn vốn sau:

- Vốn tự có: Nguồn vốn tự có của ngân hàng được hình thành từ hai bộ phận:

+ Vốn điều lệ: Là số vốn ban đầu của ngân hàng, là tiêu chuẩn để một ngânhàng thành lập và đi vào hoạt động: Về quy mô thì vốn điều lệ phải lớn hơn hoặcbằng vốn pháp định (vốn do Nhà nước quy định) Tuy nhiên với mỗi loại hình hoạtđộng khác nhau của từng ngân hàng thì vốn điều lệ cũng có nguồn hình thành khácnhau Vốn điều lệ nói lên sức mạnh và khả năng hoạt động ban đầu của một ngânhàng.

+ Vốn tự có bổ sung: Được hình thành trong quá trình hoạt động của ngânhàng thông qua việc trích lập các quỹ Hàng năm ngân hàng căn cứ vào kết quả hoạtđộng kinh doanh của mình mà trích một phần lợi nhuận bổ sung vào nguồn vốn tự

có của ngân hàng

- Nguồn vốn vay từ trung ương: Ngân hàng trung ương cấp tín dụng cho cácngân hàng thương mại dưới nhiều hình thức như: cho vay, mua bán, tái cấp vốn,chiết khấu, tái chiết khấu đối với các giấy tờ có giá trị của ngân hàng thương mại.Vốn hình thành từ nguồn này đảm bảo cho khả năng thanh toán của ngân hàngthương mại

- Nguồn vốn điều hoà trong hệ thống: Các ngân hàng thương mại có nhiều chinhánh nằm trên các địa bàn khác nhau nên luôn luôn xuất hiện tình trạng thừa vốnhoặc thiếu vốn đối với các chi nhánh trong cùng một hệ thống Sở dĩ xuất hiện tìnhtrạng này là do trên mỗi địa bàn có những điều kiện kinh tế xã hội khác nhau, do đó

nó tác động đến nguồn vốn và khả năng sử dụng của từng chi nhánh

- Nguồn vốn huy động: Đây là nguồn vốn quan trọng nhất của một ngân hàngthương mại Nguồn vốn huy động có nhiều hình thức khác nhau, huy động vốn củacác pháp nhân và thể nhân khác nhau

1.1.2 Các hình thức huy đông vốn của ngân hàng thương mại

1.1.2.1 Huy động vốn từ tiền gửi

Tiền gửi của ngân hàng là nguồn tài nguyên quan trọng nhất của NHTM Khimột ngân hàng bắt đầu hoạt động nghiệp vụ đầu tiên là mở các tài khoản tiền gửi đểgiữ hộ và thanh toán hộ cho khách hàng, bằng cách đó ngân hàng huy động tiền củacác doanh nghiệp, tổ chức và dân cư Để gia tăng tiền gửi trong môi trường cạnh

tranh và để có được nguồn tiền có chất lượng ngày càng cao các ngân hàng đã đưa

ra và thực hiện nhiều hình thức huy động khác nhau do đó cũng có nhiều loại tiềngửi khác nhau

a Tiền gửi thanh toán, tiền gửi không kỳ hạn

Đây là các khoản tiền gửi của khách hàng mục đích phục vụ cho hoạt độngthanh toán, người gửi có thể thanh toán (hay rút ra) bất cứ lúc nào Với NHTM, tiềngửi thanh toán là khoản vốn huy động hấp dẫn bởi chi phí cho loại tiền gửi này thấpnhất trong các loại tiền gửi Tuy nhiên tiền gửi thanh toán thường chiếm tỷ lệ thấptrong tổng nguồn vốn, nên các ngân hàng tìm cách thu hút và giữ chân khách hàngbằng các hình thức như: quảng cáo, khuyến mại, tạo điều kiện thuận lợi cho cácdịch vụ khách hàng về thời gian, tốc độ hay thậm chí sẵn sàng giảm chi phí, ưu đãiphí cho khách hàng, bằng cách lấy lợi nhuận từ việc sử dụng các nguồn vốn tạmthời nhàn rỗi này để bù đắp cho các khoản lệ phí thanh toán mà khách hàng đúng raphải chịu Với hình thức huy động vốn này, trên thị trường đang có rất nhiều các sảnphẩm với tên gọi khác nhau, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng như: tiền gửithanh toán thông thường, tiền gửi chuyên thu, tiền gửi chuyên chi, tiền gửi đầu tư tựđộng, tiền gửi vốn đầu tư trực tiếp, tiền gửi vốn đầu tư gián tiếp

Ưu điểm của loại tiền gửi này là có lãi suất thấp Khi một ngân hàng có tỉ lệtiền gửi không kỳ hạn lớn thì bình quân lãi suất huy động vốn thấp, giúp giảm chiphí huy động vốn

Nhược điểm: Đây là loại tiền gửi có tính chất không ổn định do gửi vào rút rakhông báo trước Do đó, ngân hàng không nắm chủ động trong việc sử dụng nguồnvốn

chính của khách gửi tiền là sinh lời và ngân hàng có thể chủ động trong việc sửdụng nguồn vốn này vì tính thời hạn của nguồn vốn Mức lãi suất cụ thể phụ thuộcvào thời hạn gửi tiền và sự thoả thuận giữa ngân hàng và khách hàng trên cơ sở xemxét mức độ an toàn của ngân hàng cũng như quan hệ cung cầu về vốn tại thời điểmđó.

Ưu điểm của nguồn tiền gửi có kỳ hạn là số tiền có hẹn đến một ngày nhấtđịnh mới trả lại cho khách hàng gửi tiền, điều này giúp cho ngân hàng chủ độngđược nguồn vốn trong các thời kỳ để có kế hoạch cho vay, do đó việc sử dụngnguồn này để cho vay rất hiệu quả

Nhược điểm: Lãi suất để huy động nguồn vốn này cao hơn so với tiền gửikhông kỳ hạn, tùy thuộc vào kỳ hạn gửi và số tiền gửi của khách hàng

c Tiền gửi tiết kiệm

Theo thông tư số 48/2018/TT-NHNN tiền gửi tiết kiệm dành cho đối tượngkhách hàng cá nhân là công dân Việt Nam Đây là loại tiền gửi mà khoản tiền của cánhân được gửi vào tài khoản tiền gửi tiết kiệm, được xác nhận trên thẻ tiết kiệm.Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn: Là hình thức tiết kiệm mà cá nhân rút tiềnkhông cần thông báo trước Lãi suất của hình thức này thường thấp hơn so với lãisuất tiền gửi có kỳ hạn Thông thường, hình thức tiết kiệm này được khách hàng cánhân lựa chọn khi muốn ngân hàng giữ tiền giúp một thời gian và sẽ rút khi cầnthiết Do đó, đây là hình thức huy động vốn có kỳ hạn ngắn

Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn: Đây là loại hình cá nhân gửi tiền có sự thoảthuận về thời gian với ngân hàng, chỉ rút tiền khi đến thời hạn thoả thuận Còntrường hợp đặc biệt rút ra trước thời hạn thì lãi suất thấp hơn khá nhiều Lãi suấttiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn lớn hơn tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn Về nguyên tắckhách hàng chỉ được rút vốn khi đến hạn Nếu rút trước hạn phải được sự đồng ýcủa Ngân Hàng và chỉ được hưởng lãi suất rút trước hạn

Đây là nguồn vốn có tính ổn định và chiếm tỉ lệ khá cao.Nhưng do mục đíchcủa loại tiền gửi này là để dành nên lãi suất cao, dẫn đến làm tăng chi phí huy độngvốn

Cụ thể, trái phiếu ngân hàng là một chứng thư xác nhận một khoản nợ của tổchức phát hành đối với người hữu, trong đó cam kết sẽ hoàn trả nợ kèm lãi trongmột thời hạn nhất định Thông qua phát hành trái phiếu, ngân hàng có thể thu hútđược nguồn vốn trung và dài hạn để cho vay mở rộng sản xuất kinh doanh và đầu

tư Việc phát hành trái phiếu sẽ thu hút được lượng tiền ổn định trong dài hạn dovậy phát hành trái phiếu chỉ được thực hiện khi ngân hàng thực sự cần một lượngvốn lớn hoặc khi ngân hàng đã có kế hoạch sử dụng vốn để cho vay trung dài hạn

Ưu điểm: Giấy tờ có giá thường có kỳ hạn dài (trên 12 tháng) nên có tính chất

ổn định Do vậy ngân hàng có thể chủ động trong việc sử dụng nguồn vốn này đểcho vay trung và dài hạn

Nhược điểm: Do lãi suất huy động vốn từ phát hành giấy tờ có giá không caohơn nhiều so với lãi suất tiết kiệm và kỳ hạn khá dài, trong khi tính thanh khoảnthấp Do vậy, hình thức huy động vốn này khó thu hút khách hàng

1.1.2.3 Huy động vốn qua các khoản đi vay

Vốn đi vay là quan hệ vay mượn giữa NHTM với ngân hàng Trung ương hoặcgiũa các TCTD với nhau trên thị trường liên ngân hàng

a Vay ngân hàng Trung ương

Đây là khoản vay nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách trong chi trả của NHTM.Trong trường hợp thiếu hụt dự trữ (thiếu hụt dự trữ bắt buộc, dự trữ thanh toán)NHTM thường vay ngân hàng Trung ương Hình thức cho vay của ngân hàng Trungương chủ yếu là tái chiết khấu các giấy tờ có giá hoặc tái cấp vốn

b Vay các TCTD khác

Đây là nguồn các NHTM vay mượn lẫn nhau và vay của các TCTD khác trênthị trường liên ngân hàng Các ngân hàng đang có dự trữ vượt yêu cầu do có kết dưgia tăng bất ngờ về các khoản huy động hoặc giảm cho vay sẽ có thể sẵn lòng chocác ngân hàng khác vay để tìm lãi suất cao hơn Ngược lại các ngân hàng đang thiếuhụt dự trữ có nhu cầu vay mượn tức thời để đảm bảo thanh khoản Như vậy nguồnvốn vay mượn từ các ngân hàng khác là để đáp ứng nhu cầu dự trữ và chi trả cấpbách và trong nhiều trường hợp nó có thể bổ sung hoặc thay thế cho nguồn vaymượn từ Ngân hàng Trung ương Khoản vay có thể không cần đảm bảo hoặc đượcđảm bảo bằng các chứng khoán của kho bạc Nhà nước.

1.1.3 Vai trò của vốn huy động đối với hoạt động kinh doanh của NHTM

1.1.3.1 Vốn là cơ sở để ngân hàng tổ chức hoạt động kinh doanh

Vốn là cơ sở tổ chức kinh doanh trong mọi ngành nghề Mọi hoạt động kinhdoanh đều có sự kết hợp của ba yếu tố: “Công nghệ - Tiền vốn – Sức lạo động”.Trong đó, tiền vốn là yếu tố quan trọng, nó phản ánh năng lực chủ yếu để quyếtđịnh khả năng kinh doanh Đối với hoạt động kinh doanh của ngân hàng cũngkhông nằm ngoài quy luật đó Với đặc trưng hoạt động của ngân hàng thì vốn vừa làphương tiện kinh doanh vừa là đối tượng kinh doanh của ngân hàng Vốn là điểmđầu tiên trong chu kỳ kinh doanh của ngân hàng Ngoài vốn ban đầu cần thiết tức là

đủ vốn điều lệ theo quy định của Ngân hàng trung ương thì để có thể hoạt độngđược việc đầu tiên mà ngân hàng phải làm là huy động vốn Vốn huy động sẽ chophép ngân hàng cho vay, đầu tư để thu lợi nhuận, nguồn vốn mà ngân hàng huyđộng được nhiều hay ít quyết định đến khả năng mở rộng hay thu hẹp tín dụng.Nguồn vốn huy động được nhiều thì cho vay được nhiều và mang lại lợi nhuận caocho ngân hàng

1.1.3.2 Vốn quyết định năng lực thanh toán và đảm bảo uy tín của ngân hàng

Đối với ngân hàng, khả năng thanh toán, chi trả rất quan trọng Nếu như mụctiêu cuối cùng của ngân hàng là lợi nhuận thì mục tiêu đầu tiên là phải bảo toànđược vốn Muốn vậy trước hết ngân hàng phải đáp ứng được nhu cầu rút tiền củakhách hàng Điều này đòi hỏi ngân hàng phải có tiềm lực vốn lớn

Trong nền kinh tế thị trường, NHTM muốn tồn tại, phát triển thì ngân hàngcần phải tạo được uy tín lớn trên thị trường Uy tín của các NHTM được dựa trênkhả năng tập trung vốn và sẵn sàng chi trả cho khách hàng Với khả năng huy độngvốn cao, ngân hàng có điều kiện để tăng cường hoạt động kinh doanh, đa dạng hoácác loại hình dịch vụ, mở rộng quy mô kinh doanh ngày càng lớn hơn Vốn lớn giúpngân hàng không bỏ lỡ cơ hội đầu tư, giảm thiểu rủi ro, góp phần vừa giữ được chữtín, vừa nâng cao vị thế của ngân hàng trên thương trường.

1.1.3.3 Vốn quyết định quy mô tín dụng và các hoạt động khác của ngân hàng

Vốn của ngân hàng quyết định đến việc mở rộng hay thu hẹp khối lượng tíndụng Thông thường, nếu so với các ngân hàng lớn thì các ngân hàng nhỏ có khoảnmục đầu tư và cho vay kém đa dạng hơn, phạm vi và khối lượng cho vay cũng nhỏhơn Và cũng do khả năng vốn hạn hẹp nên các ngân hàng nhỏ không phản ứngnhạy bén được với sự biến động lãi suất gây ảnh hưởng đến khả năng thu hút vốnđầu tư

1.1.3.4 Vốn là một trong những yếu tố quyết định đến năng lực cạnh tranh

Nguồn vốn huy động lớn sẽ chứng minh rằng quy mô, trình độ nghiệp vụ,phương tiện kỹ thuật của ngân hàng hiện đại Đây là điều kiện thuân lợi đối vớingân hàng trong việc mở rộng quan hệ tín dụng với các thành phần kinh tế Điềunày thu hút ngày càng nhiều khách hàng và doanh số hoạt động của ngân hàng sẽtăng lên nhanh chóng nên ngân hàng có nhiều thuận lợi hơn trong kinh doanh Đồngthời vốn lớn sẽ giúp ngân hàng có đủ khả năng tài chính để kinh doanh đa năng trênthị trường không những đơn thuần là cho vay, đầu tư mà còn mở rộng các hình thứcliên doanh, liên kết, cho thuê tài chính, kinh doanh trên thị trường chứng khoán Cáchình thức kinh doanh đa năng này góp phần phân tán rủi ro trong hoạt động kinhdoanh, tạo vốn cho ngân hàng, tăng sức cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường

1.1.4 Rủi ro trong huy động vốn của Ngân hàng thương mại

Tăng cường huy động vốn là rất cần thiết để ngân hàng phát triển hoạt độngkinh doanh, nhưng những rủi ro kèm theo cũng không nhỏ và cần được quản lý chặtchẽ Rủi ro đến từ sự suy giảm tính hiệu quả của hoạt động cho vay, đầu tư khi dư

thừa huy động vốn Tại mỗi thời điểm, các cơ hội đầu tư và khả năng hấp thụ vốncủa nền kinh tế là có hạn Nếu lượng vốn được huy động quá nhanh, quá nhiều vàkhông sử dụng hết, hoặc sử dụng không đúng chỗ, sẽ dẫn đến lãng phí Ngân hàngThương mại thông qua hình thức “đi vay để cho vay” nhằm kiếm lợi nhuận, cònnguồn vốn tự có là không lớn Khi nguồn vốn huy động của ngân hàng bị ứ đọng cónghĩa là ngân hàng không cho vay ra được hoặc không sử dụng hết, trong khi đóngân hàng vẫn phải trả lãi cho người gửi tiền, chi các chi phí nghiệp vụ, các chi phíquản lý Nếu không khắc phục tình trạng này thì mức độ thua lỗ sẽ ngày càng lớn.Huy động vốn quá nhiều sẽ gây lãng phí cho ngân hàng thì việc thiếu vốn huyđộng cũng ảnh hưởng tới chất lượng đầu tư, làm giảm lợi nhuận của ngân hàng.Rủi ro trong huy động vốn của NHTM còn đến từ rủi ro lãi suất Khi thời hạncủa nguồn vốn huy động ngắn hơn thời hạn của các khoản đầu tư, nếu lãi suất thịtrường có xu hướng tăng lên, ngân hàng sẽ phải huy động vốn với mức lãi suất caohơn để tiếp tục duy trì các khoản đầu tư và cho vay Ngược lại, khi thời hạn sử dụngvốn ngắn hơn thời hạn của nguồn vốn huy động thì ngân hàng sẽ đứng trước rủi rogiảm lợi nhuận khi lãi suất thị trường giảm xuống.

Nếu ngân hàng sử dụng quá nhiều vốn ngắn hạn để đầu tư vào các khoản tíndụng dài hạn thì ngân hàng sẽ đứng trước rủi ro thanh khoản Trong khi kỳ hạn củacác khoản nợ chưa đến hạn thu hồi, áp lực thanh khoản từ các khách hàng sẽ buộcngân hàng phải chấp nhận huy động vốn bổ sung với lãi suất cao để thanh toán chokhách hàng hoặc xấu hơn là mất khả năng thanh toán Ngược lại nếu ngân hàng sửdụng nguồn vốn dài hạn để cho vay ngắn hạn thì sẽ khó đảm bảo doanh thu vìnguồn huy động vốn dài hạn thường có lãi suất cao trong khi vay ngắn hạn có lãisuất thấp hơn vay trung và dài hạn

1.2 Hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng thương mại

1.2.1 Khái niệm hiệu quả huy động vốn

Hiệu quả huy động vốn là khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng vốn của ngânhàng với chi phí hợp lý, là sự an toàn trong hoạt động huy động vốn và khả năngsinh lời trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng Có nghĩa là: về mặt lượng, hiệu

quả huy động vốn biểu hiện giữa kết quả thu được (khối lượng giá trị, kỳ hạn…) vàchi phí bỏ ra; về mặt chất nó phản ánh năng lực và trình độ quản lý của ngân hàng.Huy động vốn được đánh giá đạt hiệu quả cao nếu ngân hàng huy động đượckết quả càng cao với chi phí càng hợp lý Hiệu quả huy động vốn góp phần quantrọng tạo nên lợi nhuận ngân hàng, tạo sự ổn định của nguồn vốn, thúc đẩy tăngtrưởng và hạn chế rủi ro trong kinh doanh ngân hàng.

Để đo lường và đánh giá hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại cóthể sử dụng hệ thống các tiêu chí sau:

1.2.2 Các tiêu chí đánh giá hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng thương mại

Hiệu quả huy động vốn của một NHTM được đánh giá dựa trên các tiêu chíchính như sau:

- Quy mô, tốc độ tăng trưởng huy động vốn

- Cơ cấu vốn huy động

- Chi phí huy động vốn

1.2.2.1 Quy mô, tốc độ tăng trưởng huy động vốn

Quy mô và tốc độ tăng trưởng huy động vốn là chỉ tiêu có ý nghĩa rất lớn đốivới hoạt động huy động vốn nói riêng và với ngân hàng nói chung Các ngân hàngluôn muốn tăng trưởng tín dụng năm sau cao hơn năm trước, tăng cường đầu tư vàocác dự án lớn để sinh lời, tuy nhiên tỷ lệ cấp tín dụng, đầu tư tại các ngân hàng luôn

bị khống chế ở vốn huy động Vì vậy để mở rộng hoạt động tín dụng, đầu tư buộccác ngân hàng trước tiên phải mở rộng quy mô huy động vốn Để hoạt động củangân hàng thực sự an toàn thì nguồn vốn huy động phải có một tốc độ tăng trưởng

ổn định Việc không dự báo trước được xu hướng biến động của dòng tiền gửi vào,rút ra sẽ rất khó khăn rất lớn cho các ngân hàng trong việc cho vay và đầu tư

Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn huy động thể hiện khả năng mở rộng quy môvốn huy động của ngân hàng qua các năm, cho thấy nguồn vốn biến đổi theo xuhướng như thế nào và khả năng kiểm soát của ngân hàng đến nguồn vốn huy động

Tốc độ tăng trưởng = Tổng HĐV năm −Tổng HĐV năm −1 x 100% Tổng HĐV năm

−1

Nguồn: Giáo trình Ngân hàng thương mại, NXB Đại học kinh tế quốc dân

Vốn của Ngân hàng gia tăng với những tỷ lệ xấp xỉ nhau trong nhiều năm thểhiện một sự tăng trưởng vốn ổn định Điều đó, một mặt, giúp Ngân hàng thuận lợihơn trong việc dự kiến lượng vốn huy động được để có kế hoạch điều hoà vốn, tạođược sự phù hợp giữa phương án mở rộng huy động vốn với mở rộng tín dụng Trênkhía cạnh khác, sự tăng trưởng vốn ổn định còn cho thấy phần nào hình ảnh tốt củaNgân hàng trong mắt công chúng Tốc độ tăng trưởng có thể được tính cho tổng vốncũng có thể được xét riêng với từng loại vốn cụ thể Sự biến động của từng loại vốn,đôi khi, trái chiều nhau và không giống chiều biến động của tổng vốn Chỉ tiêu nàykết hợp với tỷ trọng vốn giúp sự đánh giá về khả năng huy động vốn của NHTMđược sâu sắc hơn và toàn diện hơn

1.2.2.2 Cơ cấu nguồn vốn huy động

Một yếu tố quan trọng khác được đưa ra để đánh giá khả năng huy động vốncủa NHTM là cơ cấu vốn Cơ cấu vốn được phản ánh thông qua tỷ trọng của từngloại vốn trong tổng vốn của Ngân hàng Quy mô của loại vốn i được sử dụng để tính

tỷ trọng của nó trong tổng vốn huy động

Tổng nguồn vốn loại

Tỷ trọng của loại vốn i =

Tổng vốn huy động

Nguồn: Giáo trình Ngân hàng thương mại, NXB Đại học kinh tế quốc dân

Việc tính toán tỷ trọng vốn nợ tương đối phức tạp Nó có thể được thực hiệndựa trên việc sử dụng nhiều tiêu chí khác nhau để phân loại vốn: theo đối tượng huyđộng, theo kỳ hạn, theo tính chất hay theo loại tiền Theo mỗi khía cạnh, nhữngphân tích, đánh giá được đưa ra sẽ phản ánh một cách đầy dủ hơn khả năng huyđộng vốn của NHTM

Tỷ trọng loại vốn nào cao phản ánh ưu thế của Ngân hàng trong việc huy độngloại vốn đó Mặt khác, nó cũng cho thấy sự chú trọng của Ngân hàng vào những

hình thức huy động nhất định Từ đó có thể nhận thấy chính sách huy động vốn củaNgân hàng và đánh giá được Ngân hàng có đạt được mục tiêu trong trường hợp thựchiện thay đổi cơ cấu vốn hay không.

Việc nhận xét cơ cấu vốn của một Ngân hàng không phải là vấn đề đơn giản

Sự đánh giá đó, ngoài việc phải căn cứ trên cơ sở các số liệu, cũng cần được đặttrong sự nhìn nhận đặc điểm cũng như môi trường kinh doanh cụ thể của Ngânhàng Mỗi Ngân hàng duy trì cho mình một cơ cấu vốn riêng, tuỳ vào điều kiện củaNgân hàng đó Sự áp đặt cơ cấu vốn giống các Ngân hàng khác có thể gây bất lợihoặc không phát huy được thế mạnh của bản thân Ngân hàng

1.2.2.3 Chi phí huy động vốn

Ngân hàng là doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ, nguồn vốn chủ sở hữu của cácngân hàng thường không thể đáp ứng được nhu cầu sử dụng Do vậy ngân hàng phảihuy động vốn để sử dụng với một chi phí nhất định Chi phí huy động vốn cho biết

để huy động được một đồng vốn, ngân hàng phải bỏ ra bao nhiêu đồng chi phí Vìvậy, để nâng cao hiệu quả huy động vốn các ngân hàng phải tối thiểu hóa các loạichi phí

Chi phí huy động vốn được tính bằng công thức:

Chi phí huy động vốn = Chi phí trả lãi cho HĐV + Chi phí huy động khác

Trong đó, chi phí trả lãi cho nguồn huy động là thành phần quan trọng ảnhhưởng đến quy mô và hiệu quả huy động:

Chi phí huy động khác trong hệ thống vốn rất đa dạng và không ngừng giatăng trong điều kiện các ngân hàng gia tăng cạnh tranh phi lãi suất Nó bao gồm chiphí trả trực tiếp cho người gửi tiền (quà tặng, quay số trúng thưởng, ), chi phí tăngtính tiện ích cho người gửi tiền (mở chi nhánh, quầy phòng, điểm huy động, trangthiết bị phục vụ cho khách hàng,…), chi phí lương cán bộ nhân viên, chi phí bảohiểm tiền gửi, quảng cáo

Việc xác định chi phí huy động vốn là công việc phức tạp và khó khăn, quyếtđịnh tới hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại Vì vậy, huy động vốnđược coi là hiệu quả xét trên phương diện chi phí khi:

- Ngân hàng huy động được vốn với chi phí thấp để sử dụng, trong khi vẫn đạtđược yêu cầu về sự phù hợp giữa huy động và sử dụng vốn đáp ứng nhu cầu cho vay và đầu tư

- Tăng lợi nhuận cho ngân hàng mà không phải lo sức ép tăng chi phí vốn Về

cơ bản, lợi nhuận ngân hàng đước tính bằng tổng thu nhập trừ đi tổng chi phí, màphần lớn ở đây là chi phí trả lãi, do vậy để tối đa lợi nhuận, ngân hàng phải tối thiểuhóa chi phí hoạt động Nguồn ngắn hạn thường có chi phí thấp, kém ổn định vàngược lại, nguồn có thời hạn dài thì có chi phí cáo nhưng ổn định hơn Ngân hàngcần quản lý chi phí thường xuyên, coi đây là công việc quan trọng vì khi có thay đổi

cơ cấu nguồn hay lãi suất đều làm thay đổi chi phí trả lãi

Với chi phí trả lãi, do mặt bằng lãi suất chung nên các Ngân hàng sẽ không tiếtgiảm được ngoại trừ sự tồn tại chênh lệch lớn về uy tín giữa các ngân hàng Khi đócác ngân hàng có tín nhiệm cao có khả năng huy động với lãi suất thấp hơn so vớingân hàng có ít tín nhiệm, tuy nhiên sự chênh lệch lãi suất này không lớn Với chiphí huy động khác, các NHTM sẽ xem xét, đánh giá để tiết giảm từng khoản mục,

sẽ quyết định có chi hay không và mức độ bao nhiêu để vẫn đảm bảo đủ vốn kinhdoanh nhưng ở mức chi phí thấp nhất

1.2.2.4 Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM)

NIM = ℎ ừ ã ℎ − ℎ ả ã ề ử x 100%

Đ ì ℎ â

Nguồn: Giáo trình Ngân hàng thương mại, NXB Đại học kinh tế quốc dân

Đây là một tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả huy động vốn, nó cho biếtmối liên hệ sinh lời giữa thu từ lãi và chi trả lãi, cho biết 1 đồng huy động đượcmang lại bao nhiêu đồng lợi nhuận Chỉ tiêu này càng cao thì hiệu quả càng lớn

Với các NHTM quản lý vốn theo cơ chế tập trung, NIM huy động vốn của chinhánh được xác định theo công thức sau:

Hiện nay, các ngân hàng chủ yếu quản lý nguồn vốn theo mô hình quản lý vốntập trung Toàn bộ nguồn vốn được tập trung ở một nơi duy nhất là đặc điểm cơ bảncủa mô hình này Vốn ở đây bao gồm cả tiền mặt và phi tiền mặt

Với mô hình này, chủ thể quản trị được bố trí công tác tại nơi quản lý vốn vàchịu trách nhiệm trước ngân hàng toàn bộ hoạt động nguồn vốn, có kế hoạch vàchiến lược trong từng thời kỳ Khi cần thiết sẽ phân bổ vốn cho nơi sử dụng và cóchế độ hạch toán để phân bổ thu nhập chi phí cho phù hợp

Nguyên tắc thực hiện Cơ chế quản lý vốn tập trung bao gồm những nội dung sau:

- Quan hệ điều chuyển vốn nội bộ thông qua cơ chế “mua/bán” vốn Công tác

điều hành vốn nội bộ được chuyển từ cơ chế “vay/gửi” sang cơ chế “mua/bán” vốn.Cùng với sự chuyển đổi này thì toàn bộ rủi ro về vốn (rủi ro thanh khoản, rủi ro lãisuất) sẽ được chuyển về Trụ sở chính Lãi suất hay giá của hoạt động “mua/bán”vốn (giá chuyển vốn FTP) trong từng thời điểm do Trụ sở chính xác định và thôngbáo tới các chi nhánh

- Quản lý vốn tập trung và thống nhất tại Trụ sở chính: Xây dựng cả hệ thống

là một bảng tổng kết tài sản thống nhất và duy nhất Đảm bảo kiểm soát thu nhập

-chi phí, nâng cao hiệu quả kinh doanh của ngân hàng, phát huy thế mạnh của từng đơn vị kinh doanh và tối đa hóa lợi nhuận.

- Giá chuyển vốn Đây là công cụ quan trọng trong công tác điều hành vốn tạiTrụ sở chính và là căn cứ để xác định hiệu quả hoạt động trong kỳ của mỗi chinhánh Hiệu quả hoạt động của chi nhánh sẽ được đánh giá chuẩn xác theo tiêu thứcthống nhất trên cơ sở chênh lệch giữa lãi suất thực hiện với khách hàng và giá

chuyển vốn nội bộ

1.2.3 Nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả huy động vốn của NHTM

1.2.3.1 Nhân tố chủ quan

a Chiến lược kinh doanh của Ngân hàng

Mỗi ngân hàng đều xây dựng cho mình một chiến lược kinh doanh cụ thể.Chiến lược kinh doanh được xây dựng dựa trên việc ngân hàng xác định vị trí hiệntại của mình trong hệ thống, thấy được điểm mạnh, yếu, cơ hội, thách thức đồngthời dự đoán được sự thay đổi của môi trường kinh doanh trong tương lai Thôngqua chiến lược kinh doanh ngân hàng có thể quyết định thu hẹp hay mở rộng việchuy động vốn, có thể thay đổi tỷ trọng các loại nguồn, gia tăng hay giảm chi phí huyđộng Nếu chiến lược kinh doanh đúng đắn, các nguồn vốn được khai thác một cáchtối đa thì hoạt động huy đông vốn sẽ phát huy được hiệu quả

Trong chiến lược kinh doanh của ngân hàng chiến lược khách hàng đóng vaitrò rất quan trọng Nó tác động trực tiếp tới sự thành công trong công tác huy độngvốn của ngân hàng Để có được thành công, trước tiên ngân hàng phải tìm hiểuđộng cơ, thói quen, mong muốn của người gửi tiền, thậm chí từng đối tượng kháchhàng thông qua phân tích lợi ích của khách hàng Trên cơ sở thông tin về kháchhàng đưa ra chính sách giá cả hợp lý, xây dựng chính sách trong phục vụ và giaotiếp tạo sự thoải mái cho khách hàng giao dịch Từ đó sẽ tạo thuận lợi cho công táchuy động vốn của ngân hàng Ngân hàng thường phân loại khách hàng ra nhiều mức

để có cách ứng xử phù hợp Với những khách hàng lâu năm, giao dịch thườngxuyên, có số dư tiền gửi lớn, gây được tín nhiệm cho bản thân ngân hàng thì ngân

hàng sẽ có một chính sách thích hợp về lãi suất, kỳ hạn của món vay cũng như việcbảo lãnh các hợp đồng…

b Chính sách lãi suất

Sản phẩm, dịch vụ mà ngân hàng cung cấp mang tính đặc thù, khác biệt so vớinhiều ngành nghề khác trong xã hội và lãi suất được coi là giá cả của các sản phẩmdịch vụ tài chính Ngân hàng sử dụng lãi suất như một công cụ quan trọng trongviệc huy động tiền gửi, thay đổi quy mô nguồn vốn

Lãi suất là yếu tố có ảnh hưởng rất lớn tới quy mô, cơ cấu nguồn vốn huyđộng Lãi suất kỳ hạn gửi dài thường cao hơn lãi suất ngắn hạn Khi lãi suất tăng sẽthu hút được người gửi tiền vào ngân hàng và ngược lại khi lãi suất giảm thì tiền gửi

sẽ bị rút Nhiệm vụ đặt ra cho các ngân hàng là phải nghiên cứu rất kỹ lưỡng trướckhi đưa ra mức lãi suất đảm bảo mục đích khi tăng lãi suất thì giá trị tiền gửi tăngđúng với kế hoạch tăng vốn kinh doanh và ngược lại khi giảm lãi suất không bịkhách hàng rút quá nhiều tiền gửi dẫn đến không đảm bảo vốn kinh doanh

Lãi suất huy động cao sẽ thu hút được lượng tiền lớn đổ vào ngân hàng, tuynhiên tăng lãi suất để tăng lượng vốn huy động không phải lúc nào cũng là phương

án tối ưu; vì lãi suất huy động cần phải gắn liền với lãi suất cho vay để có thể cóchính sách hợp lý trong từng giai đoạn, đem lại lợi nhuận cao nhất cho ngân hàng

c Sản phẩm huy động vốn, dịch vụ ngân hàng

Khi sử dụng bất kỳ một sản phẩm, dịch vụ nào, mối quan tâm của khách hàngkhông chỉ là giá cả mà còn là các đặc tính, công năng của chúng Xã hội càng pháttriển, nhu cầu của khách hàng ngày càng đa dạng, đòi hỏi của khách hàng ngày càngcao Nếu ngân hàng không đáp ứng các nhu cầu này, sẽ rất khó để giữ chân kháchhàng cũng như thu hút thêm khách hàng mới Các sản phẩm, dịch vụ mà ngân hàngcung cấp cần phải đa dạng, nâng cao tiện ích, kết hợp tính năng linh hoạt của sảnphẩm; làm tốt những điều này, ngân hàng sẽ có cơ hội thỏa mãn được nhiều đốitượng khách hàng, góp phần nâng cao lượng vốn huy động

Việc thiết kế, cung cấp sản phẩm, dịch vụ như thế nào ảnh hưởng quan trọngtới hiệu quả huy động vốn của các ngân hàng Ngân hàng sẽ không thể tồn tại nếu

những sản phẩm, dịch vụ mà nó cung cấp không đáp ứng được nhu cầu của kháchhàng Cùng với các sản phẩm huy động vốn, tính đa dạng trong dịch vụ ngân hàngcung ứng có ảnh hưởng nhất định tới hiệu quả huy động vốn Dịch vụ càng đa dạngmức độ thỏa mãn, đáp ứng nhu cầu của khách hàng càng cao Các dịch vụ có sự bổtrợ, liên kết với nhau, không chỉ đáp ứng nhu cầu mà còn có tác dụng khơi gợi nhucầu sử dụng sản phẩm của khách hàng.

d Mạng lưới huy động vốn

Trụ sở chi nhánh, các phòng giao dịch là các điểm giao dịch kết nối giữakhách hàng và ngân hàng Nếu không có các điểm giao dịch này, hoạt động gửi tiềnnói riêng và hoạt động ngân hàng nói chung khó có thể thực hiện Ngân hàng cónhiều điểm giao dịch thuận tiện thì cơ hội có nhiều khách hàng càng cao Vị trí cácđiểm giao dịch cũng đặc biệt quan trọng đối với khách hàng, khoảng cách địa lýgiữa khách hàng và ngân hàng càng gần thì khách hàng và ngân hàng càng dễ đếnđược với nhau

Với những ngân hàng sát địa bàn dân cư hoặc gần với trung tâm thương mạithì sẽ có lợi khi huy động vốn Tuy nhiên, không phải vì thế mà những nơi xa trungtâm không đem lại hiệu quả huy động Ngược lại, ở những vùng sâu, xa khi sốlượng đối thủ cạnh tranh ít, khách hàng có ít sự lựa chọn và đây chính là cơ hội tiếpcận khách hàng rất tốt của ngân hàng Với những ngân hàng mới thành lập, thìmạng lưới chính là một điểm yếu trong cạnh tranh với những ngân hàng khác Mạnglưới huy động vốn rộng, kết hợp với các hình thức huy động vốn đa dạng, phongphú sẽ tạo cơ hội gia tăng lượng vốn huy động do thực hiện được dịch vụ trọn gói

Vì vậy có thể nói sự phát triển của một ngân hàng phải được gắn liền với việc mởrộng mạng lưới kinh doanh

e Chính sách marketing

Kinh tế càng phát triển, hoạt động marketing càng được quan tâm và đầu tưtrong tất cả các doanh nghiệp nói chung, ngành ngân hàng nói riêng Với đặc diểmhoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ, cạnh tranh ngày càng gay gắt thìmarketing càng không thể thiếu

Với mục tiêu cuối cùng là thỏa mãn tối đa nhu cầu đa dạng của khách hàng,đảm bảo lợi nhuận, nâng cao năng lực cạnh tranh, các công cụ marketing luôn là sựlựa chọn chiến lược của các ngân hàng Hoạt động marketing càng được chuẩn bị kỹlưỡng, bài bản, đầu tư thích đáng thì hiệu quả càng cao Các công cụ marketingđược ứng dụng trong ngân hàng rất đa dang, phong phú từ nghiên cứu trước khitriển khai sản phẩm mới đến các hình thức quảng cáo trên đài phát thanh, truyềnhình, báo, tạp chí, internet, poster hay khuyến mại, tiếp thị, viết bài tuyên truyền,quảng bá…Các công cụ marketing nếu được phối hợp đúng thời điểm, đúng tần suất

sẽ có tác dụng thu hút sự chú ý của khách hàng, khiến khách hàng phải ghi nhớ Mặtkhác, các hoạt động tiếp thị sẽ giúp khách hàng hiểu rõ, đầy đủ về ngân hàng thôngqua các phương tiện thông tin đại chúng, xây dựng hình ảnh tốt đối với khách hàng

f Yếu tố con người

Xã hội phát triển, khoa học công nghệ tiến bộ không ngừng, trở thành lựclượng sản xuất chính Song, con người luôn khẳng định vị trí trung tâm, không thểthiếu trong hoạt động hàng ngày của ngân hàng Đóng vai trò là nhân tố quyết định

sự thành bại của các ngân hàng, con người với suy nghĩa và hành động của mìnhvừa là chủ thể vừa là mục tiêu cuối cùng của mọi hoạt động, quản lý sắp xếp bộmáy, lập ra các mục tiêu, tổ chức vận hành, điều hành và thực hiện

Đội ngũ nhân viên, nhất là các giao dịch viên được coi là bộ mặt của một ngânhàng Thái độ thân thiện, vui vẻ, phong cách chuyên nghiệp của giao dịch viên giúptạo tâm lý thoải mái, an tâm cho khách hàng và góp phần tạo nên nét đặc trưng chochất lượng dịch vụ của một ngân hàng Trong điều kiện lĩnh vực tài chính – ngânhàng ngày càng phát triển, chất lượng dịch vụ là nhân tố quyết định sự thắng lợi củamột ngân hàng trong cạnh tranh

Đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng mềm được trang bịđầy đủ dưới sự chỉ đạo của các nhà quản trị tài ba, nhiệt huyết sẽ tạo nền tảng vữngchắc cho sự thành công của ngân hàng nói chung và hiệu quả huy động vốn nóiriêng

g Cơ sở vật chất và công nghệ

Hoạt động ngân hàng hiện đại sẽ không thể tiến hành nếu thiếu sự trợ giúp củakhoa học công nghệ Công nghệ càng hiện đại, giao dịch càng được thực hiện nhanhchóng với độ chính xác cao đáp ứng đòi hỏi ngày càng khắt khe của khách hàng.Thêm vào đó, máy móc trang thiết bị hiện đại còn góp phần giảm thiểu rủi ro tácnghiệp

Cơ sở vật chất là nhân tố góp phần nâng cao hình ảnh của ngân hàng nhất làtrong hoạt động huy động vốn Cơ sở vật chất khang trang, lịch sự,hiện đại dễ tạothiện cảm từ phía khách hàng và tạo cho khách hàng sự tin tưởng khi đến giao dịch.Những yếu tố đó là nhà cửa, trang thiết bị Sự bề thế của trụ sở, văn phòng, sự hiệnđại của các trang thiết bị sẽ tạo cho khách hàng sự tin tưởng Đây là cơ sở để ngânhàng có thể duy trì và thu hút khách hàng, khuyến khích khách hàng tham gia cáchoạt động huy động vốn

Có thể nói, cơ sở vật chất, công nghệ có vai trò rất quan trọng đến hiệu quảhoạt động của ngân hàng nói chung và huy động vốn nói riêng Nó không chỉ giúptăng giá trị hình ảnh của ngân hàng, lòng tin nơi khách hàng mà còn đảm bảo sự vậnhành được diễn ra thông suốt

h Uy tín của ngân hàng

Uy tín thể hiện ở khả năng sẵn sàng thanh toán chi trả cho khách hàng của ngânhàng, thể hiện ở chất lượng hoạt động có hiệu quả của ngân hàng Việc khách hàng gửitiền vào ngân hàng không chỉ đơn thuần là tìm kiếm lợi nhuận đó còn vì mong muốnviệc gửi tiền sẽ giúp họ giảm thiểu rủi ro khi cầm tiền Một ngân hàng lớn với uy tín vàtiếng tăm trong nhiều năm sẽ có lợi thế hơn trong việc huy động vốn Sự tin tưởng củakhách hàng sẽ giúp cho ngân hàng có khả năng ổn định khối lượng vốn huy động vàtiết kiệm chi phí huy động Thậm chí trong trường hợp lãi suất tiền gửi tại ngân hàngthấp hơn đôi chút, những người có tiền vẫn lựa chọn một ngân hàng có uy tín hơn đểgửi mà không tìm những nơi có lãi suất hấp dẫn hơn nhưng ít uy tín để gửi, vì họ tinrằng ở đây đồng vốn của mình được tuyệt đối an toàn

1.2.3.2 Nhân tố khách quan

a Khách hàng

Khách hàng luôn là một nhân tố khách quan có tác động quan trọng tới tất cảcác doanh nghiệp Bản chất của ngân hàng cũng là doanh nghiệp nên không nằmngoài quy luật khách quan này Khách hàng của ngân hàng đa dạng từ các thànhphần kinh tế đến độ tuổi, vùng miền đến thu nhập, thói quen, sở thích…Nên để huyđộng vốn tốt, các ngân hàng cần nghiên cứu kỹ đặc điểm từng nhóm đối tượngkhách hàng khác nhau để đưa ra chính sách lãi suất, sản phẩm, khuyến mại…chophù hợp, đảm bảo thỏa mãn cao nhất nhu cầu, mong muốn của khách hàng Thóiquen sử dụng tiền của khách hàng là một trong những yếu tố cần xem xét khi tiếpcận Đối với những người thích tích trữ dưới dạng vàng, bạc, bất động sản thì rấtkhó thu hút vốn của họ, ngược lại họ có nhu cầu hưởng lãi làm tăng lượng tiền nhànrỗi của mình thì việc huy động dễ dàng hơn

Một yếu tố khác cần quan tâm là thu nhập của khách hàng Khi người dân cóthu nhập cao, sau khi trang trải chi phí cuộc sống sẽ tiết kiệm được nhiều hơn đểgửi, doanh nghiệp có lợi nhuận cao cũng sẽ có điều kiện giữ lại một phần tiền để táiđầu tư và tạm gửi vào ngân hàng dẫn đến tiền gửi của doanh nghiệp sẽ tăng lên Bêncạnh đó, nghề nghiệp, độ tuổi của khách hàng là những yếu tố có ảnh hưởng nhấtđịnh tới sản phẩm, dịch vụ mà họ lựa chọn Nghiên cứu kỹ đặc điểm khách hàng sẽgiúp ngân hàng đưa ra được gói sản phẩm phù hợp với những chính sách lãi suất,khuyến mại tương thích thu hút được lượng tiền gửi cao

b Sự gia tăng cạnh tranh

Sự cạnh tranh trong lĩnh vực dịch vụ tài chính đang ngày càng trở lên quyếtliệt khi các NHTM và đối thủ cạnh tranh mở rộng danh mục sản phẩm dịch vụ Áplực cạnh tranh đóng vai trò như một lực đẩy tạo ra sự phát triển dịch vụ cho tươnglai Cạnh tranh buộc các NHTM phải không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượnghoạt động Cạnh tranh sẽ làm cho các NHTM minh bạch hơn đối với người dân vàdoanh nghiệp, tạo sự bình đẳng hơn giữa các NHTM và các khách hàng Cạnh tranhtrong hoạt động huy động vốn của ngân hàng có thể xem xét dưới các góc độ vềkhách hàng, đối thủ cạnh tranh, các sản phẩm dịch vụ ngân hàng cung ứng

c Công nghệ ngân hàng

Công nghệ thông tin hiện nay được coi như sức mạnh cạnh tranh của mỗi ngânhàng trong sự cạnh tranh mạnh mẽ không những giữa các ngân hàng trong nước vớinhau mà còn giữa các ngân hàng trong nước với các ngân hàng quốc tế trong tiếntrình hội nhập và mở cửa kinh tế quốc tế Công nghệ là một yếu tố rất quan trọng.Trong hoạt động ngân hàng, nó tạo điều kiện tiếp xúc cao giữa ngân hàng và kháchhàng Nếu ở quốc gia có công nghệ phát triển, ngân hàng có khả năng ứng dụng nótrong hoạt động ngân hàng sẽ tạo điều kiện giúp ngân hàng tăng diện tiếp xúc vớikhách hàng từ đó giúp ngân hàng thuận lợi hơn trong việc huy động vốn

Đối mặt với chi phí hoạt động cao hơn, từ nhiều năm gần đây các ngân hàng

đã và đang chuyển sang sử dụng hệ thống hoạt động tự động và điện tử thay thế cho

hệ thống dựa trên lao động thủ công, đặc biệt là trong công việc nhận tiền gửi, thanhtoán bù trừ và cấp tín dụng Những ví dụ nổi bật nhất bao gồm các máy rút tiền tựđộng ATM, cho phép khách hàng truy nhập tài khoản tiền gửi của họ mọi lúc; máythanh toán tiền POS được lắp đặt ở các siêu thị và trung tâm thương mại thay thếcho các phương tiện thanh toán hàng hóa dịch vụ bằng giấy; và sự ra đời của ngânhàng điện tử, các dịch vụ Internet banking, Mobile Banking, ví điện tử với hàng loạttiện ích đã làm cho lượng tiền gửi thanh toán qua các ngân hàng tăng cao

d Môi trường kinh tế

Ngân hàng là một trong những tổ chức quan trọng nhất của nền kinh tế Sựphát triển của hệ thống ngân hàng gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế Các chỉtiêu kinh tế cũng như mục tiêu trong từng giai đoạn luôn có tác động trực tiếp, sâusắc đến hoạt động của ngân hàng Các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động của ngânhàng gồm có: tốc độ tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ thất nghiệp, yếu tố lạm phát, sự biếnđộng của tỷ giá hối đoái

Khi kinh tế phát triển, tăng trưởng cao, người dân có việc làm và thu nhập ổnđịnh, doanh nghiệp làm ăn có lãi, lượng tiền nhàn rỗi lớn tạo điều kiện cho ngânhàng thu hút được vốn lớn Ngược lại, khi kinh tế trì trệ, lạm phát cao, tỷ lệ thấtnghiệp lớn, người dân thường không tin tưởng gửi tiền vào ngân hàng mà dùng tiền

để mua các tài sản có độ ổn định cao; doanh nghiệp làm ăn thua lỗ, phải thu hẹp sảnxuất; kết quả lượng tiền gửi vào ngân hàng cũng vì thế mà giảm.

Có thể nói hoạt động của ngân hàng không thể tách rời khỏi môi trường kinh

tế Bất kỳ một biến động nào trong nền kinh tế đều ảnh hưởng trực tiếp tới khôngchỉ công tác huy động vốn mà còn tới toàn bộ hoạt động của ngân hàng

e Môi trường xã hội

Môi trường xã hội được hiểu bao gồm sự phân bố dân cư, vị trí địa lý, điềukiện tự nhiên, môi trường văn hóa, tập quán Vị trí địa lý thuận tiện về giao thông,tập trung nhiều doanh nghiệp trú đóng, nơi có nhiều dân cư sinh sống sẽ là cơ hộitốt cho ngân hàng triển khai hoạt động huy động vốn Khu vực đông dân cư, thunhập cao sẽ dễ huy động vốn hơn khu vực dân cư thưa, thu nhập thấp

Mỗi vùng miền tại các địa phương có văn hóa và thói quen khác nhau và thóiquen cất trữ tiền, thanh toán tiền cũng khác nhau Đối với các nước phát triển, đại đa

số người dân và doanh nghiệp sẽ lựa chọn thanh toán hàng hóa dịch vụ qua hệ thốngngân hàng, thẻ và không dùng tiền mặt, tiền thường để trong tài khoản ngân hàng.Trong khi đó, các quốc gia đang phát triển lại có thói quen nắm giữ tiền mặt trongtay và thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt không thông qua hệ thống ngân hàng Điềunày gây ảnh hưởng đến công tác huy động vốn của NHTM

Môi trường văn hóa có ảnh hưởng nhiều đến quyết định kinh tế và tiêu dùngkhi gửi tiền vào ngân hàng hay mức độ chấp nhận rủi ro khi đầu tư vào bất độngsản, chứng khoán của cư dân Xuất phát từ điều này, để đạt hiệu quả huy động vốn,ngân hàng rất cần phải xem xét kỹ yếu tố văn hóa

f Môi trường pháp lý

Mọi hoạt động kinh doanh trong đó có hoạt động ngân hàng đều phải chịu sựđiều chỉnh của pháp luật Bởi vì hoạt động của ngân hàng ảnh hưởng tới nhiều chủthể trong nền kinh tế như: nhà đầu tư, người gửi tiền, người vay tiền….Các quyđịnh về tỷ lệ huy động vốn của ngân hàng so với vốn tự có, phát hành trái phiếu, kỳphiếu, cho vay trên huy động đều được nêu rõ trong các văn bản quy phạm phápluật Ngoài ra, các chính sách tài chính của một quốc gia cũng ảnh hưởng rất lớn

đến nghiệp vụ huy động vốn của ngân hàng Khi nền kinh tế lạm phát cao Ngânhàng Trung ương thực hiện chính sách điều chỉnh lãi suất trên thị trường liên ngânhàng theo hướng tăng, dẫn đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay của các NHTMcũng tăng theo, tiền từ xã hội được hút vào các ngân hàng, khối lượng tiền lưuthông trong xã hội giảm, nhu cầu tiêu dùng vì thế mà thấp đi làm giảm nguy cơ tănggiá hàng hóa Ngược lại khi Nhà nước có chính sách khuyến khích mở rộng đầu tư,sản xuất, lãi suất cho vay giảm dẫn đến lãi suất huy động giảm, ngân hàng khó huyđộng vốn hơn.

Sự ổn định về chính trị hay chính sách ngoại giao cũng có tác động đến nguồnvốn NHTM với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH SỞ GIAO DỊCH 2.1 Khái quát về Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch

Sở Giao Dịch Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam chính thức tách khỏi Trụ sởchính, hoạt động như một chi nhánh, có tư cách pháp nhân, có con dấu, có tài khoảnriêng theo quyết định số 1215/QĐ-NHNT.TCCB&ĐT của Hội đồng quản trị Ngânhàng Ngoại thương Việt Nam ngày 28/12/2005 Hiện nay, số lượng cán bộ nhân viêntại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch là 700 người, với cơ cấu tổ chức như sau:

Sơ đồ 2 1 Cơ cấu tổ chức Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch

Ban giám đốc

Gồm 1 Giám đốc và 5 Phó Giám đốc Giám đốc điều hành, trực tiếp chỉ đạo,phân công nhiệm vụ công việc trong Ban giám đốc

Khối tín dụng

Phòng Khách hàng doanh nghiệp 1, 2: Là 2 phòng nghiệp vụ làm việc với

khách hàng là doanh nghiệp lớn, để khai thác vốn bằng VNĐ và ngoại tệ; thực hiệncác nghiệp vụ liên quan đến tín dụng, quản lý các sản phẩm tín dụng phù hợp vớichế độ, thể lệ hiện hành và quy định của Ngân hàng TMCP Ngoại thương ViệtNam; trực tiếp quảng cáo, giới thiệu và bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho cácdoanh nghiệp lớn

Phòng Khách hàng SMEs: Là phòng nghiệp vụ làm việc với khách hàng là

doanh nghiệp vừa và nhỏ, để khai thác vốn bằng VNĐ và ngoại tệ; thực hiện cácnghiệp vụ liên quan đến tín dụng, quản lý các sản phẩm tín dụng phù hợp với chế

độ, thể lệ hiện hành và quy định của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam;trực tiếp quảng cáo, giới thiệu và bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho các doanhnghiệp vừa và nhỏ

Phòng Khách hàng thể nhân: Là phòng nghiệp vụ làm việc với khách hàng là

cá nhân, để khai thác vốn bằng VNĐ và ngoại tệ; thực hiện các nghiệp vụ liên quanđến tín dụng, quản lý các sản phẩm tín dụng phù hợp với chế độ, thể lệ hiện hành vàquy định của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam; trực tiếp quảng cáo, giớithiệu và bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho các cá nhân

Khối dịch vụ

Phòng Dịch vụ khách hàng cá nhân: Là phòng nghiệp vụ giao dịch trực tiếp

với khách hàng là cá nhân Chức năng của phòng là cung cấp các dịch vụ phù hợpvới chế độ, thể lệ hiện hành và quy định của Ngân hàng TMCP Ngoại thương ViệtNam cho khách hàng là cá nhân, như mở tài khoản cá nhân, mở tài khoản tiết kiệm,

chuyển nhận tiền, thanh toán hóa đơn, cung cấp các dịch vụ của ngân hàng nhưInternet Banking, SMS Banking, Mobile Banking,

Phòng Dịch vụ khách hàng tổ chức: Là phòng nghiệp vụ giao dịch trực tiếp

với khách hàng là các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế Chức năng của phòng là cungcấp các dịch vụ phù hợp với chế độ, thể lệ hiện hành và quy định của Ngân hàngTMCP Ngoại thương Việt Nam cho khách hàng là tổ chức, như là: mở tài khoảndoanh nghiệp, tổ chức kinh tế; dịch vụ trả lương hàng tháng; dịch vụ thanh toánquốc tế; dịch vụ bảo lãnh

Phòng Thẻ: Là phòng nghiệp vụ có chức năng liên quan đến dịch vụ thẻ, dịch

vụ thanh toán không dùng tiền mặt hiệu quả và tiện lợi Dịch vụ thẻ củaVietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch gồm có sản phẩm thẻ ghi nợ nội địa, thẻ ghi

nợ quốc tế và thẻ tín dụng quốc tế Bên cạnh đó, phòng Thẻ còn có nhiệm vụ mởrộng mạng lưới đơn vị chấp nhận thẻ, cũng như mạng lưới ATM

Khối hỗ trợ

Phòng Quản lý nhân sự: Là phòng thực hiện công tác tổ chức, đào tạo cán bộ

tại chi nhánh theo đúng chủ trương chính sách của Nhà nước và quy định của Ngânhàng TMCP Ngoại thương Việt Nam

Phòng Tin học: Là phòng thực hiện công tác quản lý, duy trì hệ thống Công

nghệ thông tin tại chi nhánh Đảm bảo tất cả hoạt động về công nghệ của chi nhánhdiễn ra thông suốt Bên cạnh đó, phòng Tin học tổng hợp, trích xuât số liệu theo đềnghị từ các phòng ban khác như phòng Tổng hợp, các phòng tín dụng

Phòng Hành chính quản trị: Là phòng thực hiện công tác quản trị về cơ sở vật

chất, vật tư, trang thiết bị, phương tiện công tác, an ninh trong chi nhánh Thực hiệnlên kế hoạch về mua sắm thiết bị, xây dựng cơ bản để tham mưu cho Ban Giám đốc

Phòng Quản lý nợ: Là phòng thực hiện công tác quản lý, tiếp nhận hồ sơ từ

các phòng tín dụng Thực hiện kiểm tra, rà soát hồ sơ tín dụng, đảm bảo đạt yêu cầu

mới chuyển qua phòng dịch vụ để giải ngân Bên cạnh đó, phòng Quản lý nợ cònquản lý các Tài sản bảo đảm từ các khoản vay.

Phòng Tổng hợp: Là phòng có nhiệm vụ tổng hợp, phân tích tích đánh giá tình

hình hoạt động kinh doanh, đưa ra các kế hoạch, dự kiến kinh doanh để tham mưucho Giám đốc chi nhánh Định kỳ, phòng Tổng hợp phải đưa ra các báo cáo hoạtđộng của chi nhánh Bên cạnh đó, phòng Tổng hợp của Vietcombank chi nhánh SởGiao Dịch còn có bộ phận Kiểm tra, kiểm soát nội bộ Bộ phận này thực hiện việc

rà soát, quản lý rủi ro

Phòng Kế toán: Là phòng thực hiện các nghiệp vụ và công việc liên quan đến

công tác quản lý tài chính, chi tiêu nội bộ tại chi nhánh theo chính sách hiện hànhcủa Bộ Tài chính và của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam quy định

Phòng Ngân quỹ: Là phòng nghiệp vụ quản lý an toàn kho quỹ, quản lý quỹ

tiền mặt theo quy định của Ngân hàng Nhà nước và Ngân hàng TMCP Ngoạithương Việt Nam: ứng và thu tiền cho các quỹ tiết kiệm, các điểm giao dịch trong

và ngoài quầy, thu chi cho các doanh nghiệp có thu, chi tiền mặt lớn

Khối các Phòng giao dịch

Gồm 10 phòng giao dịch trải đều trên địa bàn Hà Nội: Các phòng giao dịch

của Vietcombank hoạt động với mô hình như một chi nhánh thu nhỏ, với hầu hếtcác chức năng như: dịch vụ đối với khách hàng cá nhân, khách hàng tổ chức; tíndụng cá nhân, tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ Các phòng giao trải đều trên địabàn có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển mạng lưới của chi nhánh tới vớicác khách hàng

2.2 Thực trạng hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Sở Giao Dịch

2.2.1 Các sản phẩm HĐV tiền gửi tại Vietcombank chi nhánh Sở Giao Dịch