GIÁO ÁN VẬT LÝ LỚP 10

GIÁO ÁN VẬT LÝ 10

Trang 1

PHẦN I : CƠ HỌC Chương I ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM

Tiết 1 : CHUYỂN ĐỘNG CƠ

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức : - Nắm được khái niệm về : Chất điểm, chuyển động cơ, quỹ đạo của chuyển động.

- Nêu được ví dụ cụ thể về : Chất điểm, chuyển động, vật mốc, mốc thời gian

- Phân biệt được hệ toạ độ và hệ qui chiếu, thời điểm và thời gian

b Kỹ năng : - Xác định được vị trí của một điểm trên một quỹ đạo cong hoặc thẳng.

- Làm các bài toán về hệ qui chiếu, đổi mốc thời gian

c Thái độ: - Trung thực, hợp tác, nghiêm túc, tìm tòi, học hỏi

2 CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS

a Chuẩn bị của GV: - Một số ví dụ thực tế về cách xác định vị trí của một điểm nào đó.

- Một số bài toán về đổi mốc thời gian

b Chuẩn bị của HS: - Kiến thức về chuyển động thẳng biến đổi đều, đặc biệt là chuyển động thẳng

nhanh dần đều

3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

Hoạt động1 (12 phút) : Tìm hiểu khái niệm chuyển động cơ, chất điểm.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản

Đặt câu hỏi giúp hs ôn lại kiến

Yêu cầu trả lời C1

Giới thiệu khái niệm quỹ đạo

Yêu cầu hs lấy ví dụ

Nhắc lại kiến thức cũ về chuyểnđộng cơ học, vật làm mốc

Ghi nhận khái niệm chất điểm

Trả lời C1

Ghi nhận các khái niệm Lấy ví dụ về các dạng quỹ đạotrong thực tế

I Chuyển động cơ – Chất điểm

1 Chuyển động cơ

Chuyển động của một vật là sựthay đổi vị trí của vật đó so vớicác vật khác theo thời gian

2 Chất điểm

Những vật có kích thước rấtnhỏ so với độ dài đường đi(hoặc với những khoảng cách

mà ta đề cập đến), được coi làchất điểm

Khi một vật được coi là chấtđiểm thì khối lượng của vật coinhư tập trung tại chất điểm đó

3 Quỹ đạo

Quỹ đạo của chuyển động làđường mà chất điểm chuyểnđộng vạch ra trong không gian

Hoạt động2 (10 phút) : Tìm hiểu cách xác định vị trí của vật trong không gian.

Yêu cầu chỉ ra vật làm mốc

trong hình 1.1

Nêu và phân tích cách xác

định vị trí của vật trên quỹ đạo

Giới thiệu hệ toạ độ 1 trục

(gắn với một ví dụ thực tế

Yêu cầu xác định dấu của x

Quan sát hình 1.1 và chỉ ra vậtlàm mốc

Ghi nhận cách xác định vị trícủa vật trên quỹ đạo

Trả lời C2

Ghi nhận hệ toạ độ 1 trục

Xác định dấu của x

II Cách xác định vị trí của vật trong không gian.

1 Vật làm mốc và thước đo

Để xác định chính xác vị trí củavật ta chọn một vật làm mốc vàmột chiều dương trên quỹ đạorồi dùng thước đo chiều dài đoạnđường từ vật làm mốc đến vật

2 Hệ toạ độ

a) Hệ toạ độ 1 trục (sử dụng khi vật chuyển động trên một đường thẳng)

Toạ độ của vật ở vị trí M :

Trang 2

Giới thiệu hệ toạ độ 2 trục

(gắn với ví dụ thực tế)

Yêu cầu trả lời C3 Ghi nhận hệ toạ độ 2 trục.

Trả lời C3

x = OM b) Hệ toạ độ 2 trục (sử dụng khi vật chuyển động trên một đường cong trong một mặt phẳng)

Toạ độ của vật ở vị trí M :

x = OM x

y = OM y

Hoạt động 3 (10 phút) : Tìm hiêu cách xác định thời gian trong chuyển động.

Gới thiệu sự cần thiết và cách

chọn mốc thời gian khi khảo sát

chuyển động

Dựa vào bảng 1.1 hướng dẫn

hs cách phân biệt thời điểm và

khoảng thời gian

Ghi nhận cách chọn mốc thờigian

Phân biệt được thời điểm vàkhoảng thời gian

kể từ mốc thời gian bằng mộtchiếc đồng hồ

2 Thời điểm và thời gian.

Vật chuyển động đến từng vịtrí trên quỹ đạo vào những thờiđiểm nhất định còn vật đi từ vịtrí này đến vị trí khác trongnhững khoảng thời gian nhấtđịnh

Hoạt động 4 (5 phút) : Xác định hệ qui chiếu

Giới thiệu hệ qui chiếu Ghi nhận khái niệm hệ qui

chiếu

IV Hệ qui chiếu.

Một hệ qui chiếu gồm :+ Một vật làm mốc, một hệ toạ

độ gắn với vật làm mốc

+ Một mốc thời gian và mộtđồng hồ

Hoạt động 5 (5 phút) : Củng cố, luyện tập

- Yêu cầu HS tĩm tắt những

kiến thức cơ bản trong bài

- Yêu cầu hs trả lời các câu hỏi

- Yêu cầu HS soạn câu hỏi 2,3 và làm các bài tập trong sgk trang 11

- Yêu cầu HS ôn lại các công thức tính vận tốc và đường đi

- Yêu cầu HS đọc trước bài mới

Tiết 2 : CHUYỂN ĐỘNG THẲNG ĐỀU

Trang 3

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức : Nêu được định nghĩa của chuyển động thẳng đều Viết được cơng thức tính quãng đường

đi và dạng phương trình chuyển động của chuyển động thẳng đều

b Kỹ năng : - Vận dụng được cơng thức tính đường đi và phương trình chuyển động để giải các bài

tập về chuyển động thẳng đều

- Vẽ được đồ thị tọa độ - thời gian của chuyển động thẳng đều

- Thu thập thơng tin từ đồ thị như : Xác định được vị trí và thời điểm xuất phát, vị trí vàthời điểm gặp nhau , thờigian chuyển động…

- Nhận biết được một chuyển động thẳng đều trong thực tế

c Thái độ: - Trung thực, hợp tác, nghiêm túc, tìm tịi, học hỏi

2 CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS

a Chuẩn bị của GV:

- Đọc phần tương ứng trong SGK Vật lý 8 để xem ở THCS đã được học những gì

Chuẩn bị một số bài tập về chuyển động thẳng đều cĩ đồ thị tọa độ khác nhau (kể cả đồ thị tọa độ thời gian lúc vật dừng lại )

- Chuẩn bị một bình chia độ đựng dầu ăn, một cốc nước nhỏ, tăm, đồng hồ đeo tay

b Chuẩn bị của HS :

- Ơn lại các kiến thứcvề chuyển động thẳng đều đã học ở lớp 8 và tọa độ , hệ quy chiếu.

Hoạt động 1 (5 phút): Kiểm tra bài cũ.

- Nêu cách xác định vị trí của một ôtô trên đường quốc lộ

- Chất điểm là gì?

- Phân biệt toạ độ và hệ quy chiếu

Hoạt dộng 2 (15 phút ) : Tìm hiểu khái niệm tốc độ trung bình, chuyển động thẳng đều và cơng thức tính đường đi của chuyển động thẳng đều.

Biểu diễn chuyển động của chất

điểm trên hệ trục toạ độ

Yêu cầu hs xác định s, t và tính

vtb

Giới thiệu khái niệm chuyển

động thẳng đều

Yêu cầu xác định đường đi

trong chuyển động thẳng đều khi

biết vận tốc

Xác định quãng đường đi s vàkhoảng thời gian t để đi hếtquảng đường đĩ

Tính vận tốc trung bình

2 Chuyển động thẳng đều.

Chuyển động thẳng đều làchuyển động cĩ quỹ đạo làđường thẳng và cĩ tốc độ trungbình như nhau trên mọi quãngđường

3 Quãng đường đi trong chuyển động thẳng đều.

s = vtbt = vtTrong chuyển động thẳng đều,quãng đường đi được s tỉ lệthuận với thời gian chuyển độngt

Hoạt động 3 (15 phút) : Xác định phương trình chuyển động thẳng đều và tìm hiểu đồ thị toạ độ – thời gian.

Trang 4

Nêu và phân tích bài toán xác

định vị trí của môt chất điểm

Giới thiệu bài toán

Làm việc nhóm để vẽ đồ thị toạ

độ – thời gian

Nhận xét dạng đồ thị củachuyển động thẳng đều

II Phương trình chuyển động

và đồ thị toạ độ – thời gian.

65

b) Đồ thị

Hoạt động 4 ( 7 phút ) : Củng cố - luyện tập

- Hướng dẫn hs viết phương

- Yêu cầu hs trả lời các câu hỏi từ 1 đến 5 và làm các bài tập 6,7,8,9 trong SGK

- Yêu cầu hs ôn tập lại kiến thức 2 bài đã học

- Xem lại các bài tập phần chuyển động thẳng đều trong sgk và sbt

- Chuẩn bị thêm một số bài tập khác có liên quan

- Xem lại những kiến thức đã học trong phần chuyển động thẳng biến đổi đều

- Giải các bài tập mà thầy cô đã cho về nhà

- Chuẩn bị sẵn các câu hỏi để hỏi thầy cô về những vấn đề mà mình chưa nắm vững

Trang 5

Hoạt động 3 (20 phút): Giải các bài tập tự luận

- Yêu cầu hs giải bài 9 trang 15

Viết công thức tính quãng đường

đi được của 2 xe?

- Hãy viết phương trình chuyển

Viết công thức tính quãng đường

đi được của xe?

- Hãy viết phương trình chuyển

động của xe?

- Vẽ đồ thị toạ độ thời gian của 2

xe?

- Xác định thời điểm xe đến P

a) công thức tính quãng đường

đi được của 2 xe:

SA = 60t

SB = 40tPhương trình chuyển động của

2 xe:

xA = 60t

xB = 10 + 40tb) hs tự vẽ đồ thịc) Tại thời điểm xe A đuổi kịp

xe B, hai xe có cùng toạ độ

xA = xB60t 10 + 40t ; t = 0,5htại đó xA = 0,5.60 = 30 kmĐiểm đó cách A là 30 km

- Công thức tính quãng đường

đi được của xe:

Trên đoạn đường H-D:

S = 60t với đk:S≤60 hay t 1≤h

Trên đoạn đường D-P:

- Thời điểm xe đên P

h

40

40160

a) công thức tính quãng đường

đi được của 2 xe:

SA = 60t

SB = 40tPhương trình chuyển động của 2xe:

xA = 60t

xB = 10 + 40tb) hs tự vẽ đồ thịc) Tại thời điểm xe A đuổi kịp

xe B, hai xe có cùng toạ độ

xA = xB60t 10 + 40t ; t = 0,5htại đó xA = 0,5.60 = 30 kmĐiểm đó cách A là 30 km

Bài 10 trang 15

a) Công thức tính quãng đường

đi được của xe:

Trên đoạn đường H-D:

S = 60t với đk:S≤60 hay t 1≤ hTrên đoạn đường D-P:

S = 40(t-2) với đk: t 2≥ hPhương trình chuyển động:

- Trên đoạn đường H-D:

x = 60t với x 60≤ hay t 1≤ h

- Trên đoạn đường D-P:

X = 60 + 40(t-2) với x≥60km hay t 2≥ h

b) Đồ thị c) thời điểm xe đên P

h

40

40160

tức là 3 giờ sau khi xuất phát.

Hoạt động 1 (10 phút): Kiểm tra bài cũ và hệ thống lại kiến thức

- Chuyển động thẳng đều là gì?

- Nêu những đặc điểm của chuyển động thẳng đều?

- Viết công thức tính quãng đường đi được và phương trình chuyển động của chuyển động củachuyển động thẳng đều?

Hoạt dộng 2 (10 phút ) : Giải các bài tập trắc nghiệm

- Yêu cầu hs giải thích tại sao

Caâu 6 trang 15 : DCaâu 7 trang 15 : DCaâu 8 trang 15 : A

Trang 6

Ngày soạn:… /… /… Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B…

Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B… Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B… Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B… Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B…

Tiết 3 : CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU

1 MỤC TIÊU

a.Kiến thức :

- Nắm được khái niệm vận tốc tức thời về mặt ý nghĩa của khái niệm , cơng thức tính,đơn vị đo

- Nêu được định nghĩa chuyển động thẳng biến đổi đều, nhanh dần đều

- Nắm được khái niệm gia tốc về mặt ý nghĩa của khái niệm , cơng thức tính , đơn vị đo.Đặc điểm của gia tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần đều

- Viết được phương trình vận tốc, vẽ được đồ thị vận tốc – thời gian trong chuyển động thẳng nhanh dần đều

- Viết được cơng thức tính quãng đường đi trong chuyển động thẳng nhanh dần đều ; mối quan hệ giữa gia tốc, vận tốc và quãng đường đi được ; phương trình chuyển động của chuyển động thẳng nhanh dần đều…

- Nắm được đặc điểm của chuyển động thẳng chậm dần đều về gia tốc , vận tốc , quãng đường đi được

và phương trình chuyển động Nêu được ý nghĩa vật lí của các đại lượng trong cơng thức đĩ

- Một hịn bi đường kính khoảng 1cm , hoặc nhỏ hơn

- Một đồng hồ bấm dây ( hoặc đồng hồ hiện số )

Hoạt động 2 (12 phút ) : Tìm hiểu khái niệm vận tốc tức thời và chuyển động thẳng biến đổi đều.

Đặt câu hỏi tạo tình huống như

sgk

Nếu hss khơng trực tiếp trả lời

câu hỏi, thì cho hs đọc sgk

Tại sao ta phải xét quãng

đường xe đi trong thời gian rất

ngắn t∆

Viết cơng thức tính vận tốc :

Suy nghĩ để trả lời câu hỏi

Đọc sgk

Trả lời câu hỏi

I Vận tôc tức thời Chuyển động thẳng biến đổi đều.

1 Độ lớn của vận tốc tức thời.

Trong khoảng thời gian rấtngắn ∆t, kể từ lúc ở M vật dờiđược một đoạn đường ∆s rất

Hoạt động 4 (5 phút): Hướng dẫn HS tự học ở nhà

- Yêu cầu HS tự ơn lại kiến thức đã học trong bài

- Yêu cầu HS làm các bài tập cịn lại trong sbt

Trang 7

Yêu cầu hs trả lời C1.

Yêu cầu hs quan sát hình 3.3

và trả lời câu hỏi : Nhận xét gì

về vận tốc tức thời của 2 ơ tơ

trong hình

Giới thiệu vectơ vận tốc tức

thời

Yêu cầu hs đọc sgk về khái

niệm vectơ vận tốc tức thời

Yêu cầu hs đọc sgk kết luận về

đặc điểm vectơ vận tốc tức thời

Yêu cầu HS trả lời câu hỏi C2

Giới thiệu chuyển động thẳng

biến đổi đều

nhanh dần đều

chậm dần đều

Lưu ý cho HS , vận tốc tức thời

là vận tốc của vật tại một vị trí

hoặc một thời điểm nào đĩ

Ghi nhận cơng thức : v =

t

s

∆

∆ Trả lời C1

Ghi nhận khái niệm chuyển động chậm dần đều

ngắn thì đại lượng : v =

t

s

∆

∆ làđộ lớn vận tốc tức thời củavật tại M

Đơn vị vận tốc là m/s

2 Véc tơ vận tốc tức thời.

Véc tơ vận tốc tức thời củamột vật tại một điểm là mộtvéc tơ có gốc tại vật chuyểnđộng, có hướng của chuyểnđộng và có độ dài tỉ lệ với độlớn của vận tốc tức thời theomột tỉ xích nào đó

3 Chuyển động thẳng biến đổi đều

Chuyển động thẳng biến đổiđều là chuyển động thẳngtrong đó vận tốc tức thời hoặctăng dần đều hoặc giảm dầnđều theo thời gian

Vận tốc tức thời tăng dầnđều theo thời gian gọi làchuyển động nhanh dần đều Vận tốc tức thời giảm dầnđều theo thời gian gọi làchuyển động chậm dần đều

Hoạt động 3 (20 phút ) : Nghiên cứu chuyển động thẳng nhanh dần đều.

Hướng dẫn hs xây xựng khái

niệm gia tốc

Giới thiệu véc tơ gia tốc

Đưa ra một vài ví dụ cho hs

xác định phương, chiều của véc

tơ gia tốc

Xác định độ biến thiên vận

tốc, thời gian xẩy ra biếnthiên

Lập tỉ số Cho biết ý nghĩa

Nêu định nghĩa gia tốc

Nêu đơn vị gia tốc

Ghi nhận khái niệm véc tơgia tốc

Xác định phương, chiều củavéc tơ gia tốc trong từng

II Chuyển động thẳng nhanh dần đều.

1 Gia tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần đều.

a) Khái niệm gia tốc.

∆v và khoảng thời gian vận tốcbiến thiên ∆t

Đơn vị gia tốc là m/s2

b) Véc tơ gia tốc.

Vì vận tốc là đại lượng véc tơnên gia tốc cũng là đại lượngvéc tơ :

t

v t

t

v v a

Trang 8

Hướng dẫn hs xây dựng

phương trình vận tốc

Giới thiệu đồ thị vận tốc (H

3.5)

Giới thiệu cách xây dựng công

Ghi nhận đồ thị vận tốc

2 Vận tốc của chuyển động thẳng nhanh dần đều.

a) Công thức tính vận tốc.

v = vo + at

b) Đồ thị vận tốc – thời gian.

3 Đường đi của chuyển động thẳng nhanh dần đều.

- Yêu cầu hs tĩm tắt lại kiến thức

cơ bản đã học trong bài

- Đưa ra những yêu câu cần nắm

- Đọc trước bài mới

Tiết 4 : CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU (tiếp)

1 MỤC TIÊU

a.Kiến thức :

- Nêu được định nghĩa chuyển động thẳng chậm dần đều

- Nắm được khái niệm gia tốc về mặt ý nghĩa của khái niệm , cơng thức tính , đơn vị đo.Đặc điểm của gia tốc trong chuyển động thẳng chậm dần đều

- Viết được phương trình vận tốc, vẽ được đồ thị vận tốc – thời gian trong chuyển động thẳng chậm dần đều

- Viết được cơng thức tính quãng đường đi trong chuyển động thẳng chậm dần đều

- Nắm được đặc điểm của chuyển động thẳng chậm dần đều về gia tốc , vận tốc , quãng đường đi được

và phương trình chuyển động Nêu được ý nghĩa vật lí của các đại lượng trong cơng thức đĩ

b.Kỹ năng

- Bước đầu giải được bài tốn đơn giản về chuyển động thẳng chậm dần đều Biết cách viết biểu thức vận tốc từ đồ thị vận tốc – thời gian và ngược lại

Trang 9

- Một hịn bi đường kính khoảng 1cm , hoặc nhỏ hơn

- Một đồng hồ bấm dây ( hoặc đồng hồ hiện số )

b.Chuẩn bị của HS

: - Ơn lại kiến thức về chuyển động thẳng đều

3.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1 (5 phút) : Kiểm tra bài cũ

- Nêu các đặc điểm của véc tơ vận tốc trong chuyển động thẳng

Hoạt động 2 (10 phút) : Tìm mối liên hệ giữa a, v, s Lập phương trình chuyển động.

Hướng dẫn hs suy ra cơng thức

3.4 từ các cơng thức 3.2 và 3.3

Hướng dẫn hs tìm phương

trình chuyển động

Tìm cơng thức liên hệ giữa v, s,a

Lập phương trình chuyển động

Trả lời C6

4 Cơng thức liên hệ giữa a, v

và s của chuyển động thẳng nhanh dần đều.

v2 – vo = 2as

5 Phương trình chuyển động của chuyển động thẳng nhanh dần đều.

x = xo + vot +

2

1

at2

Hoạt động 3 (20 phút ) : Nghiên cứu chuyển động thẳng chậm dần đều.

Yêu cầu nhắc lại biểu thức tính

gia tốc

Yêu cầu cho biết sự khác nhau

của gia tốc trong CĐTNDĐ và

CĐTCDĐ

Giới thiệu véc tơ gia tốc trong

chuyển động thẳng chậm dần

đều

Yêu cầu cho biết sự khác nhau

của véc tơ gia tốc trong

CĐTNDĐ và CĐTCDĐ

Yêu cầu nhắc lại công thức

vận tốc của chuyển động thẳng

nhanh dần đều

Giới thiệu đồ thị vận tốc

Yêu cầu nêu sự khác nhau của

đồ thị vận tốc của chuyển động

nhanh dần đều và chậm dần

Nêu biểu thức tính gia tốc.

Nêu điểm khác nhau

Ghi nhận véc tơ gia tốc trongchuyển động thẳng chậm dầnđều

Nêu điểm khác nhau

Nêu công thức

Ghi nhận đồ thị vận tốc

Nêu sự khác nhau

II Chuyển động thẳng chậm dần đều.

1 Gia tốc của chuyển động thẳng chậm dần đều.

a) Công thức tinh gia tốc.

Nếu chọn chiều của các vận

tốc là chiều dương thì v < vo.Gia tốc a có giá trị âm, nghĩalà ngược dấu với vận tốc

b) Véc tơ gia tốc.

Ta có :

t

v a

2 Vận tốc của chuyển động thẳng chậm dần đều.

a) Công thức tính vận tốc.

Trang 10

Yêu cầu nhắc lại công thức

tính đường đi của chuyển động

nhanh dần đều

Lưu ý dấu của s và v

Yêu cầu nhắc lại phương trình

của chuyển động nhanh dần

đều

Nêu công thức

Ghi nhận dấu của v và a

Nêu phương trình chuyểnđộng

v = vo + at Trong đó a ngược dấu với v

b) Đồ thị vận tốc – thời gian.

3 Đường đi và phương trình chuyển động của chuyển động thẳng chậm dần đều.

a) Công thức tính đường đi

s = vot +

2

1

at2 Trong đó angược dấu với vo

b) Phương trình chuyển động

x = xo + vot +

2

1

at2 Trong đó a ngược dấu với vo

Hoạt động 4 (7 phút ) : Củng cố, luyện tập

Yêu cầu HS trả lời câu hỏi :

1,2,10 Trong SGK

Hoạt động 5 ( 3 phút ) : Hướng dẫn HS t ự học ở nhà

- Yêu cầu về nhà trả lời các câu hỏi và giải các bài tập cịn lại trang 22

- Yêu cầu đọc trước bài mới

Tiết 5 : BÀI TẬP

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức

- Nắm vững các khái niệm chuyển động biến đổi, vận tốc tức thời, gia tốc

- Nắm được các đặc điểm của véc tơ gia tốc trong chuyển động nhanh dần đều, chậm dần đều

b Kỹ năng

- Trả lời được các câu hỏi trắc nghiệm khách quan liên quan đến chuyển động thẳng biến đổi đều

- Giải được các bài tập cĩ liên quan đến chuyển động thẳng biến đổi đều

c Thái độ

- Trung thực, hợp tác, nghiêm túc, tìm tịi, học hỏi

2 CHUẨN BỊ

a Chu ẩn bị của GV

- Xem lại các bài tập phần chuyển động thẳng biến đổi đều trong sgk và sbt

- Chuẩn bị thêm một số bài tập khác cĩ liên quan

b Chuẩn bị của HS

- Giải các bài tập mà thầy cơ đã cho về nhà

- Chuẩn bị sẵn các câu hỏi để hỏi thầy cơ về những vấn đề mà mình chưa nắm vững

3 TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC

Hoạt động1 (10 phút) : Kiểm tra bài cũ và hệ thống hố lại những kiến thức đã học

Trang 11

+ Phương trình chuyển động của vật chuyển động thẳng đều : x = xo + vt.

+ Đặc điểm của véc tơ gia tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều :

- Điểm đặt : Đặt trên vật chuyển động

- Phương : Cùng phương chuyển động (cùng phương với phương của véc tơ vận tốc)

- Chiều : Cùng chiều chuyển động (cùng chiều với véc tơ vận tốc) nếu chuyển động nhanh dầnđều Ngược chiều chuyển động (ngược chiều với véc tơ vận tốc) nếu chuyển động chậm dần đều

- Độ lớn : Không thay đổi trong quá trình chuyển động

+ Các công thức trong chuyển động thẳng biến đổi đều :

Chú ý : Chuyển động nhanh dần đều : a cùng dấu với v và vo

Chuyển động chậm dần đều a ngược dấu với v và vo

Hoạt động 2 (12 phút) : Giải các câu hỏi trắc nghiệm

Yêu cầu hs trả lời tại sao chọn

Hoạt động 3 (20 phút) : Giải các bài tập

Giới thiệu đồng hồ và tốc

độ quay của các kim đồng

hồ

Yêu cầu hs trả lời lúc

5h15 kim phút cách kim giờ

góc (rad) ?

Yêu cầu hs trả lời trong 1h

kim phút chạy nhanh hơn

kim giờ góc ?

Sau thời gian ít nhất bao

lâu kim phút đuổi kịp kim

Yêu cầu giải bài toán

Xác định góc (rad) ứng với mỗi

độ chia trên mặt dồng hồ

Đọc, tóm tắt bài toán

Đổi đơn vị các đại lượng đãcho trong bài toán ra đơn vịtrong hệ SI

Giải bài toán

01,11

v v

= 0,185(m/s2) b) Quãng đường đoàn tàu đi được :

c) Thời gian để tàu vận tốc 60km/h

∆t =

185,0

1,117,161

a

v v

= 30(s)

- Yêu cầu về nhà trả lời các câu hỏi và giải các bài tập còn lại

- Yêu cầu tự ôn tập lại các dạng chuy ển động

Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B… Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B… Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B… Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B… T

Ự CHỌN 2: BÀI TẬP VỀ CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI ĐỀU

Trang 12

- Xem lại các bài tập phần chuyển động thẳng biến đổi đều trong sgk và sbt.

- Chuẩn bị thêm một số bài tập khác cĩ liên quan

- Giải các bài tập mà thầy cơ đã cho về nhà

- Chuẩn bị sẵn các câu hỏi để hỏi thầy cơ về những vấn đề mà mình chưa nắm vững

Hoạt động 1(10): Kiểm tra bài cũ và hệ thống lại kiến thức đã học

Các cơng thức trong chuyển động thẳng biến đổi đều :

Chú ý : Chuyển động nhanh dần đều : a cùng dấu với v và vo

Chuyển động chậm dần đều a ngược dấu với v và vo.+ Đặc điểm của véc tơ gia tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều :

- Điểm đặt : Đặt trên vật chuyển động

- Phương : Cùng phương chuyển động (cùng phương với phương của véc tơ vận tốc)

- Chiều : Cùng chiều chuyển động (cùng chiều với véc tơ vận tốc) nếu chuyển động nhanh dầnđều Ngược chiều chuyển động (ngược chiều với véc tơ vận tốc) nếu chuyển động chậm dần đều

- Độ lớn : Không thay đổi trong quá trình chuyển động

Hoạt động 2 (30 phút) : Giải bài tập

Gọi một học sinh lên bảng

giải bài tốn

Theo dõi, hướng dẫn

Yêu cầu những học sinh

khác nhận xét

Cho hs đọc, tĩm tắt bài

tốn

Yêu cầu tính gia tốc

Yêu cầu giải thích dấu ‘-‘

Yêu cầu tính thời gian

Giải bài tốn

Theo dõi để nhận xét, đánh giábài giải của bạn

Đọc, tĩm tắt bài tốn (đổi đơnvị)

Tính gia tốc

Giải thích dấu của a

Tính thời gian hãm phanh

a) Gia tốc của đồn tàu :

a =

060

1,110

v v

2

1.(-0,0925).1202 =667(m)

a) Gia tốc của xe :

a =

20.2

10002

Trang 13

t =

5,2

100

- Yêu cầu về nhà trả lời các câu hỏi và giải các bài tập cịn lại

- Yêu cầu tự ơn tập lại các dạng chuyển động

- Yêu cầu HS đọc trước bài mới.

Tiết 6 : SỰ RƠI TỰ DO

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức :

- Trình bày, nêu ví dụ và phân tích được khái niệm về sự rơi tự do

- Đưa ra được những ý kiến nhận xét về hiện tượng xảy ra trong các thí nghiệm về sự rơi tự do

a Chu ẩn bị của GV: Những dụng cụ thí nghiệm trong bài cĩ thể thực hiện được

b Chuẩn bị của HS: Ơn bài chuyển động thẳng biến đổi đều

Nêu sự khác nhau của chuyển động thẳng và chuyển động thẳng biến đổi đều Nêu các đặc điểmcủa véc tơ gia tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều?

Hoạt dộng 2 (15 phút ) : Tìm hiểu sự rơi trong không khí.

Tiến hành các thí nghiệm 1, 2, 3,

4

Yêu cầu hs quan sát

Yêu cầu nêu dự đoán kết quả

trước mỗi thí nghiệm và nhận xét

sau thí nghiệm

Kết luận về sự rơi của các vật

trong không khí

Nhận xét sơ bộ về sự rơi củacác vật khác nhau trong khôngkhí

Kiểm nghiệm sự rơi của cácvật trong không khí : Cùngkhối lượng, khác hình dạng,cùng hình dạng khác khốilượng, …

Ghi nhận các yếu tố ảnhhưởng đến sự rơi của các vật

I Sự rơi trong không khí và sự rơi tự do.

1 Sự rơi của các vật trong không khí.

+ Trong không khí khôngphải các vật nặng nhẹ khácnhau thì rơi nhanh chậmkhác nhau

+ Yếu tố quyết định đến sựrơi nhanh chậm của các vậttrong không khí là lực cảnkhông khí lên vật và trọnglực tác dụng lên vật

Hoạt dộng 3 (15 phút ) : Tìm hiểu sự rơi trong chân không.

Mô tả thí nghiệm ống Niu-tơn và

thí nghiệm của Ga-li-lê

Đặt câu hỏi

Dự đoán sự rơi của các vậtkhi không có ảnh hưởng củakhông khí

2 Sự rơi của các vật trong chân không (sự rơi tự do).

+ Nếu loại bỏ được ảnhhưởng của không khí thìmọi vật sẽ rơi nhanh như

Trang 14

Nhận xét câu trả lời

Nhận xét về cách loại bỏ ảnhhưởng của không khí trong thínghiệm của Niutơn và Galilê

Trả lời C2

nhau Sự rơi của các vậttrong trường hợp này gọi làsự rơi tự do

+ Sự rơi tự do là sự rơi chỉdưới tác dụng của trọnglực

- Kết luận về sự rơi của các vật

trong khơng khí và chân khơng?

- Yếu tố nào ảnh hưởng đến sự

rơi của các vật?

- Yêu cầu về nhà trả lời các câu hỏi và giải các bài tập sgk

- Làm lại các thí nghiệm trong bài

Tiết 7: SỰ RƠI TỰ DO (tiếp)

a Chu ẩn bị của GV: Những dụng cụ thí nghiệm trong bài cĩ thể thực hiện được

b Chuẩn bị của HS: Ơn bài chuyển động thẳng biến đổi đều

Hoạt động 1 (5 phút) : Kiểm tra bài cũ.

- Ghi lại các cơng thức của chuyển động thẳng biến đổi đều

- Hãy cho biết sự rơi của các vật trong khơng khí và trong chân khơng giống và khác nhau ở nhữngđiểm nào ?

Hoạt dộng 2 (20 phút ) : Tìm hiểu các đặc điểm của sự rơi tự do, xây dựng các công thức của chuyển động rơi tự do.

Yêu cầu hs xem sgk

Hướng dẫn xác định phương

thẳng đứng bằng dây dọi

Giới thiệu phương pháp chụp

ảnh bằng hoạt nghiệm

Gợi ý nhận biết chuyển động

Nhận xét về đặc điểm củachuyển động rơi tự do

Tìm phương án xác địnhphương chiều của chuyểnđộng rơi tự do

Làm việc nhóm trên ảnh

II Nghiên cứu sự rơi tự do của các vật.

1 Những đặc điểm của chuyển động rơi tự do.

+ Phương của chuyển động rơi tự

do là phương thẳng đứng (phươngcủa dây dọi)

+ Chiều của chuyển động rơi tự

do là chiều từ trên xuống dưới

Trang 15

thẳng nhanh dần đều.

Gợi ý áp dụng các công thức

của chuyển động thẳng nhanh

dần đều cho vật rơi tự do

hoạt nghiệm để rút ra tínhchất của chuyển động rơitự do

Xây dựng các công thứccủa chuyển động rơi tự dokhông có vận tốc ban đầu

+ Chuyển động rơi tự do làchuyển động thẳng nhanh dầnđều

2 Các công thức của chuyển động rơi tự do.

v = g.t ; h = 2

2

1

gt ; v2 = 2gh

Hoạt dộng 3 (10 phút ) : Tìm hiểu độ lớn của gia tốc rơi tự do.

Giới thiệu cách xác định độ

lớn của gia tốc rơi tự do bằng

Ghi nhận kết quả

Ghi nhận và sử dụngcách tính gần đúng khilàm bài tập

2 Gia tốc rơi tự do.

+ Tại một nơi trên nhất định trênTrái Đất và ở gần mặt đất, các vậtđều rơi tự do với cùng một gia tốcg

+ Ở những nơi khác nhau, gia tốcrơi tự do sẽ khác nhau :

- Ở địa cực g lớn nhất : g =9,8324m/s2

- Ở xích đạo g nhỏ nhất : g =9,7872m/s2

+ Nếu không đòi hỏi độ chính xáccao, ta có thể lấy g = 9,8m/s2 hoặc

g = 10m/s2

- Yªu cÇu hs tãm t¾t l¹i kiÕn

- Yêu cầu về nhà trả lời các câu hỏi và giải các bài tập cịn lại sgk

Tiết 8 : CHUYỂN ĐỘNG TRỊN ĐỀU

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức

- Phát biểu được định nghĩa của chuyển động trịn đều

- Viết được cơng thức tính độ lớn của tốc độ dài và trình bày đúng được hướng của véc tơ vận tốccủa chuyển động trịn đều

- Phát biểu được định nghĩa, viết được cơng thức và nêu được đơn vị của tốc độ gĩc trong chuyểnđộng trịn đều

- Phát biểu được định nghĩa, viết được cơng thức và nêu được đơn vị đo của chu kì và tần số

- Viết được cơng thức liên hệ giữa được tốc độ dài và tốc độ gĩc

Trang 16

b Kỹ năng

- Chứng minh được các công thức (5.4), (5.5)

- Giải được các bài tập đơn giản về chuyển động tròn đều

- Nêu được một số vd thực tế về chuyển động tròn đều

c Thái độ:

- Trung thực, hợp tác, nghiêm túc, tìm tòi, học hỏi

2 CHUẨN BỊ

- Một vài thí nghiệm đơn giản để minh hoạ chuyển động tròn đều

- Phân tiết cho bài học Tiên liệu thời gian cho mỗi nội dung Dự kiến hoạt động của học sinh trongviệc chiếm lĩnh mỗi nội dung

b Chuẩn bị của HS:

Ôn lại các khái niệm vận tốc, gia tốc ở bài 3

Hoạt động 1 (10 phút) : Tìm hiểu chuyển động tròn, chuyển động tròn đều.

Phát biểu định nghĩa chuyểnđộng tròn, chuyển động trònđều

Nhắc lại định nghĩa

Định nghĩa tốc độ trung bìnhcủa chuyển động tròn

Ghi nhận khái niệm

Trả lời C1

I Định nghĩa.

1 Chuyển động tròn.

Chuyển động tròn là chuyển động

có quỹ đạo là một đường tròn

2 Tốc độ trung bình trong chuyển động tròn.

Tốc độ trung bình của chuyển độngtròn là đại lượng đo bằng thương sốgiữa độ dài cung tròn mà vật đi được

và thời gian đi hết cung tròn đó

Hoạt động 2 (25 phút) : Tìm hiểu các đại lượng của chuyển động tròn đều.

Vẽ hình 5.3

Mô tả chuyển động của

chất điểm trên cung MM’

trong thời gian ∆t rất ngắn

Nêu đặc điểm của độ lớn

M trên quỹ đạo

Vẽ hình 5,3 Trả lời C2

Trong chuyển động tròn đều véc tơvận tốc có phương luôn luôn thayđổi

Trang 17

Yêu cầu trả lời C4.

Yêu cầu nêu đơn vị chu kì

Định nghĩa tần số

Yêu cầu nêu đơn vị tần số

Yêu cầu nêu mối liên hệ

giữa chu kì và tần số

b) Chu kì.

Chu kì T của chuyển động trịn đều

là thời gian để vật đi được một vịng Liên hệ giữa tốc độ gĩc và chu kì :

T = ω

π2 Đơn vị chu kì là giây (s)

c) Tần số.

Tần số f của chuyển động trịn đều

là số vịng mà vật đi được trong 1giây

Liên hệ giữa chu kì và tần số : f =

Yêu cầu nêu định nghĩa

các đại lượng của CĐTĐ Trả lời câu hỏi. - S¸ch gi¸o khoa

- Yêu cầu về nhà trả lời các câu hỏi và giải các bài tập trong sgk

- Yêu cầu hs chẩn bị bài sau

Tiết 9 : CHUYỂN ĐỘNG TRỊN ĐỀU

Trang 18

- Chứng minh được các cơng thức (5.6) và (5.7) SGK cũng như sự hướng tâm của véc tơ gia tốc.

- Giải được các bài tập đơn giản về chuyển động trịn đều

c Thái độ:

2 CHUẨN BỊ

- Hình vẽ 5.5 trên giấy khổ lớn dùng cho HS trình bày cách chứng minh của mình trên bảng

- Dự kiến hoạt động của học sinh trong việc chiếm lĩnh mỗi nội dung

Ơn lại các khái niệm vận tốc, gia tốc ở bài 3

- Nêu định nghĩa chuyển động trịn đều và các đại lượng của chuyển động trịn đều

Hoạt động 2 (25 phút) : Tìm hiểu gia tốc hướng tâm của chuyển động trịn đều.

Vẽ hình 5.5

Biểu diễn →

1

v và v→2

Yêu cầu xác định độ biến

thiên vận tốc

Yêu cầu xác định hướng

của véc tơ gia tốc

Yêu cầu biểu diễn véc tơ

gia tốc của CĐTĐ tại 1

điểm

Vẽ hình 5.6

Biểu diễn v và →1 v→2 Xác định độ biến thiên vậntốc

Xác định hướng của véc tơgia tốc của chuyển động trònđều

Biểu diễn véc tơ gia tốc

Trả lời C7

II Gia tốc hướng tâm.

1 Hướng của véc tơ gia tốc trong chuyển động trịn đều.

Trong chuyển động trịn đều, tuyvận tốc cĩ độ lớn khơng đổi, nhưng

cĩ hướng luơn thay đổi, nên chuyểnđộng này cĩ gia tốc Gia tốc trongchuyển động trịn đều luơn hướngvào tâm của quỹ đạo nên gọi là giatốc hướng tâm

2 Độ lớn của gia tốc hướng tâm.

- Yêu cầu về nhà trả lời các câu hỏi và giải các bài tập cßn l¹i trong sgk

TỰ CHỌN 3: BÀI TẬP VỀ SỰ RƠI TỰ DO

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức

Phát biểu được sự rơi tự do là gì?

Trình bày đặc điểm của sự rơi tự do, các cơng thức của sự rơi tự do

Áp dụng các cơng thức của sự rơi tự do để làm một số bài tập đơn giản

b Kĩ năng

Cĩ khả năng giải một số bài tập lien quan

c Thái độ:

Trang 19

Trung thực, hợp tác, nghiêm túc, tìm tòi, học hỏi

2 CHUẨN BỊ

a Chuẩn bị của GV

Chọn một số bài tập cơ bản để giúp học sinh củng cố được kiến thức đã học

Ôn lại các kiến thức của bài sự rơi tự do và làm các bài tập trong sgk

Hoạt động 1 (10 phút): Kiểm tra bài cũ và hệ thống lại kiến thức

- sự rơi tự do là gì?

- Các em hãy cho biết công thức tính vận tốc trong chuyển động rơi tự do?

- Công thức tính quãng đường đi được trong chuyển động rơi tự do được viết ntn? Trong đó g đượcgọi là gì?

Hoạt động 2 (10 phút) : Lµm bµi tËp tr¾c nghiƯm

- Yêu cầu hs làm bài 4.1

- Yêu cầu hs giải thích tại

Hoạt động 3 (20 phút): Giải bài tập tự luận

- Em hãy viết công thức

đường đi trong sự rơi tự do

B

A 4h

h

- Công thức quãng đường

của vật rơi từ độ cao h

- Công thức quãng đường

của vật rơi từ độ cao 4h

s= gt

2 1 1

2

1

t

t S

S =

⇒ 2

1 1

2 2

S

t =Với t1 = 1(s), S2 = 4h, S1 = h →

t2 = 2(s)Vậy đán án đúng B

- Học sinh đọc đầu bài và tóm tắt

- Học sinh lên bảng giải bài tập

* Bài 9/27 sgk.

Tón tắt

S1 = h, t1 = 1(s)

S2 = 4h, t2 = ?Giải

Quãng đường của vật rơi từ độ cao h là:

2 1 1

2

1

gt

S =Quãng đường của vật rơi từ độ cao 4h

2 2 2

2

1

gt

S =Thời gian vật rơi từ độ cao 4h xuống đất là:

2 2

2 1

2

1

t

t S

S

1 1

2 2

Trang 20

- Gọi 1 học sinh lên bảng

2

s= gt

( )s g

h g

Từ công thức: 1 2

2

s= gt

( )s g

h g

S

t = 2 = 2 =2

⇒Vận tốc của vật khi chạm đất:

v = g.t

⇒ v = 10.2 = 20 (m/s)

- Yêu cầu về nhà trả lời các câu hỏi và giải các bài tập còn lại trong sgk

Tiết 10 : TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG CÔNG THỨC CỘNG VẬN TỐC

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức

- Trả lời được các câu hỏi thế nào là tính tương đối của chuyển động

- Trong những trường hợp cụ thể, chỉ ra được đâu là hệ quy chiếu đứng yên, đâu là hệ quy chiếuchuyển động

- Viết được đúng công thức cộng vận tốc cho từng trường hợp cụ thể của các chuyển động cùngphương

b Kỹ năng :

- Giải được một số bài toán cộng vận tốc cùng phương

- Giải thích được một số hiện tượng liên quan đến tính tương đối của chuyển động

c Thái độ:

- Trung thực, hợp tác, nghiêm túc, tìm tòi, học hỏi

2 CHUẨN BỊ

- sgk vật lí 8 xem HS đã được học những gì về tính tương đối của chuyển đông

- Tiên liệu thời gian dành cho mỗi nội dung và dự kiến các hoạt động tương ứng của HS

- Những kiến thức đã được học về tính tương đối của chuyển động

Hoạt động 1 (15 phút) : Tìm hiểu tính tương đối của chuyển động.

Lấy ví dụ về tính tương đốicủa vận tốc

I Tính tương đối của chuyển động.

1 Tính tương đối của quỹ đạo.

Hình dạng quỹ đạo của chuyểnđộng trong các hệ qui chiếu khácnhau thì khác nhau – quỹ đạo có tínhtương đối

2 Tính tương đối của vận tốc.

Vận tốc của vật chuyển động đốivới các hệ qui chiếu khác nhau thìkhác nhau Vận tốc có tính tương đối

Hoạt động 2 (5 phút) : Phân biệt hệ qui chiếu đứng yên và hệ qui chiếu chuyển động.

Trang 21

Yêu cầu nhắc lại khái

niệm hệ qui chiếu

Phân tích chuyển động của

hai hệ qui chiếu đối với mặt

Hoạt động 3 (15 phút) : Xây dựng cơng thức cộng vận tốc.

Giới thiệu cơng thức

2 Cơng thức cộng vận tốc.

Nếu một vật (1) chuyển động vớivận tốc →v trong hệ qui chiếu thứ1,2nhất (2), hệ qui chiếu thứ nhất lạichuyển động với vận tốc →v2,3 trong

hệ qui chiếu thứ hai (3) thì trong hệqui chiếu thứ hai vật chuyển độngvới vận tốc →v được tính theo cơng1,3thức : →v = 1,3 →v + 1,2 →v2,3

Hoạt dộng 3 (7 phút ) : Cđng cè, luyƯn tËp

Cho hs trả lời các câu hỏi 1,

2, 3 trang 37 Trả lời các câu hỏi. Sách giáo khoa

- Yêu cầu về nhà trả lời các câu hỏi và giải các bài tập trong sgk

- Yªu cÇu HS tãm t¾t l¹i kiÕn thøc ®a häc trong bµi

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức :

- Nắm được tính tương đối của quỹ đạo, tính tương đối của vận tốc

- Nắm được cơng thức cơng vận tốc

b Kỹ năng :

- Vận dụng tính tương đối của quỹ đạo, của vận tốc để giải thích một số hiện tượng

- Sử dụng được cơng thức cộng vận tốc để giải được các bài tốn cĩ liên quan

c Thái độ:

2 CHUẨN BỊ

- Xem lại các câu hỏi và các bài tập trong sách gk và trong sách bài tập

- Chuẩn bị thêm một vài câu hỏi và bài tập phần tính tương đối của chuyển động

- Trả lời các câu hỏi và giải các bài tập mà thầy cơ đã ra về nhà

Trang 22

- Chuẩn bị các câu hỏi cần hỏi thầy cô về những phần chưa hiểu.

T

π2

= 2πf ; v =

T

r

.2π

= 2πfr = ωr ; aht =

r

v2

+ Công thức cộng vận tốc : →v = 1,3 →v + 1,2 →v2,3

Hoạt động 2 (15 phút) : Giải các câu hỏi trắc nghiệm

Hoạt động 3 (22 phút) : Giải các bài tập

Gọi h là độ cao từ đó vật rơi

xuống, t là thời gian rơi

Yêu cầu xác định h theo t

Yêu cầu xác định quảng

đường rơi trong (t – 1) giây

Yêu cầu lập phương trình để

tính t sau đó tính h

Yêu cầu tính vận tốc góc và

vận tốc dài của kim phút

Yêu cầu tính vận tốc góc và

vận tốc dài của kim giờ

Yêu cầu xác định vật, hệ qui

chiếu 1 và hệ qui chiếu 2

Yêu cầu chọn chiều dương

và xác định trị đại số vận tốc

của vật so với hệ qui chiếu 1

và hệ qui chiếu 1 so với hệ

Lập phương trình để tính

t từ đó tính ra h

Tính vận tốc góc và vậntốc dài của kim phút

Ttính vận tốc góc và vậntốc dài của kim giờ

Tính vận tốc của ôtô B sovới ôtô A

Tính vận tốc của ôtô A sovới ôtô B

Quãng đường rơi trong giây cuối :

∆h = 2

1

gt2 – 2

1g(t – 1)2Hay : 15 = 5t2 – 5(t – 1)2 Giải ra ta có : t = 2s

Độ cao từ đó vật rơi xuống :

h = 2

1

gt2 = 2

1.10.22 = 20(m)

Kim phút :

ωp = 2 = 2.603,14

p T

π

= 0,00174 (rad/s)

vp = ωrp = 0,00174.0,1 = 0,000174(m/s)

Kim giờ :

ωh = 2 = 23600.3,14

h T

π

= 0,000145 (rad/s)

vh = ωrh = 0,000145.0,08 = 0,0000116(m/s)

- Yêu cầu về nhà trả lời các câu hỏi và giải các bài tập còn lại trong sgk

Trang 23

Tiết 12 : SAI SỐ CỦA PHÉP ĐO CÁC ĐẠI LƯỢNG VẬT LÝ

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức

- Phát biểu được định nghĩa về phép đo các đại lượng vật lí

- Phân biệt phép đo trực tiếp và phép đo gián tiếp

b Kỹ năng

- Nắm được các khái niệm cơ bản về sai số của phép đo các đại lượng vật lí và cách xác định sai số

của phép đo :

Phát biểu được thế nào là sai số của phép đo các đại lượng vật lí

Nắm được hai loại sai số: sai số ngẫu nhiên, sai số hệ thống (chỉ xétsai số dụng cụ)

Cách xác định sai số dụng cụ, sai số ngẫu nhiên

Tính sai số của phép đo trực tiếp

Tính sai số phép đo gián tiếp

Biết cách viết đúng kết quả phép đo, với số các chữ số có nghĩa cần thiết

c Thái độ:

- Trung thực, hợp tác, cẩn thận, nghiêm túc, tìm tòi, học hỏi

2 CHUẨN BỊ

- Một số dụng cụ đo như thước, nhiệt kế

- Bài toán tính sai số để HS vận dụng

- Đọc trước bài sai số

Hoạt động1 (15 phút) : Tìm hiểu các đại lượng của phép đo

Yêu cầu hs trình bày các

khái niệm

Hướng dẫn pháep đo trực

tiếp và gián tiếp

Giới thiệu hệ đơn vị SI

Giới thiệu các đơn vị cơ bản

trong hệ SI

Yêu cầu hs trả lời một số

đơn vị dẫn suất trong hệ SI

Tìm hiểu và ghi nhớ cáckhái niệm : Phép đo, dụng

cụ đo

Lấy ví dụ về phép đo trựctiếp, gián tiếp, so sánh

I Phép đo các đại lượng vật lí – Hệ đơn vị SI.

1 Phép đo các đại lượng vật lí.

Phép đo một đại lượng vật lí là phép sosánh nó với đại lượng cùng loại được quiước làm đơn vị

+ Công cụ để so sánh gọi là dụng cụđo

+ Đo trực tiếp : So sánh trực tiếp quadụng cụ

+ Đo gián tiếp : Đo một số đại lượngtrực tiếp rồi suy ra đại lượng cần đothông qua công thức

Hoạt động 2 (22 phút) : Tìm hiểu và xác định sai số của phép đo

Trang 24

Giới thiệu sai số dụng cụ và

Giới thiệu sai số tuyệt đối

và sai số ngẫu nhiên

Giới thiệu cách tính sai số

tuyệt đối của phép đo

Giới thiệu cách viết kết quả

đo

Giới thiệu sai số tỉ đối

Giới thiệu qui tắc tính sai số

của tổng và tích

Đưa ra bài toán xác định sai

số của phép đo gián tiếp một

đại lượng

Quan sát hình 7.1 và 7.2

và trả lời C1

Phân biệt sai số dụng cụ

và sai số ngẫu nhiên

Xác định giá trị trung bìnhcủa đại lượng A trong n lầnđo

Tính sai số tuyệt đói củamỗi lần đo

Tính sai số ngẫu nhiên củacủa phép đo

Tính sai số tuyệt đối củaphép đo

Viết kết quả đo một đạilượng

Tính sai số tỉ đối của phépđo

Xác định sai số của phép

đo gián tiếp

II Sai số của phép đo.

1 Sai số hệ thống.

Là sự sai lệch do phần lẻ không đọcđược chính xác trên dụng cụ (gọi là sai

số dụng cụ ∆A’) hoặc điểm 0 ban đầu bịlệch

Sai số dụng cụ ∆A’ thường lấy bằngnữa hoặc một độ chia trên dụng cụ

2 Sai số ngẫu nhiên.

Là sự sai lệch do hạn chế về khả nănggiác quan của con người do chịu tácđộng của các yếu tố ngẫu nhiên bênngoài

3 Giá trị trung bình.

n A A

A

A= 1 + 2 + + n

4 Cách xác định sai số của phép đo.

Sai số tuyệt đối của mỗi lần đo : ∆A1 = A−A1 ; ∆A1 = A−A2 ; …

Sai số tuyệt đối trung bình của n lần

đo :

n

A A

A

A= ∆ +∆ + +∆ n

Sai số tuyệt đối của phép đo là tổng sai

số tuyệt đối trung bình và sai số dụng

cụ :

'

A A

A

A= ∆δ

7 Cách xác định sai số của phép đo gián tiếp.

Sai số tuyệt đối của một tổng hay hiệuthì bằng tổng các sai số tuyệt đối của các

số hạng

Sai số tỉ đối của một tích hay thương thìbằng tổng các sai số tỉ đối của các thừasố

Nếu trong công thức vật lí xác định cácđại lượng đo gián tiếp có chứa các hằng

số thì hằng số phải lấy đến phần thậpphân lẻ nhỏ hơn

10

1 ttổng các sai số cómặt trong cùng công thức tính

Nếu công thức xác định đại lượng đo

Trang 25

gián tiếp tương đối phức tạp và các dụng

cụ đo trực tiếp cĩ độ chính xác tương đốicao thì cĩ thể bỏ qua sai số dụng cụ

Hoạt dộng 3 (5 phút ) : Củng cố, luyện tập

Cho hs trả lời các câu hỏi 1

trang 44

Trả lời câu hỏi Sách giáo khoa

- Yêu cầu về nhà trả lời các câu hỏi và tính tốn các bài trang 44 sgk

Tiết 13-14 : Thực hành :KHẢO SÁT CHUYỂN ĐỘNG RƠI TỰ DO

- Vẽ được đồ thị mơ tả sự thay đổi vận tốc rơi của vật theo thời gian t và quãng đường đi s theo t2 Từ

đĩ rút ra kết luận về tính chất của chuyển động rơi tự do là chuyển động thẳng nhanh dần đều

- Đồng hồ đo thời gian hiện số

- Hộp cơng tắc đĩng ngắt điện một chiều cấp cho nam châm điện và bộ đếm thời gian

- Nam châm điện N

- Kẻ sẵn bảng ghi số liệu theo mẫu trong bài 8 SGK

(Tiết 1)

Hoạt động 1 (10 phút) : Hồn chỉnh cơ sở lí thuyết của bài thực hành.

Gợi ý Chuyển động rơi tự do là chuyển động

thẳng nhanh dần đều có vận tốc ban đầu bằng 0 và

có gia tốc g

Xác định quan hệ giữ quãng đường đi đượcvà khoảng thời gian của chuyển động rơi tựdo

Hoạt động 2 (15 phút) : Tìm hiểu bộ dụng cụ.

Giới thiệu các dụng cụ Tìm hiểu bộ dụng cụ

Trang 26

Giới thiệu các chế độ làm việc của đồng hồ hiện

số Tìm hiểu chế độ làm việc của đồng hồ hiệnsố sử dụng trong bài thực hành

Hoạt động 3 (20 phút) : Xác định phương án thí nghiệm.

Hoàn chỉnh phương án thí nghiệm chung Mỗi nhóm học sinh trình bày phương án thínghiệm của nhóm mình.

Các nhóm khác bổ sung

(Tiết 2)

Hoạt động 1 (20 phút) : Tiến hành thí nghiệm.

Giúp đở các nhóm Đo thời gian rơi tương ứng với các quãngđường khác nhau.

Ghi kết quả thí nghiệm vào bảng 8.1

Hoạt động 2 (20 phút) : Xữ lí kết quả

Hướng dẫn : Đồ thị là đường thẳng thì hai đại

lượng là tỉ lệ thuận

Có thể xác định : g = 2tanα với α là góc nghiêng

của đồ thị

Hoàn thành bảng 8.1 Vẽ đồ thị s theo t2 và v theo t Nhận xét dạng đồ thị thu được và xác địnhgia tốc rơi tự do

Tính sai số của phép đo và ghi kết quả Hoàn thành báo cáo thực hành

Hoạt dộng 3 (5 phút ) : Củng cố và Giao nhiệm vụ về nhà.

Cho hs trả lời các câu hỏi 1, 3 trang 50

Cho câu hỏi, bài tập và những chuẩn bị cho bài

sau

Trả lời các câu hỏi

Ghi những yêu cầu của thầy cô

Ơn lại các kiến thức cơ bản đã học trong chương

Trang 27

Hoạt động1 (5 phút) : Kiểm tra bài cũ

- viết công thức cộng vận tốc dưới dạng tổng quát? Phát biểu thành lời công thức cộng vận tốc.Vận tốc tuyệt đối bằng tổng véc tơ vận tốc tương đối và vận tốc kéo theo

Hoạt động 2 (10 phút): nhắc lại các khái niệm về chuyển động cơ, hệ quy chiếu, quỹ đạo, chất điểm.

- Em hãy nhắc lại các khái

niệm về chuyển động cơ, hệ

quy chiếu, quỹ đạo, chất

điểm?

- chuyển động cơ của một vật(gọi tắt là chuyển động) là sựthay đổi vị trí của vật đó so vớicác vật khác theo thời gian

- Hệ quy chiếu bao gồm: vậtlàm mốc, hệ tọa độ, mốc thờigian và đồng hồ đo thời gian

- quỹ đạo: Tập hợp tất cả các vịtrí của một chất điểm chuyểnđộng tạo ra một đường nhấtđịnh Đường đó được gọi là quỹđạo của chuyển động

- Chất điểm: Một vật chuyểnđộng được coi là một chất điểmnếu kích thước của nó rất nhỏ

so với độ dài đường đi (hoặc sovới khoảng cách mà ta để cậpđến)

- chuyển động cơ của một vật (gọitắt là chuyển động) là sự thay đổi

vị trí của vật đó so với các vật kháctheo thời gian

- Hệ quy chiếu bao gồm: vật làmmốc, hệ tọa độ, mốc thời gian vàđồng hồ đo thời gian

- quỹ đạo: Tập hợp tất cả các vị trícủa một chất điểm chuyển động tạo

ra một đường nhất định Đường đóđược gọi là quỹ đạo của chuyểnđộng

- Chất điểm: Một vật chuyển độngđược coi là một chất điểm nếu kíchthước của nó rất nhỏ so với độ dàiđường đi (hoặc so với khoảng cách

mà ta để cập đến)

Hoạt động 3 (7 phút): nhắc lại các công thức tính tốc độ trung bình, vận tốc tức thời, gia tốc

- Em hãy nhắc lại các công

t

v a

t

v a

Hoạt động 4 (10 phút): Ôn tập về các dạng chuyển động cơ bản.

- Em hãy nhắc lại các dạng

chuyển động đơn giản về các

mặt quỹ đạo, gia tốc, vận tốc,

phương trình chuyển động;

công thức tính quãng đường

trong chuyển động thẳng đều;

công thức tính quãng đường

trong chuyển động thẳng biến

đổi đều?

- Nêu lại công thức trong

chuyển động tròn đều?

- Học sinh lập bảng so sánhgiữa các chuyển động

- công thức trong chuyển động tròn đều:

Công thức lien hệ giữa tốc độ dài và tốc độ góc

- công thức trong chuyển động trònđều:

Công thức lien hệ giữa tốc độ dài

Trang 28

f =1

T

f =1

Hoạt động 5 (10 phút): Ôn tập về sự rơi tự do và tính tương đối của chuyển động

- Sự rơi tự do là gì? Đặc điểm

của sự rơi tự do?

- các công thức trong chuyển

- các công thức:

Vận tốc: v = g.tQuãng đường: 2

- sự rơi tự do là sự rơi chỉ dưới tác dụng của trọng lực

- đặc điểm: chuyển động rơi tự do

là chuyển động thẳng nhanh dần đều, theo phương thẳng đứng, chiều từ trên xuống

- các công thức:

Vận tốc: v = g.tQuãng đường: 2

- Yêu cầu HS về ôn tập lại toàn bộ kiến thức trong chương

- Yêu cầu HS ôn một số dạng bài tập cơ bản về chuyển động để tiết sau kiểm tra 1 tiết

Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B… Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B… Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B… Ngày dạy:… /… /… Dạy lớp: 10B… Tiết: 15 KIỂM TRA 1 TIẾT

I Mục tiêu.

a Về kiến thức:

Củng cố và khắc sâu kiến thức của chương I:

+ Chuyển động cơ; chuyển động thẳng đều; chuyển động thẳng biến đổi đều; sự rơi tự do; chuyểnđộgn tròn đều; tính tương đối của chuyển động

HS: Ôn lại toàn bộ kiến thức của chương để làm bài cho tốt

III Nội dung kiểm tra (Đề kiểm tra)

ĐỀ S Ố 1

Câu 1: Một vật chuyển động có công thức vận tốc : v = 2t + 6 (m/s) Quãng đường vật đi được trong 10s

đầu là:

A 10m B 80m C 160m D 120m

Câu 2: “ Lúc 7 giờ 30 phút sáng nay, đoàn đua xe đạp đang chạy trên đường quốc lộ 1, cách Tuy Hoà

50Km”.Việc xác định vị trí của đoàn đua xe nói trên còn thiếu yếu tố gì?

A Mốc thời gian B thước đo và đồng hồ

C Chiều dương trên đường đi D Vật làm mốc

Câu 3 : Trong chuyển động thẳng đều, hệ số góc của đường biểu diễn tọa độ theo thời gian bằng:

A vận tốc của chuyển động B gia tốc của chuyển động

Trang 29

Câu 4: Chất điểm sẽ chuyển động thẳng chậm dần đều nếu :

A a < 0 và v0 > 0 B a > 0 và v0 > 0 C v0 = 0 và a < 0 D v0 = 0 và a > 0

Câu 5 : Hãy chỉ ra chuyển động nào là sự rơi tự do :

A Tờ giấy rơi trong không khí

B Vật chuyển động thẳng đứng hướng xuống,với vận tốc đầu là 1m/s

C Viên bi rơi xuống đất sau khi lăn trên máng nghiêng

D Viên bi rơi xuống từ độ cao cực đại sau khi được ném lên theo phương thẳng đứng

Câu 6: Vật chuyển động nhanh dần đều theo chiều dương với vận tốc đầu 2m/s, gia tốc 4m/s2:

A Vận tốc của vật sau 2s là 8m/s B Đường đi sau 5s là 60 m

C Vật đạt vận tốc 20m/s sau 4 s D Sau khi đi được 10 m,vận tốc của vật là 64m/s

Câu 7 : Trong trường hợp nào dướ đây vật có thể coi là chất điểm :

A Trái Đất chuyển động xung quanh Mặt Trời B Quả bưởi rơi từ bàn xuống đất

C Người hành khách đi lại trên xe ô tô D Xe đạp chạy trong phòng nhỏ

Câu 8: Trong chuyển động thẳng nhanh dần đều:

A v luôn luôn dương B a luôn luôn dương

C a luôn luôn ngược dấu với v D a luôn luôn cùng dấu với v

Câu 9: Kim giây của một đồng hồ dài 2,5cm Gia tốc của đầu mút kim giây là

A aht = 2,74.10-2m/s2 B aht = 2,74.10-3m/s2

C aht = 2,74.10-4m/s2 D aht = 2,74.10-5m/s2

Câu 10: Chon câu sai.Công thức tính gia tốc hướng tâm trong chuyển động tròn đều

a. aht = v2/R b. aht = v2R c. aht = ω2R d. aht = 4π2f2/R

Câu 11: Phương và chiều của véc tơ vận tốc trong chuyển động tròn là

a. Phương tiếp tuyến với bán kính đường tròn quỹ đạo, chiều cùng chiều chuyển động

b. Phương vuông góc với bán kính đường tròn quỹ đạo, chiều cùng chiều chuyển động

c. Phương tiếp tuyến với bán kính đường tròn quỹ đạo, chiều ngược chiều chuyển động

d. Phương vuông góc với bán kính đường tròn quỹ đạo, chiều ngược chiều chuyển động

Câu 12: Hai bến sông A và B cách nhau 18km theo đường thẳng Vận tốc của một canô khi nước không

chảy là 16,2km/h và vận tốc của dòng nước so với bờ sông là 1,5m/s Thời gian để canô đi từ A đến Brồi trở lại ngay từ B về A là

Câu 16: Hai xe chạy ngược chiều đến gặp nhau, cùng khởi hành một lúc từ hai địa điểm A và B cách

nhau 120km Vận tốc của xe đi từ A là 40km/h, của xe đi từ B là 20km/h Thời điểm mà 2 xe gặp nhaulà

Câu 17 : Một người đi bộ trên một đường thẳng với vân tốc không đổi 2m/s Thời gian để người đó đi

hết quãng đường 780m là

a. 6 phút 15s b. 7 phút 30s c. 6 phút 30s d. 7 phút 15s

Câu 18: Trong chuyển động thẳng, véc tơ vận tốc tức thời có

a.Phương và chiều không thay đổi b. Phương không đổi, chiều luôn thay đổi

c. Phương và chiều luôn thay đổi d. Phương không đổi, chiều có thể thay đổi

Câu 19: Một chất điểm chuyển động thẳng đều có phương trình chuyển động là

a. x = x0 + v0t + at2/2 b. x = v0 + at

c. x = x0 + vt d. x = x0 - v0t + at2/2

Trang 30

Câu 20: Chọn câu sai

Trong chuyển động tròn đều:

a Véc tơ gia tốc của chất điểm luôn hướng vào tâm

b Véc tơ gia tốc của chất điểm luôn vuông góc với véc tơ vận tốc

c Độ lớn của véc tơ gia tốc của chất điểm luôn không đổi

d Véc tơ gia tốc của chất điểm luôn không đổi

Câu 3: Trong chuyển động thẳng chậm dần đều:

A vận tốc luôn dương B gia tốc luôn luôn âm

C a luôn luôn trái dấu với v D a luôn luôn cùng dấu với v

Câu 4 : Một chất điểm chuyển động thẳng biến đổi đều,khi t = 4s thì x = 3m Khi t = 5s thì x = 8m và v

= 6m/s Gia tốc của chất điểm là :

Câu 5 :Khi chất điểm chuyển động theo một chiều và ta chọn chiều đó làm chiều dương thì :

A Độ dời bằng quãng đường đi được B Vận tốc trung bình bằng tốc độ trung bình

C Vận tốc luôn luôn dương D Cả 3 ý trên đều đúng

Câu 6 : Đồ thị vận tốc theo thời gian của chuyển động thẳng đều là :

A Một đường thẳng B Một đường thẳng song song trục hoành ot

C Một đường thẳng xiên góc D Một đường thẳng song song trục tung ov

Câu 7: Trong chuyển động biến đổi đều :

A Gia tốc của vật biến đổi đều B Độ lớn vận tốc tức thời không đổi

C Độ lớn vận tốc tức thời luôn tăng D Vận tốc tức thời luôn dương

Câu 8: Một chiếc thuyền chuyển động ngược dòng với vận tốc 14km/h so với mặt nước Nước chảy với

vận tốc 9km/h so với bờ Vận tốc của thuyền so với bờ là

a v = 14km/h b v = 21km/h c v = 9km/h d v = 5km/h

Câu 9: Chọn câu đúng Trong các chuyển động tròn đều

a. Cùng bán kính, chuyển động nào có chu kỳ lớn hơn thì có tốc độ dài lớn hơn

b. Chuyển động nào có chu kỳ nhỏ hơn thì thì có tốc độ góc nhỏ hơn

c. Chuyển động nào có tần số lớn hơn thì thì có chu kỳ nhỏ hơn

d. Với cùng chu kỳ, chuyển động nào có bán kính nhỏ hơn thì tốc độ góc nhỏ hơn

Câu 10: Công thức liên hệ giữa tốc độ góc ω với chu kỳ T và tần số f là

A.ω=2π/T; f = 2πω B.T= 2π/ω; f = 2πω C.T= 2π/ω; ω = 2πf D.ω= 2π/f; ω = 2πT

Câu 11 : Một máy bay chở khách muốn cất cánh được phải chạy trên đường băng dài 1,8km để đạt được

vận tốc 300km/h Máy bay có gia tốc không đổi tối thiểu là

Câu 14: Trong chuyển động thẳng biến đổi đều, véc tơ gia tốc tức thời có đặc điểm

a. Hướng thay đổi, độ lớn không đổi b. Hướng không đổi, độ lớn không đổi

c. Hướng không đổi, độ lớn thay đổi d. Hướng thay đổi, độ lớn thay đổi

Trang 31

Câu 15: Tốc kế của một ôtô đang chạy chỉ 70km/h tại thời điểm t Để kiểm tra xem đồng hồ tốc kế đó

chỉ có đúng không, người lái xe giữ nguyên vận tốc, một người hành khách trên xe nhìn đồng hồ và thấy

xe chạy qua hai cột cây số bên đường cách nhau 1 km trong thời gian 1phút Số chỉ của tốc kế

a. Bằng vận tốc của của xe b. Nhỏ hơn vận tốc của xe

c. Lớn hơn vận tốc của xe d. Bằng hoặc nhỏ hơn vận tốc của xe

nhau 120km Vận tốc của xe đi từ A là 40km/h, của xe đi từ B là 20km/h Vị trí hai xe gặp nhau là

a. Cùng phương, cùng chiều và độ lớn không bằng nhau

b. Cùng phương, ngược chiều và độ lớn không bằng nhau

c. Cùng phương, cùng chiều và độ lớn bằng nhau

d. Cùng phương, ngược chiều và độ lớn không bằng nhau

Câu 19: Vệ tinh nhân tạo của Trái Đất ở độ cao 300km bay với vận tốc 7,9km/s Coi chuyển động là

tròn đều; bán kính Trái Đất bằng 6400km Tốc độ góc; chu kỳ và tần số của nó lần lượt là

A ω = 0,26rad/s; T = 238,6s; B ω = 0,26rad/s; T = 4,19.10-3Hz

C ω = 1,18.10-3rad/s; T = 1,88.10-4Hz D ω = 1,18.10-3rad/s; T = 5329s;

Câu 20 Phát biểu nào sau đây sai.

A Sự thay đổi vị trí của một vật so với vật khác gọi là chuyển động cơ học

B Đứng yên có tính tương đối

C Nếu vật không thay đổi vị trí của nó so với vật khác thì vật là đứng yên

D Chuyển động có tính tương đối

ĐỀ S Ố 3

Câu 1: Một ô tô đang chuyển động với vận tốc 36 km/h, tài xế tắt máy và hãm phanh xe chuyển động

chậm dần đều sau 50m nữa thì dừng lại Quãng đường xe đi trong 2s kể từ lúc hãm là:

Câu 2 Trong chuyển động thẳng nhanh dần đều:

A v luôn luôn dương B a luôn luôn dương

C a luôn luôn ngược dấu với v D a luôn luôn cùng dấu với v

Câu 3 Phát biểu nào sau đây không đúng?

A.Vận tốc của chuyển động thẳng đều được tính bằng quãng đường chia cho thời gian

B.Muốn tính đường đi của chuyển động thẳng đều ta lấy vận tốc chia cho thời gian

C.Trong chuyển động thẳng đều, vận tốc trung bình cũng là vận tốc của chuyển động

D.Trong chuyển động thẳng biến đổi đều, độ lớn của vận tốc tức thời tăng hoặc giảm đều theo thờigian

Câu 4 : Một vật rơi tự do trong giây cuối cùng rơi được ba phần tư độ cao rơi Thời gian rơi là :

Câu 6 :Đồ thị toạ độ thời gian của chuyển động thẳng biến đổi đều là :

A Một đường thẳng xiên góc B Một đường Parabol

C Một phần của đường Parabol D Không xác định được

Câu 7: Trong chuyển động thẳng nhanh dần đều :

A Gia tốc không đổi B Gia tốc >0 C Vận tốc luôn >0 D a.v < 0

Trang 32

Câu 8 Có thể xác định chính xác vị trí của vật khi có :

A Thước đo và đường đi B Thước đo và vật mốc

C Đường đi,hướng chuyển động D C ả 3 ý trên

Câu 9: Hai bến sông A và B cách nhau 18km theo đường thẳng Vận tốc của một canô khi nước không

chảy là 16,2km/h và vận tốc của dòng nước so với bờ sông là 1,5m/s Thời gian để canô đi từ A đến Brồi trở lại ngay từ B về A là

e t = 2,2h f t = 2,5h g t = 3,3h h t = 2,24h

Câu 10: Chọn câu sai Trong chuyển động tròn đều:

e Véc tơ gia tốc của chất điểm luôn hướng vào tâm

f Véc tơ gia tốc của chất điểm luôn vuông góc với véc tơ vận tốc

g Độ lớn của véc tơ gia tốc của chất điểm luôn không đổi

h Véc tơ gia tốc của chất điểm luôn không đổi

Câu 11: Một đoàn tàu rời ga chuyển động nhanh dần đều với gia tốc 0,1m/s2 trên đoạn đường 500m, sau

đó chuyển động đều Sau 1h tàu đi được đoạn đường là

Câu 13: Một ôtô đang chuyển động với vận tốc 72km/h thì giảm đều tốc độ cho đến khi dừng lại Biết

rằng sau quãng đường 50m, vận tốc giảm đi còn một nửa Gia tốc và quãng đường từ đó cho đến lúc xedừng hẳn là

a. a = 3m/s2; s = 66,67m b. a = 6m/s2; s = 66,67m

c. a = -3m/s2; s = 66,67m d. a = -6m/s2; s = 66,67m

Câu 14 : Công thức liên hệ giữa vận tốc ném lên theo phương thẳng đứng và độ cao cực đại đạt được là

a. v0 = gh b. v0 = 2gh c. v0 = 0,5gh d. v0= 2gh

nhau 120km Vận tốc của xe đi từ A là 40km/h, của xe đi từ B là 20km/h

Câu 16: Vận tốc của một chất điểm chuyển động dọc theo trục 0x cho bởi hệ thức

v = 15 – 8t(m/s) Gia tốc của chất điểm lúc t = 2s là

A.a = 8m/s2 B.a = 8m/s2 C.a = - 8m/s2 D.a = - 8m/s2

Câu 17 : Một ôtô chạy trên một đường thẳng, lần lượt đi qua 3 điểm A, B, C cách đều nhau một khoảng

12km Xe đi đoạn AB hết 20 phỳt, đoạn BC hết 30 phỳt Vận tốc trung bình trên

a. Đoạn AB lớn hơn trên đoạn CB b. Đoạn AB nhỏ hơn trên đoạn CB

c. Đoạn AC lớn hơn trên đoạn AB d. Đoạn AC nhỏ hơn trên đoạn CB

Câu 18 : Công thức liên hệ vận tốc và gia tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều

a. v = v0 + at2 b. v = v0 - at c. v = v0 + at d. v = - v0 + at

Câu 19: Một ôtô chạy trên đường thẳng Trên nửa đầu của đường đi, ôtô chạy với vận tốc không đổi

bằng 50km/h Trên nửa sau, ôtô chạy với vận tốc không đổi bằng 60km/h Vận tốc của ôtô trên cả quãngđường là

Câu 2 Phát biểu nào sau đây sai.

A Sự thay đổi vị trí của một vật so với vật khác gọi là chuyển động cơ học

Trang 33

B Đứng yên có tính tương đối.

C Nếu vật không thay đổi vị trí của nó so với vật khác thì vật là đứng yên

D Chuyển động có tính tương đối

Câu 3: Kết luận nào sau đây đúng :

A Chuyển động thẳng nhanh dần đều a > 0

B Chuyển động thẳng chậm dần đều a < 0

C Chuyển động thẳng nhanh dần đều theo chiều dương a > 0

D Chuyển động thẳng chậm dần đều theo chiều dương a > 0

Câu 4 : Một vật rơi tự do trong giây cuối cùng rơi được ba phần tư độ cao rơi Vận tốc khi chạm đất là

Câu 5:Độ dời trong chuyển động thẳng được xác định bằng :

A Quãng đường đi được B Độ biến thiên toạ độ

C Khoảng cách từ vị trí gần nhất đến vị trí xa

Câu 6: Trong chuyển động thẳng chậm dần đều :

A Gia tốc a < 0 B Vận tốc tức thời > 0

C Véc tơ gia tốc luôn cùng chiều véc tơ vận

tốc D a > 0 nếu chọn chiều dương ngược chiều chuyểnđộng

Câu 7: vật ở gốc toạ độ lúc t = 0,chuyển động với tốc độ trung bình 2m/s theo chiều dương

A Toạ độ lúc t = 2s là 3m B Toạ độ sau khi đi được 5s là 10m

C Toạ độ lúc t = 10s là 18m D Không x ác định được

Câu 8 Hệ qui chiếu khác hệ toạ độ ở chỗ có thêm :

A Vật làm mốc B Mốc thời gian và đồng hồ C Đồng hồ D Mốc thời gian

Câu 9:Khi chất điểm chuyển động theo một chiều và ta chọn chiều đó làm chiều dương thì

A Độ dời bằng quãng đường đi được B.Vận tốc trung bình bằng tốc độ trung bình

C Vận tốc luôn luôn dương D Cả 3 ý trên đều đúng

Câu 10: Một người lái xuồng máy dự định mở máy cho xuồng chạy ngang con sông rộng 240m, mũi

xuồng luôn vuông góc với bờ sông nhưng do nước chảy nên xuồng sang đến bờ bên kia tại một điểmcách bến dự định 180m và mất 1phút Vận tốc của xuồng so với bờ sông là

Câu 11: Kim giờ của một đồng hồ dài bằng 3/4 kim phút Tỉ số giữa tốc độ góc của hai kim và tỷ số

giữa tốc độ dài của đầu mút hai kim là

a. ωh/ωmin = 12/1; vh/vmin = 16/1 b. ωh/ωmin = 1/12; vh/vmin = 1/16

c. ωh/ωmin = 1/12; vh/vmin = 1/9 d. ωh/ωmin = 12/1; vh/vmin = 9/1

Câu 12 : Một người thợ xây ném một viên gạch theo phương thẳng đứng cho một người khác ở trên tầng

cao 4m Người này chỉ việc giơ tay ngang ra là bắt được viên gạch Lấy g = 10m/s2 Để cho viên gạchlúc người kia bắt được bằng không thì vận tốc ném là

a. v = 6,32m/s2 b v = 6,32m/s c. v = 8,94m/s2 d v = 8,94m/s

Câu 13: Một vật rơi tự do không vận tốc ban đầu từ độ cao 5m xuống Vận tốc của nó khi chạm đất là

a v = 8,899m/s b v = 10m/s c v = 5m/s d v = 2m/s

Câu 14: Chọn câu sai

a. Khi rơi tự do mọi vật chuyển động hoàn toàn như nhau

b. Vật rơi tự do không chịu sức cản của không khí

c. Chuyển động của người nhảy dù là rơi tự do

d. Mọi vật chuyển động gần mặt đất đều chịu gia tốc rơi tự do

Câu 15: Một chất điểm chuyển động trên trục 0x với gia tốc không đổi a = - 4m/s2 và vận tốc ban đầu v0

= - 10m/s Sau thời gian bao lõu thì vật dừng lại

Câu 16: Chọn câu sai Khi một chất điểm chuyển động thẳng biến đổi đều thì nó

a. Có gia tốc không đổi b. Chỉ có thể chuyển động nhanh dần

c. Có gia tốc trung bình không đổi d. Có thể lúc đầu chuyển động chậm dần

Trang 34

Câu 17: Chất điểm chuyển động theo một chiều với gia tốc a = 4m/s2 , vận tốc ban đầu bằng 2 m/s, sau 2

s vận tốc của nú sẽ là

nhau 120km Vận tốc của xe đi từ A là 40km/h, của xe đi từ B là 20km/h Phương trình chuyển động củahai xe khi chọn trục toạ độ 0x hướng từ A sang B, gốc 0≡A là

A xA = 40t(km); xB = 120 - 20t(km) B. xA = 40t(km); xB = 120 + 20t(km)

C. xA = 120 + 40t(km); xB = 20t(km) D. xA = 120 - 40t(km); xB = 20t(km)

Câu19: Chuyển động thẳng đều là chuyển động thẳng trong đó

A Vận tốc không đổi B Gia tốc không đổi

C Tốc độ góc không đổi D Tần số không đổi

Câu 20 Phương trình chuyển động của chuyển động thẳng đều, dọc theo trục 0x khi vật không xuất phát

từ điểm gốc 0 là:

A s = vt B x = x0 + vt C x = vt D Một phương trình khác

IV Nhận xét kết quả bài kiểm tra

- Một vài em đã nắm được những kiến thức cơ bản của chương

- Đa số các em còn chưa nắm vững được kiến thức cơ bản của chương do còn lười học dẫn đến kếtquả bài kiểm tra còn yếu

Chương II ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM

Tiết 16 : TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM

a Chuẩn bị của GV: Thí nghiệm hình 9.4 SGK

b Chuẩn bị của HS : Ôn tập các công thức lượng giác đã học

Hoạt động1 (10 phút) : Ôn tập khái niệm lực và cân bằng lực

Nêu và phân tích điều kiện

cân bằng của hai lực

Trả lời C1 Ghi nhận khái niệm lực

Ghi nhận sự cân bằng củacác lực

Trả lời C2

I Lực Cân bằng lực.

Lực là đại lượng véc tơ đặc trưng chotác dụng của vật này lên vật khác mà kếtquả là gây ra gia tốc cho vật hoặc làmcho vật biến dạng

Các lực cân bằng là các lực khi tácdụng đồng thời vào một vật thì khônggây ra gia tốc cho vật

Hai lực cân bằng là hai lực cùng tácdụng lên một vật, cùng giá, cùng độ lớn

và ngược chiều

Trang 35

Giới thiệu đơn vị lực Đơn vị của lực là niutơn (N).

Hoạt động2 (12 phút) : Tìm hiểu qui tắc tổng hợp lực.

Thực hiện thí nghiệm

Vẽ hình 9.6

Yêu cầu hs trả lời C3

Giới thiệu khái niệm tổng

Ghi nhận qui tắc

Aùp dụng qui tắc cho một

số trường hợp thầy cơ yêucầu

Lực thay thế này gọi là hợp lực

3 Qui tắc hình bình hành.

Nếu hai lực đồng qui làm thành haicạnh của một hình bình hành, thì đườngchéo kể từ điểm đồng qui biểu diễn hợplực của chúng

Hoạt động 3 (5 phút) : Tìm hiểu điều kiện cân bằng của chất điểm.

Giới thiệu điều kiện cân

bằng của chất điểm Ghi nhận điều kiện cânbằng của chất điểm

III Điều kiện cân bằng của chất điểm.

Muốn cho một chất điểm đứng cânbằng thì hợp lực của các lực tác dụng lên

nĩ phải bằng khơng

0

F F

Hoạt động 4 (10 phút) : Tìm hiểu qui tắc phân tích lực.

Ghi nhận phương phápphân tích lực

Áp dụng qui tắc để phântích lực trong một số trườnghợp

IV Phân tích lực.

1 Định nghĩa.

Phân tích lực là thay thế một lực bằnghai hay nhiều lực cĩ tác dụng giống hệtnhư lực đĩ

Các lực thay thế gọi là các lực thànhphần

2 Phân tích một lực thành hai lực thành phần trên hai phương cho trước.

Hoạt động 5 (5 phút): Củng cố, luyện tập

Xét hai trường hợp khi hai

lực thành phần cùng

phương, cùng chiều hoặc

cùng phương, ngược chiều

Xác định khoảng giá trị cóthể của hợp lực khi biết độlớn của các lực thànhphần

- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà

Trang 36

- Xem lại cỏc bài tập phần tỉng hợp và phõn tớch lực

- Chuẩn bị thờm một số bài tập khỏc cú liờn quan

- Xem lại những kiến thức đó học trong phần chuyển động thẳng biến đổi đều

- Giải cỏc bài tập mà thầy cụ đó cho về nhà

- Chuẩn bị sẵn cỏc cõu hỏi để hỏi thầy cụ về những vấn đề mà mỡnh chưa nắm vững

3 TIẾN TRèNH BÀI DẠY

Hoạt động 3 (17 phỳt): Giải cỏc bài tập tự luận

Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản

- Yờu cầu hs giải bài 8 trang 58

Hoạt động 1 (10 phỳt): Kiểm tra bài cũ và hệ thống lại kiến thức

- Phát biểu định nghĩa của lực và điều kiện cân bằng của một chất điểm

- Tổng hợp lực là gì? Phát biểu quy tắc hình bình hành

- Phân tích lực là gì? nêu cách phân tích một lực thành 2 lực thành phần đồng quy theo 2 phơngcho trớc

Hoạt dộng 2 (15 phỳt ) : Giải cỏc bài tập trắc nghiệm

Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản

- Yờu cầu hs giải thớch tại sao

Caõu 5 trang 58 : CCaõu 6 trang 58 : BCaõu 7 trang 58 : D

Trang 37

P P

Tiết 17 : BA ĐỊNH LUẬT NIUTƠN

- Ôn lại kiến thức đã được học về lực, cân bằng lực và quán tính

- Ôn lại quy tắc tổng hợp hai lực đồng quy

Hoạt động 1 (17 phút) : Tìm hiểu định luật I Newton.

Nêu khái niệm quán tính

Yêu cầu hs trả lời C1

Nhận xét về quãng đườnghòn bi lăn được trên mángnghiêng 2 khi thay đổi độnghiêng của máng này

Đọc sgk, tìm hiểu địnhluật I

Vận dụng khái niệm quántính để trả lời C1

3 Quán tính.

Quán tính là tính chất của mọi vật có xuhướng bảo toàn vận tốc của về hướng và

độ lớn

Hoạt động 2 ( 20 phút) : Tìm hiểu định luật II Newton.

- Yêu cầu HS tự ôn lại kiến thức đã học trong bài

- Yêu cầu HS làm các bài tập còn lại trong sbt

Trang 38

Nêu và phân tích định luật

chất của khối lượng

Giới thiệu khái niệm

Ghi nhận định luật II

Viết biểu thức định luật IIcho trường hợp có nhiều lựctác dụng lên vật

Trả lời C2, C3

Nhận xét về các tính chấtcủa khối lượng

Nêu sự khác nhau của trọnglực và trọng lượng

Xác định công thức tínhtrọng lực

II Định luật II Newton.

1 Định luật

Gia tốc của một vật cùng hướng với lựctác dụng lên vật Độ lớn của gia tốc tỉ lệvới độ lớn của lực và tỉ lệ nghịch với khốilượng của vật

m

F a

F1, 2, , thì →F là hợp lực của cáclực đó : →F =F→1+F→2+ +F→n

2 Khối lượng và mức quán tính.

a) Định nghĩa.

Khối lượng là đại lượng đặc trưng chomức quán tính của vật

b) Tính chất của khối lượng.

+ Khối lượng là một đại lượng vôhướng, dương và không đổi đối với mỗivật

+ Khối lượng có tính chất cộng

3 Trọng lực Trọng lượng.

a) Trọng lực.

Trọng lực là lực của Trái Đất tác dụngvào vật, gây ra cho chúng gia tốc rơi tự

do Trọng lực được kí hiệu là →P Trọnglực tác dụng lên vật đặt tại trọng tâm củavật

b) Trọng lượng.

Độ lớn của trọng lực tác dụng lên mộtvật gọi là trọng lượng của vật, kí hiệu là

P Trọng lượng của vật được đo bằng lựckế

c) Công thức của trọng lực.

→

=m g P

Hoạt động 3 (5 phút): Củng cố, luyện tập

- Yêu cầu HS tóm tắt lại

kiến thức đã học trong bài

- Yêu cầu hs làm bài 7

trang 65

- HS tóm tắt

- hs làm bài

- sách giáo khoa Bài 7 trang 65: Đáp án đúng D

- Yêu cầu HS tự ôn lại kiến thức đã học trong bài

- Yêu cầu HS làm các bài tập trong sgk

Tiết 18 : BA ĐỊNH LUẬT NIUTƠN

Trang 39

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Phát biểu được: Định nghĩa quán tính, ba định luật Niuton, định nghĩa khối lượng và nêu được tính chất của khối lượng

- Viết được cơng thức của định luật II, định luật III Newton và của trọng lực

- Nêu được những đặc điểm của cặp “lực và phản lực”

2 Kỹ năng

- Vận dụng được định luật I Newton và khái niệm quán tính để giải thích một số hiện tượng vật lí đơn giản và để giải các bài tập trong bài

- Chỉ ra được điểm đặt của cặp “lực và phản lực” Phân biệt cặp lực này với cặp lực cân bằng

- Vận dụng phối hợp định luật II và III Newton để giải các bài tập trong bài

II CHUẨN BỊ

Giáo viên : Giáo viên: Chuẩn bị thêm một số vd minh họa ba định luật.

Học sinh :

- Ơn lại kiến thức đã được học về lực, cân bằng lực và quán tính

- Ơn lại quy tắc tổng hợp hai lực đồng quy

III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC

(Tiết 2)

Hoạt động 1 (10 phút) : Kiểm tra bài cũ :

Phát biểu định luật I Newton, nêu khái niệm quán tính Giải thích tại sao khi đồn tàu đang chạy nếudừng lại đột ngột thì hành khách bị ngã về phía trước, nếu đột ngột rẽ trái thì hành khách bị ngã về phíaphải

Phát biểu, viết viểu thức của định luật II Newton Nêu định nghĩa và tính chất của khối lượng Hãycho biết trọng lực và trọng lượng khác nhau ở những điểm nào ?

Hoạt động 2 (20 phút) :

Giới thiệu 3 ví dụ sgk

Nhấn mạnh tính chất hai

chiều của sự tương tác

Nêu và phân tích định luật

Yêu cầu hs cho ví dụ

minh hoạ từng đặc điểm

Phân tích ví dụ về cặp lực

và phản lực ma sát

Quan sát hình 10.1, 10.2,10.3 và 10.4, nhận xét về lựctương tác giữa hai vật

Ghi nhận định luật

Viết biểu thức định luật

Ghi nhận các đặc điểm

Cho ví dụ minh hoạ chotừng đặc điểm

Phân biệt cặp lực và phảnlực với cặp lực cân bằng, Trả lời C5

III Định luật III Newton.

1 Sự tương tác giữa các vật.

Khi một vật tác dụng lên vật khác mộtlực thì vật đĩ cũng bị vật kia tác dụngngược trở lại một lực Ta nĩi giữa 2 vật

cĩ sự tương tác

2 Định luật.

Trong mọi trường hợp, khi vật A tácdụng lên vật B một lực, thì vật B cũng tácdụng lại vật A một lực Hai lực này cĩcùng giá, cùng độ lớn nhưng ngược chiều

Đặc điểm của lực và phản lực : + Lực và phản lực luơn luơn xuất hiện(hoặc mất đi) đồng thời

+ Lực và phản lực cĩ cùng giá, cùng độlớn nhưng ngược chiều Hai lực cĩ đặcđiểm như vậy gọi là hai lực trực đối + Lực và phản lực khơng cân bằng nhau

vì chúng đặt vào hai vật khác nhau

Hoạt động 3 (10 phút) : Vận dụng, Củng cố.

Trang 40

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Yêu cầu hs giải tại lớp các bài tập 11, 12 trang

62

Hướng dẫn hs áp dụng định luật II và III để giải

Giải các bài tập 11, 12 trang 62 sgk

Hoạt động 4 (5 phút) : Giao nhiệm vụ về nhà.

Nêu câu hỏi và bài tập về nhà

Yêu cầu hs chuẩn bị bài sau Ghi câu hỏi và bài tập về nhà. Ghi những chuẩn bị cho bài sau

IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức : Nắm vững những kiến thức liên quan đến phần tổng hợp, phân tích lực, các định luật của

Newton

2 Kỹ năng : - Vân dụng những kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi và giải các bài tập cĩ liên quan.

- Phương pháp làm bài kiểm tra trắc nghiệm khách quan

II CHUẨN BỊ

Giáo viên :

- Xem các bài tập và câu hỏi trong sách bài tập về các phần : Tổng hợp, phân tích lực Ba định luậtNewton

- Soạn thêm một số câu hỏi và bài tập

Học sinh : - Xem lại những kiến thức đã học ở các bài : Tổng hợp, phân tích lực Ba định luậtNewton

- Giải các bài tập và các câu hỏi trắc nghiệm trong sách bài tập về các phần : Tổng hợp,phân tích lực Ba định luật Newton

III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC

F F

+ Định luật II Newton : m = →a F→ =F→1+F→2+ +F→n

+ Trọng lực : →P=m→g ; trọng lượng : P = mg

+ Định luật II Newton : F→BA =−F→AB

Hoạt động 1 (15 phút) : Giải các câu hỏi trắc nghiệm.

Tiêu đề	Chuyển động cơ
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Vật lý lớp 10
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	106
Dung lượng	4,21 MB