Hình tượng người lính lái xe trong Bài thơ về tiểu đội xe không kính Download vn Văn mẫu lớp 9 Hình tượng người lính lái xe trong Bài thơ về tiểu đội xe không kính Tổng hợp Download vn 1 Dàn ý hình tư[.]
Trang 1Dàn ý hình tượng người chiến sĩ lái xe
I Mở bài
● Giới thiệu tác giả, tác phẩm
● Nêu vẻ đẹp của những người chiến sĩ trong bài thơ
II Thân bài
1 Tư thế hiên ngang của người lính lái xe
- Trước hoàn cảnh khó khăn bởi những chiếc xe không kính, tư thế của ngườilính lái xe: “Ung dung buồng lái ta ngồi/Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng” Chothấy tư thế hiên ngang, chủ động sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy Trong mưabom, bão đạn nhưng họ vẫn nhìn thẳng về con đường phía trước
- Những chiếc xe không kính khiến cho những khó khăn càng thêm khắc nghiệthơn:
● Gió vào xoa mắt đắng: những chiếc xe không kính khiến cho bụi đườngbay vào mắt - từ “đắng” được sử dụng theo lối ẩn dụ chuyển đổi cảm giáclàm nổi bật sự khắc nghiệt về thể xác
● Con đường chạy thẳng vào tim, sao trời, cánh chim Tất cả như “sa”, “ùa”vào buồng lái Không có kính khiến mội khoảng cách bị xóa bỏ
● Nhưng người lính vẫn không sợ hãi mà hiên ngang đối mặt với mọi thứ
2 Tinh thần lạc quan của người lính lái xe trước hoàn cảnh nguy hiểm, khó khăn
● Họ phải đối mặt với khó khăn khi chiếc xe không có kính, nhưng thái độthật thản nhiên như một điều bình thường: “ừ thì có bụi”, “ừ thì ướt áo”
Trang 2● Cách nói “không có… ừ thì” cho thấy một thái độ sẵn sàng chấp nhậnmọi khó khăn của người lính.
● Hành động của người lính trước khó khăn: “phì phèo châm điếu thuốc”,
“nhìn nhau mặt lấm cười ha ha” hay “gió lùa khô mau thôi”: cho thấy sựngang tàng cũng như một tinh thần vui vẻ, yêu đời bất chấp những giankhổ phải đối mặt
3 Tình động đội của những người lính
● Hình ảnh “những chiếc xe họp thành tiểu đội”: những chiếc xe từ trongmưa bom, bão đạn đã tập hợp lại thành một tiểu đội xe không kính Họ lànhững đồng đội cùng chung một lý tưởng
● Họ “bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi”: chi tiết phản ánh chân thực tìnhcảm của người lính, qua cái bắt tay người lính tiếp thêm cho nhau sứcmạnh, động lực để tiếp tục những chặng đường phía trước
● “Bếp Hoàng Cầm dựng đứng giữa trời”: Cuộc chiến tranh khốc liệt khiến
họ phải dựng bếp ăn giữa trời, gợi nên một cuộc sống sinh hoạt hàngngày vất vả
● “Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy”: Họ gắn bó giống như những
người thân trong gia đình, gắn bó với nhau thân thiết như tình cảm ruộtthịt Giọng thơ đầy hồn nhiên, vui vẻ
● Trên hành trình không ấy, họ chỉ có thể nghỉ ngơi trên những chiếc võng.Giấc ngủ chập chờn không yên
● Những vẫn lạc quan: “Lại đi, lại đi trời xanh thêm” - Điệp từ “lại đi”giống như nhịp bước hành quân của người lính trên đường hành quân
● Hình ảnh “trời xanh thêm”: tinh thần lạc quan, yêu đời hướng về tươnglai phía trước Niềm tin và trái tim nhiệt huyết vào tương lai tươi sáng củadân tộc
4 Lòng yêu nước, quyết tâm chiến đầu vì miền Nam, vì tổ quốc
Trang 3● Hai câu đầu vẫn là những khó khăn từ những chiếc xe: không có đèn,không có mui xe, thùng xe có xước…
● Nhưng khó khăn ấy chẳng thể cản nổi ý chí của người lính: xe vẫn cứchạy vì miền Nam phía trước, vì niềm tin tất thắng và nước nhà sẽ thốngnhất
● Chỉ cần trong xe có một trái tim: hình ảnh “một trái tim” là hình ảnh hoán
dụ, chỉ người lính Trái tim họ luôn căng tràn sự sống, cũng như sôi sụclòng căm thù giặc sâu sắc Trái tim còn tượng trưng cho nhiệt huyết cáchmạng, lòng trung thành với Đảng và tình yêu nước sâu đậm của ngườilính
III Kết bài
● Khẳng định lại vẻ đẹp người chiến sĩ cách mạng
● Tài năng khắc họa, miêu tả của Phạm Tiến Duật
Hình tượng người chiến sĩ lái xe - Mẫu 1
Nhắc đến Phạm Tiến Duật là nhắc đến một trong những nhà thơ tiêu biểu củanhững năm tháng kháng chiến chống Mỹ vĩ đại Là một người từng trải, lại trựctiếp nắm tay lái trên tuyến đường Trường Sơn nhà thơ đã tạo nên những vần thơ
vô cùng mới mẻ Vừa có nét gì đó tinh nghịch, hóm hỉnh lại không kém phầnsuy tư Với bài thơ “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”, Phạm Tiến Duật đã làmsống dậy cả những năm tháng hào hùng của dân tộc
“Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước
Mà lòng phơi phới dậy tương lai”
Bài thơ có nhan đề vô cùng độc đáo nó góp phần thể hiện tâm hồn vô cùng lạcquan yêu đời của những chiến sĩ lái xe tiếp viện cho tiền tuyến Những conngười đầy ngang tàng, nhưng cũng không kém phần giản dị chuẩn mực Hình
Trang 4ảnh của những người chiến sĩ lái xe gắn liền với những chiếc xe không kính,một hình ảnh miêu tả vô cùng chân thực Bom đạn của giặc đã khiến cho nhữngchiếc xe trở nên thiếu hụt đủ thứ: không đèn, không kính , không mui thậm chícòn xước xác
“Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi”
Thế nhưng chính vì không có kính nên hình ảnh những người chiến sĩ lái xe mớihiện lên một cách chân thực và tài tình đến vậy Những con người bất chấp sựthiếu thốn, khó khăn vẫn băng băng lao về phía trước một lòng vì tiền tuyến:
Ung dung buồng lái ta ngồi Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng.
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim Thấy sao trời và đột ngột cánh chim Như sa, như ùa vào buồng lái.
Đến đây ta thấy nhịp thơ trở nên dồn dập và nhanh đến lạ nó như là những nhịp
xe chạy trên đường vậy Chính vì xe không có kính nên các anh mới có thể cảmnhận rõ nhất những thứ đang ở ngoài đến vậy: thấy gió, thấy con đường, cánhchim, sao trời Chỉ có những con người đã trải qua thực tế mới có thể cónhững cảm nghĩ chân thực đến vậy Gió ùa vào làm xoa dịu đi mắt đắng Mắtđắng ở đây không phải do bụi mà là do thiếu ngủ, chính cơn gió ùa vào nơi cửa
đã giúp các anh trở nên tỉnh táo và minh mẫn hơn khi cầm lái Tất cả nhữngcảnh vật bên ngoài “như sa, như ùa” vào bên trong để các anh có thể nhìn thấy
Trang 5cả con đường chạy thẳng vào tim Thế nhưng dù thiếu thốn đến vậy khó khănđến vậy tâm hồn người lính vẫn hết sức lạc quan và ngang tàng:
Không có kính, ừ thì có bụi Bụi phun tóc trắng như người già.
Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc.
Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.
Không có kính, ừ thì ướt áo.
Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa.
Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi!
Có lần bình luận về khổ thơ này nhà thơ Xuân Diệu tỏ ra không hài lòng vớicụm từ cười “ha ha” Thế nhưng biết làm sao được Có thế mới tạo nên khíphách của các anh có thế mới cảm nhận hết sự sảng khoái hồn nhiên của mộttinh thần đầy lạc quan trong những năm tháng kháng chiến gian khổ
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy Võng mắc chông chênh đường xe chạy Lại đi, lại đi, trời xanh thêm.
Dẫu cho phải trải qua ngàn khó khăn ngàn gian khổ thì chỉ cần con người còn
có niềm tin còn có say mê thì xe vẫn chạy thẳng về phía trước Bầu trời kia nhưxanh thêm khi có các anh có nụ cười của các anh
Không có kính rồi xe không có đèn Không có mui xe, thùng xe có xước
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước Chỉ cần trong xe có một trái tim.
Trang 6Khổ thơ cuối cùng mang đến cho người đọc nhiều suy ngẫm đặc biệt Trongkhói lửa hoang tàn của chiến tranh mọi thứ đều bị phá hủy Chiếc xe thảm hại vìkhông có kính, chẳng có đèn, không có mui mà lại còn xước thế nhưng bom đạncủa kẻ thù dường như chẳng thể thắng nổi ý chí con người Chỉ cần trong buồnglái vẫn còn một trái tim còn đập còn một tinh thần bất diệt thì xe vẫn còn chạy.
Đó chính là điều mà nhà thơ muốn gửi gắm, tinh thần yêu nước sẽ trở thành mộtngọn lửa bất diệt chiến thắng mọi kẻ thù, nó vượt lên trên hết cả những mũi tênhòn đạn, đạp lên mọi kẻ thù tàn bạo
Hình ảnh người chiến sĩ lái xe là hình ảnh đại diện cho vô số lớp người chiến sĩtrong khói lửa chiến tranh Tinh thần của các anh cũng chính là thứ tình yêunước thiết tha mà cả dân tộc thời bấy giờ đang hừng hực Chiến tranh tuy đã lùi
xa hơn ba mươi năm thế nhưng hình tượng người chiến sĩ ấy vẫn sống mãi tronglòng độc giả Nó trở thành những bức tượng đài bất diệt về tinh thần yêu nước
và sự quả cảm trong những năm tháng đau thương mà anh hùng của dân tộc
Hình tượng người chiến sĩ lái xe - Mẫu 2
Những năm tháng chiến tranh diễn ra ác liệt vẻ đẹp của những cô gái thanh niênxung phong, của những người lính trên tuyến đường Trường Sơn trở thành một
đề tài hết sức hấp dẫn, luôn nhận được sự quan tâm, sáng tác của nhiều tác giả
Và trong những tác phẩm ấy, ta không thể không nhắc đến những người línhtrên chiếc xe không kính trong Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm TiếnDuật Chân dung họ hiện lên với những khám phá mới mẻ mà vẫn vô cùngthống nhất
Nếu như, trong bài thơ Đồng chí của Chính Hữu hình ảnh người lính nông dânhiện lên trong sự đồng cam cộng khổ, thấu hiểu những nỗi niềm của nhau, nhớcây đa, bến nước, cùng nhau vượt qua thiếu thốn : Áo anh rách vai/ Quần tôi cóvài mảnh vá/ Miệng cười buốt giá/ Chân không giày/ Thương nhau tay nắm lấy
Trang 7bàn tay Thì người lính trong tác phẩm này lại hiện lên với một chân dung mới
lạ, khác hẳn Họ là những con người trẻ trung mang trong mình vẻ ung dung,hiên ngang trước những thử thách trên tuyến đường Trường Sơn:
Ung dung buồng lái ta ngồi Nhìn đất nhìn trời, nhìn thẳng
Trong cuộc chiến tranh vô cùng khốc liệt, nhưng người lính vẫn giữ được phongthái ung dung, với cái nhìn thẳng đầy tự tin, tràn đầy nhiệt huyết Nhịp thơ 2/2/2kết hợp với từ láy ung dung được đảo lên đầu câu nhấn mạnh vào tư thế hiênngang, làm chủ chiến trường của những người lính Cái nhìn thẳng của họkhông chỉ là nhìn vào con đường phía trước với sự tập trung cao độ mà đó còn
là cái nhìn thẳng vào hiện thực chiến tranh khốc liệt, tinh thần sẵn sàng tiến lênphía trước Sau cái nhìn đó là cảm nhận của người chiến sĩ trên tuyến đườngTrường Sơn: Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng/ Thấy con đường chạy thẳng vàotim/ Thấy sao trời và đột ngột cánh chim/ Như sa như ùa vào buồng lái
Bốn câu thơ vừa khắc họa khung cảnh hiện thực nhưng đồng thời cũng hết sứcnên thơ, lãng mạn Những chiếc xe không kính di chuyển trên đường nên tất yếucác cơn gió sẽ ùa vào khoang lái, gió bụi ùa vào khiến họ cảm thấy bỏng rát,nhất là vào những trưa hè Nhưng dưới con mắt lãng mạn của người chiến sĩ thìnhững ngọn gió đó vào xoa dịu những vất vả của họ Hình ảnh con đường chạythẳng vào tim là một trường liên tưởng vô cùng thú vị Diễn tả được tốc độ dichuyển nhanh của những chiếc xe không kính, lao mình trong mưa bom bão đạn,không sợ hiểm nguy
Không chỉ vậy, dưới con mắt đầy thi sĩ của người chiến sĩ, họ còn thấy nhữngchú chim và sao trời sa, ùa vào buồng lái, làm bạn với họ trên quãng đường đầygian khổ, ác liệt Với nghệ thuật nhân hóa, sử dụng động từ mạnh sa, ùa tác giả
đã cho thấy cái nhìn lạc quan của những người lính: thiên nhiên không phải trở
Trang 8ngại, cản bước họ tiến lên mà trở thành người bạn thân thiết, chia sẻ với họnhững gian lao trên con đường tiến vào miền Nam.
Không chỉ là những con người ung dung, hiên ngang, trong tâm hồn nhữngngười lính trẻ ấy còn mang trong mình nhiệt huyết cách mạng, dũng cảm, coithường nguy hiểm, gian khổ và một tinh thần trẻ trung, sôi nổi, lạc quan Khổthơ thứ ba và thứ tư đã cho thấy những khó khăn người lính phải đối mặt: không
có kính khiến bụi, mưa tuôn mưa xối như ở ngoài trời Đây là những câu thơmiêu tả hết sức chân thực những khó khăn mà người lính phải trải qua trên conđường Trường Sơn vô cùng nguy hiểm Các động từ tuôn, xối, phun càng nhấnmạnh hơn nữa sự khắc nghiệt mà thiên nhiên đang thử thách các anh Nhưngtrái lại, những người lính đáp lại bằng câu nói nhẹ nhàng, dường như đó chẳngphải là vấn đề đáng bận tâm: ừ thì có bụi, ừ thì ướt áo Các anh sẵn sàng đối mặtvới tất cả thử thách bằng tinh thần hiên ngang, cứng cỏi, bằng giọng điệu vuiđùa, trẻ trung
Không chỉ vậy họ còn hết sức tinh nghịch, trẻ trung Dù bụi lùa vào khoang lái
họ vẫn có những tiếng cười thật rộn rã: nhìn nhau mặt lấm cười ha ha, tiếngcười khoan khoái đã giúp họ xóa tan bao cực nhọc, tiếp thêm sức mạnh để họvững bước lên đường Tinh thần lạc quan yêu đời chính là biểu hiện rõ nét nhấtcủa lòng dũng cảm, của sức mạnh tinh thần ở người chiến sĩ Khổ thơ đã tạc lênchân dung đẹp đẽ, những phẩm chất thật quý báu của người lính
Trong những năm tháng kháng chiến, phải sống xa gia đình, thì tình cảm đồngchí đồng đội gắn bó thật đáng quý và đáng trân trọng Nguồn sức mạnh tinhthần ấy sẽ giúp họ vượt qua mọi khó khăn, trở ngại Những người lính lái xecũng vậy, qua những ô cửa kính vỡ chỉ cần cái bắt tay vội vã mà nồng ấm tìnhthương cũng khiến những con người xa lạ trở nên gần gũi với nhau hơn Và cònđiều gì tuyệt vời hơn, khi tranh thủ cùng ăn bát cơm trắng đạm bạc với nhaugiữa rừng Những lúc đó họ không chỉ còn là những người bạn đường nữa mà
Trang 9đã trở thành gia đình của nhau: Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời/ Chung bátđĩa nghĩa là gia đình đấy Chính những bữa cơm ấy giúp họ xích lại gần nhauhơn, gắn bó với nhau như những người trong gia đình Tình cảm đồng chí, đồngđội, tình cảm gia đình gắn bó chính là nguồn động lực tiếp sức họ lên đường:Võng mắc chông chênh đường xe chạy/ Lại đi lại đi trời xanh thêm Với tinhthần, ý chí chiến đấu kiên cường họ vẫn kiên gan, bền bỉ lại đi, lại đi vì màuxanh hi vọng, độc lập ở phía trước.
Đối lập với những khó khăn, thiếu thốn vật chất bên ngoài là sức mạnh tinh thầnbền bỉ, mạnh mẽ của người lính với trái tim nhiệt thành, cháy bỏng: Xe vẫnchạy vì miền Nam phía trước/ Chỉ cần trong xe có một trái tim Những chiếc xekhông chỉ chạy bằng nhiên liệu mà còn chạy bằng ý chí, nghị lực phi thườngcủa những người lính Chỉ cần có trái tim lạc quan, mang trong mình niềm tinchiến thắng thì người lính có thể đưa đoàn xe đến mọi nẻo đường
Với ngôn ngữ và giọng điệu độc đáo tác giả đã khắc họa lên tượng đài ngườilính lái xe vừa hiên ngang, dũng cảm vừa hóm hỉnh, lạc quan yêu đời Họ lànhững hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ thanh niên Việt Nam Xẻ dọc Trường Sơn đicứu nước/ Mà lòng phơi phới dậy tương lai Đó là thế hệ anh hùng, hiên ngang,dũng cảm, quyết đem cả tính mạng, tuổi trẻ của mình để cứu nước
Hình tượng người chiến sĩ lái xe - Mẫu 3
Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước
Mà lòng phơi phới dậy tương lai.
Đó là ý chí của những chiến sĩ Trường Sơn Các anh hiện lên trên trang thơ thật
dí dỏm, thật yêu đời Khi gian khổ tưởng chừng không thể nào vượt qua được,khi cái chết tới gần Vậy mà nụ cười lạc quan vẫn hiện hữu trên khuôn mặt cácanh, nụ cười ấy rất ngang tàng và cũng đầy tinh nghịch Nhắc tới họ, ta không
Trang 10thể quên người chiến sĩ lái xe không kính trong Bài thơ về tiểu đội xe khôngkính của Phạm Tiến Duật Không biết nhà thơ dã bao nhiêu lần trực tiếp láichiếc xe như thế mà ông lại viết ra được những dòng thơ hết sức chân thực vàsống động đến vậy:
Không kính không phải vì xe không có kính Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi
Đó là lời giới thiệu của các anh, hết sức giản dị, rất thật Trên chiếc xe không cókính đó người lính lái xe ở tuyến đường Trường Sơn trong những năm thángkhốc liệt Bom giật bom rung họ vẫn vững tay lái, nhấn ga cho xe băng băng lao
Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim Thấy sao trời và đột ngột cánh chim Như sa, như ùa vào buồng lái.
Trang 11Những câu thơ rất thực, thực đến từng chi tiết Xe không có kính chắn gió lạichạy với tốc độ cao nên người lính lái xe phải đối mặt với bao nguy hiểm: gióxoa mắt đắng, con đường ngược lại chạy thẳng vào tim, sao trên trời, chim dướiđất bất ngờ như sa, như ùa, như rơi, rung, quăng, ném vào buồng lái Nhữngcâu thơ chân thực, sống động, đầy ấn tượng như chính nhà thơ đang cầm vôlăng mà lái.
Bao khó khăn thử thách nhưng người lính lái xe vẫn không run sợ, hoảng hốt.Trái lại, tư thế của các anh rất hiên ngang, ung dung tự tại, tinh thần của các anhvẫn vững vàng Bởi các anh vẫn quyết tâm vượt qua gian khổ, để hoàn thànhnhiệm vụ lớn lao
Không có kính, ừ thì có bụi Bụi phun tóc trắng như người già Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha Không có kính, ừ thì ướt áo Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa.
Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi.
Nhà thơ lại tiếp tục khắc họa những khó khăn, gian khổ của những người línhlái xe Những câu thơ như những lời nói thường ngày, không gắn liền với nhữngtiếng nói bỗ bã, đầy chất lính ngang tàng song cũng rất đáng yêu như bật lên từtình cảm thực của những người lính lái xe Khó khăn là thế và vẫn chấp nhận làtất yếu: “ừ thì có bụi, ừ thì ướt áo” nhưng cũng với thái độ rất thản nhiên:
Trang 12Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc
… Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi.
Sự bình thản của những người lính lái xe đến vô tư Câu thơ cân đối, nhịp nhàngtheo độ rung của bánh xe lăn, các thanh bằng, trắc phối hợp linh hoạt, giọng thơpha chút ngang tàng thường thấy ở người lái xe
Hai khổ thơ làm toát lên vẻ đẹp tâm hồn của người lính lái xe: dũng cảm, hiênngang, phớt đời, bất chấp hiểm nguy trước biết bao thử thách Họ đạp bằng giankhó tiến về phía trước với một quyết tâm giải phóng miền Nam Đúng là chiếntranh ác liệt có thể tàn phá những phương tiện kỹ thuật vật chất nhưng khôngthể đè bẹp được sức mạnh tinh thần của con người Trái lại, nó chỉ càng làm nổi
rõ thêm tư thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm, ý chí quyết tâm chiến đấu để giảiphóng miền Nam thống nhất đất nước của họ mà thôi:
Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới Bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi.
Trong hoàn cảnh ác liệt, những người lính lái xe có cùng một mục đích, cùngchung lý tưởng nên ở họ đã hình thành nên tình cảm đồng chí, đồng đội tốt đẹp,
ấm cúng như trong một gia đình:
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Trang 13Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy
Hình ảnh những chiếc xe từ trong bom rơi đã gợi lên ý nghĩa về người lính lái
xe gan góc vượt qua gian nan thử thách Khi gặp nhau tình cảm giao lưu của họthật là đặc biệt:
Bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi
Để rồi:
Lại đi, lại đi trời thêm xanh.
Khổ thơ cuối cùng có một cái gì đó thật lãng mạn và lạc quan:
Không có kính, rồi xe không có đèn, Không có mui xe, thùng xe không có xước
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái tim.
Xe bị bom đạn Mỹ làm cho biến dạng đến trơ trụi: không kính, không đèn,không mui Nhưng đoàn xe vẫn cứ chạy vì một mục đích cao cả: vì miền Namruột thịt, vì thống nhất nước nhà Thì ra mọi cội nguồn tạo ra sức mạnh củađoàn xe được tích tụ lại ở trái tim gan góc, kiên cường giàu bản lĩnh nhưng chanchứa tình yêu thương ở người cầm lái Chính tình yêu Tổ quốc, tình thươngđồng bào đã khích lệ, động viên người lính lái xe đạp bằng gian khó, lạc quan,bình tĩnh, nắm chắc vô lăng, nhìn thật đúng hướng để đưa đoàn xe tới đích Khổthơ cho ta thấy chân lý của cuộc đời: sức mạnh không chỉ là vũ khí, là vật chất
mà chính là con người Con người mang trái tim nồng cháy, yêu thương, có ýchí kiên cường chiến đấu là con người chiến thắng:
Chỉ cần trong xe có một trái tim.
Trang 14Câu thơ làm tỏa sáng hình tượng người chiến sĩ lái xe trên tuyến đường TrườngSơn, là linh hồn của cả bài thơ.
Bài thơ đã khắc hoạ hình tượng người chiến sĩ lái xe thật đẹp, thật dí dỏm, thậtlính Đó là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ trẻ trong thời kì kháng chiến chống đếquốc Mỹ một thế hệ anh hùng, sống đẹp và giàu lí tưởng Họ sẵn sàng làm bất
cứ việc gì, đi bất cứ đâu mà Tổ quốc cần, trong gian khổ vẫn giữ vững một niềmtin, một niềm lạc quan tin tưởng vào chiến thắng Đó là chủ nghĩa anh hùngcách mạng trong thời đại Hồ Chí Minh
Hình tượng người chiến sĩ lái xe - Mẫu 4
Có thể nói, thơ Phạm Tiến Duật như một luồng gió mới thổi vào vườn thơ cáchmạng với một phong cách vô cùng sáng tạo Với quan niệm "chủ yếu đi tìm cáiđẹp từ trong những diễn biến sôi động của cuộc sống", ông đã đưa tất cả nhữngchất liệu của hiện thực đời sống chiến trường vào trong thơ ca Tuyến đườngTrường sơn khói lửa – tuyến đường của mưa bom bão đạn, của chiến tranh tànkhốc và của lòng nhiệt huyết tuổi trẻ "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước/Mà lòngphơi phới dậy tương lai” – niềm vui đó như ánh sáng chói chang soi sáng tâmhồn nhà thơ để tạo thành một hồn thơ chiến sĩ rất lạ, rất mới, rất độc đáo "Bàithơ về tiểu đội xe không kính" là tác phẩm tiêu biểu của ông viết về nhữngngười lính lái xe can trường, dũng cảm, lạc quan, yêu đời trong mưa bom, bãođạn Họ quyết chiến đấu hi sinh vì lý tưởng giải phóng miền Nam, thống nhất tổquốc Đó là tiếng nói chân thành của người trong cuộc với một tâm hồn đấy chấtthơ
Có lẽ chất thơ Phạm Tiến Duật hay bởi cái mới mẻ, sáng tạo, bởi hồn thơ chiến
sĩ trẻ trung, tếu táo Thơ ông không phản ánh một cách chân thực, giản dị đờisống cách mạng như thơ Chính Hữu mà phả vào đó một luồng chất thơ, chấttinh nghịch của tuổi trẻ Ông đã thi vị hóa cái hiện thực để tạo được hình ảnh
Trang 15thơ sống động, độc đáo, đó là "những chiếc xe không kính" Đây chỉ là thứtưởng chừng như khô khan, trần trụi nhưng lại được Phạm Tiến Duật nhìn vớicon mắt rất thơ Những chiếc xe không có kính chắn gió ư? Phải chăng đây làkết quả của một hành trình vượt qua mưa bom bão đạn? "Bom giật, bom rungkính vỡ đi rồi" – một lời lý giải chân thực, gần như văn xuôi lại pha thêm chútgiọng thản nhiên khiến người đọc nhận ra chất thơ ngay từ hình ảnh đó Nhữngchiếc xe đã vượt qua bom đạn thử thách để rồi mang trong mình đầy thương tích.Mặc cho gian khổ, đoàn xe vẫn băng băng ra chiến trường vì miền Nam phíatrước vì độc lập tự do của Tổ Quốc Phải chăng qua hình ảnh ấy, Phạm TiếnDuật muốn làm nổi bật vẻ đẹp của những con người cầm lái?
Phải nói rằng, tác giả đã dùng cách mở hết sức tài tình Bài thơ này đâu phảiviết về những chiếc xe không kính Vì sao vây? Bởi hình ảnh đó tượng trưngcho những gian khổ, thiếu thốn của cuộc kháng chiến Ông đã tạo nên một hìnhtượng người lính – nơi hội tụ những phẩm chất cao đẹp Trên những chiếc xekhông kính, họ vẫn cầm lái với tư thế ung dung, hiên ngang giữa trời đất Họthiếu thốn về phương tiện, vật chất Điều đó đã không còn là trở ngại lớn lao bởi
họ biết biến nó thành "cơ hội" để hưởng thụ, để tiếp cận thiên nhiên Phạm TiếnDuật đã lấy cái khó khăn, gian khổ làm cơ hội để bộc lộ được những phẩm chấtcao đẹp của người lính cách mạng:
Ung dung buồng lái ta ngồi Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng
Cái ngồi "ung dung" đàng hoàng làm chủ tình thế – một tư thế chiến đấu rất đẹpMặc cho mưa đạn khói lửa, mặc cho khó khăn thử thách, các anh vẫn bình tĩnh,
tự tin, đưa hàng ra tiền tuyến Để rồi, họ nhìn – một cái nhìn khoáng đạt bao lagiữa đất trời: "Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng" Họ không thẹn với đất trời, họkhông run sợ hay né tránh mà nhìn thẳng vào gian khổ, vào tương lai để lần
Trang 16theo ánh sáng lý tưởng cách mạng Nhìn qua khung cửa vỡ – họ nhìn thấy cảmột không gian rộng lớn, thấy những cung đường chiến lược phía trước Đoàn
xe vẫn vun vút bươn trải, vẫn lao nhanh với tốc độ phi thường Dường nhưchính nhà thơ cũng đang cầm lái những chiếc xe không kính đó nên câu chữmới sinh động, cụ thể, gợi cảm như vậy Lời thơ nhịp nhàng, trong sáng nhưvăng vẳng tiếng hát vút cao giữa chiến trường bom đạn
Ở những người lính trẻ ấy còn sáng bừng lên tinh thần lạc quan, thái độ bất chấpmọi khó khăn gian khổ Nếu ở hai khổ thơ trên là những cảm giác về khó khănthử thách thì giờ đây những khó khăn thử thách lại ập đến một cách cụ thể, trựctiếp Đó là "bụi phun tóc trắng" và "mưa tuôn mưa xối" Phải chăng đó chính làcái hậu quả tất yếu của những chiếc xe không kính? Nhưng những khó khăn đóđâu làm họ nao núng Họ đã chấp nhận nó như một thử thách mới để rồi bìnhthản, cố gắng vượt lên trên hoàn cảnh Nếu ở bài thơ "Đồng chí" của Chính Hữu,tiếng "mặc kệ" cất lên biểu thị thái độ sẵn sàng chấp nhận thì ở bài này cũng vậy,trước khó khăn gian khổ, những người lính trẻ vang tiếng "ừ thì" thật nhẹ nhõm
"Bụi phun tóc trắng", "mưa tuôn mưa xối" ư? Điều đó chẳng là gì đối với nhữngcon người can trường, lạc quan này Họ "chưa cần rửa", "chưa cần thay" để rồi
“phì phèo châm điếu thuốc” và “nhìn nhau mặt lấm cười ha ha” Phải chăng đây
là sức mạnh của tinh thần lạc quan, thái độ bất chấp mọi hiểm nguy? Nhà thơ đãxây dựng hình tượng người lính vừa mang nét giản dị, phong trần nhưng lạikhông thiếu phần kiêu hùng, lãng mạn Phải nói rằng, câu thơ Phạm Tiến Duậtchẳng những hay về hình ảnh mà còn hay về âm điệu Những thanh bằng, trắcđược phối hợp linh hoạt, phô diễn được cái nghiệt ngã của người lính trongchiến tranh: "Mưa ngừng gió lùa khô mau thôi" hay "Nhìn nhau mặt lấm cười
ha ha" – câu thơ với sáu thanh bằng gợi sự nhẹ nhõm, yên ả trong tâm hồnngười lái xe Phải chăng đó là nốt nhạc vui sôi nổi vang dậy cả Trường Sơn
Trang 17Hình tượng người lính lái xe còn được Phạm Tiến Duật phát hiện thêm một nétđẹp nữa, đó là tình đồng đội gắn bó, chia ngọt sẻ bùi Những con người dũngcảm ấy đã vượt qua bao khó khăn thử thách, họ đến "từ trong bom rơi", để rồinhững chiếc xe không kính ấy "đã về đây họp thành tiểu đội" Nhưng hiểm nguy,gian khổ là cơ hội để họ gần nhau hơn và trở thành bạn bè để rồi "bắt tay nhauqua cửa kính vỡ rồi" – cái bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi" – cái bắt tay đầy ýnghĩa, thắm tình đồng đội Cũng là cái nắm tay, cái bắt tay của người lính,nhưng mỗi thời mỗi khác, anh chiến sĩ trong thời chống Pháp thì "thương nhautay nắm lấy bàn tay" Nhưng tất cả cái bắt tay ấy đều xuất phát từ bao gian khổ,hiểm nguy và mở ra một tình bạn cách mạng cao cả Để rồi, ánh sáng của tìnhđồng chí, đồng đội đã làm ấm cả chiến trường bom đạn lạnh lẽo.
Cuộc đời người lính rất bình dị nhưng cũng vô cùng sang trọng Giữa chiếntranh bom đạn, họ vẫn ung dung "Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời" Bữa cơmgia đình thật ấm áp, khiến tình đồng chí, đồng đội đã trở thành tình cảm gia đình.Dường như giữa họ không hề tồn tại một sự ngăn cách nào "Chung bát đũanghĩa là chung gia đình đấy" – một cách định nghĩa tếu táo mà sâu nặng nghĩatình Trong thơ Xuân Diệu, hai từ "nghĩa là" cũng được thi vị hóa trở nên óngánh chất thơ:
Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già
Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất
Dưới ngòi bút Phạm Tiến Duật, hai chữ "nghĩa là" lại trở nên đậm đà; chan chứacái tình của người lính Nhà thơ đã thực sự thành công khi thổi hồn vào ngôn từ,vào câu chữ Chỉ với hai từ thôi mà tình đồng đội đã rút ngắn mọi khoảng cách
để trở thành tình cảm anh em ruột thịt Phải chăng tình cảm ấy là nguồn sứcmạnh to lớn để họ tiếp tục lên đường? Những người lính trẻ vẫn tiếp tục ra mặt
Trang 18trận trong không khí hồ hởi của cuộc kháng chiến: "Lại đi, lại đi, trời xanhthêm" – đoàn xe vẫn không ngừng lăn bánh trên tuyến đường Trường Sơn khóilửa Điệp ngữ "lại đi" như nhấn mạnh nhịp hành quân đều đặn "Trời xanh thêmcũng chính là niềm lạc quan yêu đời, chan chứa hy vọng của người lính Vậynếu có niềm tin thì chẳng có việc gì là họ không làm được.
Trải qua bom đạn kẻ thù, những chiếc xe giờ đây không còn nguyên vẹn màmang đầy thương tích Xe không có kính, không có đèn, không có mui – đó lànhững khía cạnh của cái "không có" mà Phạm Tiến Duật đã phát hiện một cáchtài tình Nhưng hoàn cảnh đó đâu làm nản chí những con người kiên cường kia
Họ vẫn đàng hoàng ung dung, đoàn xe vẫn lăn bánh đều đặn ra mặt trận Vì saovậy? Bởi lẽ trong cái mảng "không có" mịt mù vẫn còn lóe lên một cái "có" –
đó là "trái tim” của người cầm lái
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước Chỉ cần trong xe có một trái tim
Thì ra cội nguồn sức mạnh để họ vượt qua khó khăn gian khổ, đọng kết lại ở
"trái tim" gan góc, kiên cường mà chan chứa yêu thương này Đó là trái timnồng nàn yêu nước, sẵn sàng hi sinh vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, thốngnhất đất nước "Chỉ cần trong xe có một trái tim" – câu thơ nhẹ nhàng mà kiênquyết, làm tỏa sáng và chói ngời cả bài thơ "trái tim ấy" – "trái tim" nhiệt huyếtcủa người lính – "trái tim" vĩnh hằng bất biến của tổ quốc Vậy sức mạnh quyếtđịnh chiến thắng đâu phải là vũ khí, công cụ! Đó là niềm tin và hy vọng về mộtngày mai độc lập, tự do Qua đây, vẻ đẹp của người lính đã được hoàn thiện quanét vẽ của nhà thơ
Hình tượng người chiến sĩ lái xe - Mẫu 5
Trang 19“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” là tác phẩm tiêu biểu của Phạm Tiến Duật.Qua bài thơ này, tác giả đã khắc họa cho người đọc thấy được vẻ đẹp của nhữngngười lính lái xe”.
Tứ thơ được hình thành từ một hình tượng, một chi tiết độc đáo: những chiếc xekhông kính chắn gió vẫn băng băng trên đường ra trận:
Không có kính không phải vì xe không có kính Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi.
Ung dung buồng lái ta ngồi Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.
Lời thơ của Phạm Tiến Duật hết sức tự nhiên chẳng khác gì lời nói bình thườnghàng ngày Cái gian khổ nguy hiểm của nơi chiến trường khốc liệt “bom giật,bom rung” làm vỡ kính xe được anh kể lại một cách tự nhiên như không Đó làchuyện quá bình thường đối với người lính lái xe trong thời chiến Ngay khổ thơ
mở đầu nhà thơ đã phác họa trước mắt người đọc tư thế hiên ngang của họ Điệp
từ “nhìn" được nhấn mạnh ba lần trong một câu kết hợp với cách ngắt nhịp2/2/2: “nhìn đất nhìn trời nhìn thẳng” đã diễn tả được cái tư thế hiên ngang ấy.Mặc dù bom đạn trên đầu, mặc dù mặt đường sạt lở cây cối ngổn ngang, phảiqua bao dốc cao, vực thẳm họ vẫn giữ nguyên tư thế ung dung, hiên ngang, nhưchẳng có việc gì xảy ra Không có kính hóa ra lại hay, bởi vì:
Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng, Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim Thấy sao trời và đột ngột cánh chim Như sa, như ùa vào buồng lái.
Trang 20Phải người trong cuộc mới viết được những câu thơ vừa hay vừa chính xác đếnnhư thế Tâm hồn các chiến sĩ lái xe thật lãng mạn Nhờ không có kính mà saotrời, cánh chim “như sa, như ùa" vào buồng lái “Sao và chim” đã trở thànhngười bạn đường của họ Đặc biệt nhất là hình ảnh “nhìn thấy con đường chạythẳng vào tim” tả rất đúng cảm giác của người lái xe không kính, đồng thời cònnói được sự gắn bó của họ đối với con đường Trường Sơn, con đường đánh Mỹ:giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Những chiến sĩ lái xe thật trẻ, thật hồn nhiên, pha một chút ngang tàng đáng yêu,đúng là kiểu ngang tàng của lính lái xe:
Không có kính, ừ thì có bụi, Bụi phun tóc trắng như người già.
Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha!
Cụm từ “không có… ừ thì” được nhắc lại tới hai lần cho thấy dường như đó làchuyện quá bình thường không đáng kể Cái dáng điệu “phì phèo châm điếuthuốc” và tiếng cười “ha ha” thoải mái, trẻ trung càng làm nổi bật tư thế hiênngang, tâm hồn lạc quan của họ trong những năm tháng vô cùng ác liệt
Họ đã coi gian khổ như không có gì:
Không có kính, ừ thì ướt áo Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi.
Trang 21“Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời” thì cũng chẳng sao Tất cả rồi sẽ nhanhchóng qua đi: “Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi?” Vẫn cái chất giọng ngangtàng đáng yêu của lính lái xe.
Tình cảm gắn bó giữa các chiến sĩ lái xe cũng được diễn tả rất đúng, rất hợp cáiphong cách ngang tàng đáng yêu của họ:
Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội, Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.
Trong chặng hành trình gian khổ, những người lính phải trải qua những phútgiây nguy hiểm như nhau nên quá đỗi thấu hiểu Cái bắt tay chào nhau chứađựng sự cảm thông, chia sẻ và đầy tin cậy Sự gắn bó thân thiết ấy còn được nhàthơ diễn tả qua bữa ăn dã chiến của họ: “Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy”.Hoàn cảnh khó khăn, người lính phải dựng bếp ăn giữa đường Những bữa ănđơn giản nhưng chứa chan tình cảm thắm thiết Họ coi nhau như anh em tronggia đình, cùng san sẻ với nhau bao khó khăn, vất vả Đời sống chiến đấu càngthiếu thốn, gian khổ càng xích họ lại gần nhau hơn:
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy Võng mắc chông chênh đường xe chạy Lại đi, lại đi trời xanh thêm.
Và dù chỉ được nghỉ ngơi trong chốc lát, họ vẫn mong muốn không mệt mỏi.Điệp ngữ “lại đi” dường như đã trở thành một nhịp điệu Họ vẫn tiến về phía
Trang 22trước với một niềm tin “trời xanh thêm” - hy vọng về tương lai độc lập, hạnhphúc.
Bài thơ kết thúc bằng sự nhận thức rất sâu sắc của người lính lái xe:
Không có kính, rồi xe không có đèn, Không có mui xe, thùng xe có xước
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước Chỉ cần trong xe có một trái tim.
Có thể còn nhiều gian khổ, còn nhiều mất mát, còn nhiều hy sinh Nhưngkhông thể ngăn cản được bước tiến của người lái xe nói riêng của dân tộc ta nóichung “Trái tim” - một hình ảnh hoán dụ mang tính biểu tượng cao Trái tim ởđây là trái tim yêu thương đối với đồng bào miền Nam, trái tim đã nguyện chiếnđấu vì sự nghiệp giải phóng đất nước
“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” có một chất giọng riêng đáng quý Chấtgiọng tự nhiên pha chút ngang tàng rất phù hợp với các chiến sĩ lái xe thời chiến.Qua đó giúp người đọc hiểu được đời sống chiến đấu hết sức gian khổ thiếuthốn của họ, hiểu được tư thế hiên ngang, tâm hồn trẻ trung lãng mạn và ý chícao đẹp của họ Với bài thơ này, Phạm Tiến Duật đã góp phần khắc họa thậtchân thực hình ảnh người những chiến sĩ lái xe trong những năm chống Mỹ thậtkhốc liệt
Hình tượng người chiến sĩ lái xe - Mẫu 6
Phạm Tiến Duật là gương mặt tiêu biểu của các nhà thơ trẻ trong giai đoạnchống Mỹ cứu nước Nổi bật trong các tác phẩm của ông là “Bài thơ về tiểu đội
xe không kính” Với bài thơ này, nhà thơ đã khắc họa hình tượng những người
Trang 23lính lái xe ở Trường Sơn trong thời kháng chiến chống Mỹ với tư thế hiênngang, tinh thần lạc quan, dũng cảm bất chấp mọi khó khăn, nguy hiểm nơichiến trường.
Hình ảnh của người lính lái xe gắn liền với những chiếc xe không kính:
Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi Ung dung buồng lái ta ngồi, Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.
Mà trước hết, hình ảnh người lính hiện lên với tư thế hiên ngang của họ khi đốimặt với hiểm nguy Câu thơ mở đầu: “Không có kính không phải vì xe không
có kính” - điệp ngữ “không có… không… không có…” như muốn nhấn mạnhhình ảnh những chiếc xe không kính Các động từ mạnh “giật”, “rung” kết hợpvới hình ảnh “bom” khắc họa sự khốc liệt nơi chiến trường Từ đó giải thíchnguồn gốc của những chiếc xe không kính Vốn là những chiếc xe vận tải chởhàng hóa, đạn dược ra mặt trận, nhưng lại bị bom đạn của kẻ thù bắn phá nênkính xe vỡ đi trở thành những chiếc xe không kính Trước hoàn cảnh đó, ngườilính lái xe vẫn: “Ung dung buồng lái ta ngồi/Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng”.Hình ảnh trên cho thấy tư thế hiên ngang, chủ động sẵn sàng đối mặt với hiểmnguy Trong mưa bom, bão đạn nhưng họ vẫn nhìn thẳng về con đường phíatrước Với những chiếc xe không kính, khó khăn của những chặng đường dườngnhư tăng lên gấp bội Đó là “gió vào xoa mắt đắng” - những chiếc xe khôngkính khiến cho bụi đường bay vào mắt, với từ “đắng” được sử dụng theo lối ẩn
dụ chuyển đổi cảm giác làm nổi bật sự khắc nghiệt về thể xác Con đường chạythẳng vào tim, sao trời, cánh chim Tất cả như “sa”, “ùa” vào buồng lái Không
có kính khiến mội khoảng cách bị xóa bỏ Tất cả đã trở thành người bạn đồng
Trang 24hành của các chiến sĩ lái xe Nhưng dù khó khăn là vậy người lính vẫn không sợhãi mà hiên ngang đối mặt với mọi thứ.
Không chỉ vậy, họ còn giữ được tinh thần lạc quan trước hoàn cảnh nguy hiểm
đó Giọng điệu đầy thản nhiên, mà còn có chút hài hước, tinh nghịch:
Không có kính, ừ thì có bụi Bụi phun tóc trắng như người già.
Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc.
Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.
Không có kính, ừ thì ướt áo.
Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi.
Điệp ngữ “không có… ừ thì…” cho thấy thái độ thản nhiên đối mặt với khókhăn mà những chiếc xe không kính mang đến Chiếc xe không kính khiến họphải đối mặt với bụi đường, với mưa gió nhưng họ vẫn sẵn sàng chấp nhậnnhững điều đó như một điều bình thường Thậm chí họ coi đó như một điềuđem đến những niềm vui thú vị Những hình ảnh “bụi phun tóc trắng như ngườigià”, “phì phèo châm điếu thuốc”, “nhìn nhau mặt lấm cười ha ha” hay “gió lùakhô mau thôi” cho thấy sự ngang tàng cũng như một tinh thần vui vẻ, yêu đời.Giữa những gian khổ, người lính lái xe vẫn sáng ngời một tình đồng đội:
Những chiếc xe từ trong bom rơi
Ðã về đây họp thành tiểu đội
Trang 25Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy Võng mắc chông chênh đường xe chạy Lại đi, lại đi trời xanh thêm.
Hình ảnh “những chiếc xe họp thành tiểu đội” gợi ra những chiếc xe từ trongmưa bom, bão đạn đã tập hợp lại thành một tiểu đội xe không kính Họ là nhữngđồng đội cùng chung một lý tưởng Họ “bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi” - chitiết phản ánh chân thực tình cảm của người lính, qua cái bắt tay người lính tiếpthêm cho nhau sức mạnh, động lực để tiếp tục những chặng đường phía trước
Và cuộc chiến tranh khốc liệt khiến người lính phải dựng bếp ăn giữa trời, gợinên một cuộc sống sinh hoạt hàng ngày vất vả Để rồi họ gắn bó giống nhưnhững người thân trong gia đình, gắn bó với nhau thân thiết như tình cảm ruộtthịt Giọng thơ ở đây thật hồn nhiên, yêu đời biết bao Trên hành trình ấy, họ chỉ
có thể nghỉ ngơi trên những chiếc võng Giấc ngủ chập chờn không yên Nhưngvẫn lạc quan bước đến “lại đi, lại đi trời xanh thêm”, điệp ngữ “lại đi” giốngnhư nhịp bước hành quân của người lính trên đường hành quân Còn hình ảnh
“trời xanh thêm” gợi ra tinh thần lạc quan, yêu đời hướng về tương lai phíatrước - tương lai của độc lập, tự do
Khổ thơ cuối cùng đã thể hiện một lòng yêu nước sâu sắc mãnh liệt đã giúpnhững người lính lái xe có thêm quyết tâm chiến đấu về miền Nam ruột thịt:
Không có kính, rồi xe không có đèn, Không có mui xe, thùng xe có xước,
Trang 26Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái tim.
Hai câu đầu vẫn là những khó khăn từ những chiếc xe: không có đèn, không cómui xe, thùng xe có xước… Nhưng khó khăn ấy chẳng thể cản nổi ý chí củangười lính khi “xe vẫn cứ chạy vì miền Nam phía trước”, vì niềm tin tất thắng
và nước nhà sẽ thống nhất Bởi vì trong xe luôn có một trái tim, đó là hình ảnhhoán dụ để chỉ người lính Trái tim họ luôn căng tràn sự sống, cũng như sôi sụclòng căm thù giặc sâu sắc Trái tim còn tượng trưng cho nhiệt huyết cách mạng,lòng trung thành với Đảng và tình yêu nước sâu đậm của người lính
Như vậy, qua “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”, Phạm Tiến Duật đã khắc họađược hình ảnh người lính lái xe với những nét đẹp tiêu biểu cho người línhtrong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
Hình tượng người chiến sĩ lái xe - Mẫu 7
Cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước của dân tộc ta là một bản anh hùng ca bấtdiệt Trong những tháng năm sục sôi khí thế “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”
ấy nhân dân Miền Bắc đã không tiếc sức người, sức của chi viện cho Miền Namruột thịt
Trong những đoàn quân điệp trùng nối nhau ra trận có chàng trai trẻ Phạm TiếnDuật Anh được tôi luyện và trưởng thành trong chiến tranh và trở thành nhà thơchiến sĩ Thơ anh không cuốn hút người đọc bằng ngôn từ mượt mà, âm điệu dudương mà nó khiến người đọc say bằng chính sự tự nhiên, sống động, gân guốc,độc đáo và đậm chất lính tráng.“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” là một bàithơ tiêu biểu cho hồn thơ đó
Trang 27Xuyên suốt bài thơ là hai hình ảnh trung tâm: những chiếc xe và những ngườichiến sĩ lái xe Những chiếc xe không kính và nguyên nhân của nó được giớithiệu bằng lời thơ tự nhiên ,mộc mạc như một lời phân bua mà có lẽ trước tácgiả chưa ai khám phá ra chất thơ bộc lộ ngay trong vẻ tự nhiên của ngôn từ :
Không có kính không phải vì xe không có kính Bom giật, bom rung, kính vỡ đi rồi
Cách lý giải đơn giản, ngộ nghĩnh tạo thú vị cho người đọc Cảm hứng thơ bắtđầu từ hiện thực ác liệt nơi chiến trường với “bom giật, bom rung” giúp ta hìnhdung sự tàn phá của đạn bom trên những nẻo Trường Sơn năm ấy vô cùng dữdội Song thiếu đi những phương tiện vật chất tối thiểu lại là cơ sở để người lái
xe bộc lộ những phẩm chất cao đẹp và sức mạnh tinh thần lớn lao của họ:
Ung dung buồng lái ta ngồi Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.
Trên những chiếc xe không kính, dưới làn bom đạn của kẻ thù, an toàn của cácanh khó mà bảo đảm Vậy mà thái độ của các anh bình thản tự tin đến khôngngờ Trong tư thế ung dung, trong cái nhìn bao quát cả đất trời còn có cả niềmkiêu hãnh của người làm chủ hoàn cảnh, tự hào ngắm nhìn đón nhận thiên nhiên.Nhịp thơ cân xứng, ý thơ trôi chảy, lời thơ nhẹ nhàng như diễn tả hình ảnhnhững đoàn xe lăn bánh trên những nẻo đường ra trận Cái vất vả, gian khổhiểm nguy được miêu tả bằng những hình ảnh giản dị trung thực đến từng chitiết:
Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Trang 28Như sa, như ùa vào buồng lái.
Xe không kính, gió lùa mạnh vào cabin, người lái xe không chỉ cảm thấy màcòn nhìn thấy “gió vào xoa mắt đắng ” Cử chỉ quá đỗi trìu mến, dịu dàng vàthân thiện ấy của gió làm đắng những đôi mắt cay xè vì thiếu ngủ Và hơn thếnữa ,nắng mưa gió bụi của Trường Sơn đã trở thành những bạn đồng hành:
Không có kính ừ thì có bụi Bụi phun tóc trắng như người già.
…Không có kính ừ thì ướt áo Mưa phun mưa xối như ngoài trời.
Điệp từ “ừ thì”, “chưa cần", hình ảnh “phì phèo châm điếu thuốc ”, giọng “cườihaha” hào sảng làm tôn lên chất bình dị mà anh hùng của những chàng trai trẻbiết biến cái vất vả gian nan thành phút giây thư giãn thoải mái Qua đó làmsáng lên tinh thần cứng cỏi đầy nghị lực và bất chấp gian khó của những ngườibiết vượt lên hoàn cảnh để làm chủ hoàn cảnh Có lẽ ai đã từng đến Trường sơnmới thấu hết nỗi gian nan của người cầm lái Đường Trường Sơn gậpghềnh,mưa Trường Sơn như trút nước, mùa khô xe chạy bụi mù trời Bom đạncủa quân thù không làm các anh chùn bước thì gió, bụi,mưa sa của thiên nhiênkhắc nghiệt nào có đáng kể chi Trên những chiếc xe không kính ,tâm trạngngười chiến sĩ lái xe vẫn phơi phới thênh thang:
Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.
Lạ lùng thay, như một khám phá bất chợt của nhà thơ, sự hiểm nguy của nhữngchiếc xe không kính lại trở thành sự tiện lợi bất ngờ khi các chàng lính gặp nhau,bởi họ có thể không cần phải xuống xe mà vẫn có thể bắt tay nhau thể hiện tình
Trang 29thân ái Công việc vất vả, hiểm nguy nhưng những phút nghỉ ngơi của nhữngngười lính lại vô cùng giản dị :
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy.
Cuộc sống dẫu giản dị, xuềnh xoàng nhưng ấm áp tình cảm Những người línhkhông chỉ là đồng chí ,đồng đội của nhau mà họ còn là những người cùng trongmột gia đình Bởi vậy sau những phút nghỉ ngơi ngắn ngủi họ lại tiếp tục côngviệc của mình với niềm tin mãnh liệt vào ngày mai chiến thắng Chỉ có điềucàng gần đến phương Nam những chiếc xe ngày càng hư hỏng:
Không có kính rồi xe không có đèn Không có mui xe, thùng xe có xước
Khi tứ xe “không kính” được gói lại thì những con số không khác lại mở ra:
“không đèn”,“không mui”,chỉ một thứ duy nhất có thêm nhưng lại là “có xước”.Như vậy cả “không có” và “có ”đều là tổn thất, đều là hư hại Điệp ngữ “khôngcó” được nhắc lại ba lần như nhân lên ba lần những thử thách khốc liệt củachiến tranh , hoàn thiện dung mạo trụi trần đến kinh ngạc của chiếc xe vận tải.Vượt dãy Trường Sơn, đi qua đạn bom khói lửa của kẻ thù ,mang trên mình đầythương tích những chiếc xe như một dũng sĩ kiên cường Kì lạ thay:
Xe vẫn chạy vì miền nam phía trước Chỉ cần trong xe có một trái tim.
“Trái tim” là một hoán dụ chỉ người chiến sĩ lái xe yêu nước căm thù giặc sốngtrẻ trung, sôi nổi và lạc quan tin tưởng vào thắng lợi tất yếu của cuộc khángchiến Câu thơ khép lại nhưng con mắt thơ thì mở ra Ta chợt nhận ra ngườichiến sỹ lái xe là một phần không thể thiếu ,là con mắt ,là bộ não ,là linh hồn
Trang 30của xe Có trái tim chiếc xe thành một cơ thể sống ,thành một khối thống nhấtvới người chiến sĩ Ta hiểu vì sao cả đoàn xe có thể vượt qua dãy Trường Sơnkhói lửa bởi cội nguồn sức mạnh của nó kết tụ lại cả trong trái tim gan góc, kiêncường, giàu bản lĩnh và chan chứa yêu thương Có lẽ vì thế mà nhiều người chorằng đây là hình ảnh trái tim cầm lái.
Đến với bài thơ ta thú vị nhận ra cái giọng rất trẻ, rất lính Chất giọng ấy bắtnguồn từ sức trẻ ,từ tâm hồn phơi phới của thế hệ chiến sĩ Việt Nam mà chínhtác giả đã từng sống, từng trải nghiệm Ngôn ngữ thơ giản dị đậm chất văn xuôi,hình ảnh thơ sáng tạo bất ngờ, đặc biệt là sự linh hoạt của nhạc điệu trong thơ
đã góp phần tạo nên sức hấp dẫn sâu sắc của bài thơ trong lòng độc giả
Hình tượng người chiến sĩ lái xe - Mẫu 8
Phạm Tiến Duật là nhà thơ nổi lên từ phong trào chống Mỹ cứu nước Năm
1964, tốt nghiệp khoa Văn trường Đại học Sư phạm Hà Nội I Ông vào bộ đội
và xung phong vào tuyến lửa khu Bốn Từng là lính lái xe nên ông có những bàithơ viết rất hay về binh chủng này “ Tiểu đội xe không kính” là một bài thơ tiêubiểu Bài thơ là khúc hát ca ngợi những người lính lái xe đã đã vượt lên hiệnthực dữ dội, ác liệt của khói lửa chiến tranh thời chống Mỹ để hoàn thành nhiệmvụ
Bài thơ đã xây dựng một hình tượng độc đáo đó là những chiếc xe, nói cho đúng
là cả một tiểu đội xe không có kính chắn gió, chắn bụi băng băng ra trận Màđộc đáo thật, vì chỉ gặp ở Việt Nam, ở những chiến sĩ lái xe quân sự thời chống
Mỹ Có thể nói “chất” độc đáo này được lên men từ chiến trường ác liệt:
“Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi”
Trang 31Nguyên nhân xe không kính là vậy Đấy là một hiện thực trần trụi mà tác giảkhông thể hư cấu.
Bên cạnh hiện thực trần trụi đấy là hình ảnh người lính lái xe hiện lên rất đẹp
Cứ tưởng với hiện thực dữ dội, ác liệt, trớ trêu ấy, người lính lái xe phải bó tay,thế nhưng vẫn nổi lên với tư thế:
“Ung dung buồng lái ta ngồi Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.”
Nghĩa là xe cứ đi Không những ung dung mà người lính lái xe còn tỏ ra rất chủđộng, hiên ngang vượt lên tất cả Nói đến người lái xe là nói đến con mắt, nóiđến cái nhìn Tô đậm cái nhìn của người lái xe, chỉ trong một dòng thơ, tác giả
đã sử dụng 3 lần từ “nhìn” (điệp từ) Nhìn trời là để phát hiện máy bay hay pháosáng về ban đêm Nhìn thẳng là cái nhìn nghề nghiệp, hiên ngang Và cũng từ cabin không kính, qua cái nhìn đã tạo nên những ấn tượng, cảm giác rất sinh động,
cụ thể đối với người lái xe:
“Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim Thấy sao trời và đột ngột cánh chim Như sa, như ùa vào buồng lái”
Những cảm giác này, dù mang ý nghĩa tả thực hay tượng trưng, đều thể hiện cáithế ung dung tinh thần vượt lên của người lái xe
Hai khổ thơ tiếp, hình ảnh người lái xe được tô đậm Cái tài của Phạm TiếnDuật trong khổ thơ này là cứ hai câu đầu nói về hiện thực nghiệt ngã phải chấp
Trang 32nhận thì hai câu sau nói lên tinh thần vượt lên hoàn cảnh để chiến thắng hoàncảnh của người lái xe trong thời gian chiến tranh ác liệt.
Xe không kính nên “bụi phun tóc trắng như người già” là lẽ đương nhiên, xekhông có kính nên “ướt áo, mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời” là lẽ tất nhiên.Những cụm từ “ừ thì có bụi”, “ừ thì ướt áo” chứng tỏ họ không những đã ý thứcđược mà còn rất quen với những gian khổ đó
Hai khổ thơ tiếp nói về cảnh sinh hoạt và sự họp mặt sau những chuyến vận tảitrên những chặng “đường đi tới” Vẫn những câu thơ có giọng điệu riêng, đậmchất văn xuôi rất riêng của Phạm Tiến Duật đã thể hiện được tình đồng chí,
Trang 33đồng đội trong kháng chiến Ở hai khổ thơ này, tác giả vẫn tô đậm cái hìnhtượng thơ “xe không kính”, nhưng lại có cách nói khác rất lính:
“Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi”
Khổ thơ cuối cùng, kết thúc bài thơ, tác giả muốn nói với chúng ta một điều nhưmột điều dự báo: đâu chỉ là tiểu đội xe không kính mà tương lai còn là tiểu đội
xe không đèn, không mui xe, Hiện thực của cuộc chiến tranh diễn ra còn hếtsức ác liệt, người lính lái xe còn phải đối mặt với bao nhiêu nghiệt ngã, thửthách: “Không có kính rồi xe không đèn, không có mui, thùng xe có xước”nhưng nhất định họ sẽ hoàn thành nhiệm vụ, sẽ chiến thắng bởi vì phía trước họ
là miền Nam thân yêu và vì họ sẵn có một nhiệt tình cách mạng, một trái timquả cảm trái tim người lính Bác Hồ
“Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước Chỉ cần trong xe có một trái tim”
Bài thơ là bức tượng đài nghệ thuật về người lính lái xe trong cuộc kháng chiếnchống Mỹ cứu nước của dân tộc ta Hình ảnh người chiến sĩ đã được thể hiện rất
rõ ràng và chân thật Qua các hình ảnh ấy, ta thấy rõ được sự khó khăn và giankhổ của những người lính oai hùng và thêm yêu mến, thêm biết ơn đối với các
vị anh hùng dân tộc đã ra đi để đất nước được vẹn tròn
Hình tượng người chiến sĩ lái xe - Mẫu 9
Phạm Tiến Duật là một trong những gương mặt tiêu biểu cho thế hệ các nhà thơtrẻ thời kháng chiến chống Mỹ, đã từng trải nghiệm cuộc sống trên tuyến đườngTrường Sơn nên thơ của Phạm Tiến Duật hầu như chỉ viết về những người lính
Trang 34trẻ và những cô thanh niên xung phong Thơ ông chinh phục trái tim bạn đọcbằng những giọng điệu sôi nổi trẻ trung, ngang tàng và mang đậm chất lính.
“Bài thơ tiểu đội xe không kính” đã in đậm dấu ấn phong cách nghệ thuật độcđáo ấy Phạm Tiến Duật sáng tác bài thơ này vào năm 1969 trong thời điểm gay
go, ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Thi phẩm nằm trongchùm thơ được đưa vào tập thơ “Vầng trăng quầng lửa” của tác giả Trong thiphẩm, Phạm Tiến Duật đã thể hiện thành công vẻ đẹp của người lính lái xeTrường Sơn - hình ảnh cho tuổi trẻ Việt Nam thời chống Mỹ
Chân dung người lái xe Trường Sơn được tác giả khắc họa qua hình ảnh nhữngchiếc xe không kính và một giọng thơ ngang tàng, trẻ trung, gần gũi Cảm hứng
về những chiếc xe không kính đã làm nền để nhà thơ ghi lại những khám phácủa mình về vẻ đẹp của những chiến sỹ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn thờichống Mỹ Đó là tư thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm, đó còn là lòng lạc quan,yêu đời, tình đồng chí đồng đội thắm thiết và lòng yêu nước nồng nàn, lý tưởngchiến đấu cao đẹp Cái nhìn lạc quan của người lính về sự ác liệt của chiến tranhđược thể hiện rất rõ qua cách lý giải về những chiếc xe không kính:
Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi
Điệp từ “không” khiến câu thơ giãn ra, tạo nhịp điệu khoan thai, đặc biệt từ
“rồi” khép lại câu thơ thứ hai đã làm nên một giọng điệu rất nhẹ Người lính nói
về những chiếc xe không kính chính là nói về cuộc chiến khốc liệt mà họ phảitrải qua Vậy mà người lính lái xe lại kể về tất cả những điều ấy bằng một giọngthản nhiên đến lạ lùng Điều này cho thấy rất rõ cái nhìn bình thản của ngườilính về những mất mát của bom đạn mà kẻ thù đã gây ra Đó là cái nhìn lạcquan của bản lĩnh anh hùng Phẩm chất anh hùng của một người lái xe TrườngSơn ngời sáng qua tư thế ung dung:
Trang 35Ung dung buồng lái ta ngồi Nhìn trời, nhìn đất, nhìn thẳng
“Ung dung" là tư thế thoải mái, là tâm trạng bình thản và thái độ bình tĩnh, tựtin Đặt vào hoàn cảnh chiến tranh ác liệt lại lái những chiếc xe không kính thì
sự ung dung này chính là biểu hiện cho lòng dũng cảm của người lính lái xe.Điệp từ “nhìn” kết hợp với nghệ thuật đảo ngữ đã họa lên tư thế hiên ngang củangười lính Tư thế ấy là một sự thách thức với bom đạn của kẻ thù Phải chăngnhờ những chiếc xe không kính mà người lính mới có điều kiện bộc lộ phẩmchất anh hùng và nguồn sức mạnh tinh thần lớn lao của mình Miêu tả cảm giáccủa người lính khi lái những chiếc xe không kính, nhà thơ Phạm Tiến Duật đã
mở ra một thế giới tâm hồn phong phú, đẹp đẽ của họ:
Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim Thấy sao trời và đột ngột cánh chim Như sa như ùa vào buồng lái
Không còn kính chắn gió, người lái xe lại có cái thú vị là được tiếp xúc trực tiếpvới thế giới bên ngoài Qua khung cửa không còn kính, không chỉ mặt đất mà cảbầu trời với “sao trời” và “cánh chim” cũng như “ùa vào buồng lái” Nhà thơPhạm Tiến Duật đã miêu tả rất chính xác cái cảm giác mạnh và đột ngột khingồi trên chiếc xe không kính lao nhanh về phía trước Nhịp thơ dồn dập, khỏekhoắn, và gợi cảm giác về tốc độ của tiểu đội xe không kính, vừa mở ra tâmtrạng hồ hởi, háo hức của người lính trên đường ra trận Với người chiến sỹTrường Sơn “Đường ra trận mùa này đẹp lắm” Bởi niềm hạnh phúc lớn nhất làđược có mặt trên trận tuyến đánh quân thù Với những câu thơ này, Phạm TiếnDuật đã làm dậy khí thế của tuổi trẻ Việt Nam thời chống Mỹ
Trang 36Cái nhìn của người lính lái xe vào thiên nhiên vũ trụ là cái nhìn đậm chất lãngmạn chỉ có ở những người can đảm, biết vượt lên những thử thách khốc liệt Lái
xe không kính không phải là không gặp những khó khăn nào là “Gió vào xoamắt đắng”, rồi những thứ bên ngoài như quăng như quật vào người lái xe nhưngchủ yếu vẫn là cảm giác thú vị về thiên nhiên vũ trụ bỗng trở nên thật gần gũi.Hóa thân vào những người chiến sỹ lái xe, tác giả đã nhìn hiện thực chiến tranhbằng con mắt của người lính Đó là cái nhìn lãng mạn, trẻ trung, yêu đời Trướcnhững thách thức khốc liệt do những chiếc xe không kính mang lại, người lính
đã tỏ thái độ bất chấp, coi thường hiểm nguy
Không có kính ừ thì có bụi Bụi phun tóc trắng như người già Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha Không có kính ừ thì ướt áo Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời Chưa cần thay thái trăm cây số nữa Mưa ngừng gió lùa khô mau thôi
Hai khổ thơ đầy ắp những chi tiết hiện thực, đó là một kiểu hút thuốc “phìphèo” rất lính, rồi tiếng cười “ha ha” vô tư, sảng khoái, đó là “bụi phun”, “mưatuôn”, “mưa xối” Những chi tiết rất thực rất sống động ấy mà đưa ta đến cuộcsống gian khổ nhưng đầy ắp niềm vui và tiếng cười của những người lính trẻ.Hiện thực đời lính đã được Phạm Tiến Duật tái hiện bằng những câu thơ đậmchất văn xuôi và một giọng thơ ngang tàng, hồn nhiên rất lính
Trang 37Thực tế những bánh xe lăn là những gian khổ, những hiểm nguy Đó là nhữngthách thức rất thực mà những người lính lái xe không kính đã trải qua trênđường và chiến trường Nhưng với họ, gian khổ chả có ý nghĩa gì Điệp từ “ừthì” và “chưa cần” đã làm bật lên thái độ thách thức, bất chấp hiểm nguy củangười lái xe Đây là thái độ của con người đứng cao hơn hoàn cảnh, coi thửthách là cơ hội để thể hiện mình Không phải là người lính gồng mình lên đểvượt qua gian khổ, mà các anh đã chiến thắng thử thách khốc liệt một cách hếtsức nhẹ nhàng bằng tiếng cười “ha ha” đầy sảng khoái Đó là tiếng cười củaniềm lạc quan yêu đời, chất chứa trong đó biết bao hồn nhiên, trong sáng tuổitrẻ Bằng ống kính điện ảnh, nhà thơ đã ghi lại được những khoảnh khắc xúcđộng của tình đồng chí, đồng đội giữa những người lính Trường Sơn.
Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi
Phạm Tiến Duật đã khéo léo đưa những chiếc xe không kính vào thơ để làm cơ
sở nảy nở tình cảm giữa những người lính lái xe Mới đầu chỉ là những chiếc xekhông kính, nhưng về sau đã hợp thành cả một tiểu đội xe không kính Từ “tiểuđội” cho ta hiểu rằng tình cảm giữa những người chiến sĩ lái xe trước hết là tìnhđồng đội giữa những con người cùng chung nhiệm vụ chiến đấu, giải phóngmiền Nam thống nhất đất nước Qua hình ảnh tiểu đội xe không kính, nhà thơvừa gợi được sự ác liệt của chiến tranh, vừa tạo ra được tình huống để ngườilính lái xe bộc lộ tình đồng chí đồng đội
Nhờ xe không có kính mà người lính dễ dàng giao lưu với nhau hơn Khôngkính tưởng như thô sơ, hỏng hóc nhưng đến đây đã làm bật lên vẻ đẹp riêng của
Trang 38nó Gặp nhau trên con đường Trường Sơn huyết mạch, người lính bắt tay nhauqua cửa kính vỡ như một cách bộc lộ tình cảm Cái bắt tay nồng ấm tình đồngchí này không nhẹ nhàng như cái nắm tay giữa những người nông dân trong bàithơ “Đồng chí” của Chính Hữu mà có một cái gì đó thật mạnh mẽ và ngang tàng.Đây cái bắt tay này còn có cả những tiếng cười hồn nhiên trong sáng và cái sôinổi của tuổi trẻ mang theo vào chiến trường Đầu tiên giữa những người lính lái
xe chỉ là tình đồng đội giữa những người cùng một tiểu đội, về sau đã phát triểnthành bạn bè và hơn thế nữa thành tình cảm gia đình
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy.
Bếp Hoàng Cầm là bếp dã chiến do anh nuôi tên là Hoàng Cầm chế tạo ra Đây
là loại bếp được đặt sâu trong lòng đất để hạn chế sự tỏa khói, tránh bị địch pháthiện Nhưng đi vào trang thơ Phạm Tiến Duật, cái bếp của người lính đã được
“dựng giữa trời”, thật sừng sững, thật ngang tàng như thách thức kẻ thù Trongthơ Phạm Tiến Duật, bếp hoàng cầm đã trở thành tín hiệu của sự sum họp, đoàn
tụ Ở nơi nào có bếp Hoàng Cầm là nơi đó có một gia đình lính, bởi theo họ
“chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy” Câu thơ có giọng điệu rất dí dỏm vàthoáng nụ cười hồn nhiên rất chất lính Ở đây tác giả đã có một cách định nghĩarất độc đáo về gia đình
Đối với những người lính lái xe, không nhất thiết phải chung huyết thống màchỉ cần chung bát, chung đũa thì đã là gia đình rồi Bát đũa bình thường giản dị
mà đã trở thành vật thiêng liêng gắn kết tình cảm giữa những người lính xa nhàchỉ cần được quay quần xung quanh bếp Hoàng Cầm, cùng chia sẻ bữa cơmđạm bạc là họ đã được tận hưởng cảm giác ấm cùng của gia đình Dường nhưvới những người lính Trường Sơn, tình đồng chí đồng đội cũng đẹp đẽ, thiêngliêng chẳng khác nào tình cảm gia đình Lý tưởng chiến đấu cao đẹp và niềm tin
Trang 39vào chiến thắng của dân tộc ở người lính lái xe được thể hiện thật chân thành vàxúc động trong những vần thơ giản dị.
“Võng mắc chông chênh đường xe chạy Lại đi lại đi trời xanh thêm”.
Tác giả đã miêu tả hết sức chân thực giấc ngủ của người lính lái xe Giấc ngủ
“chông chênh” vì đường xe chạy gập ghềnh, từ láy “chông chênh” đã góp phần
tô đậm cuộc sống gian khổ của người lính Trường Sơn Câu thơ cuối ngắt nhịp2/2/3 đã làm nên âm hưởng phơi phới Đặc biệt điệp ngữ “lại đi” khiến câu thơnhư một tiếng reo vui, chất chứa trong đó là bao nhiêu hồ hởi, háo hức củangười lính lúc lên đường ra trận Người lính hiểu mỗi chuyến xe vào chiếntrường là để cho “trời xanh thêm” Hình ảnh “trời xanh” là ẩn dụ cho hòa bình,cho độc lập, tự do của Tổ quốc, cho ngày giải phóng miền Nam thống nhất đấtnước Đến đây lí tưởng chiến đấu của người lính Trường Sơn đã sáng ngời.Người chiến sĩ thấy “trời xanh thêm” là đã tin tưởng vào ngày chiến thắng đangđến gần, niềm tin ấy đã làm nên nguồn sức mạnh tinh thần lớn lao cho cả tiểuđội xe không kính Vẻ đẹp của người lính lái xe Trường Sơn kết đọng ở lòngyêu nước cháy bỏng và ý chí chiến đấu vì sự nghiệp giải phóng miền Nam:
Không có kính, rồi xe không có đèn Không có mui xe, thùng xe có xước
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:
Chỉcần trong xe có một trái tim.
Điệp ngữ “không có” đã làm nên âm điệu nhanh, mạnh, khỏe khoắn, dồn dậpcho cả đoạn thơ Ta cảm nhận thấy trong nhịp điệu ấy khí thế khẩn trương, hối
hả của những đoàn xe ra trận và cả sự ác liệt trong cuộc chiến Tác giả đã sử