Tăng cường quản lý dự án hỗ trợ phát triển chính thức trong giáo dục đại học của bộ giáo dục đào tạo

Nhung dac diem cua du an von ODA a Du an ODA cd nhung dac diem chung cua du an do la: Cd muc tieu; Co tinh tarn thoi; Tinh duy nhat; Tinh phuc tap; Tinh he thong va Tinh gidi han b Ben c

LV ThS

DHKTQD

Toi xin cam doan day la cong trinh nghien curu cua rieng toi Cac so lieu, ket qua neu trong luan van la trung thirc.

Nhung ket luan cua luan van chua ttrng duoc ai cong bo trong bat ky cong trinh nao khac

Tac gid luan van

DOAN HIEU

LCH CAM DOAN

MUC LUC

DANH MUC CHU VIET TAT

DANH MUC BANG BIEU, SO DO

TOM TAT LUAN VAN

LCH MO DAU 1

CHUONG 1: NHUNG VAN DE CHUNG VE QUAN LY DU* AN HO TRO PHAT TRIEN CHINH THUC 4

1.1 Khai niem va dac diem cua nguon von va dir an ho try phat trien chinh thdc 4

1.1.1 Khai niem ve ODA 4

1.1.2 Khai niem va dac diem dir an ODA 6

1.2 Co’ so1 ly luan ve quan ly nha nunc doi voi von ODA va dir an von ODA 10

1.2.1 Khai niem quan ly nha nude ve von ODA 10

x x 1.2.2 Tam quan trong cua quan ly nha nude ve ODA 10

1.2.3 Noi dung quan ly nha nude ve von ODA 15

1.2.4 Cac cong cu quan ly nha nude ve von ODA 18

1.3 Kinh nghiem mot so quoc gia tren the gidi 20

1.3.1 Thue tien d mot so quoc gia 20

1.3.2 Bai hoc kinh nghiem cd the van dung cho quan ly du an ODA vao giao due Dai hoc 23

CHUONG 2: THUC TRANGQUAN LY DU AN HO TRO PHAT TRIEN CHINH THUC TRONG GIAO DUC DAI HOC CUA BO GIAO DUC VA DAO TAO 24

2.1 Khai quat ve nguon von ODA vao nganh giao due d Viet Nam 24

2.1.1 Vai tro cua nguon von ODA doi vdi nganh giao due d Viet Nam 24

2.1.2 Khai quat ve nguon von ODA cho giao due d Viet Nam thdi gian qua 25

2.2 Thue trang cac dy an ODA vao giao due Dai hoc Viet Nam 30

2.2.1 Khai quat ve ODA vao Giao due Dai hoc Viet Nam 2002-2012 30

2.2.4 Danh gia tac dong ddi voi nganh va vung 41

2.3 Thye trang quan ly du an ODA cua Bo Giao due trong linh vyc Giao due Dai hoc Giai doan 2006-2012 51

2.3.1 Hanh lang phap ly 51

2.3.2 Co cau bo may to churc 67

2.3.3 Thue tranghoat dong quan ly 72

2.4 Danh gia chung ve thyc trang tang cuong quan ly dy an ODA trong giao due Dai hoc 78

2.4.1 Nhung ket qua dat duoc 78

2.4.2 Nhung han che 80

2.4.3 Nguyen nhan cua nhung han che 82

CHVONG 3: GIAI PHAP TANG (TONG QUAN LY DV AN HO TRO PHAT TRIEN CHINH THUC CHO GIAO DUC DAI HOC CUA BO GIAO DUC VA DAO TAO 83

3.1 Tang cuong quan ly bang each tiep tuc hoan thien hanh lang phap ly 83

3.1.1 Bo sung, dieu chinh he thong luat va cac van ban dudt luat cho dong bo, thong nhat va sat voi thuc tien 83

3.1.2 Tiep tuc hoan thien cac cor che ve tai chinh trong quan ly von ODA 83

3.1.3 Bo sung them cac quy dinh ve kiem tra thuc hien, giam sat doi voi hoat dong cua du an ODA 83

3.2 Tang cudng quan ly bang each tiep tuc hoan thien mo hinh quan ly ODA cua Bo Giao due va Dao tao 84

3.2.1 Hoan thien co cau to chuc don vi dau moi ve quan ly ODA cua Bo Giao due va Dao tao 84

3.2.2 Tiep tuc hoan thien co che quan ly cua Ban quan ly du an 85

3.3 Tang cuong quan ly thong qua tang cuong nang luc doi ngu can bo quan ly du an ODA trong giao due Dai hoc 86

giao due Dai hoc 86

3.3.2 Nang cao nang lire chuyen mon ve quan ly nha nude va quan ly du an trong linh vuc ODA 86

3.4 Tang cirfrng quan ly theocac noi dung quan ly cua Bo Giao due va Dao tao 88

3.4.1 Lua chon khau kiem tra, danh gia ket qua thuc hien du an ODA lam khau dot pha de tang cuong quan ly du an ODA trong giao due Dai hoc 88

3.4.2 Cai tien khau quan ly von trong cong tac trien khai thuc hien cua du an ODA trong giao due Dai hoc 89

3.4.3 Tinh giam thu tuc va cac khau ra quyet dinh trong tat ca cac khau quan ly du an ODA trong giao due Dai hoc 89

3.5 Mot so van de kien nghi voi Chinh phu 91

KET LUAN 93

DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO 94

GD : Giao due

THCS : Trung hoc cor so

THPT : Trung hoc pho thong

GV : Giang vien

SV : Sinh vien

NCKH : Nghien curu khoa hoc

So do 2.1 Bo may quan ly ODA vao Giao due Dai hoccua Bo Giai due 68

va Dao tao giai doan 2002-2007 68

So do 2.2 Bo may quan ly ODA vao Giao due Dai hoccua Bo Giai due va

Dao tao giai doan 2007-2012 69

So do 2.3 Mo hinh ban quan ly du an ODA trong Giao due Dai hoc 70

giai doan 2002-2005 70

So do 2.4 Mo hinh ban quan ly du an ODA trongGiao due Dai hoegiai

doan 2005-2012 72

DOAN HIEU

TANG CUONG QUAN LY DITAN HO TRO PHAT TRIEN

CHINH THUC TRONG GIAO DUC DAI HOC

CUA DO GIAO DUC VA DAO TAO

CHUYEN NGANH: KINH TE DOI NGOAI

TOM TAT LUAN VAN THAC SY

HA VOI • 7 2012

11

LCH MO DAU

Giao due la mot hoat dong xa hoi dong vai trd het sue quan trong doi vdi mot quoc gia trong bat cu thdi ky nao Vdi dac thu cua giao due Viet Nam dac biet la giao due Dai hoc chu yeu la cac trudng cong lap kho co kha nang tu dau tu, Nguon von can cho giao due dai hoc hien nay la rat Ion, tat yeu can huy dong nguon dau tu

tu ben ngoai trong do nguon von ho tro phat trien chinh thuc (ODA) la mot kenh

hanh cac du an ODA de nguon von ODA vao giao due Dai hoc thuc su hieu qua lathuc su can thiet

Lua chon de tai “Tang cuang quan ly du an hd trq phat trien chinh thuc trong giao due dai hoc cua Bo Giao due va Dao tao ” tac gia mong muon nghien

cuu va tim hieu ro thuc trang quan ly va dieu hanh cac du an su dung nguon von ODA vao giao due dai hoc d Viet Nam, thong qua do dua ra duqc nhung kien nghi

Chuang 3: Giai phap tang cuong quan ly du an hd tra phat trien chinh thuc trong giao due Dai hoc cua Bo Giao due va Dao tao

CIHON'G 1 NHUNG VAN DE CHUNG VE QUAN LY 1)1 AN HO TRO

PHAT TRIEN CHINH IIUC

1.1 Khai niem va dac diem cua nguon von va dir an ho try phat trien chinh thirc

1.1.1 Khai niem ve ODA

Ban ve khai niem ODA co rat nhieu each hieu cung nhu khai niem khac

nhau Hieu mot each chung nhat: ODA la tat ca cac khoan ho trq khdng hoan lai va cac khoan tin dung uu dai (cho vay dai han va lai suat thap cua cac Chinh phu, cac

to chuc thuoc he thong Liep hop qudc, cac to chuc phi Chinh phu (NGO), cac to chuc tai chinh qudc te (IMF, ADB, WB ) gianh cho cac nude nhan vien trq ODA duqc thuc hien thong qua viec cung cap tir phia cac nha tai trq cac khoan vien trq

khdng hoan lai, vay uu dai ve lai suat va thdi han thanh toan.Ve thuc chat, ODA la sir chuyen giao mot phan GNP tir ben ngoai vao mot qudc gia, do vay ODA duqc

coi la mot nguon luc tir ben ngoai.(Tai lieu Hoi thao dau tu nuac ngoai nam 2011 —

Bo Giao due va Dao tao).

1.1.2 Khai niem va dac diem du* an ODA

1.1.2.1 Khai niem du an ODA

“Du an von ODA ” goi tat la “du an ODA la loai hinh du an su dung

nguon voi ODA, thuoc khudn kho boat dong hap tac giira qudc gia tiep nhan ODA

va cac nha tai trq.

1.2.2.2 Nhung dac diem cua du an von ODA

a) Du an ODA cd nhung dac diem chung cua du an do la: Cd muc tieu; Co tinh tarn thoi; Tinh duy nhat; Tinh phuc tap; Tinh he thong va Tinh gidi han

b) Ben canh nhung dac diem chung, du an ODA cd nhung dac diem rieng cd la:

Cd nguon von tir cac to chuc chinh phu; Cd sir khac nhau giua ngudi cap von va ngudi su dung von; Thudng uu tien cho cac muc tieu phat trien kinh te, xa hoi; Qua trinh su dung du an ODA phai tuan thu luat phap nude sd tai va nhung dieu kien da thoa thuan vdi nha tai trq

1.2. Cor sor ly luan ve quan ly nha nude doi voi von ODA va du an von ODA

Quan ly nha nunc ve von ODA la su tac dong cd to chuc cua Nha nude doi vdi toan bo nguon von ODA bang quyen luc cua nha nude thong qua co che quan ly

von ODA nham thuc hien duoc cac muc tieu dat ra doi vdi qua trinh thu hut va su dung von ODA

1.2.2 Tam quan trong cua quan ly nha nude ve ODA

- Nham thong nhat y chi, quan diem, giua cac ben cd lien quan trong qua trinh thu hut va su dung von ODA

- Dinh hudng thu hut va su dung von ODA

- To chuc, dieu hoa, phoi hop va hudng dan hoat dong cua cac ben lien quan

- Tao ra dong luc

- Nham nang cao hieu qua thu hut va su dung nguon von ODA

- Xay dung chien luqc thu hut va su dung von ODA.

- Xay dung quy hoach thu hut va su dung von ODA.

- Xay dung ke hoach thu hut va su dung von ODA.

- Aoy dung chinh sach thu hut va su dung von ODA.

r

- Xay dung cac chucmg trinh, du an thu hut va su dung von ODA.

1.2.3.2 To chuc thuc hien thu hut va su dung von ODA

Noi dung to chuc thuc hien thu hut va su dung von ODA, bao gom:

- To chuc bo may quan ly nha nude ve thu hut va su dung von ODA:

- Van hanh bo may quan ly nha nude ve thu hut va su dung von ODA:

1.2.3.3 Kiem sodt viec thu hut va sic dung von ODA

Kiem soat viec thu hut va su dung von ODA la tong the nhung hoat dong cua

co quan quan ly nha nude ve ODA nham kip thdi phat hien va xu ly nhung sai sot,

1.2.4 Cac cong cu quan ly nha nuoc ve von ODA

Cac cong cu gom:

1.2.4.2 Cff cau bo may quan ly nha nuffc ve von ODA

a r

1.2.43 Can bo, cong chicc quan ly nha nuffc ve vdn ODA

1.3.1 Thye tien o’ mot so quoc gia

1.3.2 Bai hoc kinh nghiem cd the van dung cho quan ly du* an ODA vao giao ducDai hoc

CHlTONG 2

TH LC TRANGQUAN LY DU* AN HO TRO PHAT TRIEN CHINH THUC TRONG GIAO DUC DAI HOC CUA

BO GIAO DUC VA DAO TAO

2.1 Khai quat ve nguon vdn ODA vao nganh giao due o’ Viet Nam

2.1.1 Vai tro cua nguon vdn ODA doi voi nganh giao due o’ Viet Nam

Nguon vdn ODA da gop phan quan trong trong viec giai quyet cac kho khan ve vdn dau tu cho giao due trong giai doan vira qua cung nhu trong giai doan sap tori

2.1.2 Khai quat ve nguon vdn ODA cho giao due o’ Viet Nam thdi gian qua

2.1.2.1 Tong quan ve nguon vdn ODA giai doan 2002-2012

Trong giai doan 2002 - 2012 so vdn ODA vao nganh giao due d Viet Nam chiem khoang 5% tong so vdn ODA vao Viet Nam

Nguon vdn ODA vao nganh giao due het sure da dang, tinh da dang ve cac nha tai tro, muc tieu tai tro va kich cu du an

Cac muc tieu cu ban cua ODA vao giao due la: Nang cao chat luung giao due; Danh gia tinh thinh thuc tien; Nghien cuu va hoan thien chinh sach; Xay dung

cu su ha tang; Nghien cuu khoa hoc

Cac nha tai tro song phuong tai tro cho tat ca cac cap hoc.Muc giai ngan cho giao duc cua cac nha tai tro song phuong rat khac nhau Newzealand va Lucxembua

la 2 nuoc co muc giai ngan cao nhdt, nhung nuoc co luong von ODA giai ngan lon nhat thi phai k£ den Nhat Ban

> Cac nha tai tra da phuong:

Cac nha tai tro da phuong la cac to chuc nhu WB, UNICEF, ADB, UNESCO Cac to chuc nay cung da ho tro cho nganh giao duc o Viet Nam mot

luong von khong nhd, tang dan len theo cac nam de xay dung co so vat chat cung nhu dao tao doi ngu giao vien Trong so do, WB va ADB duoc coi la nha tai tro lon nhat (chiSm khoang 30% luong giai ngan) Nhin chung, muc giai ngan cho giao duc cua cac nha tai tro da phuong thay doi khong dang ke trong ca giai doan 2001-2012

2.2 T he r e t rang c ac dur s in ODA v ao g i a o d ue D ai h oc Vie t N a m

2.2.1 KhOi qucr ve ODA vOo GiCo dec Dni hcc Vitr Nam 2002-2012

Trong nhung nam vua qua ngudn von ODA dau tu vao giao duc co ban tang len manh me trong khi do von ODA cho giao duc Dai hoc co xu huong giam di Trong linh vuc giao duc dai hoc giai doan 1998-2003, phai ke den cac du an dau tu truc tiep cho cac trubng dai hoc, tu rat nhieu nha tai tro bao gom ca cac nha tai tro song phuong va da phuong, nham giup cac trubng nang cao nang luc dao tao Den thbi diem hien nay, ODA vao giao duc Dai hoc dang thay doi ve mat tinh chat theo huong giam ve so luong du an va nha tai tro, tang ve quy mo mot du an

2.2.2 hhcc trngg d i e On ODA vOo giCo dec Dni hcc 2006 - 2012

Ve muc tieu: Theo Quyet dinh dau tu, Bao cao nghien cuu kha thi va Van kien du an duoc phe duyet: Muc tieu cua Du an la “Tang cubng chat luong dao tao

va nghien cuu trong cac trubng dai hoc cua Viet Nam nham cai thien kha nang duoc tuyen dung cua sinh vien sau khi tot nghiep va tinh phu hop cua cac nghien cuu”

Ve pham vi: Du an gom nhung Thanh phan sau: Tang cudng nang luc xay dung chinh sach; Tang cudng nang luc cho viec giang day va nghien cuu cua cac truong dai hoc Cac truong Dai hoc hudng thu Du an trai rong tren ca nude.

Ve dieu hanh Dir an:

Chuan bi van kien Du an va Co so phap ly Dieu hanh Du an

Bo tri nhan sir

Ban Quan ly Du an cap Trung uong (PMU) va Ban Quan ly Du an cap Truong (TMU)

2.2.3.1 Ket qua Tieu thanh ph tin 1.1 - Quan tri dai hoc.

2.2.3.2 Ket qua Tieu thanh phan 1.2 - Chinh sach tai chinh GDBH

2.2.3.3 Ket qua Tieu thanh phan 1.3 - Chinh sach dam bao chat luqng GDBH 2.2.3.4 Ket qua Ho trq ky thuqt Chuang truth chinh sach phat trien GDBH (HEDPP).

r

a Mor rong cac cor hoi hop tac qudc te, tao dieu kien cho cac truong dai hoc

tiep can va dat nen tang cho qua trinh kiem dinh chat luqng qudc te Thong qua cac

CT dao tao tap huan, cac don vi da mo rong moi quan he va hop tac voi cac truong

DH va vien NC d nude ngoai

b Tao ra nguon luc Ian cho cac can bo tre di hoc nuac ngoai

c Ma rong quan he vdi cac doi tac sir dung lao dong

d Tang so luqng cac cong bo qudc te

a Den chat luqng dao tao, chat luqng hoc tap cua sinh vien

b Ma ra cac hudng nghien cuu mdi, chuyen nganh dao tao mdi, lap cac TT

NC ung dung mdi

? » x >

c Pho bien, trao doi hai chieu KH-CN cua VN vdi nudc ngoai, gop phan

nang cao vi the khoa hoc cua VN doi vdi the gidi

d Hinh thanh nen cac nhom NC manh cho trwdng DH noi rieng, cho KH-CN

cua VN noi chung

e Xay dung moi quan he vdi doi tac, md rong phat trien de tai NC, huy dong

nguon luc cho NCKH va dao tao

2.3 Thuc tr ang q ua n l y di r an ODA c u a Bo G ia o d u e t r ong l in h cu e Giao

due Dai hoc Giai doav 2006-2012

2.3.1 Havh lavg phrp ly

2.3.1.1 Quy dinh ve nguyen tac van dong, tilp nhan, quan ly va su

dung nguon ODA

v'eODA

a) Van dong nguon ho tro nude ngoai

b) Xay dung danh mue eae ehuong trinh, du an yeu eau tai tro ODA

e) Dam phan, ky ket dieu ude quoe te khung ve ODA

2.3.1.3 Quy dinh ve xay dung van kien, tham dinh, phe duyet, ky ket dieu

udc qudc te cu the ve ODA

a) Xay dung van kien ehuong trinh, du an ODA trong Danh mue tai tro

ehinh thue

b) Noi dung van kien ehuong trinh, du an ODA:

e) Tham dinh ehuong trinh, du an ODA

d) Tham quyen phe duyet ehuong trinh, du an ODA

e) Dam phan, ky ket dieu ude quoe te eu the ve ODA

2.3.1.4 Quy dinh ve quan ly thuc hien chuffng trinh, du an ODA

a) Hoan thanh eae dieu kien hieu lue eua thoa thuan tai tro

b) Ban quan ly ehuong trinh, du an

e) Lap va thue hien Ke hoaeh hoat dong

d) Cong tae mua sam, dau thau

e) Quan ly tai chinh, tai san va giai ngan tai cac chuong trinh, du an ODAf) Dieu chinh, bo sung chuong trinh, du an ODA

2.3.1.5.

dw an ODA

a) Kiem tra, giam sat chuong trinh, du an ODA

b) Danh gia chuong trinh, du an

c) Nghiem thu, quyet toan, khai thac, su dung ket qua chuong trinh, du an ODA

2.3.2 Co" c au bo may t o chi r c

Nhung nam qua, bo may quan ly ODA cua Chinh phu Viet Nam noi chung

va cua Bo Giao duc va Dao tao noi rieng da va dang hoan thien, thay doi phu hop hon theo huong thong nhat quan ly nha nuoc ve ODA De thuc hien dieu nay bo may quan ly ODA cua Bo Giao duc va Dao tao da co su thay doi co ban ve to chuc

va mo hinh hoat dong

Mo hinh to chuc quan ly ODA vao Giao duc Dai hoc cua Bo Giao duc va Dao tao tu nam 2002-2012 duoc tach thanh hai giai doan la 2002-2005 va 2005­

2012 Trong giai doan 2002-2005 Bo may to chuc cua Bo Giao duc va Dao tao duoc to chuc theo hinh thuc Bo lam dau moi quan ly truc tiep cac ban quan ly du

an Theo do Bo phan cong 1 lanh dao bo dung ra quan ly mot du an thuoc Bo Trong trudng hop du an nhd do cac Trubng Dai hoc tu huy dong thi Lanh dao trubng co trach nhiem quan ly va bao cao lanh dao bo ket qua thu hien du an.Giai doan 2007-2012, Bo to chuc lai bo may quan ly du an ODA theo huong thong nhat quan ly nha nuoc va tang cubng quan ly cua Bo Giao duc va Dao tao doi voi du an ODA Bo Giao trach nhiem cho Vu To chuc Can bo lam dau moi quan ly cac du an ODA.Bo thanh lap Phong ODA truc thuoc Vu Ke hoach Tai chinh chuyen trach quan ly cac hoat dong ODA cua Bo Giao duc va Dao tao

Hien nay, Bo chuyen sang thuc hien co che 2 tang Ben canh cac du an nho,

do cac nha tai tro lam viec truc tiep voi trubng dai hoc duoc dao tao, cac du an co

hinh to chuc cua ban quan ly du an ODA ve giao due dai hoc cung tuong tu nhu cac

du an khac cua Bo Giao due va Dao tao

Hoat dong quan ly quy hoach ODA doi voi linh vuc Giao due Dai hoc cua

Bo Giao due va Dao tao nhung nam vira quada duoc tang cudng theo hudng nang

cao tinh chu dongva muc do tham gia cua Bo vao hoat dong quy hoach, bam sat hon

vdi nhu cau cua xa hoi

2.3.3.2 Van dong ODA

Hoat dong Van dong ODA va linh vuc Giao due Dai hoc cua Bo Giao due va

Dao tao trong thdi gian qua duqc tang cudng theo hudng chuyen tir tu phat, chua cd

quy trinh thuc hien sang duqc to chuc thong nhat, co chien luqc,quy trinh,dua

trencan cu la dac diem vahudng uu tien theotimg linh vuc cua cac nha tai trq

2.3.3.3 Tham dinh, phe duyet chiromg trinh, du an ODA

Hoat dong quan ly tham dinh, phe duyet chuong trinh, du an ODA vao linh

vuc Giao due Dai hoc duqc tang cudng theo hudng tir chua co quy trinh tham dinh

den cd quy trinh tham dinh, tir chua quy dinh nhiem vu cua cac don vi tham gia

tham dinh den quy dinh tranh nhiem va nhiem vu cu the cua cac don vi tham gia

Hoat dong kiem tra, danh gia du an ODA cua Bo Giao due va Dao tao duqc

tang cudng tir chua giao trach nhiem cu the trong viec kiem tra, giam sat den viec

giao trach nhiem cu the den timg don vi thanh vien trong Bo Tir viec chi kiem tra

giam sat tir ben ngoai den xay dung bo may kiem tra giam sat, he thong bao cao ben

trong ban quan ly du an

giao due Dai hoc

2.4 L Nhung ket qua dat duoc

Hanh lang phap ly cho hoat dong cua cac du an ODA trong giao due Dai hoc

2.4.I.3 Ve hoat dong quan ly

Ve quy hoach ODA

Trong nhung nam qua hoat dong quy hoach ODA da co su thay doi ro net huong tang cuang tinh chu dong cua Bo giao duc, bam sat voi nhu cau cua xa hoi can cu tren dac diem va su uu tien cua cac nha tai tro

Ve van dong ODA

Viec van dong von ODA cho giao duc Dai hoc tuang doi on dinh trong giai doan 1998-nay, dieu nay do Giao duc Dai hoc o Viet Nam la nganh phi loi nhuan, day

la ca so de cac nha tai tro uu tien va luon giu muc tai tro on dinh trong nhieu nam qua

Ve tham dinh, phe duyet chuong trinh, du an ODA

Cac quy dinh, quy trinh ve tham dinh du an ODA duoc quy dinh tuang doi day du, chat che trong cac he thong van ban quy pham phap luat hien hanh

Ve kiem tra, danh gia du an

Che do bao cao va kiem tra da duoc quy dinh chi tiet ve thai gian, thai diem bao cao, noi dung, hinh thuc bao cao.Hau het cac Ban quan ly du an da co du thai gian de thuc hien hoat dong tong ket, bao cao.Thuang thai gian nay keo dai khoang

6 thang sau khi du an ket thuc.Cac bao cao sau khi hoan thanh duoc gui day du cho nha tai tro, cho cac ca quan co tham quyen

Tuy da co hanh lang phap ly tuong doi day du ve viec quan ly du an ODA tuy nhien van cdn nhung diem bat cap Day chinh la nhung can tro co ban doi vdi viec quan ly du an ODA.

2.4.1.2 VS bo mdy to chuc

Van de phan cap trong bo may quan ly nha nude ve ODA con nhieu han che, cung nhu chuc nang, nhiem vu cua cac co quan quan ly nha nude ve ODA chua ro rang

2.4.1.3 VS hoat dong quan ly

VS quy hoach ODA

Trong nhung nam qua hoat dong quy hoach ODA da cd su thay doi ro net tuy nhien van con thieu nhung dieu tra, danh gia, phan tich de lam co sd vtrng chac cho viec quy hoach

VS van dong ODA

Tuy da cd su uu tien trong cac linh vuc khi van dong ODA tuy nhien chua cd mot chien luge dai han ve van dong ODA, chua phat huy triet de duoc vai trd cua ODA doi vdi giao due noi chung va giao due dai hoc noi rieng

VS tham dinh, phS duyet chuong trinh, du an ODA

He thong quy dinh ve tham dinh va phe duyet du an ODA da tuong doi day

du, tuy nhien con tan man trong nhieu van ban quy pham phap luat khac nhau, chua duoc he thong va hudng dan mot each day du gay ra nhieu kho khan trong qua trinh thuc hien, day cung la mot diem yeu chung cua he thong phap luat Viet Nam

VS kiem tra, danh gid ket qua du an

Tren thuc te cac bao cao van mang tinh hinh thuc, hau het cac han muc deu

dat hieu qua, tuy nhien tren thuc te trien khai cac du an con nhieu diem han che

r

Mot la: Mo hinh to chuc bo may quan ly von ODA d ca cap Bo va cap ban quan ly du an con chua hoan thien va dong bo

Hai la: Doi ngu can bo tham gia quan ly du an cdn thieu va yeu ca ve so lugng va chat luong

Ba la: Viec to chuc trien khai thuc hien trong cac khau con nhieu bat cap, quy trinh trien khai vira thieu lai vua thira d nhieu noi dung

CHVONG 3 GIAI PHAP TANG CVQNG QUAN LY DAN HO TRQ

PHAT TRIEN CHINH THUC CHO GIAO DUC DAI HOC

3.1 Tang cunng quan ly bang each tiep tuc hoan thien hanh lang phap ly 3.1.1 Bo sung, dieu chinh he thong luat va cac van ban duo ! luat cho dong

bo, thong nhat va sat voi thyc tien

3.1.2 Tiep tuc hoan thien cac co * che ve tai chinh trong quan ly von ODA 3.1.3 Bo sung them cac quy dinh ve kiem tra thuc hien, giam sat doi vo i hoat dong cua du an ODA.

3.2 T ang cc r Ung q qan l y b ang ecec t ie p t u c h oon th ie n m o h i n h q qan l y

ODA cua Bo Giao due va Dao tao • • •

3.2.1 Hoan thinn co cau to chuc don vi dau moi ve quan ly ODA cua Bo Giao duc va Dao tao

Mot la,can them nhan luc bo sung cho phdng ODA de tang cuong nang luc cua phong Hien nay phong ODA dang co 6 nguoi hoat dong nhu vay chua dap ung duoc khoi luong cong viec can thuc hien

Hai la,phan cong theo doi ODA theo linh vuc cu the Dac biet, can phan cong chuyen vien theo doi rieng mang giao duc Dai hoc de tao thuan loi cho cac cong tac phoi hop trong viec theo doi hoat dong cua ODA Hien nay, PhOng dang phan cong chuyen vien theo doi theo trung chuong trinh, du an

Ba la, bO sung bo phan theo doi va tong hop thong tin ve ODA vao noi

dung phong ODA.Thong tin la yeu to quan trong gop phan nang cao hieu qua cong tac quan ly va su dung ODA

3.2.2 Tiep tuc hoan thinn co che quan ly cua Ban quan ly du an

Can tiep tuc cung co va thuc hien nghiem tuc mo hinh hien nay trong qua trinh quan ly va thuc hien du an Giao duc Dai hoc dong thoi tang cuong phan quyen cho cac truong dai hoc chu dong hon trong quan ly va su dung voi du an ODA

3.3 Tang circmg quan ly thong qua tang circmg nang lyc doi ngu can bo quan ly du* an ODA trong giao due Dai hoc

3.3.1 Nang cao nhan thirc cua can bo tham gia cong tac quan ly ODA trong giao due Dai hoc ve nguon von ODA va quan ly dir an ODA trong giao due Dai hoc

3.3.2 Nang cao nang lye chuyen mon ve quan ly nha nude va quan ly dy

an trong linh vyc ODA

3.4 Tang circmg quan ly theo cac noi dung quan ly cua Bo Giao due va Dao tao

3.4.1 Lya chon khau kiem tra, danh gia ket qua thyc hien dy an ODA lam khau dot pha de tang cirong quan ly dy an ODA trong giao due Dai hoc

Mot so de xuat cu the de tang cudng hieu qua kiem tra giam sat:

- Xay dung co quan kiem tra, giam sat doc lap vdi ban quan ly du an hoac co the doc lap vdi Bo Giao due va Dao tao

- Xay dung, hoan thien cac quy trinh va noi dung kiem tra, theo hudng danh gia den tung noi dung thuc hien du an, tap trung vao danh gia ket qua thuc hien, tren quan diem cong khai, ro rang, minh bach

- Thu gon, cat giam cac hinh thuc kiem tra, giam sat khong can thiet, tranh viec kiem tra trong cheo, gay mat thdi gian, ton kern cho ngan sach nha nude

dy an ODA trong giao due Dai hoc

Cai tien cong tac quan ly vdn cua du an ODA la nham tao dieu kien thuan loi cho du an duoc thuc hien dung tien do, nhung van bao dam vdn duoc su dung theo dung che do quan ly tai chinh Sau day la mot so de xuat:

r

* Dan gian hod thu tuc rut vdn.

* Chan chinh cong tac kien toan, quyet toan vdn.

quan ly dy an ODA trong giao due Dai hoc

Cac quy dinh cua Chinh phu va cua Bo Giao due va Dao tao ve du an ODA d Viet Nam da cd nhung hoan thien va cai tien dang ke tuy nhien van edn phuc tap va nang ve thu tuc hanh chinh Tac gia kien nghi nhu sau:

• Phai tinh giam hod cac quy trinh ra quyet ctinh.

• Phai ket hap hai hod giua chu ky du an cua nha tai tra va cua Chinh phu.

- Can lam ro vai tro cua Bo ke hoach va dau tu va Bo Tai chinh doi vdi cac

du an ODA co hoan lai

- Trach nhiem cua Bo ke hoach va dau tu vdi tu each la co quan dau moi ODA doi vdi quan ly tai chinh ODA den muc do nao

- Trach nhiem cua co quan chu quan doi vdi viec su dung cd hieu qua ODA

- Thu tudng Chinh phu phe duyet quy hoach dinh hudng ODA, cac ke hoach van dong ODA va noi dung hiep dinh, nghi dinh thu se dam phan va ky ket vdi cac

- Bo tai chinh quan ly viec cap phat tai chinh, thu hoi va tra no Chinh phu va

quyet dinh ngan hang de thuc hien thanh toan quoc te hoac cho vay lai trong nude, phe duyet quyet toan cac du an ODA nhom A, B

£00 o O g 8G8

TANG CUONG QUAN LY DUAN HO TROPHAT TRIEN

CHINH THlfc TRONG GIAO DUC ■ ■ ■ DAI HOC

CUA BO GIAO DUC VA DAO TAO

CHUYEN NGANH: KINH TE DOI NGOAI

Ngudi hudng dan khoa hoc:

PGS.TS NGUYfiN NHU BINH

HA SOI, SAM 2013

LCH MCf DAU

Giao due la mot hoat dong xa hoi dong vai tro het sue quan trong doi voi mot quoc gia trong bat cu thai ky nao Giai doan hien nay, khi nen kinh te the giai dang dan tra thanh nen kinh te tri thuc vdi sir phat trien manh me cua khoa hoc va cong nghe thi vai tro cua giao due cang tra nen quan trong han dac biet la giao due dai hoc Dong vai tro dac thu trong he thong giao due, giao due dai hoc khong dan thuan la viec tang cuong tri thuc cho ngudi hoc.Dung tren phuang dien ca nhan, giao due dai hoc la moi truang de dinh hudng va phat trien nghe nghiep, la be phong thanh cong cua moi con nguai Doi vdi xa hoi, giao due dai hoc md ra canh cua cho su hieu biet cua ngudi hoc doi vdi cac muc do phuc tap cua xa hoi hien dai,

va nd cho phep moi ca nhan dong gop nhieu han vao su giau manh cua cong dong

va dan toe Bdi vay giao due noi chung vao giao due dai hoc noi rieng la linh vuc rat can duoc ca xa hoi quan tarn va dau tu mot each hop ly

Dac thu cua giao due Viet Nam la he thong giao due Viet Nam phan ldn la cac truang cong lap, hoc sinh va sinh vien hoc tai cac truang cong lap duoc nha nude tai trq mot phan Noi each khac, cac truang dai hoc d Viet Nam hien nay phan ldn van hoat dong dua tren nguon ngan sach nha nude phan bo va hoat dong cua cac truang cong lap duqc coi la phi loi nhuan Bai vay, cac truang gan nhu khong cd kha nang tu dau tu, nang cao chat luqng co sd ha tang va trang thiet bi truang hoc.Nguon vdi can cho giao due dai hoc hien nay la rat ldn, tat yeu can huy dong nguon dau tu tir ben ngoai trong do nguon vdn hd tra phat trien chinh thuc (ODA)

la mot kenh dau tu quan trong.Nhfrng nam gan day, Viet Nam da keu goi duqc mot luqng ODA nhat dinh tir nhieu to chuc va qudc gia tren the gidi.Nhieu du an ODA

da duqc trien khai nham thuc day he thong giao due dai hoc d Viet Nam phat trien.Quan ly, dieu hanh cac du an ODA de nguon vdn ODA vao giao due Dai hoc thuc su hieu qua la thuc su can thiet

Lua chon de tai “ Tang cuong quan ly du an ho tro phat trien chinh thuc trong giao duc dai hoc cua Bo Giao duc va Dao tao ” tac gia mong muon nghien

cuu va tim hieu ro thuc trang quan ly va dieu hanh cac du an su dung nguon von ODA vao giao duc dai hoc o Viet Nam, thong qua do dua ra duoc nhung kien nghi

de xuat nham tang cuong kha nang quan ly nguon von nay, gop phan thuc day su phat trien giao duc Dai hoc o Viet Nam

2 Doi tuong nghien cuu va pham vi nghien cuu

2.1 Doi tuong nghien cuu

Doi tuong nghien cuu cua de tai la thuc trang quan ly cac du an su dung nguon voi ODA trong giao duc dai hoc cua Bo Giao duc va Dao tao Viet Nam

2.2 Pham vi nghien cuu

Linh vuc nghien cuu: Quan ly va du an ODA trong giao duc dai hoc Viet Nam

Giac do nghien cuu:Nghien cuu tren binh dien vi mo cua nha nuoc, voi co quan quan ly truc tiep la Bo Giao duc va Dao tao Luan van se di vao nghien cuu va danh gia viec quan ly du an ODA theo chuc nang va nhiem vu cua Bo Giao duc va Dao tao

Thoi gzan:Thbi gian phan tich danh gia thuc trang trong giai doan

2012 Giai phap va kien nghi duoc xay dung trong giai doan 2013-2015 va tam nhin den nam 2020

3 Muc tieu nghien cuu cua de tai

De tai tap trung vao nghien cuu nhung van de sau:

- He thong hoa ly luan ve ODA va quan ly du an ODA

- Phan tich va danh tang cuong quan ly du an ODA trong giao duc dai hoc

o Viet Nam giai doan 2002- 2012

- Tu do de xuat mot so giai phap nham tang cuong quan ly du an su dung nguon von ODA vao giao duc dai hoc o Viet Nam cho giai doan 2013 - 2015, tam nhin 2020

4 Phuong phap nghien cuu

Phuong phap nghien cuu: Trong nghien cuu nay, tac gia du kien se thuc hien mot so cac phuong phap nghien cuu cu the nhu: phuong phap phan tich, tdng hop; phuong phap nghien cuu so sanh; phuong phap nghien cuu dien hinh (Case Study); phuong phap nghien cuu tai ban (Desk study) va nghien cuu tai hien trucmg (Field study) -phong van mot so chuyen gia trong linh vuc nghien cuu

Nguon so lieu: Nghien cuu su dung chu yeu nguon so lieu so cap theo thong

ke cua Bo Giao due va Dao tao va Bo Ke hoach Dau tu

r

Tuong ung voi noi dung nghien cuu, ngoai phan lbi mo dau, ket luan, tai lieu tham khao, muc luc, cac tu viet tat, luan van duoc ket cau nhu sau:

Chuang 1: Nhung van dS chung ve quan ly dir an ho traphat trien chinh thirc Chuang 2: Thuc trang tang cudng quan ly du an ho tra phat trien chinh thirc trong giao due Dai hoc cua Bo Giao due va Dao tao

Chuang 3: Giai phap tdng cudng quan ly du an ho tra phat trien chinh thirc trong giao due Dai hoc cua Bo Giao due va Dao tao

CHlTONG 1 NHtfNG VAN DE CHUNG VE QUAN LY Dy- AN HO TRO

PHAT TRIEN CHINH TIHIC

1944 tai BrettonWoods (My) vdi muc tieu thuc day phat trien kinh te va tang trudng phuc lqi cua cac nude va hoat dong nhu mot to chuc trung gian ve tai chinh, mot ngan hang thuc su vdi hoat dong chu yeu la di vay theo cac dieu kien thuang mai bang each phat hanh trai phieu de cho vay tai trq dau tu tai cac nude

Tiep do mot su kien quan trong da dien ra do la thang 12 nam 1960 tai Pari

cac nude da ky thoa thuan thanh lap to chuc hop tac kinh te va phat trien (OECD)

To chuc nay bao gom 20 thanh vien ban dau da dong gop phan quan trong nhat trong viec dung cap ODA song phuang cung nhu da phuang Trong khuon kho hap tac phat trien, cac nude OECD da lap ra cac uy ban chuyen mon trong do co uy ban

ho trq phat trien (DAC) nham giup cac nude dang phat trien phat trien kinh te va nang cao hieu qua dau tu

vdiDen nay, ODA da trd thanh mot hinh thuc dau tu pho bien tren the gidi,

nhieu nude dang phat trien

Cung vdi su hoi nhap, nguon vdn hd trq phat trien chinh thuc (hay ODA, viet tat cua cum tir Official Development Assistance) da trd nen quen thuoc doi vdi Viet Nam.Ban ve khai niem ODA co rat nhieu each hieu cung nhu khai niem khac nhau

Chia nho de phan tich: Ho tro phat tri£n chinh thuc, la mot hinh thuc dau

tu nuoc ngoai gom ba khai mem “ho tro”, “phat trien” va “chinh thuc” Goi la hd

trff boi cac khoan dau tu nay thubng la cac khoan vay khong lai suat hoac lai suat thap voi thbi gian vay dai, trong nhieu trubng hop con goi la vien tro.Goi la

phat trien vi muc tieu danh nghia cua cac khoan dau tu nay thubng la phat trien kinh te va nang cao phuc loi xa hoi cua nuoc dau tu.Goi la chinh thuc vi no

thubng la cho nha nuoc vay

Dung tu phia ca quan quan ly nha nuac:Theo Quy che quan ly va su dung

nguon von ho tro phat trien chinh thuc ban hanh kem theo Nghi dinh 131/2006/ND-

CP ngay 09/11/2006 cua Chinh Phu thi ODA duoc dinh nghia nhu sau: “Ho tro phat trien chinh thuc (goi tat la ODA) duoc hieu la hoat dong hop tac phat trien giua Nha nuoc hoac Chinh Phu nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam voi Nha tai tro la Chinh phu nuoc ngoai, cac to chuc tai tro song phuong va cac to chuc lien quoc gia hoac lien chinh phu”

Theo to chuc Hap tac Kinh te va Phat trien (OECD): ODA la “mot giao dich

chinh thuc duoc thiet lap voi muc dich chinh la thuc day sy phat trien kinh te - xa hoi cua cac nuoc dang phat trien Dieu kien tai chinh cua giao dich nay co tinh chat

sy chuyen giao mot phan GNP tu ben ngoai vao mot quoc gia, do vay ODA duoc

coi la mot nguon lyc tu ben ngoai.(Tai lieu Hoi thao dau tu nuac ngoai nam 2011

-Bo Giao duc va Dao tao)

1.2.2 Kha i n i em va dac diem di r an ODA

“Du an von ODA ” goi tat la “du an ODA la loai hinh du an su dung

nguon voi ODA, thuoc khuon kho hoat dong hop tac giua quoc gia tiep nhan ODA

va cac nha tai tro

Cung nhu cac du an noi chung, du an ODA cung gom hai loai : Du an dau tu

va du an ho tro ky thuat

Du an dau tu: la du an tao mdi ,md rong hoac cai tao nhung co sd vat chat nhat dinh ,nham dat muc tieu ve tang trudng so luong hoac duy tri, cai tien, nang cao ve chat luong san pham hoac dich vu tren mot dia ban nhat dinh trong mot khoang thdi gian nhat dinh

Du an ho tro ky thuat: la du an co muc tieu ho tro phat trien nang luc va the

che hoac cung cap cac yeu to dau vao ky thuat de chuan bi thuc hien cac chuong trinh thuc hien du an thong qua hoat dong cung cap chuyen gia , dao tao ho tro thiet

bi ,tu lieu va tai lieu , hoi thao tham quan khao sat

I.2.2.3 Nhung dac diem cua du an vdn ODA

a) Du an ODA co nhung dac diem chung cua du an do la:

Co muc tieu: du an ODA la tong hop cac hoat dong nham dat duoc muc tieu xac dinh Cac muc tieu cua du an can duoc xac lap nham dam bao nguyen tac cu

the, do ludng duoc, kha thi, can doi ve nguon luc, dam bao chat luong

Tinh tam thdi: Tinh tam thdi co nghia la cac du an ODA co khdi diem va ket

thuc xac dinh Du an khong phai la loai cong viec hang ngay, thudng tiep dien, lap

di lap lai theo quy trinh co san Du an co the thuc hien trong mot thdi gian ngan hoac co the keo dai trong nhieu nam.Ve mat nhan su, du an khong co nhan cong co dinh, ho chi gan bo vdi du an trong mot khoang thdi gian nhat dinh (mot phan hoac toan bo thdi gian thuc hien du an).Khi du an ket thuc, cac can bo du an co the phai chuyen sang/tim kiem mot cong viec/hop dong mdi

Tinh duy nhat: Mac du co the co nhung muc di'ch tuang tir, nhung moi dir anODA phai doi mat vdi nhung van de ve ngudn luc, moi truang va kho khan khac nhau Hon the ntra, d mure do nhat dinh, moi du an dem lai cac san pham, dich vu

“duy nhat”, khong giong hoan toan vai bat ky du an nao khac Vi du nhu deu vdi muc dich xay nha nhung cac dy an co sy khac biet ve chu dau tu, thiet ke, dia diem,

w Khi su dung kinh nghiem cua trong viec lap ke hoach cac dy an tuang tu nhau, can phai hieu rd cac dac trung rieng cua moi dy an Han the nira, can phai phan tich

that ky ludng cung nhu co ke hoach chi tiet trudc khi bat dau thyc hien

Tinh phuc tap: Mdi dy an bao gom nhieu hoat dong lien quan, dan xen lan nhau, bao gom nhieu doi tuang khac nhau Do do trong qua trinh thyc hien co nhieu thay doi, nhieu rui ro va dd nay sinh nhung xung dot, mau thuan ben ngoai cung nhu ben trong

Tinh he thong: Dy an ODA la mot tap hap nhtrng hoat dong cd lien quan den

Tinh giai han: Mdi dy an ODA duoc thuc hien trong mot khoang thai gian,

ngudn luc va kinh phi nhat dinh Cac nha quan ly can phai lien tuc can bang ve nhu cau, tai chinh, ngudn luc va lich trinh de hoan thanh dy an, dam bao yeu cau cua nha dau tu va nha tai try

Su phat trien cua dy an luon luon la sy chi tiet hoa:Dac tinh nay di kern vdi tinh tarn thai va duy nhat cua mot dy an ODA Trong suot qua trinh thyc hien du

an, d mdi budc thyc hien can cd sy phat trien va lien tuc duqc cu the hoa vdi muc

do cao hon, ky ludng, cong phu han

Vi du nhu: Muc dich ban dau dat ra cua dy an ’’Darn bao an ninh luang thyc

va nude sach cho nhung ngudi nong dan ngheo d tinh X” cd the duqc cu the hoa la

“Uu tien tap trung nang cao nang suat, san luqng luang thuc va tiep thi va tiep den cung cap ngudn nude sach cho ngudi dan” khi nhom thuc hien dy an phat trien cac

hieu biet cua minh ve muc dich, pham vi, san pham cua du an Mot du an co muc dich “xay dung nha may che bien thuc an gia sue” se duoc bat dau bang xem xet quy trinh ky thuat cua viec bien thuc an gia sue.

Day la co so cua viec thiet ke cac phan xudng che bien de xac dinh duoc cac dac diem phuc phu cho thiet ke ky thuat cua moi phan xucrng Tiep do, cac ban ve

b) Ben canh nhirng dac diem chung, du an ODA co nhirng dac diem rieng co:

Cd nguon von tu cac to chuc chinh phu: Toan bo hoac mot phan nguon von

thuc hien du an ODA la do cac to chuc/chinh phu nude ngoai, cac to chuc song phuong tai tro Co che tai chinh trong nude doi vdi viec su dung ODA la cap phat, cho vay (toan bo/mot phan) tu ngan sach Nha nudc.Cac du an ODA thubng co von doi ung la khoan dong gop cua phia Viet Nam bang hien vat va gia tri de chuan bi

va thuc hien cac chuong trinh, du an (co the dudi dang tien dupe cap tu ngan sach hoac nhan luc, co so vat chat) Nguon von la diem khac biet ldn nhat giua du an ODA vdi vdi cac du an khac; kem theo no la cac yeu cau, quy dinh, co so phap ly ve quan ly va thuc hien cua nha dau tu va nha tai tro

Co su khac nhau giua nguai cap vdn va ngudi su dung von: Vi vay, viec quan ly du an ODA de nay sinh nhung tieu cue nhu tham nhung, lang phi, gay anh hudng xau den hieu qua du an Do do can phai co mot co che quan li minh bach,

dong bo, kiem tra giam sat chat che doi vdi cac du an ODA de cd the su dung mot each hieu qua nguon vdn nay

Thudng uu tien cho cac muc tieu phat trien kinh te, xa hoi theo chinh sach va

chien luge vi mo cua nha nude, hoac muc tieu hoat dong cua cac nha tai tro, khong

su dung true tiep cho linh vuc kinh doanh nham muc dich sinh loi O Viet Nam, cac

du an ODA tap trung vao nhung linh vuc sau:

- Xoa doi giam ngheo, trade het tai cac vung nong thon, vung sau, vung xa;

- Y te, dan so va phat trien;

- Giao thong van tai, thong tin lien lac;

- Nang luong;

- Co sd ha tang, xa hoi (cac cong trinh phuc loi cong cong, y te, giao due va dao tao, cap thoat nudc, bao ve moi truong)

- Ho tro mot so linh vu san xuat nham giai quyet cac van de kinh te - xa hoi;

- Ho tro can can thanh toan;

- Giao duc, phat trien nguon nhan luc;

- Cac van de xa hoi (tao viec lam, cap nudc sinh hoat, phong chong dich benh, phong chong cac te nan xa hoi);

- Bao ve moi truong, bao ve va phat trien cac nguon tai nguyen thien nhien; nghien cuu khoa hoc va cong nghe, nang cao nang luc nghien cuu va trien khai;

- Nghien cuu chuan bi cac chuong trinh, du an phat trien (quy hoach dieu tra co ban);

- Cai cach hanh chinh, tu phap, tang cuong nang luc cua cac co quan quan

ly Nha nudc d Trung uong, dia phuong va phat trien the che

Qua trinh su dung du an ODA phai tuan thu luat phap nuac sd tai va nhung

dieu kien da thoa thuan vai nha tai tra Do vay tim hieu cac van ban phap luat cua

nudc sd tai va nha tai tro lien quan den du an ODA, nam vung co sd phap ly cho viec quan ly du an ODA la cong viec dac biet can quan tam tien hanh Nhu tren da noi, nguon hinh thanh ODA la tu ngan sach cua to chuc tai tro va nguon von doi ung ngan sach nudc nhan tai tro nen viec giai ngan phai dem lai loi ich cho nudc nhan tai tro va dam bao duoc muc tieu cua cac nha tai tro Nhieu khi nhung muc tieu nay khong phai la “cho khong, bieu khong” ma la nhung dieu kien co loi cho viec phat trien thi truong, dam bao an ninh phat trien quan su, cac muc tieu chinh tri, kinh te khac cua nha tai tro

1.2 Co1 sd ly luan ve quan ly nha nude doi voi von ODA va du- an von ODA

Quan ly nha nudc ve von ODA la su tac dong co to chuc cua Nha nudc doi vdi toan bo nguon von ODA bang quyen luc cua nha nudc thong qua co che quan ly von ODA nham thuc hien duqc cac muc tieu dat ra doi vdi qua trinh thu hut va su dung von ODA

Hoac cd the hieu: Quan ly nha nudc ve von ODA la qua trinh Nha nudc lap

ke hoach, to chuc, lanh dao, kiem tra viec thu hut va su dung ODA nham dat duoc cac muc tieu cua nha nudc dat ra vdi ket qua va hieu qua cao trong dieu kien phat trien cua dat nudc

- Nham thong nhat y chi, quan diem, giua cac ben co lien quan trong qua

su dung von ODA

- Dinh hudng thu hut va su dung von ODA tren co sd xac dinh muc tieu chung, muc tieu bo phan va hudng moi no luc cua cac ben cd lien quan vao thuc hien cac muc tieu do

- To chuc, dieu hda, phoi hop va hudng dan hoat dong cua cac co quan quan ly nha nudc cd lien quan, cac nha tai trq, cac ban quan ly du an, lam giam bdt

su bat dong va bat dinh trong qua trinh su dung von ODA

- Tao ra dong luc cho cac ben cd lien quan den ODA bang cac kich thich, danh gia, khen thudng nhung nhan to cd thanh tich, dong thdi dieu chinh nhung lech lac, sai sot cua cac ben trong qua trinh su dung von ODA

- Quan ly nha nuoc ve ODA nham nang cao hieu qua thu hut va su dung nguon von ODA.

Von ODA la mot nguon von co y nghia quan trong doi voi cac nuoc tiep nhan trong giai doan hien nay Tuy nhien, nguon von nay cung de su dung khong hieu qua gay ganh nang no nan cho dat nuoc neu nhu khong co su quan ly nha nuoc chat che Nguyen nhan do:

Thu nhat, thuc chat gia tri thuc te cua von ODA thap hon gia tri danh nghia cua no

Dieu nay co nghia tinh uu dai cua von ODA giam, chi phi de co von nay co

+ Nha tai tro rang buoc dieu kien doi voi von ODA khi nuoc tiep nhan tiep nhan la phai chap nhan mot phan gia tri khoan ODA la hang hoa dich vu do nha tai tro do san xuat (trung binh la o muc 20% gia tri von ODA) Gia ca phai tra cho hang hoa, dich vu nay thuong cao hon gia ca ma hang hoa, dich vu do ban tren thi trudng the gioi Hoac trong cac du an ho tro ky thuat, thi ben nha tai tro yeu cau tra luong cho cac chuyen gia, co van du an cua ho o nuoc qua cao so voi chi phi thuc

te can thue chuyen gia nhu vay tren thi trudng lao dong the gioi

- Cac nha tai tro co quyen chu dong nhat dinh trong quyet dinh cung cap ODA theo du an, chuong trinh Do do, cac du an, chuong trinh ma cac nha tai tro nay lua chon de cung cap von ODA lai co the khong phai la du an quan trong va toi

uu nhat doi voi nuoc tiep nhan Vi the chi phi mua sam thiet bi, cong nghe voi gia

tri rat lon nhirng cong suat su dung khong cao hoac phai bd ra chi phi cao ve dich

vu dao tao, chuyen giao cdng nghe va chi phi phai tra do that nghiep xuat hien

- Tac dong cua yeu to ty gia hoi doai lam cho gia tri von ODA phai hoan lai tang len hay ganh nang no nude ngoai cua nude tiep nhan se tang len

Gia tri cac khoan ODA ma nude tiep nhan chu yeu lay ngoai te manh lam don vi tinh toan nhu: USD (do la My), dong Yen cua Nhat, dong Euro Tuy nhien,

trong thdi gian dai cua khoan vdn ODA, gia tri cac dong tien nay luon bien dong nhu dong yen cua Nhat la mot dong tien chuyen doi tu do nhung khong phai la dong tien thuc su manh va on dinh nhung cac du an ho tro phat trien cua JBIC (Nhat Ban) thi lay dong yen lam don vi tinh toan Vi the khoan vdn ODA luon chua dung rui ro ve ngoai hoi Mat khac, dong tien cua nude tiep nhan bi mat gia trong khoang thdi gian su dung vdn do cac yeu to nhu: lam phat d nude tiep nhan cao han

d cac nude phat trien va nude tai tro (tinh on dinh cua nen kinh te nude tiep nhan kem hon) tinh trang tham hut can can thuong mai luon thubng true, khong co su cai thien nhieu ve tai khoan vdn nen nhu cau ve ngoai te manh Idn hon cung ve ngoai

te Vi the, khoan vdn ODA phai hoan tra theo dong noi te ngay cang tang len

+ Nhung chi phi gian tiep phai tra cho cac khoan vdn ODA

Nude tiep nhan khi tiep nhan vdn ODA it nhieu phai chap nhan cac rang buoc ve mat kinh te va chinh tri

Ve kinh te, nude tiep nhan phai chap nhan do bd dan hang rao thue quan bao ho cac nganh cdng nghiep non tre va bang thue xuat nhap khau hang hoa cua cac nude tai tro, vi nhu Viet Nam md cua hon doi vdi mat hang o to cua Nhat Ban va My vao nam 2006; thuc hien cam ket hiep dinh thue quan vao 2003 vdi cac nude ASEAN

Tung budc md cua thi trubng bao ho cho nhung danh muc hang hoa mdi cua nha tai tro chiem linh thi trudng noi dia, anh hudng true tiep den sue canh tranh cua hang hoa nude tiep nhan d thi truong noi dia

Cd nhung uu dai doi vdi cac nha dau tu true tiep nude ngoai nhu cho phep

ho dau tu vao nhung linh vuc han che, cd kha nang sinh loi cao, gia thue mat bang san xuat va cac dich vu re cung nhu cd duoc don dat hang cua chinh phu Vi nhu Viet Nam cho phep cac nha dau tu vao nganh vien thdng, thuc hien mot loai gia tren

ca nude (khong cd su phan biet gia giua ngudi Viet Nam va ngudi nude ngoai)

Chinh nhung rang buoc nay da lam ngan sach Nha nude mat di mot khoan tien thu tu thue nhap khau, thue doi vdi cac doanh nghiep trong nude do hang hoa cua doanh nghiep nay bi mat chd dung tren thi trudng Thue thu nhap ca nhan va nhung khoan luang cua nhung cong nhan bi that nghiep do tac dong cua viec phai

md cua thi trudng

Nhu vay, neu khong quan ly chat viec thu hut, dam phan vdi nha tai trq thi gia tri thuc te cua vdn ODA thap hon nhieu so vdi gia tri danh nghia hay lai suat vdn ODA

Thu hai, nude tiep nhan de bi rai vao tinh trang su dung khong hieu qua ngudn vdn ODA

+ Quan diem nhin nhan ve vdn ODA cua nude tiep nhan con nhieu han che

Do giai doan dau tiep nhan vdn ODA chu yeu la vdn hd trq phat trien khong hoan lai nen hinh thanh trong tiem thuc va suy nghi, thdi quen cua chinh phu nude tiep

nhan vdn ODA va nhung to chuc su dung ngudn vdn nay la cu vdn ODA la cho khong va su dung khong tinh toan ky luang nen de xuat hien hien tuqng tham nhung va lang phi trong to chuc su dung Vi nhu, d Viet Nam, Du an trong rung

327, du an Nha hat ldn Ha Noi hay hang loat cac du an dudng bo hoac de dang chap nhan nhtrng du an khong dem lai hieu qua

- Trinh do va kinh nghiem quan ly ngudn vdn ODA con thap the hien trong khau xay dung chien luqc, quy hoach thu hut va su dung vdn ODA vao cac linh vuc chua hop ly, kha nang dam phan thuyet phuc cac nha tai trq chua cao; kha nang khao sat, xay dung du an kha thi va tien kha thi con kem nen xay ra hien tuqng, tinh

ho vao tinh trang no nan tang them khi do lo hong ve tiet kiem - dau tu, thuong mai khong duoc cai thien ma cOn xuat hien them lo hong ldn trong tai khoan von do nguon thu ngoai te tu ODA khong con, trong khi do phai xuat ngoai te tra no nudc

ngoai Vi the, can can thanh toan quoc te cang bi tham hut tram trong, se gay ra dong tien su pha gia Neu bi mot cu xoc ve dau mo hoac thi truong xuat khau bi ton thuong thi nen kinh te se bi roi vao khung hoang kinh te nhu Braxin, Achenchina,Thai Lan (1997) Ket cuc la khung hoang tai chinh - tien te va xa hoi se xay ra

Chinh vi vay, van de quan ly nha nudc ve von ODA duoc dat ra mang tinh khach quan va can to chuc thuc hien tot nham nang cao hieu qua thu hut va su dung

von ODA phuc vu qua trinh tang truong va phat trien cua nudc tiep nhan von ODA Thuc te da khang dinh, viec tiep nhan von ODA la con giao hai ludi Neu nudc tiep nhan von ODA to chuc quan ly va su dung tot nguon von nay, khai thac triet de nhung uu diem cua no va han che nhung bat loi co the xay ra thi von ODA la mot nguon ngoai luc quan trong gop phan vao qua trinh tang truong nhanh cua nen kinh

te Vi du nhu truong hop thanh cong cua Nhat Ban vao giai doan 1950-1960, Han Quoc vao giai doan 1960-1970 cung mot phan dang ke la nho vao viec su dung tot nhung nguon vien tro phat trien dudi dang ODA

Nguoc lai, neu quan ly va su dung khong hieu qua thi von ODA tro thanh ganh nang no nan cho dat nudc trong tuong lai Tuy nhien, xu the tren the gidi hien nay la cac nudc dang va cham phat tri6n luon muon thu hut cac khoan von ODA va dong thoi nghien cuu va dua ra cac phuong phap quan ly nha nudc co hieu qua de khai thac the manh cua nguon von nay trong qua trinh phat trien dat nudc

1.2.3 N oi d ung q uan ly n ha n u ’ d ' c v e v on ODA

Noi dung quan ly nha nuoc ve von ODA duoc cu the hoa thanh noi dung cua cac chuc nang quan ly nha nuoc ve von ODA Trong do:

Chuc nang quan ly nha nuoc ve von ODA chinh la tap hop cong viec, nhiem vu mang tinh chat cung loai ma cac co quan quan ly nha nuoc ve ODA phai thuc hien trong qua trinh thu hut, su dung von ODA nham dat duoc nhung muc tieu dat ra

Theo giai doan tac dong thi noi dung quan ly nha nuoc ve thu hut va su dung von ODA bao gdm:

Dinh huong thu hut, su dung von ODA la Nha nuoc di quyet dinh truocnhung nhiem vu, nhung muc tieu va cac giai phap trong qua trinh thu hut va sudung von ODA trong khoang thbi gian dai thubng la 5 nam, 10 nam hay lau hon

Dinh huong thu hut va su dung von ODA duoc Nha nuoc thuc hien thong qua cac hinh thuc chu yeu sau:

- Xay dung chien luac thu hut va su dung von ODA.

Xay dung chien luoc thu hut va su dung von ODA la Nha nuoc xay dung

mot he thong cac quan diem co ban ve thu hut va su dung von ODA, cac muc tieu dai han cho thu hut va su dung von ODA va cac giai phap chu yeu duoc lua chon mot cach co can cu khoa hoc cho thu hut va su dung von ODA nham dat duoc cac muc tieu da de ra

Trong do:

He thong cac quan diem co ban ve thu hut va su dung von ODA la nhung tu tubng chi dao, xuyen suot chien luoc, tu viec xac dinh cac muc tieu, thu tu uu tien den nhung nhiem vu cung nhu chinh sach thu hut va su dung von ODA

Muc tieu trong chien luge thu hut va su dung von ODA la nhung ket qua mong doi can co va co the co cua dat nuoc khi ket thuc viec thuc hien chien luge thu hut va su dung von ODA da dat ra.

Cac giai phap chu yeu trong chien luge thu hut va su dung von ODA la phuang thuc ca ban de thuc hien nhung cong viec dat ra trong suot thai ky chien luge nham thuc hien cac muc tieu thu hut va su dung vdn ODA

Thuc chat cua chien luge thu hut va su dung vdn ODA dugc hieu la mot ban luan cu co ca sd khoa hgc xac dinh rd cac muc tieu va phuang hudng hanh dong cua dat nude trong thu hut va su dung vdn ODA trong khoang thdi gian 10 nam hoac lau han, chu yeu d tarn qudc gia, lien quan tdi tong the cac nganh kinh te

va cac vung kinh te

- Xay dung quy hoach thu hut va su dung vdn ODA.

Quy hoach thu hut va su dung vdn ODA la mot hinh thuc dinh hudng thu hut va su dung vdn ODA Trong do di xac dinh rd quy mo va gidi han thu hut va su dung vdn ODA trong nhung khoang thdi gian nhat dinh No tao ra khung canh va nhung dudng net trong thu hut va su dung vdn ODA No la ca sd, la tien de de di xay dung cac ke hoach, chuong trinh va du an ODA co quy mo vung va qudc gia

Ve thuc chat xay dung quy hoach thu hut va su dung vdn ODA la xay dung

khung vT mo ve to chuc khong gian nham cung cap nhung can cu khoa hgc cho cac cap

de chi dao vi mo cong tac thu hut va su dung vdn ODA thong qua cac chuong trinh, du

an ODA dam bao cho vdn ODA dugc su dung co hieu qua

Ve ban chat xay dung quy hoach thu hut va su dung vdn ODA la cu the hoa chien luge thu hut va su dung vdn ODA ve khong gian (theo vung kinh te va theo nganh kinh te) va thdi gian (theo tung giai doan nhat dinh)

- Xay dung ke hoach thu hut va su dung vdn ODA.

- Xay dung chinh sach thu hut va su dung vdn ODA.