Phòng ngừa rủi ro trong cung ứng dịch vụ thanh toán quốc tế tại việt nam trong điều kiện gia nhập wto (trường hợp ngân hàng liên doanh việt nga)

HÀNG LIÊN DOANH VI T NGA... H th ng các ngân hàng trung gian rai m nhi m vai trò trung gian thanh toán cho các ngân hàng khác.

Nguy n Qu c Khánh

Phòng ng a r i ro trong cung ng d ch v thanh toán qu c t

hàng Liên doanh Vi t Nga

Lu n v n th c s kinh t

Hà N i, 2008

DANH M C CÁC T VI T T T

I M U 1

CH NG 1 : NH NG LÝ LU N C B N V CÁC R I RO THANH TOÁN QU C T A NGÂN HÀNG TH NG M I VÀ S C N THI T PHÒNG NG A R I RO KHI GIA NH P WTO 5

1.1 KHÁI NI M R I RO VÀ R I RO THANH TOÁN QU C T 5

1.1.1 Khái ni m r i ro 5

1.1.1.1 Nh ng khái ni m r i ro 5

1.1.1.2 Phân bi t r i ro và b t nh 5

1.1.1.3 Phân lo i r i ro và các bi n pháp i phó v i r i ro: 7

1.1.2 i ro thanh toán qu c t 8

1.1.2.1 Khái ni m thanh toán qu c t và r i ro thanh toán qu c t 8

1.1.2.2 Phân lo i r i ro thanh toán qu c t 10

1.1.2.3 C n c vào nghi p v 14

1.1.2.4 C n c vào ngh a v và trách nhi m 22

1.1.2.5 C n c vào i t ng tham gia 23

1.1.2.6 C n c vào môi tr ng kinh doanh: 27

1.2 BI N PHÁP PHÒNG NG A R I RO THANH TOÁN QU C T 32

1.2.1 Phòng ng a r i ro thanh toán qu c t v nghi p v 32

1.2.1.1 Nâng cao trình cán b nghi p v 32

1.2.1.2 Áp d ng quy trình nghi p v chu n t c 33

1.2.2 Phòng ng a r i ro thanh toán qu c t v ngh a v và trách nhi m 34

1.2.3 Phòng ng a r i ro thanh toán qu c t v i t ng tham gia 34

1.2.3.1 L a ch n i tác 34

1.2.3.2 L a ch n khách hàng 35

1.2.4 Phòng ng a r i ro v môi tr ng kinh doanh 36

1.2.4.1 Các bi n pháp phòng ng a r i ro pháp lý- 36

1.2.4.3 Các bi n pháp phòng ng a r i ro thanh toán qua m ng 37

1.3 CÁC QUI NH LIÊN QUAN N THANH TOÁN QU C T C A WTO 38

1.4 C N THI T PH I NG N NG A CÁC R I RO THANH TOÁN QU C T KHI VI T NAM Ã GIA NH P WTO 40

CH NG 2: TH C TR NG R I RO VÀ PHÒNG NG A R I RO THANH TOÁN QU C T I NGÂN HÀNG LIÊN DOANH VI T NGA TRONG U KI N VI T NAM GIA NH P WTO… 43

2.1 T NG QUAN V HO T NG THANH TOÁN QU C T C A NGÂN HÀNG LIÊN DOANH VI T NGA 43

2.1.1 S l c v l ch s hình thành và phát tri n c a Ngân hàng Liên doanh Vi t Nga .43

2.1.1.1 L ch s hình thành 43

2.1.1.2 Quá trình phát tri n 44

2.1.2 c m kinh doanh c a Ngân hàng Liên doanh Vi t Nga 45

2.1.2.1 S n ph m và th tr ng 45

2.1.2.2 Nhân s 46

2.1.2.3 Công ngh 47

2.1.3 T ch c ho t ng thanh toán qu c t t i Ngân hàng Liên doanh Vi t Nga 47

2.1.3.1 Mô hình t ch c 47

2.1.3.2 Các ho t ng thanh toán qu c t ch y u 49

2.1.4 K t qu ho t ng thanh toán qu c t t i Ngân hàng liên doanh Vi t Nga trong th i gian qua 56

2.1.4.1 Ho t ng thanh toán qu c t t ng tr ng c v quy mô và ch t l ng 56

2.1.4.2 Các nghi p v thanh toán qu c t ngày càng c m r ng .56

2.1.4.3 Trình công ngh ngân hàng và trình cán b c nâng cao .57

2.1.4.4 Quy trình nghi p v c c i ti n liên t c 58

2.1.4.5 Quan h i lý ngày càng c m r ng 58

2.2 TH C TR NG VÀ PHÒNG NG A R I RO THANH TOÁN QU C T T I NGÂN HÀNG LIÊN DOANH VI T NGA 60

2.2.1 Tr c khi gia nh p WTO 60

2.2.1.2 R i ro v ngh a v và trách nhi m 63

2.2.1.3 R i ro v i t ng tham gia: 67

2.2.1.4 R i ro v môi tr ng kinh doanh 68

2.2.2 Sau khi gia nh p WTO 69

2.2.2.1 R i ro môi tr ng kinh doanh 70

2.2.2.2 R i ro v i t ng tham gia 73

2.3 CÁC BI N PHÁP PHÒNG NG A R I RO C A NGÂN HÀNG VI T NGA Ã ÁP NG TH I GIAN QUA 75

2.3.2 Th c tr ng x lý r i ro thanh toán qu c t Ngân hàng liên doanh Vi t Nga 75

2.3.3 Bi n pháp x lý r i ro thanh toán qu c t : 81

2.4 ÁNH GIÁ TH C TR NG R I RO THANH TOÁN QU C T NGÂN HÀNG LIÊN DOANH VI T NGA TRONG U KI N VI T NAM GIA NH P WTO 85

2.4.1 Nh ng m t làm c trong phòng ng a r i ro thanh toán qu c t Ngân hàng liên doanh Vi t Nga 85

2.4.2 Nh ng h n ch trong phòng ng a r i ro thanh toán qu c t Ngân hàng Vi t Nga 87

2.4.3 Nguyên nhân phát sinh r i ro 88

CH NG 3: CÁC GI I PHÁP PHÒNG NG A R I RO THANH TOÁN QU C T T I NGÂN HÀNG LIÊN DOANH VI T NGA TRONG U KI N VI T NAM GIA NH P WTO 92

3.1 D BÁO R I RO VÀ PHÒNG NG A R I RO THANH TOÁN QU C T 92

3.2 NH H NG PHÁT TRI N HO T NG THANH TOÁN QU C T VÀ PHÒNG NG A R I RO TRONG THANH TOÁN QU C T C A NGÂN HÀNG LIÊN DOANH VI T NGA N 2017 94

3.2.1 nh h ng phát tri n ho t ng thanh toán qu c t t i VRB 94

3.2.1.1 Giai n t nay n 2015 94

3.2.1.2 Giai n t n m 2015-2017 95

3.2.2 nh h ng phòng ng a r i ro trong thanh toán Qu c t c a VRB 95

HÀNG LIÊN DOANH VI T NGA .96

3.3.1 Các gi i pháp phòng ng a r i ro trong tác nghi p c a ngân hàng liên doanh Vi t Nga 96 3.3.1.1 Xây d ng mô hình ho t ng thanh toán qu c t t p trung th ng nh t và chuyên sâu trong toàn h th ng 96

3.3.1.2 Xây d ng quy ch , quy trình ho t ng cho các nghi p v thanh toán qu c t theo quy nh c a pháp lu t và thông l qu c t , b sung và hoàn thi n các v n b n h ng d n nghi p v thanh toán qu c t 98

3.3.1.3 ng c ng qu n lý và s d ng t t các ph ng th c thanh toán qu c t 100

3.3.1.4 Nâng cao trình c a cán b thanh toán qu c t 102

3.3.1.5 Th c hi n các bi n pháp tín d ng và kinh doanh ti n t h n ch r i ro nghi p v thanh toán qu c t 105

3.3.1.6 Hi n i hoá công ngh ngân hàng theo trình c a m t ngân hàng th ng m i hi n i trong khu v c .107

3.3.1.7 ng c ng thông tin phòng ng a trong ho t ng thanh toán qu c t 108

3.3.1.8 Thành l p qu phòng ng a r i ro thanh toán qu c t 108

3.3.1.9 ng c ng công tác ki m tra ki m soát ho t ng thanh toán qu c t 109

3.3.1.10 Xây d ng các ch tiêu ánh giá t l r i ro c a ho t ng thanh toán qu c t 111

3.3.2 Các gi i pháp phòng ng a liên quan n ngh a v và cam k t c a ngân hàng liên doanh Vi t Nga 114

3.3.2.1 Chu n hóa các m u chu n c a th tín d ng và b o lãnh .114

3.3.2.2 Xây d ng c ch t rà soát các u kho n b t bình th ng 114

3.3.3 Các gi i pháp phòng ng a r i ro t các i tác c a ngân hàng liên doanh Vi t Nga 114

3.3.3.1 Các gi i pháp phòng ng a r i ro t phía khách hàng 114

3.3.3.2 Các gi i pháp phòng ng a r i ro t phía ngân hàng i lý n c ngoài 119

3.3.4 Các gi i pháp phòng ng a r i ro môi tr ng kinh doanh c a ngân hàng liên doanh Vi t Nga… .121

3.3.4.1 Gi i pháp phòng ng a r i ro pháp lý 121

3.3.4.2 Gi i pháp phòng ng a r i ro thanh toán qua m ng 121

3.4 T S KI N NGH V I CHÍNH PH VÀ CÁC B NGÀNH LIÊN QUAN 122

3.4.1 Ki n ngh v i Nhà n c 122

3.4.3 Các B , Ban, Ngành liên quan 126

T LU N 128 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

AFTA : Khu v c m u d ch t do ASEAN (ASEAN Free Trade Area)ALCO : H i ng ki m soát tín d ng

ASEAN : Hi p h i Các Qu c gia ông Nam Á (Association of Southeast Asian

Nations)BIDV : Ngân hàng u t và phát tri n Vi t nam (Bank for Investment and

Development of Vietnam)CEPT : Thu quan u ãi có hi u l c chung (Common Effective Preferential

Tariffs)CHF : ng Franc Th y s (The Swiss franc's currency code)CIC : Trung tâm thông tin tín d ng (Credit information Center)CVA : Tr giá tính thu h i quan (custom value add)

D/A : B ch ng t nh thu nh p kh u tr ch m (Document against acceptance)D/P : B ch ng t nh thu nh p kh u tr ngay (Document against payment)EUR : ng ti n chung c a EU (EURO)

FATF : L c l ng c trách hành ng tài chính (Financial Action Task Force )

FITCH RATING : T ch c chuyên ánh giá kh tínGATT : Hi p c chung v thu quan và m u d ch (General Agreement on

Tariffs and Trade)GBP : ng b ng anh (Great Britain pound)ICC : Phòng th ng m i Qu c t (International Chamber of Commerce)ICCK5 : Ch ng nh n v ki m tra ch ng t t tiêu chu n qu c t

ICCRT : Ch ng nh n v kh n ng ki m tra, ánh giá thông tin d ch v tài tr

th ng m iICCU :Ch ng nh n n ng l c qu n lý tài tr th ng m i

IQ : Ch s thông minh (intelligent index)ISBP : Tiêu chu n v ki m tra b ch ng t c a Ngân hàng (International

Standard Banking Practice)

L/C : Th tín d ng (letter of credit)M/T : Ki u thanh toán s d ng n (Message type)MASTERCARD : Nhãn hi u c a th tín d ng và th ghi n thanh toán gi a các ngân hàng

a ng i mua và ng i bán s d ng th ng hi u "MasterCard" muam

MFN : Nguyên t c i x T i hu qu c (most-favored nation)NHTM : Ngân hàng th ng m i

NT : Nguyên t c i x qu c gia (national treatment)ROA : H s thu nh p trên tài s n (Return On Assets - ROA )ROE : H s thu nh p trên v n c ph n (ROE- Return on Equity)SWIFT : M ng thanh toán liên ngân hàng toàn c u (Society for Worldwide

Interbank Financial Telecommunication )T/T : Chuy n ti n b ng n (telegraphic transfer)

TA (1,2) : Mô hình h ng t i khách hàng d ng 1 ho c 2 (Transactional Analysis)Telex : Ph ng th c truy n thông tin dùng b ng ch cái latin c b n

UCP : Quy t c và Th c hành th ng nh t Tín d ng ch ng t (The Uniform

Customs and Practice for Documentary Credits)URDG :Quy t c th ng nh t dành cho b o lãnh theo yêu c u (Uniform Rules For

WB : Ngân hàng th gi i (World Bank)WEBSITE : N i dung tr c tuy n c th hi n trên n n t ng html (ki u nh d ng)

nh m th c hi n các tác v c th qua trình duy tWTO : T ch c th ng m i th gi i (World Trade Organization)XNK : Xu t nh p kh u

DANH M C B NG BI U, S , HÌNH V

ng 1.2: B ng so sánh cách th c phòng ng a r i ro t i hai mô hình ngân hàng 12

Bi u 2.1 : C c u t ch c c a Ngân hàng Liên doanh Vi t Nga 44

Bi u 2.2 :S trung tâm x lý giao d ch thanh toán qu c t 48

ng 2.3 : Doanh s thanh toán c a các nghi p v thanh toán qu c t ch y u c a VRB 54

Bi u 2.4: r i ro v quan h i lý theo x p h ng - t 1 n 1800 c a các ngân hàng 67 2.5: M c r i ro uy tín ng i th h ng theo khu v c và qu c gia

2.6 : M c r i ro tr c và sau khi gia nh p WTO c a VRB

6870

Bi u 2.9: Các giao d ch nh thu xu t kh u, nh p kh u b r i ro 79

Bi u 2.10: Các giao d ch thông báo th tín d ng, b o lãnh b r i ro 80

3.1 ki m soát r i ro trong ho t ng thanh toán qu c t t i VRB 114

1 Tính c n thi t c a tài:

Trong xu h ng qu c t hoá m nh m c a n n kinh t th gi i, n n kinh t

Vi t Nam ang d n t ng b c h i nh p n n kinh t khu v c và th gi i quátrình công nghi p hoá và hi n i hoá t n c thành công, ng và nhà n c ta ã

r t chú tr ng phát tri n ho t ng kinh t qu c t , c bi t là ngo i th ng Ch cóthông qua các ho t ng kinh t qu c t , chúng ta m i có th phát huy c ti m

ng th m nh c a t n c, ng th i t n d ng c v n và công ngh hi n i

c a các n c phát tri n y nhanh quá trình công nghi p hoá, hi n i hoá t

c, rút ng n kho ng cách t t h u và a n n kinh t n c ta hoà nh p v i n nkinh t các n c trong khu v c và trên th gi i

Kinh t qu c t m r ng, d n n s phát tri n c a thanh toán qu c t nh

m t t t y u khách quan áp ng nhu c u th ng m i qu c t c a các doanhnghi p trong n c

ng tr c yêu c u ó, Ngân hàng Liên doanh Vi t Nga ã tham gia ho t

ng thanh toán qu c t 03 n m Tuy còn non tr , nh ng ho t ng thanh toán qu c

t t i VRB ã t c r t nhi u thành qu , góp ph n a d ng hoá d ch v , nâng cao

hi u qu kinh doanh c a ngân hàng trong quá trình h i nh p WTO, m r ng các s n

ph m d ch v ph c v khách hàng trong n c Tuy nhiên, do còn m i, nên ho t

ng thanh toán qu c t t i VRB v n còn g p không ít khó kh n, c bi t là v n

r i ro trong thanh toán qu c t , m t v n gây h u qu nghiêm tr ng cho ngânhàng không ch v tài s n v t ch t mà c uy tín trên tr ng qu c t Vì v y, t

c m c tiêu c a Ngân hàng là “phát tri n b n v ng”, m t trong nh ng nhi m vquan tr ng t ra là ph i tìm ra các gi i pháp phòng ng a, h n ch t i a các r i

ro trong ho t ng thanh toán qu c t Xu t phát t th c t ó, tôi ã ch n tài

“Phòng ng a r i ro trong cung ng d ch v thanh toán qu c t trong u ki n Vi t nam gia nh p WTO tr ng h p Ngân hàng Liên doanh Vi t Nga” làm lu n v n

t t nghi p th c s kinh t

Trên c s t ng h p, phân tích th c tr ng ho t ng thanh toán qu c t và các

r i ro trong thanh toán qu c t t i VRB, tham kh o thêm các kinh nghi m c a cácngân hàng b n trong n c và trên th gi i xu t ra các gi i pháp phòng ng a r i

ro trong thanh toán qu c t

3 i t ng và ph m vi nghiên c u:

- i t ng: Nh ng r i ro trong ho t ng thanh toán qu c t và các gi ipháp phòng ng a r i ro thanh toán qu c t t i Ngân hàng Liên doanh Vi tNga

- Ph m vi nghiên c u: Ho t ng thanh toán qu c t c a Ngân hàng Liêndoanh Vi t Nga trong kho ng th i gian t n m 2006 n 2008

4 Ph ng pháp nghiên c u:

Lu n v n d a trên lý lu n c b n c a ch ngh a Mác-Lê nin, c a phép bi n

ch ng duy v t

Lu n v n s d ng các ph ng pháp i u tra, t ng h p, phân tích, di n gi i,qui n p, so sánh trên c s s li u th ng kê c a VRB nghiên c u

5 K t c u c a tài:

Ngoài l i nói u và k t lu t, tài g m 3 ch ng:

- Ch ng 1: Nh ng lý lu n c b n v r i ro thanh toán qu c t c a ngân hàng

th ng m i và s c n thi t phòng ng a r i ro khi gia nh p WTO

- Ch ng 2: Th c tr ng r i ro và phòng ng a r i ro thanh toán qu c t t i Ngânhàng Liên doanh Vi t Nga trong u ki n Vi t nam gia nh p WTO

- Ch ng 3: Gi i pháp phòng ng a r i ro Thanh toán qu c t t i Ngân hàng Liêndoanh Vi t Nga trong u ki n Vi t Nam gia nh p WTO

6 T ng quan nghiên c u:

R i ro trong ho t ng ngân hàng th ng m i, trong ó ho t ng tín d ng

là m t trong nh ng v n c các ngân hàng quan tâm c bi t và nghiên c usâu Tuy nhiên liên quan n v n r i ro thanh toán qu c t thì ch a có nhi u m c

dù ã có m t s nghiên c u i sâu vào t ng nghi p v n l và t ng quan nh ‘’

Gi i pháp h n ch r i ro trong thanh toán qu c t theo ph ng th c tín d ng ch ng

t (L/C) t i Ngân hàng Công th ng VN.’’ c a Th.s Nguy n Th Thanh Nga n m

2000 hay ‘’Gi i pháp h n ch r i ro trong ph ng th c tín d ng ch ng t t i Ngân hàng TMCP Quân i.’’ c a Th.s V Th Thanh Huy n n m 2005, t ng quan h n

có nghiên c u’’ Gi i pháp h n ch r i ro trong ho t ng thanh toán qu c t t i Ngân hàng Công th ng VN.’’ Th.s Tr n Thu Hà n m 2000 ho c ‘’ Gi i pháp h n

ch r i ro trong ho t ng thanh toán qu c t t i Ngân hàng th ng m i c ph n Sài Gòn th ng tín’’ c a Th.s Nguy n Th Qu nh Hoa n m 2003.

Tuy nhiên, n th i m hi n t i n m 2007, r t nhi u các gi i pháp a ra

c a các lu n v n trên không còn úng Lí do, các thông l qu c t và Pháp l nh

qu n lý ngo i h i, ,lu t th ng m i, lu t doanh nghi p… ã có nhi u s a i, do ó

ã lo i tr i r t nhi u r i ro, n hình là UCP600 có hi u l c t 1/7/2007,ISBP681 ban hành 1/08/2007, URR 725 hi u l c t 01/10/2008

Do v y, b n lu n v n “Phòng ng a r i ro trong cung ng d ch v thanh toán qu c

t trong u ki n Vi t nam gia nh p WTO tr ng h p Ngân hàng Liên doanh Vi t Nga” a ra các gi i pháp phòng ng a r i ro thanh toán qu c t trên các i m m isau :

1 V ngu n lu t : phân tích trên các thông l qu c t m i nh t (UCP600,ISBP681, URDG458 …) và các qui nh m i c a nhà n c nh : ngh nhqui nh thi hành pháp l nh ngo i h i 160/2006/N -CP ban hành12/2006,…

2 V mô hình ngân hàng: Các ngân hàng trong các lu n v n trên là các ngânhàng qu c doanh và c ph n áp d ng mô hình TA1 (mô hình c ), còn b n

hàng n c ngoài châu Âu và châu M ) Hi n t i, các ngân hàng qu cdoanh và c ph n t i Vi t nam ang tích c c chu n b chuy n i t ng b c

ra mô hình T.A2

3 Ph ng pháp ánh giá t l r i ro: Ph n l n các ngân hàng trong n c ánhgiá r i ro trên c s nh tính, tuy nhiên b n lu n v n này a ra ánh giátrên nh l ng và a ra các ch tiêu tính toán r i ro

4 Ph m vi ánh giá r i ro: ánh giá trong m i quan h t ng th c a: nghi p vthanh toán qu c t v i các nghi p v kinh doanh ti n t , nghi p v tín d ng,nghi p v qu n lí r i ro, nghi p v ngân hàng i lý và c n c vào s li u

ho t ng c a Ngân hàng liên doanh Vi t Nga

QU C T C A NGÂN HÀNG TH NG M I VÀ S C N THI T PHÒNG

NG A R I RO KHI GIA NH P WTO

1.1 KHÁI NI M R I RO VÀ R I RO THANH TOÁN QU C T 1.1.1 Khái ni m r i ro

1.1.1.1 Nh ng khái ni m r i ro

Ngày nay, các nghiên c u v r i ro ngày càng phát tri n và có r t nhi u khái ni m

c a r i ro Trong s ó có hai tr ng phái c b n Tr ng phái th nh t cho r ng r i

ro là kh n ng g p t n th t có th phát sinh t m t vài ti n trình hay t m t vài s

ki n

Tr ng phái th hai cho r ng r i ro là nh ng phát sinh ngoài ý mu n và có th gây

t n th t ho c không Ngoài hai tr ng phái c b n trên, còn có r t nhi u các khái

ni m khác v r i ro nh :Khái ni m 1: R i ro là m t hi n t ng khách quan có liên quan và/ho c có nh

ng tr c ti p ho c gián ti p n m c tiêu ho t ng c a con ng i mà con ng i

có th nh n bi t c nh ng con ng i không th l ng hoá c nh ng r i ro ó

x y ra âu, lúc nào và m c tác ng x u n m c ích c a con ng i nh thnào

Khái ni m 2: R i ro là s không ch c ch c liên quan n t n th t s gánh ch u trong

ng lai

Khái ni m 3: R i ro t c là không may m nTuy nhiên, a ph n các khái ni m r i ro u có m chung là cho r ng r i ro mangtính khó d oán, em n t n th t

1.1.1.2 Phân bi t r i ro và b t nh

R i ro (risk) là nh ng tình hu ng có nhi u bi n c có th x y ra và ta bi t xác su t

xu t hi n và k t qu c a các bi n c này Ví d nh th y xúc x c, n u viên xúc x c

6 kh n ng x y ra và xác su t c a m i bi n c là 1/6 Trong tr ng h p này không

th làm gì thay i xác su t c ng nh giá tr c a bi n c

B t nh (Uncertainty) là tình hu ng ta không bi t ch c ch n chuy n gì x y ra c ng

nh kh n ng x y ra nh ng bi n c này Ng i ta không th ch nh rõ chuy n gì

s x y ra, kh n ng ch c ch n là bao nhiêu ph n tr m

V y thì phân bi t r i ro và b t nh làm gì? Chúng ta th ng i di n v i b t

nh h n là r i ro Nh ng tr ng h p r i ro th ng th y là ánh bài cào, th y xúc

x c, mua vé s Nh ng tr ng h p này ng i tham gia không th làm gì c

nh ng kh n ng x y ra thi t h i cho thân ch H xem t ng cá nhân có nh ng xác

su t x y ra thi t h i và ánh b c trên nh ng s ki n này

Nh ng ng i mua b o hi m có th vì yên tâm v i nh ng tài s n c b o hi m nên

h b t c n h n, vì th có th làm t ng xác su t x y ra thi t h i

T i sao các công ty b o hi m không tham gia làm gi m xác su t thi t h i cho kháchhàng? Th nh t làm nh th t n chi phí, th hai, nh ng hành ng gi m thi u r i rocho khách hàng là hàng hoá công c ng, s có nh ng ng i h ng ké, th ba n u xác

su t thi t h i gi m ng i ta s không mua b o hi m

trong th c t khó có th xác nh c các giá tr và xác su t m t cách rõ ràng Dùsao i n a, b ng cách làm này ta có th hi u c nh ng kh n ng và ph m vi x y

ra k t qu t ó ra quy t nh t t h n

Ng c l i n u không ch ng can thi p chúng ta c ng s ch phó m c cho r i ro

x y ra và nhi u khi c ng s làm cho k t qu x u h n

ph m mà doanh nghi p ang kinh doanh hay không, s thay i v công ngh kthu t có phù h p v i kh n ng tài chính c a doanh nghi p hay không, s thay i

ó có quá nhanh hay không? )

R i ro t nh là nh ng r i ro, mà h u qu c a nó ch liên quan n s xu t hi n t n

th t hay không, ch không có kh n ng sinh l i, và không ch u s nh h ng c a

nh ng thay i trong n n kinh t Nh ng r i ro t nh th ng liên quan n các ing: tài s n, con ng i, trách nhi m dân s

Ngoài ra, chúng ta có th c n c vào rât nhi u tiêu chí khác phân bi t r i ro nh :theo ngành ngh , theo m c thi t h i, theo tính ch t h u hình hay vô hình….Ngay t ngày x a, con ng i luôn luôn ngh ra m i cách th c i phó v i

r i ro ã có r t nhi u cách th c i phó v i r i ro, tuy nhiên chúng ta có thchia ra m t s bi n pháp chính sau:

Tránh r i ro: không làm m t vi c gì ó quá m o hi m, không ch c ch n u nàylàm cho ng i ta không dám làm gì do v y c ng không thu c k t qu gì

pháp ng n ng a, h n ch r i ro và h u qu c a nó nh h th ng phòng cháy ch acháy, các bi n pháp an toàn lao ng, h n ch tai n n, các lu t và quy t c trong ho t

ng kinh t … Tuy nhiên nh ng bi n pháp này c ng không th ng n ch n c r i

ro x y ra

T kh c ph c r i ro: l p ra các qu d phòng, d tr m t kho n ti n nh t nh khi có r i ro thì dùng qu ó bù p Bi n pháp này không ph i cá nhân hay t

t ch c trong quá trình ho t ng kinh t , ng i ta g i chung là r i ro v kinh t

1.1.2 R i ro thanh toán qu c t

1.1.2.1 Khái ni m thanh toán qu c t và r i ro thanh toán qu c t

Thanh toán qu c t là vi c th c hi n các ngh a v chi tr v ti n t phát sinh

t các quan h kinh t , th ng m i, tài chính, tín d ng và d ch v phi m u d ch gi acác t ch c kinh t qu c t , gi a các hãng, các cá nhân c a các n c khác nhau

k t thúc m t chu trình ho t ng trong l nh v c kinh t i ngo i b ng các hình th cchuy n ti n hay bù tr trên các tài kho n t i các ngân hàng

S c n thi t c a quan h thanh toán phát sinh t quá trình qu c t hoá ngày càng gia

ng v th ng m i, công nghi p, d ch v Thanh toán qu c t d a trên các ho t

ng ngo i th ng, kinh doanh ti n t h ng phí d ch v và chênh l ch lãi su t,

t giá

th ng g n li n v i vi c trao i ng ti n c a n c này sang ng ti n c a n ckhác N i t v i ch c n ng là ph ng ti n thanh toán theo lu t nh trong ph m vi

m t n c, s không th v t qua gi i h n s d ng c a nó n u nh hai bên liên quantrong h p ng mua bán không có m t tho thu n c th nào v v n ó Do v ykhi ký k t các h p ng th ng m i, tín d ng, hay d ch v các bên th ng àm phán,

th ng nh t v lo i ngo i t c dùng trong giao d ch là ng ti n c a n c ng ibán hay c a n c ng i mua, ho c c ng có th là ng ti n c a n c th ba

Các ng ti n c s d ng trong thanh toán qu c t ch y u là các lo i ngo i t

m nh có kh n ng chuy n i t do nh ô la M (USD), Euro (EUR), B ng Anh(GBP), Yên Nh t (JPY), ng Franc Th y s (CHF)

Ngoài ngo i t là y u t c b n không th thi u trong thanh toán qu c t , m t y u tkhông kém ph n quan tr ng trong ho t ng này là các ch ng t Ch ng t là c s

ng i th h ng có quy n c òi ti n và là c n c ch p nh n n ho c t

ch i ngh a v chi tr c a mình Các ch ng t c t o l p theo các lu t l , t p quán

c a m i qu c gia, phù h p v i thông l qu c t cho m i lo i ch ng t c a ra

s d ng Chúng có th tr thành i t ng c a các lo i hình th ng m i c bi tthông qua vi c mua bán c a các ngân hàng, các t ch c ti n t S l ng và lo i

ch ng t c ng nh hình th c, cách t o l p ph thu c vào ph ng th c thanh toán

mà các bên l a ch n

Nh trên ã phân tích, ph n l n các giao d ch chi tr trong thanh toán qu c t uthông qua h th ng tài kho n t i các ngân hàng V i t cách là m t bên liên quantrong các ho t ng thanh toán qu c t , ngân hàng c ng gi ng nh nhà xu t kh u,nhà nh p kh u s có th g p ph i nh ng r i ro gây nh h ng n uy tín và tài s n

c a ngân hàng

V y r i ro thanh toán qu c t là nh ng r i ro v kinh t phát sinh trong quá trình

th c hi n ho t ng thanh toán qu c t Nó do các nguyên nhân phát sinh t quan

h gi a các bên tham gia thanh toán qu c t (nhà xu t kh u, nhà nh p kh u, ngân

khách quan khác gây nên.

Con ng i có th nh n bi t c các hi n t ng khách quan ó, song không th xác

nh c các hi n t ng ó x y ra vào lúc nào, âu và m c nh h ng n

ho t ng thanh toán qu c t nh th nào Trong ph m vi c a b n lu n v n này chxin trình bày m t s lo i r i ro các ngân hàng th ng m i th ng g p khi tham gia

ho t ng thanh toán qu c t

1.1.2.2 Phân lo i r i ro thanh toán qu c t

a) Phân lo i r i ro thanh toán qu c t

+ Nhóm r i ro liên quan n ngh a v và trách nhi m c a Ngân hàng (xemxét, ánh giá các cam k t và ngh a v , trách nhi m c a ngân hàng)

phát t khách hàng và i tác c a Ngân hàng)

+ Nhóm r i ro liên quan n môi tr ng kinh doanh (các y u t pháp lý,chính tr )

1.1: Phân lo i nhóm r i ro

( Ngu n: Mô hình r i ro ngân hàng th ng m i –WB/2006)

Nh v y, ngoài s khác bi t v cách th c phân lo i r i ro, cách th c tri n khaiphòng ch ng r i ro c ng khác nhau gi a hai mô hình S khác bi t chính là cách

th c phòng ch ng r i ro và các thi t l p mô hình phòng ch ng r i ro S d có skhác bi t này là do mô hình TA1 c xây d ng theo c c u chi u ngang Khikhách hàng n th c hi n giao d ch Khách hàng s ph i tìm n các phòng Bannghi p v t ng ng v i nhu c u c a mình th c hi n giao d ch Ví d : kháchhành mu n m LC, khách hàng s n phòng Nh p kh u, Khách hàng mu n vay,khách hàng s Phòng Tín d ng.Còn i v i mô hình TA2, c c u l i theo chi u d c,khách hàng ch c n n B Ph n Quan h khách hàng B ph n này ti p nh n h s

và chuy n cho các b ph n t ng ng mô hình TA1, t t c các phòng Bannghi p v u có hai b ph n: B ph n giao d ch và b ph n h tr , còn mô hìnhTA2, chia và t p trung là 02 nhóm: kh i giao d ch và kh i h tr

(Ngu n: Xây d ng mô hình TA2-VRB)

i tri n khai mô hình

t s ngân hàng TMCP và n c ngoài ( a ph n các ngân hàng t i các n c là thành viên c a WTO

u áp d ng )

Ngân hàng Qu c Doanh (mô hình hi n t i ã áp d ng v i các ngân hàng có v n s h u c a nhà n c)

Cách th c tri n khai phòng ng a

i ro

h th ng lõi bên trong c a ngân hàng Phòng ng a và xây

ng h th ng ch tiêu t ngay trong qui trình, t ó t o ra nh

ng chung áp d ng v i i tác (khách hàng), và chính sách i

i môi tr ng kinh doanh

Phòng ng a t bên ngoài vào.

n c vào th c tr ng khách hàng, i tác, môi tr ng Xây

ng c ch chung, a ra ch tiêu t s li u c a i tác ( khách hàng)

- Phòng Qu n lí r i ro và Phòng pháp ch , Phòng chính sách ph i

p v i Ban ki m soát thu c

i ng qu n tr ti n hành

- Phòng qu n lí và th m nh tín

ng , Phòng pháp ch cùng

ph i h p a ra c ch chính sách Các phòng Ban rà soát theo c ch ngành d c

Ph m vi t p trung tri n khai

- m t t c các b ph n - p trung ch y u vào tín

ng , u tNgoài các r i ro thông th ng trên, ngày nay cùng v i s phát tri n c a côngngh thông tin và h th ng thanh toán bù tr n t , h th ng thanh toán qua thVisa và Mastercard c ng c x p vào giao d ch thanh toán qu c t Vi c mua hàng

c 1: Xác inh các b c s x y ra r i ro: C th trong thanh toán qu c t

c 3: Tính toán m c thi t h i r i ro: Cân nh c gi a r i ro và ‘’l i’’

âu ? Khi nào ? và làm nh th nào ?

- Khoanh vùng chính xác ngu n g c/nguyên nhân c a r i ro

B ng ánh giá r i ro c n xây d ng trên c s sau :

- Xây d ng các ch tiêu tính toán r i ro

- Xây d ng ph ng pháp tính m c r i ro

- Ghi chú cách th c tính toán (n u c n)

- a ra ch d n ho c gi i thích các ch tiêu.

1.1.2.3 C n c vào nghi p v

ây là nh ng r i ro x y ra trong quá trình thao tác nghi p v thanh toán qu c t Do

v y ây là nh ng r i ro mang tính ch quan, do trình , k n ng x lý nghi p v

c a cán b thanh toán qu c t t i các ngân hàng

Các ngân hàng gi vai trò khác nhau trong t ng ph ng th c thanh toán qu c t ,

do v y m c r i ro nghi p v c ng khác nhau Th c t r i ro càng nhi u v i nhà

nh p kh u thì l i có l i cho nhà xu t kh u và ng c l i Do v y, vi c x lý nghi p

v c ng c n c vào vai trò khách hàng (nhà xu t kh u hay nhà nh p kh u) cóánh giá chu n xác v m c r i ro

Bi u 1.3: M c r i ro c a các ph ng th c thanh toán (ngu n: Ph ng th c thanh toán - Wachovia bank 2006)

a) Trong ph ng th c ghi s : Ghi s là m t ph ng th c thanh toán trong ónhà xu t kh u m m t tài kho n ghi n nh ng kho n ti n hàng hóa và d ch

v mà h cung c p cho nhà nh p kh u, nhà nh p kh u nh k thanh toán s

ti n phát sinh trên tài kh an b ng chuy n ti n hay b ng sécTham gia ph ng th c này ban u ch có nhà xu t kh u và nhà nh p kh u.Các ngân hàng không tham gia v i ch c n ng là ng i m tài kho n vàthanh toán Ch n nh k thanh toán theo th a thu n nhà nh p kh u m ithông qua ngân hàng c a mình thanh tóan ti n ghi n phát sinh cho nhà

- Thanh toán phí d ch v nh c c phí v n t i, b o hi m b u i n, ti n hoa

h ng, phí y thác, lãi cho vay ho c l i t c u t

Nh v y, r i ro ch uy tín c a nhà nh p kh u n u không cao, nhà xu t

kh u s m t toàn b hàng

b) Trong ph ng th c chuy n ti n, khách hàng (là ng i tr ti n) yêu c ungân hàng chuy n m t s ti n nh t nh cho m t ng i h ng (ng i thng) m t a i m nh t nh b ng ph ng ti n chuy n ti n Ngân hàng

ch óng vai trò trung gian ph c v theo ch d n c a khách hàng

Trách nhi m c a ngân hàng chuy n ti n là chuy n ti n theo úng ch d n c akhách hàng Trách nhi m c a ngân hàng tr ti n là chi tr ti n cho úng

ng i th h ng theo ch d n trên l nh chuy n ti n Trong ph ng th cchuy n ti n, các i n chuy n ti n (T/T) (thông qua h th ng SWIFT, Telex)

ho c th chuy n ti n (M/T) c s d ng nh nh ng ph ng ti n thanhtoán, thông qua ó ngân hàng chuy n ti n yêu c u ngân hàng nh n l nh chi

tr cho ng i th h ng theo ch d n thanh toán N u cán b c a ngân hàngchuy n ti n do s su t cung c p ch d n sai d n n vi c ngân hàng nh n

l nh không th c hi n chi tr cho úng ng i th h ng m t cách k p th i thìngân hàng ph i ch u r i ro b i th ng nh ng thi t h i v kinh t và uy tín do

ng i chuy n ti n khi u n i Vi c chi tr ch c th c hi n khi ngân hàng

tr ti n nh n c n chuy n ti n ho c th chuy n ti n m b o tính xác

th c, v i ch d n chi tr rõ ràng và c báo có cho kho n ti n c n chi trtrên tài kho n c a mình N u ngân hàng tr ti n không ki m tra y hai

i u ki n trên mà ã ti n hành chi tr thì có th g p ph i r i ro m t ti n, dokhông c báo có nh ng ã ti n hành chi tr cho ng i th h ng, ho c chi

tr sai ng i th h ng và không òi l i c t ng i nh n ti n tránh

ph ng ti n thanh toán (T/T ho c M/T) m t cách chu n xác.

c) Trong ph ng th c nh thu, ng i xu t kh u yêu c u ngân hàng g i h iphi u và/ho c ch ng t nh thu h ti n t ng i nh p kh u Trong ph ng

th c này, ngân hàng ch óng vai trò trung gian thu h ti n, không có ngh a

v cam k t tr ti n Vi c nh thu có th c th c hi n trên c s h i phi u(nh thu tr n-Clean Collection) ho c b ch ng t (nh thu kèm ch ng t -Documentary Collection)

Gi ng nh ph ng th c chuy n ti n, do ch óng vai trò trung giannên ngân hàng có th g p ph i r i ro khi không th c hi n úng ch d n c acác bên liên quan Ngân hàng g i nh thu (Remitting Bank) khi nh n ch ng

t nh thu c a nhà xu t kh u có trách nhi m ki m tra k ch d n nh thu:D/P – tr ngay hay D/A - tr ch m, ng i tr ti n, ngân hàng nh thu… N u

th c hi n sai ch d n c a khách hàng, g i b ch ng t không úng a ch ,không òi c ti n, ho c làm th t l c ch ng t c a khách hàng trong quátrình x lý nghi p v , ngân hàng nh thu ph i ch u trách nhi m b i th ngthi t h i cho ng i xu t kh u Trong ph ng th c nh thu, khách hàng mu nthông qua ngân hàng ràng bu c vi c nh n hàng v i ngh a v thanh toán

c a ng i nh p kh u Ngân hàng nh thu c ch d n tr ch ng t n u

ng i nh p kh u thanh toán b ch ng t D/P ho c ch p nh n thanh toán b

ch ng t D/A Ngân hàng nh thu có th g p r i ro n u không c k ch

d n c a b ch ng t nh thu, tr ch ng t khi ch a yêu c u nhà nh p kh u

n p ti n thanh toán b ch ng t D/P, ho c th c hi n thanh toán khôngúng ch d n thanh toán (Payment Instruction) c a ngân hàng nh thu, d n

n th t l c ho c ch m tr trong vi c chuy n tr ti n

d) Ph ng th c b o lãnh th ng c th c hi n d i hai hình th c: th b olãnh c a ngân hàng (Letter of Guarantee) và th tín d ng d phòng (StandbyL/C) Trong ph ng th c này, ngân hàng là ng i b o lãnh, cam k t thanh

ph m nh ng ngh a v ã quy nh trong th b o lãnh ho c tín d ng dphòng Ngân hàng ch th c hi n cam k t c a mình khi ng i c b o lãnh

vi ph m ngh a v c a mình Do ó không ph i trong m i tr ng h p b olãnh, ngân hàng u ph i thanh toán cho ng i th h ng Có r t nhi u hình

th c b o lãnh qu c t nh : B o lãnh ti n t c c, b o lãnh th c hi n h p

ng, b o lãnh d th u, b o lãnh thanh toán… Yêu c u phát hành b o lãnh

có th xu t phát t chính khách hàng, ng i c b o lãnh ho c t m t ngânhàng Trong tr ng h p nh n c ngh b o lãnh t khách hàng, ngânhàng ph i xem xét, ánh giá n ng l c tài chính, uy tín kinh doanh c a kháchhàng, tính kh thi c a d án mà khách hàng ngh b o lãnh ng th i ph i

có các bi n pháp m b o kh n ng thanh toán nh ký qu , th ch p b ng tài

s n m b o… Trong tr ng h p th hai ngân, hàng phát hành th b o lãnh

i ng (Counter Guarantee) trên c s cam k t c a m t ngân hàng khác nên

c n ph i ánh giá n ng l c tài chính, uy tín c a ngân hàng ngh cùng v i

nh ng u kho n cam k t hoàn tr c a ngân hàng ó Trong tr ng h p này,

n u có phát sinh vi c òi b o lãnh t ng i th h ng, ngân hàng phát hành

b o lãnh ph i thanh toán ngay trên c s xu t trình m t s ch ng t , th ng

là v n b n yêu c u b i th ng c a ng i th h ng do ng i c b o lãnh

vi ph m ngh a v n l t mình, ngân hàng b o lãnh ph i c òi b ihoàn t ngân hàng ngh phát hành b o lãnh i ng Do v y cam k t c angân hàng ngh là vô cùng quan tr ng N u ngân hàng phát hành khôngxem xét k l ng các cam k t c a ngân hàng ngh tr c khi phát hành thì

có th g p ph i r i ro không c hoàn tr ti n Các cam k t c a ngân hàng ngh liên quan n th i h n cam k t, s ti n cam k t, u ki n òi hoàn

tr … ph i phù h p v i các cam k t c a ngân hàng phát hành th b o lãnh

i v i ng i th h ng

e) Ph ng th c thanh toán CAD (Cash against Document) là m t ph ng

th c thanh toán trong ó nhà xu t kh u và nhà nh p kh u tho thu n v i

trình b ch ng t giao hàng t i ngân hàng Trong ph ng th c này, ngânhàng óng vai trò là ng i u thác thanh toán ho c nh n u thác thanh toántrên c s tho thu n song biên gi a hai ngân hàng Thông th ng nhà nh p

kh u s ngh ngân hàng c a mình m m t tài kho n tín thác t i ngân hàng

c a nhà xu t kh u (là ngân hàng thanh toán CAD) Ngân hàng thanh toánCAD nh n ch ng t c a nhà xu t kh u, sau khi ki m tra s l ng ch ng túng theo th a thu n s thông báo cho ngân hàng c a nhà nh p kh u ngânhàng chuy n ti n thanh toán Trong vòng 1 ho c 2 ngày, ngân hàng c a nhà

nh p kh u s chuy n ti n vào tài kho n tín thác m t i ngân hàng thanh toánCAD tr cho nhà xu t kh u Ngân hàng c a nhà nh p kh u có th s g p

ph i r i ro n u nh ngân hàng thanh toán CAD òi ti n sai quy nh Do tính

r i ro cao nh v y nên ph ng th c thanh toán này ch c s d ng khi u

th thu c v nhà nh p kh u Nhà nh p kh u và nhà xu t kh u có th a thu n

c th , trên c s ó ngân hàng c a nhà xu t kh u và ngân hàng c a nhà

nh p kh u ký th a thu n song biên thanh toán theo hình th c CAD

f) Ph ng th c tín d ng ch ng t là s cam k t b ng v n b n c a ngân hàng

phát hành th tín d ng i v i ng i th h ng th tín d ng (nhà xu t kh u)

s tr ti n (L/C tr ngay) ho c tr vào m t th i i m xác nh trong t ng lai(L/C tr ch m) t i a t i m t s ti n n u ng i th h ng xu t trình b

ch ng t hoàn toàn phù h p v i quy nh c a L/C ây là s m b o quan

tr ng nhà xu t kh u yên tâm giao hàng Trong ph ng th c này, ngânhàng phát hành óng vai trò là ng i cam k t tr ti n cho ng i h ng l i

c a L/C

Ngoài nhà xu t kh u và nhà nh p kh u, trong ph ng th c tín d ng ch ng tcòn có vai trò c a các ngân hàng g m ngân hàng phát hành, ngân hàng thôngbáo, ngân hàng chi t kh u và ngân hàng xác nh n M i ngân hàng liên quan

có nh ng trách nhi m nh t nh ( c quy nh trong Quy t c th c hành

do v y c ng có th g p ph i nh ng r i ro nh t nh.

i v i ngân hàng phát hành L/C Ngân hàng phát hành L/C óng vai trò

quan tr ng nh t, là ch th a ra cam k t ng th i ch u trách nhi m (ho c

u quy n cho ngân hàng khác) th c hi n cam k t ó, th hi n trong n i dung

c a L/C V b n ch t, h p ng ngo i th ng là v n b n pháp lý ràng bu ctrách nhi m c a nhà xu t kh u và nhà nh p kh u; n ngh m L/C là v n

b n pháp lý ràng bu c trách nhi m gi a ng i ngh m L/C (nhà nh p

kh u) và ngân hàng phát hành, còn L/C là v n b n pháp lý ràng bu c tráchnhi m gi a ngân hàng phát hành v i ng i th h ng (nhà xu t kh u) M c

dù L/C do ngân hàng phát hành nh ng n i dung c a nó v c b n là do nhà

nh p kh u a ra trong n ngh phát hành L/C Nh ng yêu c u c a nhà

nh p kh u i v i nhà xu t kh u trong h p ng ã c c th hoá thànhyêu c u c a ngân hàng phát hành i v i nhà xu t kh u và nó ràng bu ctrách nhi m tr ti n c a ngân hàng phát hành Do v y, trách nhi m c a ngânhàng phát hành là ph i chuy n t i chính xác các yêu c u c a n ngh mL/C vào n i dung L/C, m b o b ch ng t xu t trình phù h p v i L/Cthì c ng ng th i phù h p v i yêu c u c a nhà nh p kh u Có nh v y ngânhàng m i có th òi b i hoàn t nhà nh p kh u

i v i ngân hàng thông báo L/C: Ngân hàng thông báo L/C có trách nhi m

ki m tra tính chân th t b ngoài c a L/C tr c khi thông báo cho ng i th

ng không ch m tr theo ch d n c a ngân hàng phát hành Trong tr ng

h p quy t nh không thông báo L/C thì ph i có ý ki n ph n h i cho ngânhàng phát hành không ch m tr ây là m t trách nhi m r t quan tr ng c angân hàng thông báo Th tín d ng là cam k t tr ti n c a ngân hàng pháthành D a trên cam k t ó, nhà xu t kh u tin t ng giao hàng cho nhà nh p

kh u và l p b ch ng t òi ti n ngân hàng phát hành N u th tín d ng là

gi m o, thì ngân hàng phát hành hoàn toàn không b ràng bu c vào cam k tnày và nhà xu t kh u không th òi ti n t ngân hàng phát hành

cam k t thanh toán cho nhà xu t kh u khi h xu t trình b ch ng t phù h p.Ngân hàng xác nh n xu t hi n khi ng i th h ng c a L/C không tin t ngvào cam k t c a ngân hàng phát hành th tín d ng, nên ã yêu c u m t ngânhàng có uy tín và áng tin c y i v i mình xác nh n L/C nói trên Ngânhàng xác nh n L/C cam k t v i ng i th h ng th tín d ng v vi c sthanh toán cho h khi h xu t trình b ch ng t phù h p v i L/C n u ngânhàng phát hành không có kh n ng thanh toán Trên th c t , khi yêu c u m tngân hàng xác nh n L/C, ng i th h ng mu n ngân hàng xác nh n óthanh toán ngay khi h xu t trình ch ng t phù h p t i ngân hàng xác nh n.

Do v y, ngân hàng xác nh n có trách nhi m ki m tra và nh t tình tr ng

b ch ng t do khách hàng xu t trình, n u ch ng t phù h p thì ti n hànhthanh toán cho ng i th h ng và òi b i hoàn t ngân hàng phát hành.Ngân hàng xác nh n s g p r i ro n u không phát hi n ra b ch ng t có b t

ng vì ã thanh toán cho ng i th h ng nh ng không òi b i hoàn c

t ngân hàng phát hành Vi c ngân hàng xác nh n tr ti n cho ng i th

ng là mi n truy òi, do v y vi c xác nh n L/C c ng ti m n nhi u r i ro.Bên c nh r i ro do n ng l c tài chính và uy tín c a ngân hàng phát hànhkhông t t, ngân hàng xác nh n còn g p nh ng r i ro v nghi p v L/C dongân hàng phát hành phát hành và có quy n nh t cu i cùng i v i b

ch ng t Tuy nhiên, nh ng u ki n và i u kho n c a L/C có nh ng nh

ng nh t nh n quy n l i và ngh a v c a ngân hàng xác nh n m

b o an toàn cho mình, khi ti n hành xác nh n L/C, ngân hàng xác nh n ph i

ki m tra c n th n n i dung c a L/C ch nh s a các u kho n không rõràng, mâu thu n, b t l i cho ng i th h ng trong vi c l p và xu t trình m t

b ch ng t hoàn h o ng th i ph i yêu c u ngân hàng phát hành có các

i u kho n cam k t m b o kh n ng òi c ti n t ngân hàng phát hành

Bi n pháp an toàn nh t m b o kh n ng thanh toán c a ngân hàng pháthành là yêu c u ngân hàng phát hành ký qu 100% tr giá L/C Tuy nhiên,

chi m d ng v n c a ngân hàng phát hành, do v y các ngân hàng ít áp d ng.Theo t p quán qu c t hi n nay, ngân hàng phát hành s cho phép ngân hàngxác nh n òi ti n b ng n ho c òi ti n t ngân hàng hoàn tr u ó cóngh a là, khi ngân hàng xác nh n xác nh b ch ng t là hoàn h o thì cphép òi ti n b ng n t ngân hàng phát hành ho c t m t ngân hàng hoàn

tr do ngân hàng phát hành ch nh Vi c òi ti n b ng n giúp ngân hàngxác nh n tránh c tình tr ng m t s ngân hàng phát hành c tình trì hoãnthanh toán cho dù b ch ng t phù h p M t khác, vi c òi ti n b ng b

ch ng t có th b kéo dài t i 10 ngày, do th i gian g i ch ng t , th i gianngân hàng phát hành c phép nh t tình tr ng b ch ng t , trongkhi ngân hàng xác nh n ã ph i thanh toán ngay cho ng i th h ng khi h

xu t trình ch ng t phù h p

Qua phân tích cho th y, nh ng r i ro k thu t x y ra t i các ngân hàng ph n

l n là do trình c a cán b tác nghi p H u qu c a r i ro tác nghi p r t nghiêm

tr ng, nh h ng n uy tín và tài s n c a ngân hàng Tuy nhiên các r i ro này hoàntoàn có kh n ng phòng tránh

1.1.2.4 C n c vào ngh a v và trách nhi m

R i ro cam k t v ngh a v và trách nhi m c a th tín d ng/b o lãnh là nh ng r i rophát sinh do vi c c p th tín d ng ho c b o lãnh cho các bên liên quan nh ngkhông có kh n ng òi hoàn tr R i ro th tín d ng/b o lãnh liên quan tr c ti p ntình hình tài chính, kh n ng thanh toán c a các bên C th là:

a) Trong ph ng th c tín d ng ch ng t :

i v i ngân hàng phát hành: Khi phát hành L/C, ngân hàng phát hành ã th c hi n

vi c c p tín d ng cho nhà nh p kh u vì thông th ng L/C c phát hành v i m c

ký qu d i 100% Nhà nh p kh u ch a ph i tr ti n nh ng ã c nhà xu t kh ugiao hàng vì tin t ng vào cam k t c a ngân hàng phát hành R i ro tín d ng i v ingân hàng phát hành x y ra khi nhà nh p kh u m t kh n ng thanh toán ho c b phá

nh c a L/C nh ng không có kh n ng òi hoàn tr t nhà nh p kh u.

i v i ngân hàng chi t kh u: khi th c hi n chi t kh u mi n truy òi b ch ng t

xu t kh u, ngân hàng chi t kh u ã th c hi n vi c mua l i quy n òi ti n c a nhà

xu t kh u t ngân hàng phát hành L/C N u ngân hàng phát hành m t kh n ngthanh toán ho c b phá s n thì r i ro tín d ng thu c v ngân hàng chi t kh u

i v i ngân hàng xác nh n: Khi th c hi n vi c xác nh n L/C nh ng không yêu

c u ngân hàng phát hành ký qu 100% tr giá L/C, ngân hàng xác nh n có th ph i

i m t v i r i ro tín d ng khi ngân hàng phát hành m t kh n ng thanh toán ho c

ch p c s d ng bù p nh ng r i ro tín d ng mà ngân hàng phát hành b olãnh g p ph i

1.1.2.5 C n c vào i t ng tham gia

a) R i ro ngân hàng i lý

Khi tri n khai ho t ng thanh toán qu c t , các ngân hàng u coi nhi m vphát tri n quan h i lý ra n c ngoài là m t nhi m v tr ng tâm, mang tính quy t

nh cho vi c m c a ho t ng c a ngân hàng Vi c thi t l p và phát tri n r ng rãi

h th ng ngân hàng i lý t o lòng tin l n nhau, giúp cho các ngân hàng th c hi nnghi p v thanh toán qu c t c thu n ti n, nhanh chóng, gi m chi phí trung gian.Quan h i lý th ng c thi t l p trong các l nh v c sau:

ho t ng thanh toán qu c t có th thanh toán, gi a các ngân hàng ph i cóquan h tài kho n Tuy nhiên m t ngân hàng không th m tài kho n t i t t c cácngân hàng mà mình có quan h thanh toán H th ng các ngân hàng trung gian ra

i m nhi m vai trò trung gian thanh toán cho các ngân hàng khác ng trên góc

m t ngân hàng A, nh ng tài kho n mà ngân hàng ó m t i m t ngân hàng khác

c g i là tài kho n Nostro, ng c l i, nh ng tài kho n mà ngân hàng khác m t ingân hàng A c g i là tài kho n Vostro V nguyên t c, các lo i ti n t l u thôngtrên th gi i u c ti n hành thanh toán bù tr t i trung tâm thanh toán c a t ng

lo i ti n t t t i t ng qu c gia Do v y, m i ngân hàng khi tham gia ho t ngthanh toán qu c t u ch n cho mình m t s ngân hàng trung gian có uy tín c a

m t s lo i ti n t giao d ch chính m tài kho n.N u ngân hàng gi tài kho nNostro c a m t ngân hàng b phá s n, óng c a s là m t r i ro vô cùng nghiêm

tr ng i v i ho t ng c a ngân hàng, th m chí có th d n n phá s n theo Do

v y, phân tán r i ro, các ngân hàng không nên duy trì m t tài kho n Nostro duy

nh t i v i m i lo i ngo i t giao d ch chính

Quan h ngân hàng i lý: Bên c nh vi c thi t l p quan h tài kho n, m t yêu c u

quan tr ng khác i v i các ngân hàng là thi t l p m t m ng l i quan h i lý

r ng kh p trên toàn th gi i u này là vô cùng c n thi t vì trong ho t ng thanhtoán qu c t , l a ch n và s d ng các ngân hàng i lý là yêu c u t t y u Khi thôngbáo ho c xác nh n L/C c ng c n có ngân hàng i lý; khi g i b ch ng t nh thu

c ng c n có ngân hàng i lý… Ngân hàng i lý th ng là nh ng ngân hàng ph c

v ng i th h ng c a L/C, ng i tr ti n b ch ng t nh thu… Các ngân hàng

là c u n i gi a nhà xu t kh u và nhà nh p kh u thông qua ó ho t ng thanh toán

qu c t c th c hi n m t cách trôi ch y Quan h i lý gi a các ngân hàng cxây d ng trên nhi u l nh v c, t vi c ký k t các Hi p nh khung h p tác trên nhi u

l nh v c thanh toán, tín d ng, d ch v … cho n vi c ký k t các tho thu n c th

nh c p h n m c tín d ng xác nh n L/C, chi t kh u b ch ng t xu t kh u, chia

s phí thanh toán, phí thông báo L/C, thông báo ho c phát hành th b o lãnh i

quan h Swift key, Testkey, trao i ch ký u quy n… Quan h i lý có ý ngh a

vô cùng quan tr ng i v i m i ngân hàng khi tham gia ho t ng thanh toán qu c

t Trong m i quan h ch t ch ó, n u m t ngân hàng không th c hi n ngh a v

c a mình theo úng thông l qu c t , ho c b phá s n thì có th làm nh h ng ncác ngân hàng i lý c a mình

b) R i ro o c các bên tham gia

R i ro o c là nh ng r i ro khi m t bên tham gia c tình không th c hi núng ngh a v c a mình, làm nh h ng n quy n l i c a các bên liên quan ây

là v n quan tr ng trong th ng m i qu c t , b i vì các bên i tác th ng cách

xa nhau, th m chí không h g p nhau trong quá trình mua bán Do v y có th không

n m rõ nh ng thông tin v uy tín, o c kinh doanh, n ng l c tài chính c a itác H n n a, do các bên i tác cách xa nhau nên i u ki n ti p c n th ngxuyên theo dõi, giám sát vi c th c hi n ngh a v g p nhi u khó kh n Trong u

ki n nh v y, các r i ro o c r t d x y ra gây h u qu nghiêm tr ng i v i ckhách hàng l n các ngân hàng

Trong các ph ng th c thanh toán chuy n ti n và nh thu, ngân hàng chóng vai trò trung gian nên không b nh h ng nhi u b i r i ro o c c a cácbên liên quan Tuy nhiên, trong ph ng th c tín d ng ch ng t , các hành vi o c

c a b t k m t i tác nào u nh h ng nhi u n các ngân hàng tham gia Sau

ây là m t s r i ro o c th ng g p trong ho t ng thanh toán qu c t :

R i ro o c c a nhà xu t kh u: c m c a ph ng th c tín d ng ch ng t là

vi c thanh toán hoàn toàn d a trên b m t ch ng t , không liên quan t i hàng hoá.Khi nh n c m t b ch ng t xu t trình, ngân hàng phát hành ch có kh n ng vàtrách nhi m ki m tra tính phù h p c a ch ng t xét trên b m t, mà không th th m

nh tính xác th c c a ch ng t , càng không th ki m tra c tình tr ng c a lôhàng nh p kh u N u nhà xu t kh u c tình giao hàng hoá không phù h p v i h p

ng ho c không giao hàng nh ng v n l p m t b ch ng t gi m o phù h p v i

nhà xu t kh u trong khi nhà nh p kh u không c nh n hàng theo úng h p ng.

kh u vì nh ng lý do cá nhân c tình không thanh toán thì ngân hàng phát hành b

r i ro ph i thanh toán thay

R i ro o c c a ngân hàng phát hành: ngân hàng phát hành c ng có th thông

Nhìn chung, nguyên nhân sâu xa c a r i ro o c là thông tin không y vàthi u chính xác Gi a các i tác tham gia giao d ch th ng cách nhau m t kho ngcách a lý r t xa nên không n m c y nh ng thông tin c n thi t v n ng l ctài chính, tình hình ho t ng kinh doanh c ng nh v uy tín và o c kinh doanh

c a i tác Vì v y mà ã a ra nh ng quy t nh sai l m gây nên r i ro trongthanh toán

a) R i ro pháp lý:

R i ro pháp lý là nh ng r i ro liên quan n lu t i u ch nh các ho t ng thanhtoán qu c t , quy n và ngh a v c a các bên liên quan, lu t gi i quy t tranh ch p khi

có v n khi u ki n phát sinh V n pháp lý trong ho t ng thanh toán qu c t

c ng là m t n i dung quan tr ng và r t ph c t p, do các bên liên quan trong ho t

ng thanh toán qu c t các qu c gia khác nhau, trong i u ki n môi tr ng pháp

lý và h th ng lu t pháp Trong h th ng lu t pháp i u ch nh các ho t ng ngo i

th ng nói chung, ho t ng thanh toán qu c t nói riêng g m có lu t qu c t và

lu t qu c gia

u ch nh các ph ng ti n thanh toán ang c s d ng r ng rãi trong

ho t ng thanh toán qu c t hi n nay, lu t th ng nh t v H i phi u, K phi u vàSéc ã c ban hành và áp d ng r ng rãi nhi u n c

i) Lu t qu c t i u ch nh h i phi u và k phi u

H i phi u và k phi u là nh ng công c thanh toán qu c t c s d ng

r ng rãi, c bi t là h i phi u H i phi u là t m nh l nh tr ti n vô i u ki n

do m t ng i ký phát cho ng i khác, yêu c u ng i này khi nhìn th y h iphi u ho c n m t ngày c th nh t nh, ho c n m t ngày có th xác

nh trong t ng lai ph i tr m t s ti n nh t nh cho m t ng i nào ó

ho c theo l nh c a ng i này tr cho m t ng i khác ho c ng i c m phi u

Ng c l i v i h i phi u, k phi u do con n vi t ra cam k t tr ti n cho

ng i h ng l i K phi u là m t t gi y h a cam k t tr ti n vô i u ki n

do ng i l p phi u phát ra h a tr m t s ti n nh t nh cho ng i h ng l i

ho c theo l nh c a ng i này tr cho ng i khác quy nh trong k phi u

th ng nh t gi i thích v h i phi u và k phi u, y ban Lu t th ng m i

qu c t c a Liên hi p qu c k h p th 15, New York ã ban hành Lu t kphi u và h i phi u qu c t (International Bills of Exchange and PromissoryNote) s A/CN, 9/11 ngày 18/02/1982

th ng m i qu c t c a Liên Hi p qu c c ng ng th i ban hành Lu t v Séc

qu c t , tài li u s A/CN 9/212 ngày 18/02/1982 Lu t v Séc qu c t nh m

i u ch nh các ho t ng liên quan n Séc qu c t , quy n h n và tráchnhi m c a các bên liên quan n Séc, vi c ký phát, ký h u, ch p nh n, b olãnh, thanh toán séc qu c t Tuy nhiên c hai lu t này n nay v n ch a có

i n m 1995 URC 522 bao g m 26 u kho n quy nh rõ v các th c và

c u trúc nh thu, các ngh a v và trách nhi m trong nh thu, thanh toán nhthu, lãi su t, chi phí cho thanh toán nh thu

ii) Quy t c và th c hành th ng nh t v tín d ng ch ng t (Uniform Custom andPractice for documentary credit) do phòng th ng m i qu c t ban hành n m

1933, ã qua 6 l n s a i và b n s a i m i nh t n m 2007 (UCP Revision 2007)

600-Trong quá trình th c hi n thanh toán qu c t , r t nhi u ngân hàng và kháchhàng có nh ng cách gi i thích trái ng c nhau v quy nh c a UCP nên n m

2002, Phòng th ng m i qu c t l i ti p t c cho ra i n ph m InternationalStandard Banking Practice – ISBP (Tiêu chu n qu c t v ki m tra ch ng

t ) ISBP là m t b ph n ính kèm c a UCP500 nh m a ra nh ng cách

gi i thích th ng nh t trong vi c ki m tra ch ng t cho các ngân hàng vàkhách hàng khi tham gia ho t ng thanh toán qu c t Phiên b n m i nh t làISBP 681 dành cho UCP600 ISBP ã góp ph n gi m các tranh cãi v b t

ng ch ng t do cách hi u, các gi i thích khác nhau c a các bên liên quangây ra

for Bank to Bank – URR 525) do Phòng th ng m i qu c t ban hành n m

s ph ng th c thanh toán qu c t khác hoàn toàn không có t p quán qu c t u

ch nh, ví d nh chuy n ti n (Remittance), ghi s (Open Account), hay u thác mua(Authorise to Purchase) i v i nh ng ph ng th c thanh toán này, ng i ta ph i

áp d ng lu t c a n c phát hành Lu t pháp các n c khác nhau d gây tranh cãitrong giao d ch, d n n r i ro

Nh ng t p quán qu c t ch là nh ng quy ph m pháp lý tu ý, không b t

bu c Do v y m i n c v n d ng các t p quán qu c t không gi ng nhau

R i ro pháp lý còn liên quan n v n vi ph m pháp lu t c a các kháchhàng, ho c các ngân hàng, gây nh h ng n các i tác.Nh v y, nh ng r i ropháp lý th ng r t khó d báo và gây h u qu nghiêm tr ng, nh h ng n tài s n

nh ã tho thu n c a các bên S suy thoái kinh t , bi n ng chính tr s nh

ng b t l i n ho t ng s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p, và t ó

nh h ng n quá trình thanh toán

c a m t n c ch a n nh, th ng xuyên thay i Khi m t qu c gia thay i cácchính sách v d tr ngo i h i, thu xu t nh p kh u, t giá, lãi su t… s nh h ng

tr c ti p n ho t ng thanh toán qu c t c a các bên liên quan Trong th c t ,

nh ng thay i này th ng khi n các ngân hàng, nhà xu t kh u, nhà nh p kh ukhông th th c hi n cam k t c a mình, làm cho quá trình thanh toán b ng ng tr ,

th m chí hu b gây thi t h i cho các bên liên quan

th gi i b phong to t i M do vi ph m các quy nh c m v n c a n c này

Ngoài ra, còn có nh ng lo i r i ro do nh ng nguyên nhân b t kh kháng gâynên nh chi n tranh, ình công, b o lo n, bi u tình… hay g p ph i thiên tai nghiêm

tr ng nh ng t, núi l a, bão l t… gây t n th t cho các bên liên quan

c) R i ro kinh t :

Trong ho t ng thanh toán qu c t , ng i xu t kh u và ng i nh p kh u hai n c khác nhau nên khi có nh ng nh h ng n kinh t s tác ng và t o ra các

r i ro g m:

T giá: Khi ó s xu t hi n s thay i t giá h i oái quy i gi a ng ngo i t và

ng n i t Trong c ch t giá th n i, t giá h i oái v i t cách là giá c c a m t

lo i hàng hoá c bi t luôn bi n ng không ng ng do nhi u nhân t tác ng, gây ra

nh ng r i ro t giá h i oái cho các ngân hàng và các khách hàng tham gia vào ho t

ng thanh toán qu c t

y u t nh t ng quan l c l ng c a hai bên mua bán, v trí c a ng ti n ó trên

th tr ng qu c t , t p quán s d ng ng ti n thanh toán trên th gi i…

R i ro ngo i h i liên quan n tr ng thái h i oái m (open position) và t giá h ioái c a m t ng ti n nh t nh Tr ng thái ngo i t d ng là l ng ngo i t muavào l n h n l ng ngo i t bán ra và tr ng thái âm thì ng c l i N u nh tr ng thái

h i oái m là d ng (Long position) i v i m t lo i ngo i t , mà lo i ngo i t ó b

gi m giá thì ngân hàng s g p r i ro Ng c l i, n u tr ng thái h i oái m là âm(short position) và lo i ngo i t ó lên giá thì ngân hàng c ng g p r i ro v t giá Tgiá h i oái ph thu c vào nhi u nhân t khác nhau mà các nhân t này th ng xuyênthay i kéo theo s bi n ng không ng ng c a t giá h i oái Cho dù ch v i m t

s thay i nh trong t giá h i oái nh ng kh i l ng ngo i h i l n thì c ng s d n

n r i ro r t l n, th m chí có th d n n tình tr ng phá s n Vì v y các ngân hàng

ph i luôn tìm cách cân b ng tr ng thái h i oái th c h n ch b t nh ng thi t h i

c a r i ro này

Lãi su t: bên c nh nh ng r i ro t giá, các ngân hàng còn có th g p r i ro lãi su t.

R i ro lãi su t hay còn g i là r i ro t l SWAP th ng x y ra trong tr ng thái k

h n N u tr ng thái k h n không cân b ng có th g p r i ro v lãi su t Ngay ctrong tr ng h p tr ng thái ròng cân b ng c ng có th g p r i ro lãi su t n u nh

th i m áo h n c a các h p ng mua và bán không kh p nhau S d nh v y là

vì r i ro i v i tr ng thái k h n n m lãi su t c a các lo i ngo i t có m t tronggiao d ch mua bán ngo i t ó N u tr c th i m áo h n c a giao d ch có s

bi n ng v lãi su t c a m t trong hai ng ti n giao d ch n m ngoài mong mu nthì s xu t hi n r i ro lãi su t Giao d ch SWAP là giao d ch g m ng th i hai giao

d ch mua và bán c a cùng m t s l ng ti n t này v i m t ti n t khác, trong ó k

h n thanh toán c a hai giao d ch khác nhau và t giá c a hai giao d ch c xác

nh t i th i m ký k t h p ng giao d ch hoán i R i ro trong giao d chSWAP ph thu c vào bi n ng lãi su t c a hai ng ti n liên quan