Phát triển mối quan hệ giữa việt nam và fao trong công cuộc đổi mới và hội nhập của nông nghiệp việt nam

Viec nhin nhan sau sac hon su hop tac quan he Viet Nam- FAO la mot van de cap thiet vi: FAO la mot co quan chuyen mon Ion nha't cua LHQ, mot trong nhung co quan quoc te co hoat dong sdm

SO CIAO DUC VA DAO TAO4

c ■ ' I C KINH TE QUOC DAN

BO GIAO DUC VADAO TAO DAI HOC KINH TE QUOC DAN

Vu Ngoc Tien

TRONG CONG CUOC DOI MCJl PHAT TRIEN VA

LUAN AN THAC SI QUAN TRI KINH DOANH QUOC TE■ o

chuyen nganh Quan tri kinh doanh quoc te

PHONG ’ UAN AN - LUAN VAN

—— - ■■ ■ ■

Huong dan khoa hoc

GS PTS To Xuan Dan

MUC LUC

Muc luc i

Bang cac chir viet tat sir dung trong Iuan van iv

Phan mo dau v

Chirong I FAO - Kha nang va vai tro trong quan he kinh te quoc te 1

1.1 Mot so net chung v6 t6 chiic quoc t£ 1

1.1.1 Tfnh tat yeu cua su hinh thanh cac To chiic quoc te 1

1.1.2 Vai net lich sir 2

1.1.3 Dinh nghia To chiic quoc te 3

1.1.4 PhSn loai To chiic quoc te 4

1.1.5 Mot so nhan dinh ve vai tro cua cac to chiic quoc te 5

1.1.6 Lien hop quoc - cac co quan chuyen mon cua no 9

1.2 To chiic Nong nghiep va luong thirc cua Lien hop quoc (FAO) va vai tro cua no 11 1.2.1 Lich sir hinh thanh FAO 11

1.2.2 Nhung iru the dac biet cua FAO 13

1.2.3 Nhung cai each cua FAO 16

1.2.3.1 Tfnh ta't yeu cua nhung cai each 16

1.2.3.2 Noi dung nhung cai each 17

1.2.3.3 Nhung tac dong den hoat dong cua FAO 6 Viet nam 18

1.2.4 FAO trong co cS'u dieu phoi chung cua Lien hop quoc tai Viet nam 19

Chuong II Doi tac Viet nam va tro giiip ky thuat cua FAO 23

2.1 Boi canh kinh t£ xa hoi Viet nam tir khi FAO bat dau hoat dong 6 Viet nam den nay 23

2.1.1 Nhung van de chung ve moi trubng 23

2.1.2 Moi trudng chfnh sach, kinh te, xa hoi trong nude va quoc te -tac dong cua no doi vdi su phat trien kinh te xa hoi 25

2.1.2 j Giai doan 1978-1988 25

2.1.2.2 Giai doan 1989- nay 27

2.1.2.3 Nhirng thach thuc moi doi hoi cap thiet nhung giai phap

thfch hop nham tiep tuc phat trien ben vimg 30

2.2 Doi tac Viet nam trong quan he vdi FAO 2.2.1 Quan diem, muc tieu va ke hoach phat trien quoc gia qua cac thdi ky th 1978 den nay 31

2.2.2 Nhirng dinh che va the che Viet nam trong quan he doi tac voi FAO ’ ’ 38

2.2.2.1 Nghi dinh 87/CP 40

2.2.2.2 Khuon kho chien hrqc quoc gia 42

2.3 Tong quan va cac xu hudng cua trq giup ky thuit cua FAO 20 nam qua 44

2.3.1 Tong quan 44

2.3.2 Cac xu hudng cua vien trq ky thuat do FAO thuc hien 47

2.3.2.1 Xu hudng theo khu vuc hay nganh 47

2.3.2.2 Xu hudng theo nguon tai chfnh 50

2.3.2.3 Xu hudng theo hoat dong chuyen mon 53

2.3.2.4 Xu hudng theo vung dia ly 57

Chuong III Thanh cong va van de trong quan he Viet nam va FAO -Nhurng kien nghi va giai phap 59

3.1 Y nghTa, tarn quan trong cua trq giup ky thuat cua FAO 59

3.2 Nhirng bai hoc 62

Bai hoc 1 63

Bai hoc 2 66

Bai hoc 3 68

3.3 Nhung kien nghi va giai phap 71

Kien nghi 1 72

Kien nghi 2 74

Kien nghi 3 78

Ket luan 80

Tai lieu tham khao 83

Tieng Viet 83

Tieng Anh va Phap 84

BANG CIH VIET TAT

ADB - Asian Development Bank - Ng&n hang phat trien chau A

FAO - Food Agriculture Organization - To chiic Nong nghiep va Luong thuc

IFAD - International Funds for Agriculture Development - QuT Phat trien nong nghiep quoc t£

IMF - International Monetery Funds - QuT Tien t6 quoc te

ILO - International Labour Oganization - To chiic Lao dong quoc X&

TA - Technical Asistance - Tro giiip ky thuat

TCP - Technical Cooperation Programme - Chuong trinh hop tac ky thuat

UNDAF - United Nations Development Asistance Framework - Khuon kho Vien tro Phat trien cua Lien hop quoc

UNFPA - United Nations Funds for Population Activities - QuT cho cac hoat dong dAn so cua Lien hop quoc

UNICEF - United Nations Children Funds - QuT nhi dong cua Lien hop quoc

UNIDO - United Nations for Industry Development Oganization - Td chiic phat trien cong nghiep Lien hop quoc

UNDCP - United Nations for Drug Control Programme - Chuong trinh Kiem

soat ma tuy Lien hop quoc

UNDP United Nations Development Programme - Chuong trinh phat trien Lien hop quoc

WB - World Bank - Ngan hang the gidi

WFP - World Food Programme - Chuong trinh luong thuc the gidi

Phan ma dau

1- Tinh cap thiet cua de tai nghien cufu

FAO la mot to chile chuydn mon Ion nha't trong he thong Lien hop quoc duqc thanh lap ngay 16 thang 10 nam 1945 vdi khau hieu "FIAT PANIS" Hay de cho ta't ca moi ngubi deu co banh my FAO co chdc nang va nhiem vu nang cao mile song va dinh duong, cai thien nang sua't nong nghiep, va tao ra nhung dieu kien song tot hon cho dan cu 6 nong thon

La mot thanh vien trong gia dinh Lien Hop Quoc, FAO bat ddu trq giup Viet Nam til 1978, mot nude co truyen thong nong nghiep, vdi 80% dan so song 6 nong thon

Viec nhin nhan sau sac hon su hop tac quan he Viet Nam- FAO la mot van de cap thiet vi:

FAO la mot co quan chuyen mon Ion nha't cua LHQ, mot trong nhung co quan quoc te co hoat dong sdm nha't 6 Viet Nam vb nong nghiep theo nghia rong va phat trien nong thon Day la mot linh vuc co tfnh song con cua nen kinh te Viet Nam trong suot qua trinh chuyen doi, khi kinh te Viet Nam con phai la'y nong nghiep lam co sb va 80% dan so song nhb vao nong nghiep 20 nam hoat dong

b Viet Nam, FAO da giup hoach dinh cac chfnh sach, chuyen giao cong nghe, thong tin, dao tao can bo khoa hoc ky thuat cung nhu quan ly trong linh vuc nbng nghiep

va phat trien nong thon theo nghia rong (bao gom ca lam nghiep, thuy san), tao dieu kien cho nganh nong nghiep Viet Nam giao luu va hoi nhap vdi the gidi Nhung hoat dong nay da gop phan tac dong tfch cue den viec hinh thanh mot tu duy, mot moi trudng cho nen kinh th nong nghiep cua Viet Nam phat trien theo cor che thi trudng Day co le la mot dong gop cd tac dong chua the danh gia het duqc cua FAO vao cong cuoc phat trien kinh th b Viet Nam trong thbi gian qua

Boi canh quoc th va Viet nam dang co nhung thay doi manh vb cha't FAO luon dieu chinh minh de trq giup tot nha't theo dung ton chi muc dich ma cac sang lap vien da

de ra ttr hon 50 nam nay Ban than FAO cung khong nam

ngoai nhung qui luat van dong nay Nhirng boi canh quoc

te tac dong true tiep den FAO cung lam to chtrc chuyen mon Ion nhA't cua Lien Hop Quoc nay phai thfch ung de ton tai va di len tnrdc nhirng doi hoi mdi cua thdi dai Hai ben doi tac trong quan he hop tac phat trien Vidt Nam va FAO la hai yeu to luon vAn dong phat trien, moi quan he giua hai yeu to dong nay cung luon vAn dong FAO luon phai nghien cun boi canh quoc te, trong nude cua Viet nam, nhu cAu cua Viet nam trong tung boi canh; ngupc lai Viet nam phai hieu ro duqc kha nang cua FAO tren the gidi va doi vdi Viet nam Co nhu vAy quan he nay moi duqc dAy manh

♦ Viet Nam vita ldn dau to chuc d cAp quoc gia viec kiem diem 20 nam hop tac voi Lien Hop Quoc noi chung trong

do co FAO trong hai ngay 11 va 12 thang 9 nam 1997, tai

Ha Noi Nhung thanh cong va han che dong thdi nhirng bai hoc rut ra chi duqc danh gia chu yeu d muc vi mo chung cho tdt ca cac co quan Lien hop quoc co mat tai Viet nam Do vAy, nhung danh gia rieng ve dong gop cua FAO, vdi nhirng dac diem rieng cua nd chua duqc dat ra vdi dung tAm cd y nghla cua nd

♦ Khac vdi Qui cua Lidn Hop Quoc nhu UNDP, UNFPA, UNICEF, UNDCP hay cac dinh che tai chfnh qudc te IMF, WB, ADB, FAO hoat dong chuydn mon , khong hoat dong trong ITnh vuc cung cAp tai chfnh cho phat trien tire la dua vao nhirng nguon tai chfnh Idn Nhung cung khong cd nghla la cac hoat dong cua FAO theo hudng

"phuc vu cho dau tu phat trien" khong cd nhung nguon tai chfnh quan trong hd trq

♦ FAO chi giup tao nhirng tien de ky thuat can thiet cho phat trien thdng qua trq giup ky thuAt (technical assistance) Vai tro va dong gop cua FAO phai duqc xem xet dudi goc do nay chu khong the dua tren con so tai chfnh dong gop Mac du trong nhieu nam, chuong trinh cua FAO d Viet Nam ldn hon bA't ctr nude nao d chAu A ca

ve so luqng du an lAn so tien dAu tu (trong tai khoa 2 nam 1996-1997 so du an TCP va so tien FAO danh cho Viet Nam ldn horn cac con so tuong ling danh cho Trung Qudc,

mot nude lorn hon ta rat nhieu ldn) Dau sao, con so dong gop tai chfnh cua FAO khong the so sanh dupe vdi dong tidn dau tu true tiep nucrc ngoai FDI ngay cang tang sau khi lu£t dau tu nude ngoai dupe ban hanh va nhung khoan tin dung khong 16 den hang ty do la cua Ngan hang the gidi, IMF hay ADB dupe cam ket danh cho Viet Nam trong thdi gian gan day Tren thuc te FAO rht hay bi nham lan vdi Chuong trinh luong thuc the gidi WFP Vi le do,

cd noi, cd luc vai tro cua FAO chua dupe hieu, nhin nhan thau dao tham chi sai lech hoac danh gia tha'p, dac biet khi nong nghiep Viet Nam vupt qua dupe ngudng tu tuc luong thuc, xuht khau gao Dieu do dan den nhung dinh hudng hay hoat dong chua sat thuc, khong dung vdi kha nang cua FAO va nhu cdu cua Chfnh phu trong vide su dung vien tro ky thuat cua FAO d Viet Nam

• Hieu qua va tac dong cua hop tac FAO-Viet Nam, thong qua tro giup ky thuat, thuc chat dupe the hien thong qua quan he true tiep, cu the vdi mot co quan doi tac ky thuat cua Viet Nam, trong dieu phoi chung cua cac co quan chfnh phu trung uong, hay moi trudng hoat dong cua su tro giup do

Nhung quan diem lich su va thuc te hien hanh vd vai tro cua FAO, nhung co ca'u t6 chiic cua cac co quan doi tac b cac cap cua Viet nam lieu da thuc su tao dieu kien viec tiep tuc phat trien moi quan he san co, khai thac toi da cac kha nang cua FAO?

2 Muc dfch cua de tai :

• Nghien ciiu hieu ro hon vai tro cua FAO vdi tu each la mot t6 chiic quoc th, co quan chuyen mon cua Lien Hop Quoc trong quan he kinh th quoc th nham dam bao mot nen an ninh luong thuc ben vfrng cho cac quoc gia, tii do xem xet danh gia vai tro cua FAO d Viet Nam

• nam Hop tac Viet Nam-FAO, nhung thuc th tro giup ky thuat khong hoan lai 6 Viet Nam da gop phan tao ra mot moi trudng ve chfnh sach, phap ly, quan ly, cong nghe ky thuat, ve quan he quoc th trong nhung linh vuc chuyen

mon cua FAO, tao tien de, co hoi cho cac doanh nghiep Viet Nam phat trien.

Nhung thanh cong va nhung dieu chua lam dupc nhin nhan th phia FAO va Chrnh phu Viet Nam Cac bai hoc rut ra trong su dung trp giup ky thuat cua FAO De ra nhung khuy&n nghi cho su hoan thien quan he Viet Nam

va FAO

3 Doi tuong va pham vi nghien cuu

Doi tuong nghien cuu la phia Viet nam trong doi tac vdi FAO, mot to chuc quoc te, co quan chuyen mon cua he thong Lien hop quoc dang hoat dong o Viet nam trong hnh vuc nong nghiep va luong thuc Thuc chai doi tuong nghien cuu

the hien o cap do hoach dinh va cap do thuc hien cac hoat dong trong quan he FAO Viet nam, tac dong cua quan he nay doi vdi cong cuoc doi moi va hoi nhap cua Viet nam va nguoc lai

Muon lam ro dieu do pham vi nghien cuu cua de tai tap trung vao quan he doi tac giua Viet nam va FAO, ben vien tro

va ben nhan vien tro trong suot 20 nam qua va nhung thay doi cua boi canh quoc te va trong nuoc dang dan deh nhung thay doi cua thng ben (dinh che, the che) va th do thay doi trong quan he doi tac giua hai ben Phai lam gi de phat trien moi quan he do

4 Phuong phap nghien cuu

De tai da su dung cac phuong phap nghien cuu duy vat lich

su, phan tich, so sanh de lam bat moi quan he 20 nam giua

F a O va Viet nam

5 Dong gop cua de tai

• Lam ro hon nhan thuc o cac cap ve FAO, mot to chuc chuyen mon cua Lien hop quoc, ve ban cha't cua tro giup

ky thuat cua FAO trong boi canh mdi cua quan he quoc te

va da dang hoa quan he quoc te cua Viet nam hien nay N&ng cao them nhan thiic ve chfnh phia Viet nam trong quan he doi tac vdi FAO.

• Lam ro nhung thanh tuu va khiem khuyet trong quan he doi tac, hay cua the che va tac nghiep trong hoach dinh va thuc hien tro giup ky thuat cua FAO cho Viet nam

• Rut ra cac bai hoc va de xuat mot so giai phap nham phat trien hon nua quan he Viet nam-FAO cho thdi gian tori

6 Ket cau cua luan van

Ten d6 tai:

Phat trien moi quan he giua Viet nam va FAO trong cong cuoc d6i moi phat trien va hoi nhap cua nong nghiep Viet nam

De tai gom 3 chuong

Chuong 1: FAO - Kha nang va vai tro trong quan he

kinh te quoc teChuong 2: Doi tac Viet nam va Tro giup ky thuat cua

FAOChuong 3: Thanh cong va van de trong quan he Viet

nam-FAO - Nhung kien nghi va giai phap

0380

Chuang 1

FAO - KHA NANG VA VAI TRO TRONG QUAN HE KINH TE QUOC TE

1.1 Mot so net chung ve to chuc quoc te

Mac du to chuc quoc te la mot hien tuqng cua the ky 20 nhung nhin lai lich su da duqc ghi nhan chung ta co the tim duqc nhung bang chung ve nhung tO chuc quoc te th rat xa xua Mot cach hien nhien cac to chuc quoc te

co nhung ly do de ton tai va dong mot vai tro khong the thieu trong doi song quoc te

1.1.1 T in h tat yeu cua s ir hinh thanh cac t o chtrc quoc t e

Su thang tram cua lich su cho th£y loai ngudi luon duong dau giai quyet nhung van de co ban cua xa hoi Lam the nao de dieu tiet cac moi quan he trong cac xa hoi cua nhung ngudi co the vi khong binh ding? Lieu co cong ly giua nhung ngudi khong binh quyen? Co nen chang ph£n xu va phan quyet thuoc ve tay mot lien minh dong dao, phuc tap cua nhung ke yeu tren the gidi, hay nen de nhung quyen nay thuoc ve tay mot co c£u lanh dao cua mot so nho hung manh? Lam the nao de hoa giai nhung xung dot khong the tranh khoi giua cac quyen lqi thuc te cua ca nhan, cua mot nhom ngudi vdi nhung mong udc triu tuqng nhu cudc song hanh phuc am no chung cho toan nhan loai ?

Cung vdi diOn tien cua lich su, nhieu tri si nhu: nha tho ngudi Italia Dante (the ky 13); William Penn (the ky 17); Abbe St Pierre, Jean-Jacques Rousseau, Immanuel Kant va Jeremy Bentham (the ky 18); Saint-Simon, William Ladd, William Jay, Gustave de Molinari, Johann Caspar Bluntschli,

va James Lorimer (the ky 19) da chu truong nhieu cach tiep can va to chuc khac nhau nham tien tdi mot chfnh phu toan cau va nen hoa binh vinh cuu Nhieu gqi y cua ho da din duqc thuc thi trong nhung co gang thanh lap cac to chuc quoc te cua the ky thu 20 nay

Tien than cua to chlic quoc td la Hoi nghi Hoa Binh Westphalia (Dire) nam 1648 giua nhung nude thing tr6n va bai tr6n cua cube chien tranh 30 nam (1618-1648) Hoi nghi Hoa binh Utrecht (1713) khang dinh nguyen tie can bing quyen luc nhu mot chia khoa duy nhat cho nen hoa binh Cach mang tu san Phap (1789) danh dau su khai sinh cua cac phong trao dan toe chu nghia hien dai duqc quin chung ung ho Trong nhieu nguyen tic khac nhau, cac cuoc each mang Phap chii truong khong can thiep vao cac cong viec noi bo cua nude khac, phan doi cac cuoc chinh phat va d6 cao quyen tu quyet cua cac quoc gia trong khuon kho nhung cuoc trung ciu dan y Lien minh thing lqi cua phong trao chong Napoleon da trieu tap Dai hoi Vien (1815) va cdu true nen mot he thong can bing quyen luc cua the ky 19 va dong gop vao nhung co ca'u duong thbi cua luat quoc te Trong so nhidu qui tic khac nhau, Dai hoi nay con thiet lap cac ca'p bac cua phai vien ngoai giao, cac nguyen tic chung cho viec di lai cua tau thuyen tr6n cac song quoc td va cac dieu khoan cho viec xoa bo buon ban no 16 Trong Tuyen bo Paris 1856, cac dieu luat ve chien tranh va cac quyen cua ngudi trung lap da duqc xac lap Nam 1856 cung la nam danh dau diem cat canh cua luat quoc te 15 quoc gia-nha nude du Dai Hoi Brussels da thong qua luat ve chien tranh lanh tho Hoi nghi Berlin (1884- 1885) tiep tuc nhung co ging trudc do nhim xoa bo buon ban no 16.

Cac lien minh cong cong quoc td nhu Lien minh dien tin quoc te (1865), Lien minh biru tin toan the gidi (1874), Uy ban Song Rhine (1804) va

Uy ban song Danube (1857) da tro thanh nhung co quan quoc te thudng true Cac co quan true thuoc, van phong, hdi dong va cac hoi nghi cua chung duqc xem nhu nhung co quan miu cho Hoi quoc lien va Lien hop quoc sau nay Cac to chuc quoc td cong cong nay duqc thiet ke de thuc hien cac hoat dong

kinh te xa hoi tuong ttr nhu cac Co quan chuyen mon cua Lien Hop Quoc nhu IMF, ICAO Dac biSt la FAO ma luftn an se nghiSn ciiu sau hon dudi day la mot dien hinh cua to chiic quoc te co dm co toan cfiu dupe thanh lap va hoat dong nham vao nhung muc dfch true tiep song con cua loai ngudi: Nong nghiep va luong thuc.

Hon the nua, cac lien minh cong cong quoc te da dong gop vao su phat tridn cua lualt hanh chfnh quoc tS' trong cac linh vuc ky thuat, kinh td va xa hoi

To chiic quoc tS' thuc su phat trien manh ca ve so luong va chat luong tit sau chien tranh the gidi thii 2 va tut do dong mot vai tro ngay cang quan trong

d nhieu mat khac nhau trong quan he quoc tS'

1.1.3 Dinh nghia to chiic quoc te

Cd nhieu each dinh nghia cac td chiic quoc te khac nhau nhung chung

ta cd the dung dinh nghia sau cua hai tac gia Theodore A Couloumbis (The American Univerity va the University of Thessaloniki) va James H Wolfe (The University of Southern Mississipi) Ho cung cong nhan ding “to chiic

quoc tS' (TCQT)la mot hiep hoi cua cac Nha nude, dupe thiSt lap trSn co so

cua hiep dinh giua cac thanh viSn, cd mot bo may thudng true cua cac co quan

cd trach nhiem theo doi viec thuc hien cac muc tiSu cung dupe quan tarn thong qua su hop tac giua cac nude thanh vien do”, (theo tai lieu tham khao so

17)

Nhu vSy dinh nghia nay chi ra 3 diem co ban cua TCQT:

1 Lien nha nude (khAng dinh TCQT khac vdi cac td chiic phi chfnh

va cac to chiic da quoc gia khac)

2 Tu nguySn;

3 Ton tai mot bo may thudng true on dinh

1.1.4 Phan loai cac to chuc quoc te

Co the phan loai cac to chile quoc te theo 3 tieu chi sau:

a) Theo khu vuc dia ly va mile do hop tac

Theo tieu chi nay, co the phan biet hai loai to chile qudc te khu vuc va to chile qudc te the gidi Tuy nhien co quan diem cho rang khai niem khu vuc khong thuc su xac dinh nen dua ra each phan biet dtra tren mile do hop tac Nhu vfty

su hop tac nay duqc mo rong ra cho ta't ca cac qudc gia mong muon hay khong (to chile toan cdu nhu Lien hop qudc) hay chi duqc thuc hien trong khuon kho mot so nude, tap hop lai dd bao ve mot so quyen lqi dac biet (td chile han che nhu OPEP, OCDE )

b) Theo muc dich va cac hoat dong

Nhin chung cac td chile quoc te duqc thanh lap nham dap ling ta't ca hoac mot vai muc dich dudi day:

1 Dieu tiet cac quan he qudc td, giai quyet cac tranh cha'p giua cac

qudc gia thdng qua cac giai phap hoa binh

Giam den mile toi da hay ft ra la kiem soat duqc cac cuoc xung dot

va chien tranh tren the gidi

3 Thuc day cac hoat dong hop tac va phat trien giua cac qudc gia vi lqi

fch kinh te xa hoi cua mot so khu vuc hay cua ca loai ngudi noi chung

4 Phong thu tap the cua mot nhom cac qudc gia chong su de doa til

ben ngoai

Tren co so cac van ban lap phap qui dinh ban chai cac muc tieu, ngudi

ta phan biet cac to chile chung cd chile nang hop tac trong ta't ca cac linh vuc

va cac td chuc dac biet chi hoat dong trong nhung linh vuc duqc xac dinh

mot each ro rang Nhung cum til nay cd lqi the tranh duqc nhung map md thudng tha'y khi phan biet cac to chtrc “chfnh tri” va cac td chile ‘ky thuat’ Nhung linh vuc nay khong phai luc nao cung luon duqc phan dinh mot each ro rang

c) Theo co cau va quyen han

Van ban lap phap dinh nghia thanh phan va quyen han cua cac co quan tao nen co ca'u cua to chic Van ban nay cung xac dinh ro vai tro cua nhung ngubi tham gia vao viec van hanh cac co quan, dai dien cac Nha nubc, cac vien chic quoc te', dai dien phi chfnh phu Tren co sb nay, viec phan loai cac

tO chic quoc te co the duqc thuc hien theo 3 cach:

- Theo cac dac trung mang tfnh chat it nhieu dan chu cua tO chic Ngubi

ta co the phan biet cac to chic ma cac thanh vien deu duqc hubng mot qui che'

giong nhau vbi cac to chic ma mot so Nha nubc duqc hubng mot qui che uu dai (5 nubc thanh vien thubng truc cua hbi dong bao an Lien hqp quoc, nhung nubc co dong gop lbn nha't vao ngan hang the' gibi, vao Qui tien te quoc te' ) Trong cach nhin nhan nay, he thong bau cu va su phan chia quyen han giua cac co quan toan the va cac co quan han che' cung can phai duqc xem xet

- Theo vi tri va vai tro cua bo may hanh chfnh quoc th trong to chic Moi ngubi thubng cha'p nhan rang kha nang hoat dong nhu mot thanh vien doc lap tren trubng quoc te' cua mot to chic phu thuoc vao cha't luqng cua bo may hanh chfnh va cua ngubi lanh dao cua to chic do Chfnh nhung ye'u to nay quyet dinh kha nang the hien y chf va hanh dong vi nhung lqi fch cua to chic mot cach doc lap vbi cac lqi fch fch ky cua cac Quoc gia Cac vien chic quoc

te cang thuc thi tot cac chic nang cua minh thi to chic cang co mot vai tro quan trong

- Mic do dai dien cac thanh phdn phi chfnh phu trong to chic Trong nhieu t6 chic quoc te, mot dai hoi dong nghi vien bao gom nhung dai bieu do cac nghi vien cac quoc gia thanh vien de cu tao nen mot gibi dai dien chfnh tri khong nha nubc Khong phai lic nao cung co mot hinh thic to chic xac dinh, dai dien cho cac quyen lqi tu nhan - phi chfnh phu, luc luqng kinh te hay luc luqng khac duqc the hien b nhieu mic do khac nhau trong da so cac to chic quoc te Trong nhung cai cach mbi day cua FAO, mot to chic chfnh phu, nhung ngubi de xubng da chu truong tiep can dubi nhieu goc do khac nhau vbi cac gibi tu nhan, phi chfnh phu Tren thuc te', su hien dien cua cac luc luqng phi chfnh phu, tu nhan trong hoat dong cua cac to chic quoc te' se lam cho khoang cach giua to chic duqc gdn lai mot cach co lqi hon vbi nhan dan cua cac nubc thanh vien Trong mot so boi canh khac, su hien dien nay co the duqc phan tfch nhu su dong gop cua quyen lqi tai chfnh tu nhan vao cac cong

cu cua hqp tac quoc te'

1.1.5 Mot so nhan dinh ve vai tro cua cac to chuc quoc te

Ngay nay, mac du con co nhieu quan didm tranh luan khac nhau, chua

co nhung tra ldi thong nha't cua cong dong cac nha nghien cuu ve ban cha't, tarn co, muc do anh hudng cua chung doi vdi quan he quoc te, ban than viec ra ddi cua nhieu to chuc quoc te hoat dong trong nhieu linh vuc kinh te xa hoi khac nhau da chung to chung la mot nhan vat mdi tren san kha'u the' gidi Cac

to chuc nay lieu co mot vai tro doc lap? Lam the' nao chung tac dong den su van hanh cua he thong quoc te'? Tren thuc te', chua co mot cong cu do dac nao

co kha nang cho chung ta cau tra ldi chac chan Nhung tra ldi dua ra thuc cha't chi la nhung dinh hudng bang phan tfch mang tfnh logic triet hoc dua tren thdi diem, goc quan sat cua nha nghien cuu

Trong cac to chiic quoc te khac nhau, chi rieng su phan chia quyen luc

va phan dinh cac vai tro duoc qui dinh trong van ban lap phap khong the thay

ro duoc thuc cha't cua mot to chuc Co cau to chuc la mot co the song No cung bien doi, tu thfch nghi hay suy ye'u di tuy thuoc vao tuong quan giua cac quan he quyen luc ngay trong long to chuc do va trong quan he vdi vdi moi trudng cua no

Ngudi ta nhan tha'y co vo van cac hinh thuc to chuc khac nhau Neu

khong the nam bat duoc ta't ca cac hinh thuc do, nhung co' gang phan loai chung chi la de’ cung ca'p mot so' thong tin ve cach ma chung dang co quan he vdi nhau ma thoi va thuc cha't mdi chi la “khuc dao dau” cho viec nghien cuu mot hien tuong phuc tap

Mat khac, trong bo'i canh phat trien manh me cua kinh te' the gidi va cac quan he kinh te quo'c te th sau chien tranh the gidi thu 2 den nay, cac quo'c gia dang phai duong dau vdi ngay cang nhieu cac va'n de kinh te xa hoi ma mot quoc gia khong the tu giai quyet duoc Cang ngay ho cang nhan thuc ro net hon ve tfnh ta't yeu cua viec thanh lap nhung co ca'u to chuc kinh te quo'c te'

cua mot so' nudc thanh vien nham tang cudng pho'i hop va dieu chinh loi fch giua cac ben tham gia giam bdt su khac biet ve dieu kien phat trien giua cac ben, cung chung sue giai quyet cac va'n de kinh te' xa hoi cung quan tam va thuc day quan he kinh te' quoc te phat trien ca ve chieu rong va chieu sau Nhu cau lien ke't giua cac qud'c gia da lam cho so' luong cac to chuc quoc te'

tren the gidi tang vot

So' luong

(NGOs)

cac td chuc quo'c te' chfnh phu (IGOs) va phi chfnh phu

Nam IGO NGO

“Hinh thtrc bat nguon tir nhung chtrc nang”

Trong xu the cua hoa nhap vd kinh td vi su phon vinh chung, nhirng td chuc qudc td mang tfnh kinh td ky thuat nhieu hon la chfnh tri duqc thanh lap nhieu hon va dubng nhu gop phan tfch cue hon vao tang cubng su hop tac giua cac qudc gia Tuy nhien khong the khang dinh duqc rang xu the “chfnh tri hoa” hop tac qudc td, bao gom ca nhirng linh vuc ky thuat dang bi suy giam Nhung thuc td cho tha'y sir lien ket kinh td deu co xu hudng dan den lien ket vd chfnh tri Boi vi nhirng co cau lien ket kinh td ve thuc cha't neu muon cd hieu qua thuc sir phai cd nhirng co che dua ra cac quyet dinh ma ft nhieu cd dung cham den cac linh vtre chfnh tri nhay cam Nhu vay, cac qudc gia d vao tinh the tha'y minh dang dan tien tdi tir bo mot phan nhirng quyen lqi rieng vi lqi fch chung cua cac to chtrc qudc td

Tang cudng su phu thuoc ldn nhau se lam giam tfnh hieu qua cua cac chfnh sach thuan tuy qudc gia trong da so cac linh vuc, cho du dd la tang trudng kinh td, giam tha't nghiep hay phat trien cong nghiep Cac chfnh phu

do vay cd khuynh hudng kiem soat su phu thuoc lan nhau bang each the che hoa cac thu tuc ra quyet dinh tap the Trong mot he thong “phu thuoc ldn nhau phuc hop”, cac tien trinh chfnh tri thay doi tuy theo cac linh vuc cua va'n de Trong mdi mot linh vuc cac nha nude the hien she manh cua minh mot each dac thu va kha nang lien ket mot linh virc nay vdi mot linh vuc khac la rd't mong manh

Ngoai ra, xung quanh moi linh vuc hinh thanh nhung lien minh dac trong, hoac la xuyen quoc gia hay lien chfnh phu Trong mot the gidi phuc tap den nhu vay, vai tro tiem tang cua cac the che quoc te co the rat ldn Dac biet, cac ban dieu hanh quoc te co mot vi tri trung tam cua cac mang thong tin, dieu nay tao cho ho mot kha nang trd thanh cac nha thuong thuyet hay trung gian hoa giai mac du ho khong co mot quyen luc rieng nao Cac the che quoc te cung co mot vai tro trong viec xac dinh cac “linh vuc co van de” va trong viec tim giai phap cho cac va'n de do Cac the che nay co the la noi thuc hien su kiem soat cac hoat dong vuqt ra ngoai tarn cua mot quoc gia, hay bao ham nhieu quoc gia trong cac linh vuc nho tien te, sinh thai, cac chfnh sach ve bien.

Trong nhung nam 80 cua the ky nay, nhieu hoc gia con phat trien nhung nghien cuu trudc do thanh - mot quan diem: che do quoc te Nhieu xu hudng va cach tiep can khac nhau trong nghien cuu ve thuc chat kha nang va vai tro cua cac to chuc quoc te cho thay co nhung su khac biet nhat dinh trong cach danh gia Tuy nhien, tat ca cac nghien cuu do deu tim xem mot thuc the chfnh tri xuyen quoc gia se xuat hien vdi nhung dieu kien gi, trong nhung boi canh nao

va bang qua trinh phat trien nao Hoa nhap duqc nhin nhan nhu mot tien trinh thong nha't ve chfnh tri thong qua nhung quyet dinh dien tien ma trong do cac

to chuc quoc te dong mot vai tro then chot

Che do quoc te duqc dinh nghia nhu mot tong the cac nhung nguyen tac duqc dien dat bang van ban hay khong, cac tieu chuan, cac qui tac va cac thu tuc ra cac quyet dinh ma nhung ngudi tham gia cho la co gia tri trong cac linh vuc cu the cua doi song quoc te (vf du: tien te, bien, nang luqng nguyen tu)

Ro rang la che do quoc te' trudc he't khong phai la mot co ca'u xac dinh ma la cac the che vdi nghia rong nha't cua th do thuc cha't la cac hinh thuc xu su duqc cong nhan se xac dinh cac qui tac cua cuoc choi Che do quoc te co the bao ham ca cac to chuc quo'c te'va thudng la nhu vay, nhung khong he chi gidi han o cac to chuc quoc te Lien hqp quoc va cac dinh che cua he thong do chi

la mot phan cua toan bo tong the phuc hqp cua cac qui tac va cac co quan anh huong tdi cach thuc ma cac nha nude kiem soat su phu thuoc lan nhau cua ho

Trong nhung nam 90, nhan thuc cua cac quoc gia tren the gidi cang tro nen ro net hon ve mot “moi trudng toan cau” hay “che do quoc te” Day la mot van

de ma trudc do chua bao gid duqc de ra

1.1.6 Lien hap quoc - cac co quan chuyen mon cua no

Cach hull hieu nha't de xem xet nhung thanh cong ve mat kinh te xa hoicua Lien hcrp quoc noi chung va cac co quan chuyen mon cua no noi rieng la diem qua tung chiic nang chfnh ma cac to chiic nay da va dang thuc hien Do

la:

1 Cung cap thong tin - thong qua cong tac nghien ciiu va xua't ban cua

hau het cac t6 chiic

2 Dieu phoi va dieu tiet cac hoat dong quoc td' - thong qua cac co quan

nhu IMF, ILO va Lien minh thu tin quoc td'

3 Phan phoi lai cac nguon luc - thong qua cac chuong trinh vien tro

ky thuat, cho vay hay vien trp phat trien

4 Phat trien nhung van ban phap ly so bo -thdng qua cac hoi nghi,

hoi thao, dien dan hang nam va cac xua't ban phdm true tiep tie'n ted

Nhin chung nhieu danh gia khac nhau deu cho rang Lien hop quoc da thuc hien tot ft nhat la 3 chiic nang chung neu tren Rieng chiic nang phan phoi lai cac nguon luc dupe cho la yeu nhat Tai sao vay? Mac du Lien hop quoc cho den nay dupe coi la hinh thiic ban dau tot nha't cua mot chfnh phu toan cau nhung khong co trong tay cac cong cu thu thue hay ba't ky mot hinh thiic thu nhap nao thong qua san xua't de co du kha nang de phat trien cac chuong trinh cd qui mb Idn Cac chfnh phu quo'c gia nhin chung cung khong

dd rang cung cd mot y thiic chung ve loi the cua Lien hop quo'c cd the mang lai loi fch cho rieng quo'c gia minh Mdi quo'c gia cd mot loi fch rieng va dupe xac dinh theo nhung tieu chi truyen thong cua minh Dieu nay khong cho phepcac chiic nang ma ngay cang nhieu nude tha'y ro su ca'p thie't cua nd

tung ngay rat nhanh chong He thdng Lien hop quo'c se ra sao va dong vai tro

gi trong giai doan hien nay?

Chung ta se thanh cong trong nd luc nay boi vi chung ta phai thanh cong Hon

Annan, Tong thu" ky da tuyen bo nhu vay khi trinh bay de nghi cai each cua minh trudc Dai hoi dong Lien Hop Qudc.(7Tr Dien Dan Thong tin quoc te - International Herald Tribune, ra ngay thu: tu! 12/1/1998, bai co dau de Lam nen lich stir tai Lien hdp quoc)

Cac co quan chuyen mon cua he thong Lien hop qudc la luc luqng nong cot tien phong trong nhirng van dd kinh te va phat trien Mac du khong phai la nhung nha tai trq ldn nhu WB, IMF cac to chuc nay la nguon luc ky thuat co ban cua he thong Lien hop qudc

1.2 To chuc Luong thuc va nong nghiep cua Lien hop quoc

(FAO) va vai tro cua no

1.2.1 lich six hinh thanh FAO

To chuc Nong Nghiep va Luong thuc (FAO) dupe chfnh thuc thanh Up ngay

16 thang 10 nam 1945 FAO hien la mot trong cac co quan chuydn mon trong

he thong cua Lien hqp quoc nhung thuc td thanh Up trudc Lien hqp quoc (24/10/1945) va da cd nguon gdc true tiep va gian tiep tir dau the ky 20 Nhung y tuong cua cac nha sang Up ra FAO thuc su gop phdn 1am nen tang cho viec thanh Up cua Lien hqp quoc

Ngay 7/6/1905, bon muoi nude da ky mot edng udc chung tai Rome, Italia thanh lap Vien Nong nghiep Quoc td (International Institute of Agriculture) goi tat la IIA nham nghidn cuu va xua't ban cac an pham ve cac linh vuc cua nong nghiep tren toan the gidi IIA ton tai va hoat dong trong bon thap ky FAO la co quan da thtra ke cac tai san cua nd, trong do cd mot bo phan cua thu vien FAO ngay nay, mang ten David Lubin de tuong nhd ddn ngubi da dong vai tro tru cot trong viec sang Up IIA

Chien tranh the gidi thu nhat lam gian doan cac hoat dong cua IIA Trong nhung nam 30, tinh trang suy thoai kinh td 1am ca the gidi phai Up trung chu y vao cac va'n de co ban trong san xua't luong thuc, thuc pham Dai hoi dong cua Hoi qudc lien da thao luan va thanh Up hai co quan Um thbi Nam 1936 va 1937 hai co quan nay da Un luqt phat hanh hai ban bao cao hoi thao vd Co so sinh ly hoc cua dinh dubng va Moi quan he giu dinh dudng va she khoe, giua nong nghiep va chfnh sach kinh td' Chien tranh the gidi lan thu"

2 lai mot lan nua khong cho phep tiep tuc cong viec cua hai ban bao cao nay

Nam 1942, ong Frank L McDougall, Co va'n kinh td cua Cao uy Australia tai Vuong quoc Anh, bang Giac thu cua minh ve Chuong trinh cua Lien Hqp Quoc: Chong thieu luong thuc, da tuyen bo: "Trong mot vai nam tdi, tinh trang klUn ca'p do chien tranh va giai doan khdi phuc se 1am cho hdu nhu ta't ca moi ngubi tren the gidi deu nhan thuc sau sac ve va'n de luong thuc Boi vay, cac ly do tam ly co thd cho chung ta nhan thtre trudc rang trong cac ke hoach tai thiet the gidi cua Lien Hqp Quo'c, viec dam bao dinh dubng va cai thien va'n de san xua't va phan phoi luong thuc thuc pham se duqc uu tien b mire cao" Ban giac thu nay duqc tong thong Roosevelt chu y, dong tinh va

de nghi trieu tap hoi nghi Lien hqp quo'c ve Luong thuc va Nong nghiep nam 1943

Hoi nghi Lien hop quoc ve Luong thuc va Nong nghiep nam 1943 la budc di quan trong dau tien tien tdi viec thanh lap to chuc FAO Danh tir

nghi nay dupe to chile tai Hot Springs bang Virginia, Hoa ky th ngay 18/5 den ngay 3/6/1943 44 nude tham du da ky vao ban tuyen ngon khang dinh: "Hoi nghi tin tubng rang co the dat dupe muc tieu chong lai nan doi, bao dam y td

va she khoe thfch hop va day du cho cac dan toe"

Hoi nghi Hot Springs da quyet dinh thanh lap mot Uy ban lam theti ve Luong thuc va Nong nghiep de thuc hien cac kien nghi cua hoi nghi Uy ban nay da hoat dong hon hai nam tai Washington de soan thao ra ban cong udccua FAO

Cac no luc cua Uy ban lam theti da dupe danh gia cao tai phien hop dau tien cua hoi nghi FAO dupe to chtrc tai Quebec, Canada tir ngay 16/10 den ngay 1/11 nam 1945 34 nude tham du hoi nghi da ky vao cong udc chfnh thtrc thanh lap FAO ngay 16/10/1945 Trong nhung ngay tiep theo cua phien hop nay cd them 5 nude dupe cong nhan la thanh vien cua FAO Nhu vay den ngay ket thuc phien hop thu* nha't, FAO da cd 39 nude thanh vien

Theo lbi moi cua chfnh phu Italia, nam 1952 va sau khi da tiep nhan tai san va nhan vien cua IIA, FAO da chuyen tru sb tir Washington ve Rome, thu

do cua Italia

Tir nhung sir kien lich sir khoi dau do, FAO khong ngirng ldn manh So lupng nude thanh vien da tang gan nam l£n th 39 vao thang 10/1945 len 176 vao thang 10/1997 Linh vuc hoat dong cua FAO cung khong ngirng mb rong mot each vung chac, chuyen tir khoi phuc va xay dung lai sau chien tranh sang vien trp phat trien kinh te xa hoi cho The gidi thtr 3 nhu mot nhiem vu uu tien hang dau cua he thong Lien Hop Qudc tir dau thap ky 50 FAO cung vdi Ban thu ky cua Lien hop qudc thanh lap mot co quan de dieu tiet nhirng nguon luong thuc du thira tir the gidi thu* nhat vao cac du an "luong thuc cho viec lam" b cac nude dang phat trien Dd la Chuong trinh Luong thuc the gidi WFP, mot co quan nira tu chu cua Lien Hop qudc Dai dien chfnh thtrc cho WFP b cac nude thubng la Dai dien cua UNDP Thang 1/1998, sau nhung trao doi chfnh thuc giua Tong giam doc cua FAO va Giam doc dieu hanh cua UNDP, WFP bdt dau dupe cir Dai dien chfnh thtrc doc lap cua minh tai cac nude ma WFP co hoat dong

Cimg vdi nhung yeu cau da dang cua dbi song qudc te va nhung quan

nong nghiep trong su" nghiep do, FAO dang doi mdi de cac chiic nang cua no duoc thfch ling tot hon vdi boi canh mdi Tuy nhien nhung y trrdng cao dep cua nhung nha sang lap FAO van con nguyen gia tri va tfnh thdi sir cua nd.

1.2.2 Nhung iru the dac biet cua FAO

"Khong b dau cd mot su tap hcrp cac thdng tin mang tfnh toan cau ve lucng thuc va nong nghiep cd thd so sanh vdi FAO To chiic nay khong chi cd nhung co so thdng tin rong ldn nhat ma tat ca cac nude deu cd the tu do tiep can vdi cac nguon thdng tin dd." (Danh gid mot so mat cua vai tro va hoat

dong cua FAO, FAO Rome, 1988)

FAO cd mot doi ngu can bo chuyen mon hon 4000 ngudi, hang tram chuyen gia cd va'n tuydn dung theo hop dong ngan han Khoang mot nira so nhan vien chuyen nghiep den tir cac nude dang phat trien; cung khoang hon mot nira sd nhan vien chuyen nghiep dang phuc vu tren hien trudng, trong cac van phong dai dien khu vuc, tieu khu vuc va van phong dai dien d 76 nude, true tiep trp giup cho nhan dan trong 176 quoc gia

Kha nang chuyen mon cua FAO co the trp giup ta't ca cac chau luc va moi linh vuc chuyen mon lien quan den luong thuc, nong nghiep, thuy san, lam nghiep, dinh dudng, an ninh luong thuc va phat trien nong thon Day la nhung va'n de thdi sir co tfnh song con cua ca nhan loai, khong chi trong giai doan sau chien tranh the gidi thu 2 luc FAO dupe sang lap ma ngay ca trong nhung nam cuoi the ky 20 nay

Nhung iru the doc nha't vo nhi cua FAO vdi tu each la mot co quan phat trien bat nguon true tiep tir phuong each hoat dong cua to chiic Chuong trinh cua FAO dupe chia lam hai phdn: (1) chuong trinh thudng xuyen (regular programme), do cac nude thanh vien cua FAO true tiep dong gop tai trp theo cac mile do Dai hoi dong FAO quyet dinh (Viet Nam hien dong gop hang nam hon 31.000 dd la My); (2) chuong trinh tren hien trudng (field

programme)do cac nguon tai chfnh ngoai ngan sach cua FAO tai trp nhu cua Chuong trinh phat trien cua Lien Hop quo'c UNDP, cac quy uy thac do cac nude hay cac ngan hang thanh lap de sir dung cac kha nang chuyen mon cua FAO Cac nude thudng trp giup Viet Nam thdng qua quy uy thac la Australia, Nhat ban, Ha Lan, Italia, Phap, Phan Lan, Na Uy, Thuy Dien

Hai trong so 3 vai tro chu yeu cua FAO, lien quan den thdng tin, dien dan quo'c te va tu va'n ve chfnh sach chu yeu do Chuong trinh thudng xuyen dam

ngan sach Chuong trinh hop tac ky thuat la cong cu de dap ling nhanh cho cac nhu cau cua cac nude thanh vien va dong thbi giup FAO thu thap cac kinh nghiem va nhung y kien phan hoi th hien trubng ve cac van de khoa hoc ky thuat khac nhau Thong qua cac du an TCP, FAO va nude thanh vien thu hubng thuc su hop tac cung giai quyet va'n de ky thuat ma thuc td tai nude do dat ra.

Hinh 2 Ngan sach cua chuong trinh thirong xuyen 1996-1997

1 Dudng loi vd chinh sach chung:

2 Cac chuffng trinh kinh te vd ky thuat:

3 Cac dich vu phat trien cho cac nude thanh vien:

4 Chuang trinh hup tac ky thuat (TCP):

5 Cdc dich vu hd tru:

6 Cdc dich vu chung:

7 Cdc chi tieu khac:

Tong ngan sach chuting trinh thutrng xuyen 1996-1997:

Nguon: Van phong dai dien FAO tai Ha noi

USD 49.073 000 USD 289.750.000 USD 109.344.000 USD 87.613.000 USD 67.558.000 USD 46.062.000 USD 600.000 USD 650.000.000

Cac hoat dong cua Chuong trinh thudng xuyen cung bao ham ca trq giup ve

ky thuat va hanh chfnh cho Chuong trinh tren hien trubng ben canh nhung hoat dong lien quan den thong tin, nghien cuu, dao tao va tu va'n vd chfnh sach Thuc vdy cong tac theo doi, danh gia ma cac can bo chuyen mon cua Tru so dam nhiem trq giup cho Chuong trinh tren hien trubng thubng chiem hon 1/3 thbi gian lam viec cua ho Mat khac, nguon tai chfnh ngoai ngan sach cua Chuong trinh tren hien trubng cung dong gop vao mot so hoat dong tai Tru sb nhu theo doi nan chau cha'u hay cong tac vidn tham

Phan tfch chfnh sach la mot trong nhung chuc nang chfnh cua Chuong trinh thubng xuyen Nhung va'n de chu chd't lien quan ddn chfnh sach - nhu nhung tac dong cua trq ca'p trong nong nghiep, marketing nong san tren thi trubng

nhiem Vai tro cua FAO ve cung ca'p trp giup ky thuat chu yeu dupe Chuong trinh tren hien trudng dam nhiem.

Chuang

trinh tlmang

k xuy&i

Phan hdi tir hi6n trading

Tra giup ky thuat va hanh chfnh

Chuang trinh hap tac ky thuat trinh trCn Chuang

hien trudngJ

Thu thap va phan tfch thong tin

Danh gia tdng quan nganh

b DiSn dan qudc td

Xay dung chucfig trinh qudc gia *

Xac dinh va xay dung du an 4

Thuc hien du an Theo doi du an 4

Tu vdn vd chfnh sach

Danh gia du an x

Lfu the cua FAO khong phai d chd phan chia trach nhiem, cong viec nhu neu tren Uu the duy nha't do the hien d phuong each hai chuong trinh hoat dong, tac dong tuong hd lan nhau Hai chuong trinh nay co moi lien he rat mat thiet

va chuong trinh nay phu thudc ra't nhieu vao chuong trinh kia Ket hop lai, hai chuong trinh nay tao ra mot chinh thd phoi hop ra't hiem co trong cong dong cac td chtrc phat trien tren the gidi Chuong trinh thudng xuyen bao ham ca viec tai trp cho mot so mat cua chuong trinh tren hien trudng, thudng la nhung yeu chu ky thuat ca'p thiet, cd tfnh then cho't, cd tac dong sau rong trong nen kinh td hay ctru trp khan ca'p Dd la Chuong trinh hop tac ky thuat TCP (technical Cooperation Programme) TCP la su dong gop rieng cua FAO cho Chuong trinh tren hien trudng Quy TCP dupe la'y true tiep tir ngan sach cua Chuong trinh thudng xuyen cua FAO, thudng chiem khoang 12-13% tdng

the gidi - dirge nghien ctru, liru tru trong thu vien cua FAO tai tra see FAO thudng xuyen to chiic cac didn dan, hoi thao quoc te, lien chfnh phu, cac uy ban cho tung linh vuc kinh te, nganh, tung mat hang giua cac nude thanh vien

cd mdi quan tarn chung dd thao luan va nghien cuu phan tich sau hon, lam giau them nhung kien thiic kinh nghiem da duoc thu thap cd lien quan den chfnh sach Cac kien thuc tfch hop thdng qua cac hoat dong nghien cuu nay se duoc chuyen tai den cac nude thanh vien thdng qua Chuong trinh tren hien trudng dudi dang tu van chfnh sach thiet kd rieng cho nhung van de dac trung hay nhung yeu cau cu the cua nude thanh vien cd yeu cau Hinh thiic tu van chfnh sach nay rdt da dang Nhung phan hoi thdng qua cac loai hinh tu van chfnh sach nay den luot chung lai duoc phan tfch nghien cuu tai Tru so FAO Trong nhieu trudng hop nhung quan niem mdi ve mot van de cu duoc tiep thu

va sau dd thdng qua Chuong trinh tren hien trudng lai phuc vu cac nude thanh vien Qua trinh nay the hien rdt ro trong hoat dong chuyen mon cua cac chuyen gia cd vdn tren hien trudng Du cd chuyen mon sau rong den dau, mot chuyen gia cu the khong thd nao dap ling duoc moi doi hoi ky thuat tren hien trudng Doi ngu chuyen gia d Tru so cung vdi luong kien thiic khong lo tfch luy duoc luon la mot hau thuSn ky thuat vung vang cho tung chuyen gia cua FAO hoat dong tren hien trudng IFAD Quy phat trien nong nghiep quoc te cung cd hoat dong dau tu d Viet Nam nhung khong cd nhung kha nang ky thuat tuong tu nhu FAO, trong nhieu trudng hop ho cung phai dua vao he thdng thong tin, kien thiic tfch luy tai tra so FAO

Nhu vay, Chuong trinh thudng xuyen hoat dong nhu mot yeu td cot tu cho siic song cua FAO Nd duy tri tfnh lien tuc, nang dong trong doi hoi cua thuc td hien trudng vd cung da dang, dong thdi dam bao kha nang tong hop cao cua td chiic FAO Chuong trinh nay la mot cong cu thu thap nhung kinh nghiem, kien thiic tren hien trudng, phan tfch tong ket chung vi loi fch cua cac quoc gia thanh vien va quan trong hon ca vi nhan dan cac nude nhung ngudi phai duoc hudng nhung thanh qua cua cong cuoc phat trien

1.2.3 Nhung cai each cua FAO

1.2.3.1 Tfnh tat yeu cua nhung cai each

Tir khi ra ddi trong nhung nam dai cua khung hoang luong thuc sau chien tranh the gidi Idn thii 2, mac du cd nhung dieu chinh, chiic nang va nhiem vu cua FAO vfin xoay quanh va'n de song con cua nhan loai dd la: giai

phong loai ngudi khdi nan doi bang each:

Cai thien che do dinh dubng

nang cao nang suat trong san xua't, hieu qua trong phan phoi cac san pham luong thuc cung nhu nong, lam, ngu nghiep

cai thien dieu kien cua ngubi dan b nong thon

Mac du da co nhung tien bo to Ion trong hon 50 nam qua, muc tieu giai phong loai ngubi khbi nan doi van con b phia trudc Trong khi cac nguon luc dang suy thoai nghiem trong va can kiet, viec thoa man nhung nhu cau ve luong thuc lai cang tro nen phiic tap va ca'p bach trudc mot dan so the gidi dang khong ngifng tang len Trong mot an pham mdi xua't ban gdn day, FAO

du doan tir nay den nam 2010 neu khong cd mot bien phap dac biet nao duqc thuc thi, 680 trieu ngubi (gan mot nua cua chau Phi) van con doi b cac nude dang phat tridn

Chuong trinh cai to nay phai duong dau true tiep vdi chfnh ban than nhung yeu kem cua FAO vira la ly do vita la doi tuong cua no: tap trung vdi so luqng qua ldn nhan vien tai tru sb; nhung phuong hudng cua FAO khong duqc xac dinh ro rang; nhung co gang bi chia cat, phan tan; nhung thu tuc qua cong kenh; he thong thong tin lien lac lac hau va kem hieu qua; chua thuc su phoi hqp vdi cac nguon tai trq dia phuong trong cac chuong trinh vien trq ky thuat (khu vuc tu nhan, phi chfnh phu)

I.2.3.2 Noi dung nhung cai each

Nam 1993, sau khi duqc cac nude thanh vien bdu vao cuong vi Tong giam doc cua FAO, ong Jacques Diouf da dua ra mot chuong trinh cai each ve phuong hudng va to chile cua FAO nham duong dau cd hieu qua hon vdi cac thach thuc va mot moi trubng mdi: bien dong manh cua dbi song chfnh tri, nhieu quoc gia tang trubng nhanh gia nhap vao dpi ngu cac nude phat trien lam thay doi nhanh bo mat cua the gidi, cac va'n dd cua phat trien, tu do hoa thuong mai nong san tren the gidi, van de sinh thai ngay cang nong bong, dong vien trq cho phat trien dang thuyen giam, mile da dang cua cac khuon mat quoc gia ngay cang cao, xua't hien nhieu hinh thiic thu thap so lieu thong

ke mdi vd luong thuc va nong nghiep va cac phat minh cong nghe mang tfnh each mang trong linh vuc thong tin va tin hoc

Chuong trinh cai each chi tiet cua Tong giam doc FAO duqc coi la each mang sau rong nha't trong lich su cua FAO tu trudc tdi nay, nham td chile lai, tang cubng stlc song cho td chile nay, hoat dong hieu qua hon, nhung giam chi phi Chuong trinh bao gom 5 va'n de chfnh sau:

Uu tien tuyet doi cho va'n de then chot: An ninh luong there bang each dua ra mot loat cac chuong trinh dac biet: Chuong trinh dac biet vb an ninh luong there cho cac nude co thu nhap thap va thieu luong there; He thong phong va phan ung nhanh doi vdi cac loai dich hai va benh xuyen qudc gia b vat nuoi va cay trong.

Xac dinh lai cau true to chile: chuyen mot so luong quan trong nhan vien tii Tru sb xuong cac van phong khu vuc, thanh lap mdi 5 van phong tieu viing (gom mot so ft nude cd nhirng dac diem giong nhau), dam bao cac hoat dong ky thuat cung nhu van hanh sat vdi nhung va'n dd thuc te dang doi hoi phai giai quyet

Tang cubng sir dung cac chuyen gia cua cac nude dang phat trien va cac nude dang chuydn doi sang nen kinh td thi trudng, nhu cac nude Dong Au, Viet Nam

Md rong quan he vdi khu vuc tu nhan va cac td chtrc phi chfnh phu Mot

bo phan hop tac vdi khu verc tu nhan va cac td chtrc phi chfnh phu duqc thanh lap Cac quan he giua Trung tarn ddu tu cua FAO vdi cac dinh che tai chfnh qudc te, khu verc va qudc gia duqc tang cudng

Tao dieu kien de rang tiep can hon vdi cac co so dir lieu va thong tin cua FAO FAO tang cudng mot each manh me nhirng trq giup cua cong nghe mdi cho cac hoat dong thong tin

La mot cube cai each sau rong, chuong trinh cai each nay khong the duqc thuc hien ma khong cd nhung kho khan, tro ngai Duqc khoi sir ter dau nam 1994, mac du tien hanh theo dung ke hoach ban ddu, cube cai each nay thuc su can mot qua trinh va chua the ket thuc

I.2.3.3 Nhung tac dong den hoat dong cua FAO b Viet Nam

Muc tieu tap trung hon nfra vao van de an ninh luong thuc cua FAO there su cung la van de gay gat ma Viet Nam dang phai doi ddu DSu nam 1997, trong mot cube hop cua chfnh phu, cuu thu tudng Vo Van Kiet da tuyen bo : "An ninh luong there la van de song hay la chet" San xudt luong there cua Viet Nam da vuqt xa ngudng tu cung ter cap, nhirng vao nhung thdi diem giap hat

trong nam van con nhieu vung bi thieu doi Ngay ca b nhung noi thira luong

there va'n de suy dinh dubng van thudng true 51% tre em Viet Nam bi suy dinh duong Trong chuong trinh cua FAO o Viet Nam An ninh luong there va

dinh during dune dat len hang dau cung vdi phat trien ben vung nong nghiep, lam nghiep va ngu nghiep.

Sau khi xac lap va dua tien trinh cai each cua minh vao thiic hien, nam 1995, Tong giam doc FAO, ong Jacques Diouf da den tham chfnh thiic Vidt Nam Trong nhung cuoc hoi dam chfnh thiic vdi Pho chu tich nude, Thu tudng, cac

bo, thii trudng cac bo huu quan, Tong giam doc FAO da thdng bao cac chu truong cai each cua FAO da duoc cac nude thanh vien thdng qua va trien khai, dong thdi khang dinh su ung ho cua FAO doi vdi cac ke hoach, chuong trinh phat trien kinh te cua Viet Nam trong khuon kho cac chiic nang nhiem vu cua FAO Viec ong Jacques Diouf chon Viet Nam trong chuyen cong du nhieu nude dau tien cua minh chung to vi the cua Viet Nam doi vdi FAO

Trong khuon kho Chuong trinh an ninh luong thuc dac biet danh cho cac nude

cd thu nhap thap va thieu luong thuc, hinh thiic hop tac ba ben lan dau tien do ong Jacques Diouf khdi xudng da dupe thuc thi giua Viet Nam nude cung cap chuyen gia, Senegal, nude nhan vien trp va FAO co quan didu phoi va vien trp Hiep dinh 3 ben dau tien nay da dupe ky tat tai phien khai mac Hoi nghi thupng dinh ve An ninh luong thuc thang 11/1996 47 chuyen gia Viet Nam dang giup Senegal phat trien san xuat Ilia nude thanh cong thuc su la mot hinh mlu cho viec su dung chuyen gia cua cac nude dang phat trien, khang dinh su cai each cua FAO la dung hudng, vfra tiet kiem chi phf vita chuyen giao edng nghe thfch hop cho nude nhan tai trp

Nhieu nude chau Phi, sau khi tham quan cac du an do chuyen gia Viet Nam thuc hien d Senegal, da bay to mong muon dupe FAO giup do trong mdi quan

he hop tac 3 ben tuong tu Benin la nude thu* 2 dupe Tong giam doc FAO chap thuan Trong nam 1998, sau khi hoan thien cac khao sat va ky ket cac van ban thoa thuan, nhieu chuyen gia Viet Nam se sang Benin cong tac Cung chfnh vi nhung thanh cong cua Viet nam d Se nd gan va chfnh sach tfch cue cua Chfnh phu Viet nam trong kieu hop tac ba ben nay, Tong giam doc FAO Jacques Diouf lai sang tham Viet nam lan thu* hai vao thang 11/1998 Dieu nay vura chung td vi the cua Viet nam dang dupe nang cao trong quan he quoc te vdi FAO vita the hien su quan tarn dac biet cua FAO doi vdi Viet nam

4/1998, Viet Nam da ky cac cam kd't nham cung cap cac chuyen gia duong nhiem hay da vd huu trong khuon kho mang ludi cua FAO TCDC (Technical Cooperation among Developping Countries) Hop Tac ky thuat gifra cac nude dang phat trien Day la mot cong cu cua tien trinh cai each cua FAO nham tang cudng su dung chuyen gia co trinh do chuyen mon thfch hop vdi chi phf thap hon cua cac nude dang phat tridn hay trong qua trinh chuydn doi Vdi

nhung uy tin cua minh d Senegal va thi day d Benin, chuyen gia cua Viet Nam trong linh vuc nong nghiep se chdc chdn co nhieu co hoi de phat huy nhung kha nang cua minh d nude ngoai, mo rong giao luu khoa hoc ky thuat nong nghiep Viet Nam vbi cac nude Ben canh nhung thanh tuu cua san xuat nong nghiep trong nucfc, nhung co hoi mod vd giao luu khoa hoc ky thuat nay se nang Viet Nam len mot vi the mdi tren trudng quoc te Ro rang Viet nam da bat ddu chiing to kha nang dong gop tfch cue hon vao su phat trien chung Quan niem Viet Nam la nude ngheo, chi cd the la nude nhan vien tro tit FAO

va cac nude khac se dan thay ddi Dd la yeu to rat quan trong thuc day su hoa nhap cua Viet Nam vao khu vuc va the gidi

Cac can bo chuyen mon, ky thuat trudc kia d Tru so Rome nay da duqc chuyen ve cac van phong FAO khu vuc va tidu vung Nen mdi quan he giua cac nude so tai vdi FAO khu vuc se tang len ve nhieu mat Cac trq giup ky thuat se duqc cac chuyen gia FAO thuc hien tu van phong khu vuc (trudc kia

la tur Tru so d Rome), nhu vay se nhanh hon va giam chi phi Cac quyet dinh

ve viec van hanh cac chuong trinh, du an deu duqc quyet dinh tai FAO khu vuc cd tru so tai Bangkok, Thai lan Tuy nhien nhung quyet dinh mang tinh chfnh sach hay thong qua chuong trinh du an mdi vSn do FAO, Rome quyet dinh

Nhung tiet kiem chi phi thong qua viec huy bo nhung vi tri nhu Can bo quoc

te phu trach chuong trinh va phu trach hanh chfnh d cac van phong dai dien da lam tang cudng do lam viec cua cac can bo dia phuong tai van phong FAO tai

Ha Noi Vi trong khi chi giam cac can bo quoc te so can bo dia phuong khong duqc tang Tuy nhien, vai tro cua can bo dia phuong cung duqc nhin nhan cao hon trudc Vai tro nay duqc phat huy se tao dieu kien tot de tang cudng kha nang tac dong qua lai tfch cue giua FAO va chfnh phu trong qua trinh hinh thanh, phat trien cac chuong trinh du an cung nhu thuc hien chung

1.2.4 FAO trong cof cau dieu phoi hoat dong chung cua Lien Hqp Quoc tai Viet Nam.

Cung vdi nhung cai each cua Lien Hqp Quoc noi chung, tir giua nam 1997, Viet Nam duqc chon la mot trong so 19 nude tren the gidi de trien khai thi diem Khuon kho Vien trq Phat trien cua Lien hqp quoc UNDAF (United Nations Development Assistance Framework) UNDAF la mot khuon kho chung mdi cho qua trinh chuong trinh hoa vien trq phat trien cua cac Qui Lien hqp quoc (UNDP, UNFPA, UNICEF, UNDCP’ va WFP) va cac co quan chuyen mon LHQ dang lam viec tai Viet Nam (FAO, UNIDO, WHO va ILO)

Muc tieu bao trum cua UNDAF la tao sir hoa nhap va tac dong tot horn cua cac

hoat dong khac nhau do cac ccr quan LHQ khac nhau tien hanh De dat duqc dieu do UNDAF se xac dinh cac dac tfnh chung cua cac muc tieu ma cac co

quan khac nhau cua LHQ dang theo duoi; va tien hanh lam cho cac chfnh sach

cua cac co quan LHQ dong bo hon vdi cac uu tien va hoach dinh cua chfnh

phu O cap do lap chuong trinh, UNDAF se khong thay the cac tien trinh lap

chuong trinh chi tiet cua cac co quan LHQ rieng biet, ma la xua't phat diem

cho viec phat tridn cac chuong trinh qudc gia cho Viet Nam cua cac co quan

rieng biet do

UNDAF la mdt qua trinh hon la mot san pham Day la mot diem ra't can ban

Thong qua viec xem xet cac bai hoc thu duqc tu su hop tac phat trien d Viet

nam, xac dinh cac uu tien then chot cua chuong trinh phat trien qudc gia, soan

thao va phan tfch cac xu hudng cua cac chi so phat trien va thao luan nhirng

phuong an tiem nang cho cac nhu cau thiet yeu, moi quan he hop tac chat che

hon thuc ra chi la nhirng phuong each khac de dat ddn nhirng muc tieu chung

dd ma thoi Them vao dd, nhirng viec lam don gian hoa va hai hoa cac thu tuc

lap chuong trinh se duqc xac dinh va phat tridn nhu mot phan cua qua trinh

nay

Ve mat thuc te, cong viec thiet lap khuon kho UNDAF cua Viet Nam dang

duqc mot Nhom lam viec bao gom cac thanh vien cua UNDP, UNICEF,

UNFPA va WFP dieu hanh FAO va cac co quan chuyen mon khac cua LHQ

dong vai tro quan trong trong viec soan thao UNDAF va tham gia vao qua

trinh nay ngay tir d^u CJ Viet Nam, FAO la co quan chuydn mon chu dao

tham gia vao qua trinh thiet lap UNDAF Cong viec soan thao UNDAF cd the

tro thanh nhirng cong cu ra't quan trong dam bao kha nang chuyen mon ky

thuat cua cac co quan chuyen mon cua LHQ duqc ap dung mot each cd he

thong vao viec xac dinh cac pham vi chien luqc cua cac hoat dong cua LHQ

trong viec trq giup cac cd gang cua nude thanh vien Thong qua dd, UNDAF

dong mot vai tro quyet dinh cho viec chuong trinh hoa sir dung cac nguon luc cua LHQ d cap do qudc gia

Ban du thao dau tien cua UNDAF duqc hoan thanh vao thang 2/1998 va dang

dua ra tham khao y kien cua Cong dong cac nha tai trq, cac to chtrc phi chfnh

phu, chfnh phu, qudc hoi va cac ben quan Um khac Van ban cuoi cung se

duqc hoan thien vao cuoi thang 4/1998 va duqc chfnh thtrc ky kdt cuoi thang

5/1998 Cac chu trinh von va chuong trinh vien trq se duqc tien hanh dong bo

vao nam 2000 Nhu vay khuon kho UNDAF dau tien se duqc thuc hien tir nay

den nam 2000 Sau do mot khuon kh6 UNDAF hoan thien hon se duoc soan thao cho giai doan 2000-2005.

Nhu vay, vdi tu each la mot co quan chuyen mon co vai tro quan trong trong qua trinh nay, tir nay nhung vien tro ky thuat cua FAO se duoc dieu phoi thong qua UNDAF, mot khuon kho cua Lien hop quoc d Viet Nam, chu khong phai cua chfnh phu Tuy nhien, FAO khong he bi mat di nhung ban sSc rieng cua minh

2.1 Boi canh kinh te xa hoi Viet Nam tu khi FAO bat dau hoat

dong d Viet Nam den nay

2.1.1 Nhung van de chung ve mdi trudng

Tir xa xua con ngudi da hinh thanh va phat trien nhung y thiic cua minh vd mdi trudng: nhung tac dong cua mdi trudng dd'i vdi cac hoat dong kinh te xa hoi cua con ngudi va ngupc lai con ngudi da tac dong den mdi trudng nhu the nao

A-ri-sto't (Aristotle) hang tin rang con ngudi va mdi trudng la khdng the chia cat dupe, rang con ngudi bi anh hudng bdi ca nhung dieu kien dia ly lan nhung the che chfnh tri

Gan day dac biet tir nhung nam 60 cua the ky nay, md'i quan tarn den cac ly thuye't moi trudng va anh hudng cua moi trudng den cac dng sir mang tfnh cha't chfnh tri kinh td' dupe tang len Ngudi ta se khdng the hieu noi mot each can ke nhung gi dang dien ra trong mot bd'i canh kinh te' chfnh tri ne'u khdng nghien ciiu toan bo pham vi cua cac nhan to' tao ra moi trudng, mang tfnh nhan ban hay khdng nhan ban, vo hinh hay hiru hinh

Nhung va'n de mang tfnh toan cdu cua thdi dai vao nhung nam cuoi the' ky 20 nay la dan sd', cac ye'u to cong nghe va nguon luc da lam nay nd nhung cong

trinh nghien ciiu tap trung vao quan he giua bung no cua dan so vcri su khan hiem cua cac nguon lire, giua khan hiem nguon lire vdi kha nang cua xung dot, giua cac ngudn luc vdi vi tri dia ly va su tac dong cua cong nghe tdi cac nguon lire va vi tri dia ly Khoa hoc va cong nghe dang co nhirng tac dong sau sac den moi trudng tdi mire ma cac bien phap de doi pho vdi nhirng thay doi

dd dang con la nhung cau hoi chua the tra ldi Tuy nhien, dieu cd the chac chan la ton tai mot moi quan he khong the tach rbi duqc giua cong nghe, vi tri dia ly va nhirng van de chinh tri kinh te d tarn qudc td va qudc gia

Nhirng quan niem ve moi trudng xung quanh ta va cac tac dong cua chinh moi trudng dd la trung tarn cua qua trinh ra quyet dinh, cua nhirng ling sir chinh tri kinh te noi chung He thong chinh tri kinh te duqc xem nhu nhung he thdng

md, ra't nhay cam vdi nhung yeu td dau vao tir moi trudng va tao ra nhung yeu

td dau ra cho chinh moi trudng dd

Mot qudc gia hay nhung td bao kinh td xa hoi cua nd ddu chiu nhung tac dong

d nhirng mire do khac nhau tir moi trudng Ndu nhin d ca'p do qudc gia thi su thinh suy cua nd khong the tach khoi moi trudng qudc td xung quanh nd Mdi trudng trong nude cho nhirng bo phan ca'u thanh nen kinh td xa hoi cua nd cung la nhung tac nhan khong kem phan quan trong doi vdi sir hung thinh hay suy yeu cua nd

Mdi trudng cho mot qudc gia hay mot bo phan ca'u thanh nen kinh td xa hoi cua nd la sir tdng hoa trong tuong tac qua lai giua ta't ca cac yeu td anh hudng true tiep hay gian tiep tdi sir van hanh cua he thdng kinh td chfnh tri hay sir thinh suy cua chfnh qudc gia dd vdi nghTa la mot tdng the hay cua tung td bao kinh td chfnh tri cua qudc gia dd Timg bo phan ca'u thanh cd mdi trudng hoat dong lanh manh thi ca chinh thd cung thudng cd mot mdi trudng cd lqi cho nd

va nguqc lai Khi mot chinh the cd dieu kien mdi trudng tot dd phat tridn thi den luqt nd lai tac dong lai mot each tfch ctrc tdi mdi trudng cua chfnh nd Nhirng yd'u to mdi trudng khach quan (dia ly, chfnh tri, luat phap, kinh te', van hoa, the che' ) thudng cd cac tac dong d cac muc do khac nhau de'n cac hoat dong ve moi mat cua con ngudi nhirng con ngudi de'n luqt minh lai tac dong tfch cue de'n mdi trudng dd Sir phat trien nhu vu bao cua cac thanh cong trong nghien ciru va ap dung khoa hoc va cong nghd cua con ngudi da dang va se tiep tuc lam thay doi tan gdc rd hay lam ldi thdi cac quan niem trudc kia ve mdi trudng

Trong boi canh hien nay cua ddi song kinh td the gidi, khi cac xu hudng qudc

td hoa, toan cau hoa, khu vuc hoa nen kinh td dang gift vai tro ngay cang quyet dinh, su khac biet giua cac mdi trudng qudc td va mdi trudng trong nude cang

ngay cang thu hep Dong thbi nhung tac dong cua moi trubng quo'c te ngay cang tro nen sau sac hon doi vdi dbi so'ng chfnh tri, kinh th va xa hoi cua mot nude Nhung tac dong nay la khong the dao ngupc Boi vi chi cd hoa nhap ve chfnh tri va kinh th, tim kiem tieng noi chung thi mbi quoc gia mdi cd kha nang day manh hon nira su tang tnrdng kinh te cua minh Thbi ky nen kinh te the gidi la phep cong cua cac nen kinh th' rieng bidt cua cac quo'c gia da qua roi Quyen lpi rieng gib day nam trong xu the hoa nhap chung.

Vay, cho dpi su tac dong cua moi trubng mot each thu dong de bao gib cung cham trong dieu chinh de thfch nghi va di len hay chu dong doi moi de hoa nhap va luon dupe chu£n bi tot dd nam bat cac thbi co?

Robert Strausz-Hupe trong cuon Dia chfnh tri (Geopolitics) cua minh xua't ban nam 1942 b New York da viet: "Cac dieu kien dia ly chu yeu quyet dinh noi

ma lich su duqc viet ra, nhung chfnh con ngubi luon la tac gia cua lich su"

2.1.2 Moi truong chfnh sach, kinh te xa hoi trong nude va quoc te -

tac dong cua no doi vdi su phat trien kinh te xa hoi.

Ke tir nam 1978 den nay, boi canh kinh te xa hoi Viet Nam trai qua rat nhieu nhung thay doi ve cha't Nen kinh te noi chung, kinh te nong nghiep noi rieng chuydn tir hinh thuc tap trung quan lieu sang co che thi trubng co sir quan ly cua nha nubc va khdng nhung thoat khoi cuoc khung hoang sau sac va co nhung bubc tien vupt bac Dieu co y nghia hon ca la nhieu quan niem, tu duy khong phu hop trong quan ly, phat trien kinh te va quan he quoc te da dan dupe thay the bang nhung each nghi each lam mdi phu hop vdi qui luat hon, tao dieu kien cho luc luong san xua't xa hoi phat trien Theo mtre do cua cai each, va de tien theo doi, tac gia chia thbi ky nay thanh 2 giai doan:

2.1.2.1 Giai doan 1978-1988

Nhung nam cuo'i thap nien 70, nen kinh td nude ta chim dam trong mot cuoc khung hoang kinh te-xa hoi tren qui mb ldn Trong ke hoach 5 nam lan thtr 2 1976-1980, GDP chi tang 0,4% nam Nhung nam dau thap nien 80, mac du nen kinh te co tang trubng kha hon do co mot so cai each budc dau nhung lai nhanh chong chung lai

Trong ca thdi ky do, khi dan so tang tren 2%/nam, san luong luong thuc hau nhu khong tang Hang nam Viet Nam phai nhap khau mot luong luong thuc ldn mdi duy tri mire song toi thieu cho nhan dan (1979 nhap 1.994.000 tan; 1980: 2.244.000 tan luong thuc qui thoc).

Ben ngoai, chidn tranh no ra 6 bien gidi phfa Bac va phfa Tay Nam Da't nude

bi bao vay, cam van doi vdi cac nguon tai tro song phuong va da phuong

Cac nguon tai chfnh va vien tro ben ngoai chu yeu dua vao Lien xo cu va cac nude DOng Au thong qua Hoi dong tuong trp kinh td sau khi Viet nam gia nhap vao nam 1978, nam 1986 khoang 1,8 ty USD Lien hop quoc (gom UNDP, WFP, UNICEF, WHO, UNHCR va FAO) khoang 25 trieu USD, Thuy Dien, Phan Lan (2 nude Tay Au duy nhat co vien trp cho Viet Nam vao thdi diem dd) khoang 10 trieu USD Theo bao cao cuo'i nam 1986 nay cua Dai dien FAO tai Ha Noi, "FAO tiep tuc la mot trong nhung nha tai trp Idn nha't cho Viet Nam, gan tuong duong vdi Thuy Dien, dong gop hon 8 trieu USD vien trp hang nam cho cac khu vuc nong nghiep, thuy san, lam nghiep, thuy loi va cong nghiep thuc pham cua nen kinh td"

Den nam 1979, khi nen kinh te tap trung quan lieu da boc lo het nhung yeu kem, tri tre cua nd, la mot khu vuc quan trong nha't cua nen kinh te luc do, nong nghiep dupe chon la noi khbi su cho cong cuoc cai each Hoi nghi Trung uong lan thii 6 (khoa VI) hop thang 8 nam 1979 da bat dau ban ve phuong hudng ddi mdi Nhung cai each chi thuc su bat dau vao thang gieng 1981, khi Chi thi 100 cua Ban chap hanh trung uong dupe ban hanh, chfnh thiic hoa noi dung khoan trong nong nghiep Trong giai doan 1980-1985,Viet Nam da dat dupe su tang trudng vupt bac trong san xua't nong nghiep, binh quan 5,2%/nam, luong thuc trong nude da vupt mile nhu cau toi thidu

Mac du co nhung tien bo kha quan, ndn nong nghiep Viet Nam van tidp tuc chim dam trong tri tre Nhung cai each ban dau chua du siic duong ddu vdi nhung can benh kinh nien qua nang cua ca nen kinh te (sau doi tien 9/1985, lam phat phi ma 487% da xay ra trong nam 1986) Them vao do, vi ly do thien tai, cuo'i nam 1987, san luong luong thuc giam 3,5% va dau nam 1988, mot so dia phuong cua midn Bac bi doi

Bude cai each mang y nghia ldn nha't trong thdi ky dau la Nghi Quydt 10 ra ngay 5/4/1988 cua Bo Chfnh tri Nghi quyet 10 chfnh thtre cong nhan ho gia dinh la don vi kinh td co ban cua nen kinh te nong nghiep Co che hop tac xa khdng con vai tro doc quyen nhu trudc nfra Nong dan dupe giao da't canh tac tdi 15 nam hoac lau hon nua ne'u trong cay cong nghiep dai ngay

2.1.2.2 Giai doan 1989 den nay

Cong cuoc cai each kinh te noi chung va kinh td nong nghiep noi rieng ldn dendinh cao vao thang 3 nam 1989 vdi mot loat thay doi triet de cuon di hau het nhung tri tre cua nen kinh td tap trung quan lieu Co che kinh te mdi theo hudng thi trudng cd su quan ly cua nha nude bat ddu duqc hinh thanh

Thanh cong dang khfch le nha't la san luqng nong nghiep cua nam 1989 tang 7,5% so vdi nam 1988 Ldn dau tien sau nhieu nam phai nhap khau luong thuc, Viet Nam lai bat dau xua't khau gao vdi so luqng 1,4 trieu ta'n va ngay lap tuc tro thanh nude xua't khau gao thvr 3 the gidi

Mac du vay, nen kinh te noi chung va kinh td nong nghiep noi rieng van vap phai nhung thang tram do rat nhieu nhung kho khan kinh nien cua nen kinh td Vien trq tit Lien xo cu vdn la mot yeu td quan trong cua nen kinh td trong nhung nam trudc, da len ddn dinh cao vao nam 1989 (khoang 380 trieu rup cho phat trien nong nghiep) va dung han vao nam 1991 Vao thbi diem dd Viet Nam cung ma't luon thi trudng Lien xo cu va cac nude Dong Au, noi tiep nhan 2,5 ty rup hang xua't khau cua Viet nam nam 1990

Trong khi dd, trong bao cao cua minh cuoi nam 1989, Dai dien FAO tai Ha Noi khang dinh: "Hien nay, vien trq ldn nhat cho khu vuc nong thon, theo gia tri thuc cua do la, la do he thong Lien Hqp Quo'c - FAO va WFP cung ca'p Khoang 8,5 trieu USD mot nam duqc thuc hien thong qua cac du an cua FAO "

Tren tam vi mo, Nha nude ban hanh nhieu luat, chfnh sach gop phan lam sau sac qua trinh doi mdi Nam 1989, Viet Nam van chua duqc dua vao danh sach cac nude duqc nhan vien trq tu WB, IMF Nhieu hoat dong ngoai giao da

Chuang trinh cua nam 1993-1994 dirge mb ta nhu mot "cdu noi" tdi giai doan phat trien kinh te mdi cua Viet Nam, mot giai doan Viet nam thuc su cha'm dut tinh the co lap quoc te cua minh.

Tir nhung nam thang khung hoang cuoi thap nien 80, Viet Nam da dat muc tang trudng GDP 6 mire ky luc tir 8-10% mot nam, bao ham tang thu nhap binh quan dau ngudi tir 6-8% hang nam Nhirng dong dau tu nude ngoai true tiep FDI va vien trg phat tridn chfnh thtrc ODA cho Viet Nam co xu hudng tang manh nhb nhung uu dai mdi dugc thd hien trong cac lan bo xung mdi cho luat ddu tu nude ngoai va nhirng budc tiep theo cua cai each

Viet nam trong mdy nam vira qua da tro thanh nude xuat khdu gao ldn thd 2 the' gidi (1997 xud't 3,6 trieu ta'n gao; 1998 du kien 4 trieu ta'n) Thu nhap khu vuc nong thon cling tang dang ke Toe do tang binh quan GDP/ngudi khu vuc kinh td' nong thon tir 2,1% nam 1991 ldn 4,1% nam 1995 (binh quan giai doan

1990-1995 la 2,7%) Dieu co y nghia nhat la ngheo doi da giam hon 35% kd

th giua nhung nam 80 den nay

Hai thanh cong co ban cua cong cuoc doi mdi bao trum toan bo ndn kinh te quoc dan la tu do hoa thi trudng d muc do dang ke va chfnh sach "mo cua" nham tien tdi hoa nhap nen kinh te Viet Nam vao cong dong kinh te khu vuc

va toan cdu Dac biet trong linh vuc nong nghiep nhung thanh cong co ban duoc the hien d nhung diem sau: khang dinh quyen tu chu cua kinh te ho trong nong thon, tro lai vdi he thdng canh tac tren co sd nong ho va thuc te tu nhan hoa khu vuc nong nghiep; giao dat giao rung lau dai cho nong dan; tao dieu kien dua nong nghiep tien len san xua't hang hoa nhieu thanh phan, hoat dong theo co che thi trudng, cd su quan ly cua nha nude

Tren trudng quoc te Viet Nam da tro thanh thanh vien cua ASEAN tir 1995 se

la thanh vien cua APEC vao thang 11/1998 Viet Nam cung dang thao luan vdi‘WTO de trong mot tuong lai khdng xa se trd thanh thanh vien day du cua

td chiic nay Tuy nhien va'n dd thuc su hoa nhap cua nen kinh te noi chung va nong nghiep noi rieng van con d phfa trudc Dd la tan dung duoc loi the cua hoa nhap day manh cong cuoc phat trien, dong thdi bao dam khdng bi "hoa tan" khi thuc luc kinh th' cua chung ta con yeu Sau bao nhieu nam dong cua, chung ta khdng the khdng can den nhung tu va'n quo'c td ve va'n de nay Tfnh trung lap cua FAO trong tu va'n ve hoi nhap cua kinh te nong nghiep Viet Nam

la mot yeu to' khdng the khdng coi trong

Bai hoc chu ydu da dirge Dai hoi dai bieu toan quoc Idn thu VIII Dang Cong San Viet Nam tdng ket sau 10 nam doi mdi la: "Md rong hop tac quoc td, tranh thu sir dong tinh, ung ho va giup do cua nhan dan the gicri, ket hop vcri sue manh cua dan toe va sire manh cua thdi dai".

2.1.2.3 Nhung thach thurc moi doi hoi cap thiet nhung giai phap thich

hop nham tiep tuc phat trien ben vung.

Con dudng t£r ngheo doi ldn thinh vuong thuc su con nhieu gian chuan Chung

ta can ghi nhd rang mac du da dat duoc nhung thanh tfch dang ke sau mot loat cac budc cai each, Viet Nam van nam trong so nude ngheo nha't the gidi Thu nhap binh quan dau ngudi d thdi diem 1989-1990 chi vao khoang 140-150 USD Ddn nam 1993, con so nay la 164 USD Nhung chuyen gia lac quan nha't cung chi dua ra con so udc luong khong qua 200 USD Con so nay do UNDP dua ra nam 1997 cung chi la 320 do la My

Trong khi thu nhap dau ngudi ca nude con ra't thap (trong so nhung nude ngheo nha't the gidi), thu nhap binh quan giua thanh thi va nong thon cd xu hudng each biet ngay cang ro net

Hinh

5

Thu nhap binh quan dau ngubi giua thanh thi va nong

thon (nong thon/thanh thi %)

□ NOng thOn 1990 1991 1992 Nam 1993 1994 1995

Nguon: Tong cue thd'ng ke vd Trung tdm tu van dau tu hd tra phat trien ndng nghiep, nong thon

VACVINA(CECARDE)

Sau mot so nam cd mire tang trudng kinh td cao (1995: 9,5% va 1996: 9.3%), muc tang GDP cua nam 1997 va nam 1998 co xu hudng chung lai, bat dau di xuong Tang trudng va phat trien cua Viet Nam phai chang dang tien ddn ddn mot nga tu Sau nga tu dd ra't co thd tang trudng va phat tridn kinh td se di theo hai hudng khac nhau neu khong cd nhung bien phap huu hieu d tdm vi mo