Những biện pháp chủ yếu nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của nhóm hàng thủ công mỹ nghệ việt nam trên thị trường liên minh châu âu(eu)

hien nay cac mat hang thii cong my nghe cua Viet Nam tren thi trudng EU dang gap phai su canh tranh quyet liet tir hang hoa cua mot so nude khac cd nhung dieu kien tuong tu trong viec sa

BO GIAO DOC VA DAO TAO TRirOfNG DAI HOC KINH TE QUOC DAN

|tt.thgngtinthu vti^j

LIJAN VAN THAC SY KINH TE• •

Chuyen nganh: KINH TE QUOC TE

Ngiidi hifdng dan khoa hoc: TS NGUYEN THUONG LANG

T K S • b 6

HA NOI- 2002

LCH CAM ON

Toi xin chan lhanh cam an sir giup da tan tlnh cua thay giao hudng dan tien

sy Nguydn Thudng Lang Cam an tap the cac thay giao, co giao khoa Kinh te va Kinh doanh Quoc te, khoa Sau Dai hoc, trirang dai hoc Kinh te Quoc dan

Xin chan thanh cam an anh Ha San, cue Che bien Nong, Lam san va Nganh nghe Nong thon, bo Nong nghiep va Phat trien Nong thon Cam an ban be, dong nghiep va gia dinh da giup da toi hoan lhanh luan van nay

Trong qua trlnh thirc hien luan van, do kha nang va thai gian cd han se khong tranh khoi nhtrng thieu sot Toi rat mong dupe cac thay, co giao, cac co quan huu quan va ban doc tham gia gop y de lan nghien ciiu sau cd dupe nhung dong gop thiet thirc hon

Xin tran trong cam an

MUC LUC

NHUNG CHU VIET TAT TIENG VIET SET DUNG TRONG EUAN VAN 6

NHUNG CHC VIET TAT TIENG ANH SIT DUNG TRONG EUAN VAN 6

DANH MUC CAC BANG SO LIEU 7

DANH MUC CAC SO DO , 7

PHAN Md DAU 8

Chitong 1: NHUNG VAN DE LY LUAN CHUNG VE CANH TRANH VA HOAT DONG SAN XUAT HANG THU CONG MY NGHE CUA VIET NAM 11 1.1 Nhung van de ly luan chung ve canh tranh 11

1.1.1 Khdi niem canh tranh . 11

1.1.2 Vai trd cua canh tranh trong viec phat trien san xuat hang hod 12

1 1.2.1 Dietl chinh giffa cung va can .12

1.1.2.2 Phan bo co hieu qua cac nguon lite 13

1.1.2.3 Kich thich tien bo cong nghe 14

1.1.2.4 Phan phoi thu nhdp 14

1.1.2.5 Thod man nhu can cua ngitdi tieu dung 15

1.1.2.6 Tao ra sit thick nghi linh hoat 15

1.1.2.7 Dem lai quyen tit do cd nhdn trong lira chon va hank dong 15 1.1.3 Klid nang canh tranh cua doanh nghiep 16

1.1.3.1 Khdi niem ve kha nang canh tranh cua doanh nghiep 16

1.1.3.2 Cac chi tieu ddnh gid kha nang canh tranh cua doanh nghiep 16

1.1.3.3 Cac yen to anh hudng true tiep den kha nang canh tranh cua doanh nghiep 17

1.1.3.4 Cac yen to tac dong gidn tiep den kha nang canh tranh cua doanh nghiep 21

1.2 Hoat dong san xuat hang thu cong my nghe cua Viet Nam 27

1.2.1 Licit sit phat trien nhom hang thu edng my nghe cua Viet Nam 27

1.2.1.1 Nghe go'm, sut my nghe 27

1.2.1.2 Nghe dan may, tre, coi, la 28

1.2.1.3 Nghe det tho cam, then ren 30

1.2.1.4 Nghe lam do gd my nghe 30

1.2.1.5 Nghe san mai 31

1.2.2 Thudn loi va khd khan 33

1.2.2.1 Thudn lai 33

1.2.2.2 Khd khan .36

1.3 Ket luan chuong 1 38

Chuong 2~ THUC TRANG KHA NANG CANH TRANH CUA NHOM HANG THU CONG MY NGHE VIET NAM TREN THI TRUING EU 40

2.1 Hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi truong the gioi 40

2.1.1 Kim ngqch xuat khdu 40

2.1.2 Mot so mat hang thu cong my nghe xudt khau chu lite cua

Viet Nam 40

2.1.2.1 Do gd dan dung 41

2.1.2 2 Hang gom, slimy nghe 42

2.1.2.3 Hang dan bang may, tre, coi, la 42

2 1.2 4 Hang then ren, tho cam 43

2.1.2.5 Hang do gd my nghe 44

2.1.2.6 Nhom hang thdm cac loai 44

2 1.2 7 Cac mat hang khac 44

2.1.3 Thi truong xudt khau .45

2.1.3.1 Thi tntdng Nhat Ban 46

2.1.3.2 Thi tntdng Nga, cac mtdc SNG vd Dong Au 47

2.1.3.3 Thi tntdng Bae My .47

2.1.3.4 Thi tntdng Dai Loan, Hong Kong, Han Quoc 48

2.1.3.5 Thi tntdng Trung Dong .48

2.1.3.6 Dit bdo thi tntdng tieu thu 49

2.2 Hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi truong EU 49

2.2.1 Hiep dinh khung giua Viet Nam vd EU 49

2.2.2 Xudt khau cua Viet Nam sang EU trong nhiing ndm gan day 50

2.2.3 Xudt khau hang thu cong my nghe cua Viet Nam sang thi truong EU .51

2 2 3.1 Kim ngach xudt khau sang cac mtdc thuoc EU 51

2.2.3.2 Cac mat hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi tntdng EU : 53

2.3 Kha nang canh tranh cua hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi truong EU 55

2.3.1 Trung Quoc 55

2.3.1.1 Str hide ve dia ly, lich sit Trung Quoc 55

2.3.1 2 Sutra ddi vd phat trien cua xi nghiep hitdng trdn d Trung Quoc .i 56

2.3.1.3 Cac chinh sach phat trien xi nghiep hitong trdn 57

2.3.2 Cac nude ASEAN 60

2.3.2.1 Sdludc ve dia ly, lich sit cac mtdc ASEAN 60

2.3.2.2 Mot so chinh sach cua chinh phu cac mtdc ASEAN ddi vdi viec phat trien mat hang thu cong my nghe truyen thong .60

2.3.2.4 Mot so mtdc ASEAN co itu the trong viec san xudt va xudt khau hang thu cong my nghe 62

2.3.3 So sach cac yeu to dnh hudng den cac chi tieu canh tranh 64

2.4 Ton tai va nguyen nhan 67

2.4.1 To chute boat dong tieu thu 67

2.4.2 Chung loai mat hang 68

2.4.3 Mau ma 68

2.4.4 Chat luong 69

2.4.5 Gid cd 70

2.4.6 Dich vu ho tro 71

2.4.7 So lupng - th di gian giao hang 71

2.4.8 Ve sinh nidi truong va dieu kien lao dong 72

2.5. Ket luan chuong 2 72

Chuong 3 : NHUNG GIAI PHAP CHU YEU NHAM NANG CAO KHA NANG CANH TRANH CCA NHOM HANG THU CONG MY NGHE VIET NAM TREN THI TRUdNG EU .74

3.1 Nhftng Ly do phai nang cao tinh canh tranh tren thi truong EU 74

3.1.1 Vai tro cua nganh nghethii cdng my nghe doi voi sit nghiep cdng nghiep hod nong than 74

3.1.2 Trien vong doi voi hang thii cdng my nghe Viet Nam 76

3.1.3 Nhu cau va doi hoi cua thi truong EV doi voi hang thii cdng my nghe 76

3.1.4 Trien vong xudt khdu hang thii cdng my nghe Viet Nam sang thi truong EV den ndm 2005 78

3.2 Nhifng giai phap chu yeu nhhm tang cirdng kha nang canh tranh cua nhom hang thu cdng my nghe Viet Nam tren thi truong EU 79

3.2.1 Giai phap tit phia Nhd nuo'c 79

3.2.1.1 Phat trien thi trudng 80

3.2.1.2 Phat trien cac doanh nghiep vita va nhd 83

3.2.1.3 Cac chinh sach thud, le phi 84

3.2.1.4 Chinh sach tin dung, ho tret von .85

3.2.1.5 Cac chinh sach doi voi cac lang nghe 86

3.2.1.6 Cac chinh sach vdi nghe nhdn 90

3.2.1.7 Dao tao lao dong va thq thii cdng truyen thong .93

3.2.1.8 Ve nguyen lieu phuc vu san xudt .95

3.2.1.9 Phat trien dem vi chu luc 97

3.2.1.10 Cac chinh sach ve khoa hoc, cdng nghe va moi fritting 98

3.2.1.11 Ve to chitc, quan ly chi dqo 100

2.2.2 Giai phap til phia cac doanh nghiep 102

2.2.3 Giai phap tit phia cac lang nghe, nghe nhdn, tho thu cdng 105

3.3 Ket luan chuong 3 105

PHAN KET LUAN 107

DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO 109

NHUNG CHU VIET TAT TIENG VIET SI? DUNG TRONG LUAN VAN

Chur viet tat

CHXHCN

UBND

NNPTNT

Hieu nguyen nghia

Cong hoa Xa hoi Chii nghia Viet Nam

Uy ban Nhan danNong nghiep va Phat trien Nong thon

NHUNG CHU VIET TAT TIENG ANH SIT DUNG TRONG LUAN VAN

ASEAN : Association of South East Asian Nations

Hiep hoi cac nude Dong Nam AAFTA : ASEAN Free Trade Area

Khu vuc mau dich lu’ do cua hiep hoi cac nude Dong Nam AMFN : Most Favoured Nation

Toi hue quoc

Lien Minh Chau AuGDP : Gross Domestic Products

Tong san pham quoc noi

Do la MyODA : Official Development Assistance

Vien trq phat trien chinh thurcWTO : World Trade Organisation

To chu’c Thuomg mai The gidi

DANH MUC CAC BANG SO LIEU

Bang 1.1: So lugng cac xa va lang nghe theo viing, loai nghe san xuat

va so ho tham gia 34

Being 2.1 : Dir bao thi trudng tieu thu hang thu cong my nghe cua Viet

Nam trong nhung nam tdi 49

Bang 2.2 : Kim ngach xuat khau hang thu cong my nghe sang cac

nude EU (1996 -2001) 52

Bang 2.3 : Kim ngach xuat khau cac mat hang thu cong my nghe sang

thi truong EU (1996 - 2001) 53

Being 2.4 : So sanh mot so yeu to anh hudng den kha nang canh

tranh cua hang thu cong my nghe 66

Bang 3.1 : Trien vong xuat khau hang thu cong my nghe sang thi

trudng EU den nam 2005 79

Being 3.2: Nhu cau lao dong thdi ky 2001 - 2005 trong lung nganh

nghe thu cong my nghe 93

Being 3.3: Mot so viing co dien tich tap trung ldn song, may, tre 96

DANH MUC CAC SO DO

Sa do 2.1: Kim ngach xuat khau nhom hang thu cong my nghe Viet

Nam (1996-4T/2002) 40

Sa de) 2.2: Ty trong kim ngach xuat khau cac nhom mat hang thu cong

my nghe cua Viet Nam nam 2001 41

Seeded 2.3: Ty trong kim ngach xuat khau hang thu cong my nghe cua

Viet Nam sang cac thi trudng nam 2001 46

Sadei 2.4: Ty trong kim ngach xuat khau hang thu cong my nghe cua

Viet Nam sang cac nude thuoc Lien minh Chau Au nam 2001 52

Sef de) 2.5: Ty trong kim ngach cac mat hang thu cong my nghe cua

Viet Nam xuat khau sang thi trudng EU nam 2001 53

Sa dd 2.6: Thi phan hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi trudng

EU nam 2001 65

PHAN MO DAU

1 Tinh cap thiet cua de tai

Tir rat xa xua, khi con song dudi che do cong xa nguyen thuy cung nhtr dudi thdi ky dung nude cua cac vua Hung, vua Thue, vdi ban tay can cu va kheo leo cua minh, cac dan toe Viet Nam da biet su dung nhung nguyen lieu s£n cd trong tu nhien nhu dat, da, dong, than cay, la cay de tao ra cong cu lao dong, vu khi do trang sue va do dung sinh boat cho minh Trai qua qua trinh phat trien cua dat nude, cung vdi sir phat hien ra cac vat lieu mdi, vdi oc tim toi, sang tao, cac nghe thu cong ngay ciing phat trien va ton tai gdn lien vdi ddi song cua da so ngudi dan Viet Nam

Cho den nay, ca nude cd khoang 1.450 lang nghe, trong do cd khoang 300 lang nghe truyen thong, vdi khoang 4 trieu lao dong san xuat va phuc vu, hoat dong trong 30 nhom nganh nghe, trong do cd 6 nhom nghe chinh do la: nghe san xuat do

gd dan dung; nghe gom, su- nghe may, tie, la dan; nghe lam do gd my nghe; nghe theu ren, det tho cam; nghe lam tham San pham cua mot so nghe da trd lhanh hang hoa va duqc san xuat ra khong chi de sir dung hay tieu dung trong nude ma con cd gia tri xuat khau cao, trd thanh nhung mat hang duqc thi trudng the gidi ira chuong Ngoai cac nghe ke tren con cd cac nghe khac nhu nghe det lua; nghe son then, son mai, son thep; nghe lam manh true; nghe cham bac, khac da cham due dong

Tir khi md cira nen kinh te, Viet Nam Ilion md rong va tang cudng quan he kinh te, thuong mai vdi nhieu nude va nhieu khu vuc tren the gidi Xuat khau hang hoa cua Viet Nam qua cac nam lien tuc tang, trong do, kim ngach xuat khiiu hang thii cong my nghe chiem mot ty trong dang ke Trong so cac thi trudng tieu dung nhieu hang thu cong my nghe cua Viet Nam, Lien minh Chau Au (EU) la mot trong nhung khu vuc thi trudng trong diem va cd tiem nang rat Idn can phai tiep tuc duqc khai thac Tuy nhien hien nay cac mat hang thii cong my nghe cua Viet Nam tren thi trudng EU dang gap phai su canh tranh quyet liet tir hang hoa cua mot so nude khac cd nhung dieu kien tuong tu trong viec san xuat nhung mat hang nay nhu Trung Quoc va cac nude ASEAN Nhin chung, hang hoa cua cac nude aay cd sue canh tranh cao hon hang Viet Nam ca ve gia ban, chat luqng va mSu ma de doa den sir phat trien cua hang thii cdng my nghe cd xuat xii tir Viet Nam, de doa den ddi song cua mot phan Ion ngudi dan Viet Nam nhung ngudi da gdn bo nhieu ddi vdi cac nghe thii cdng my nghe truyen thong cua qud huong minh

Nhan there duqc tarn quan trong ciia viec phat trien cac nganh nghe thii cdng

my nghe truyen thong d cac dia phuong trong viec phat trien va dn dinh kinh te xa hoi cua dat nude Trong nhung nam gan day, Dang, Nhii nude, cac cap, cac nganh

da tap trung hd trq va cd nhieu chinh sach bien phap nhSm duy tri va md rong cac

hoat dong san xuat va xuat khau hang thu cong my nghe va cung da dat duoc nhung thanh cong dang ke.

Trong phtrong hudng, nhiem vu ke hoach phat trien kinh te - xa hoi 5 nam

2001 - 2005 nhan manh “Phat trien manh nganh, nghe va ket cau ha tang d nong thon, tao them viec lam mdi de chuyen lao dong nong nghiep sang nganh, nghe phi nong nghiep, nang cao doi song cua dan cir nong thon Phan dau den nam 2005 thu

nhanh viec lam cho khu vuc phi nong nghiep”

Tuy nhien, cho den nay, nd luc cua cac cap, cac nganh chua dem lai nhung ket qua thiet thirc, hau nhir chi dung lai d cac cuoc thao luan, chu’a ban hanh va thirc hien nhung chinh sach hop ly va kip thdi, nhung van de duoc dem ra thao luan chi xoay quanh nhung bien phap chung chung nham day manh xuat khau nhom hang thu cong my nghe cua Viet Nam

Giua kha nang canh tranh cua hang hoa va xuat khau hang hoa co quan he ty

le thuan vdi nhau Do vay, nang cao kha nang canh tranh cua hang thi cong my nghe Viet Nam tren thi trudng EU se giup cho kim ngach xuat khau vao khu vuc thi trudng nay tang len va chiem ty trong ngay cang Ion so vdi hang hoa cua cac doi thii canh tranh tren cung thi trudng

De gop mot phan vao cong cuoc cong nghiep hoa nong thon, luan van nay se

nghien cuu thuc trang kha nang canh tranh cua nhom hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi trudng EU va dua ra nhung giai phap chii yeu de tang sue canh tranh tren khu^thi trudng nay

vrfc-2 Muc dich nghien ciiu

Muc dich nghien ciiu cua luan van la tim ra cac giai phap de nang cao tinh canh tranh cua cac mat hang thii cong my nghe cua Viet Nam tren thi trudng EU giup cho viec xuat khau nhom hang nay sang thi trudng EU ngay cang thuan loi

3 Doi tuong va pham vi nghien ciiu

Doi tuong nghien cuu cua luan van nay la kha nang canh tranh cua hang thii cong my nghe Viet Nam tren thi trudng EU ve cac khfa canh nhu chat luong, inAu

ma, gia ca, so luqng, to chufc hoat dong tieu thu trong moi quan he tuong quan vdi cac quoc gia co dieu kien san xuat kinh doanh nhom mat hang tuong tir la Trung

Pham vi nghien cuu cua luan van la kha nang canh tranh cua nhom hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi trudng EU Nhung mat hang thu cong my nghe co kim ngach xuat khau cao trong nhung nam tir 1996 den nay nhu hang gom, str; do

gd dan dung; do gd my nghe; hang may, tre coi dan; hang theu ren tho cam; tham cac loai, dupe chon de nghien cuu

4 Phuong phap nghien cuu

Trong luan van nay, tac gia str dung cac phuong phap nghien cuu khoa hoc nhu phuong phap duy vat lich sir va phuong phap duy vat bien chung cua chu nghia Mac - Lenin, phuong phap tong hop phan tich va cac phuong phap khac de nghien cuu

5 Nhung dong gop cua Luan van

- He thong hoa nhung van de ly luan chung ve canh tranh;

- Trinh bay khai quat ve lich sir phat trien cua nhom hang thu cong my nghe Viet Nam;

- Danh gia thuc trang kha nang canh tranh cua nhom mat hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi trudng EU;

- De xuat nhung giai phap chu yeu de nang cao kha nang canh tranh cua nhom hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi trudng EU, giup cho cac nghe thu cong my nghe cua Viet Nam phat trien va thuc day xuat khau nhom hang nay sang thi trudng EU

6 Ket cau cua luan van

Ten de tai: “Nhung bien phap chu yeu nhiitn nang cao kha nang canh tranh cua nhom hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi trudng Lien minh Chau Au (EU) ”

Ngoai phan mo dau ket luan, danh muc tai lieu tham khao, phu luc, luan van dupe trinh bay trong 3 chuong:

Chuong 1: Nhung van de ly luan chung ve canh tranh va hoat dong san xuat hang thu cong my nghe cua Viet Nam

Chuong 2: Thuc trang kha nang canh tranh cua nhom hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi trudng EU

Chuong 3: Dinh hudng va nhung bien phap chii yeu nham nang cao kha nang canh tranh cua nhom hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi trudng EU

CHUONG 1:

NHUNG VAN DE LY LUAN CHUNG VE CANH TRANH VA

HOAT DONG SAN XUAT HANG THU CONG MY NGHE CUA VIET NAM

LI NHUNG VAN DE LY LUAN CHUNG VE CANH TRANH

1.1.1 Khai niem canh tranh

Canh tranh la mot trong nhung dac trung co ban cua kinh te thi truong, la nang lire phat trien cua kinh te thi trudng Trong kinh te thi trudng canh tranh la sir song con cua mdi doanh nghiep Canh tranh co the dupe hieu la sir ganh dua nhau giua cac nha doanh nghiep trong viec danh mot nhan to san xuat hoac khach hang nhdm nang cao vi the cua minh tren thi trudng, dd dat dupe mot muc tieu kinh doanh cu thd, vi du nhu lpi nhuan hoac doanh so (thi phan) Canh tranh trong mot moi trudng nhu vay dong nghta vdi ganh dua: ganh dua ve gia ca, so lupng, dich vu hoac ket hop cac yeu to nay va cac nhan to khac nua de tac dong den khach hang Trong nen kinh te thi trudng, canh tranh cac tin hieu gia ca lpi nhuan tao ra sir kich thich de cac doanh nghiep chuyen nguon lire tu noi tao gia tri thap hon sang noi tao gia tri cao hon

Canh tranh la mot phirong thiic van dong cua thi trudng Noi den thi trudng cung co nghta la noi den sir canh tranh giu'a cac chit the kinh te Khong cd canh tranh thi khong cd nen kinh te thi trudng Thue chat cita canh tranh la sir tranh gianh

ve lpi ich kinh te giu'a cac chu the tham gia thi trudng Ddi vdi ngudi mua, ho muon mua dupe hang hoa cd chat lupng cao, d mol muc gia re Con ngupc lai, ddi vdi doanh nghiep, bao gid cung muon toi da hoa lpi nhuan cua minh Vi muc tieu lpi nhuan, ho phai giam chi phi va tim each gianh giat khach hang va thi trudng ve phia minh

Canh tranh la mot dieu tat yeu cua kinh te thi trudng Cac doanh nghiep but buoc phai chap nhan canh tranh, ganh dua vdi nhau phai luon khong ngirng tien bo de’ gianh dupe u'u the tuong ddi so vdi ddi thii Neu nhu lpi nhuan la dong lire thuc day cac doanh nghiep tien hanh cac hoat dong san xuat kinh doanh thi canh tranh bat buoc ho phai tien hanh cac hoat dong san xuat kinh doanh mot each hieu qua nhat nham thu dupe lpi nhuan toi da va khong bi loai ra khdi thi trudng

Hien nay, Viet Nam dang xay dung nen kinh te thi trudng cd sir quan ly cua Nha nude theo dinh hu'dng xa hoi chu nghta, canh tranh dupe thira nhan la mot quy

luat kinh te khach quan va duoc coi nhu la mot nguyen tftc co ban trong to chu'c dieu hanh kinh doanh cua toan bo nen kinh te cung nhu trong moi doanh nghiep Nen kinh te cua chung ta, cd the noi la mot ndn kinh te mang dam tfnh xa hoi Canh tranh la tien trinh hop ly nhat de nang cao chat luqng hoat dong kinh te Hoat dong kinh te hieu qua, den luqt minh, la mot dieu kien tien quyet cho mot chinh sach xa hoi thoa dang Do vay, canh tranh la mot nhan to trung tarn khong the thieu trong cac nen kinh te hien dai noi chung va nen kinh te Viet Nam noi rieng Canh tranh, vdi tu each la mot tien trinh xac dinh nhung gl dang didn ra tren thi trudng, doi hoi

su khuyen khich va brio ve cua chinh phu

Viec phan cap qua trinh ra quyet dinh cho doanh nghiep se thuc day phan bo hieu qua cac nguon luc khan hiem cua xa hoi, tang phuc lqi cho ngudi tieu dung va tang hieu qua cac hoat dong thong qua doi mdi thay doi ky thuat va tien bo cua toan bo ndn kinh te

1.1.2 Vai tro cua canh tranh trong viec phat trien san xuat hang hoa

Canh tranh kinh te khdng dinh viec cac doanh nghiep muon cd quyen tu do hanh dong, chd khong phai don thuan tuan theo cac ke hoach do Nha nude dat ra ma

ho buoc phai hoan thanh Ho cd quyen tu do trong viec quyet dinh cung ling loai san pham, dich vu gi, vdi so luqng va chat luqng nhu the nao, gia ca cu the bao nhieu Cac cong ty nay phai cd duoc co hoi cong bing de ton tai tren thi trudng, de tao ra lqi nhuan va ho cung buoc phai chap nhan nguy co that bai, vi du nhu cd the bi loai khdi thi trudng Khong cd co hoi va rui ro nay - hay noi mot each cu the hon, neu khong cd quyen tu do tham nhap va rut lui khdi thi trudng, la hai trong so cac uu the

do canh tranh dem lai - canh tranh khong the duoc duy tri mot each lau dai va hieu qua Canh tranh cd the din den lqi [ch cho ngudi nay va thiet hai cho ngudi khac, song xet dudi goc do toan xa hoi canh tranh luon cd tac dong tich cue Trong nen kinh te cua Viet Nam hien nay, tat ca cac chuc nang cua canh tranh ddu bao ham ca hai yeu to “kinh te” va “xa hoi” mac dii trong hau het cac chile nang dudi day, mol trong hai yeu to do cd the duqc danh gia la cd vai tro noi troi hon

1.1.2.1 Dieu chinh giua cung va cau

Canh tranh dieu chinh cung, cau hang hoa tren thi trudng Khi cung mol hang hoa nao do ldn hon cau, canh tranh giua ngudi ban lam cho gia ca thi trudng giam xuong, chi co so kinh doanh nao du kha nang cai tien cong nghe trang bi ky thuat phuong thuc quan ly va ha duqc gia ban san pham mdi cd the ton tai Vdi v nghia

do, canh tranh la nhan to quan trong Rich thfch viec ting dung khoa hoc cong nghe tien tien trong san xuat.

Khi cung mot hang hoa nao do thap hon cau hang hoa do trd nen khan hiem tren thi trudng, gia ca tang len tao ra lpi nhuan cao hon muc binh quan Khi do ngudi kinh doanh se dau tu them von de xay dung them co sd san xuat mdi hoac nang cao nang luc san xuat cua nhung co sd san xuat san co Do la dong luc quan trong nhat lam tang them lupng von dau tu cho san xuat kinh doanh nang cao nang luc san xuat trong toan xa hoi Dieu quan trong la dong luc do hoan toan tu nhien khong theo va khong can bat ky mot menh lenh hanh chinh nao cua co quan quan ly nha nude

Canh tranh buoc cac chii the kinh doanh luon luon quan tarn den cai tien cong nghe, hien dai hoa san xuat va doi mdi phuong thirc quan ly nham nang cao chat lupng san pham ha gia thanh va ha gia ban cua hang hoa

Trong canh tranh tat yeu se co doanh nghiep ngay cang Ion manh nhd lam an hieu qua, dong thdi cd doanh nghiep bi pha san Ddi vdi xa hoi, pha san doanh nghiep khong hoan toan mang y nghTa tieu cue vi cac ngudn luc xa hoi dupe chuyen sang cho nha kinh doanh khac tiep tuc sir dung mot each hieu qua hon Vi vay, pha san khong phai la su huy diet hoan toan ma la su huy diet sang tao Viec duy tri cac doanh nghiep kem hieu qua con gay ra nhieu lang phi cho xa hoi hon la pha san

1.1.2.2 Phan bo co hieu quci cac ngudn luc

Canh tranh la cong cu huu hieu nhat de dam bao su phan bo toi uu cac ngudn luc va he qua ma nd dem lai la nang suat toi uu Canh tranh thuc daiy cac ngudn luc

di chuyen den noi nao cd hieu qua nhat bdi ngudi san xuat muon lpi dung chting de dem lai lpi nhuan cang nhieu cang tot Tat nhien khong mot he thong nao hoan hao, trong cac nen kinh te thi trudng, cac ngudn luc cd the dupe phan bo khong hop ly va gay ra tilth trang qua tai Nhung mot cai nhin can canh hon ddi voi cac nganh cong nghiep dang ton tai thu'e trang nay se cho ta thay canh tranh vi mol ly do nao do.hien khong van hanh mot each cd hieu qua Thong thirdng nhung nganh cong nghiep nay cd do tap trung cao chiu su dieu tiet cao do va nhan dupe tip cap d muc cao, tham chi tat ca moi thu tir Nha nude Noi each khac, bat cu d dau ban tim thay nhung nganh cong nghiep lam an khong hieu qua va cac thi trudng khong cd tinh canh tranh, ban cung se cd the nhan thay nguyen tdc vang ve su tuan thu thi trudng

da bi chinh phii bo qua Nhu vay, canh tranh da hudng viec dieu chinh nhung nhan

to san xuat vao nhung noi hieu qua nhat

1.1.2.3 Rich thick tien bo cdng nghe

Nhung phan thudng ma mot doanh nghiep tham gia canh tranh co the hi vong

cd duqc tir sang che, cai tien ma co the ban duqc, la dong lire thuc day manh me sang che va cai tien cdng nghe Viec la ngudi dau tien va duy nhat tren thi trudng cd duqc mot san pham duqc ngudi tieu dung quan tarn se giup tao ra mot sir doc quydn vdi co hoi tao ra Iqi nhuan doc quyen trong suot thdi gian do Cac doanh nghiep tham gia canh tranh muon cd duqc thi phan vira phai bat chudc vai tro nha sang che, doi mdi cdng nghe vua phai cd gang xin duqc giay phep sir dung, neu ddi mdi do duqc tien hanh tren co so quyen so hu'u tai san, dac biet trong trudng hop da duqc dang ky ban quyen sang che Tuy nhien, sau mot khoang thdi gian nhat dinh, cd the

la ngan cung cd the tuong ddi dai, su doc quydn ban dau cd the bi bai bo va tien trinh canh tranh se cd the tiep tuc trd lai Khi hang loat cac tien trinh nhu vay dong thdi didn ra, canh tranh tao ra mot dong lire manh me va lien tuc buoc cac doanh nghiep phai tim kiem cac sang che, cai tien va bat chudc hoac noi each khac dong gop vao sir phat trien cua cdng nghe

Tom lai, canh tranh la dong lire thuc day doi mdi Canh tranh tao mdi trudng thuan lqi de san xuat thfch ling vdi su bien dong cua efiu va cdng nghe san xuat Canh tranh tren thi trudng quoc te giup cho cac doanh nghiep trong nude tiep can duqc vdi trinh do khoa hoc, ky thuat tien lien tren the gidi, gop phan tang nang suat lao dong va hieu qua cua hoat dong san xuat kinh doanh

1.1.2.4 Phan phoi thu nhap

Mot chii’c nang khac cua canh tranh la nham cung cap mot cau true so bo cho viec phan phoi thu nhap Do canh tranh luon dem lai nhung phan thudng xung dang cho ngudi thanh cdng nen thoat nhin nhung ai san xuat cd hieu qua hon se thu duqc nhieu lqi nhuan hon va do vay cd thu nhap cao hon Tat nhien chiic nang nay khong the chap nhan duqc neu khong cd nhung dieu chinh quan trong Do do thuc te cua kinh te thi trudng Viet Nam hien nay hoan toan khac sir phan bo lap tire thu nhap dudi tac dong cua canh tranh; tren thuc te nd da duqc dieu chinh co ban, dac biet tren binh dieu an toan va an ninh xa hoi Mot lfin nua can nhan manh rang, nhung khfa canh xa hoi nay cung cd vi tri quan trong nhu cac nhan to kinh te “thi trudng’' trong he thong kinh te thi trudng theo dinh hudng xa hoi chu nghia

1.1.2.5 Thod man nhu cau cua ngudi tieu clung

Trong nen kinh te thi trudng, ngudi tieu dung la ngudi cuoi cung quyet dinh chung loai, so lupng, chat lupng cua cac san pham va dich vu duoc san xuat Chi cac san pham va dich vu dupe ngudi tieu dung yeu cau mdi dupe ban va san xuat mot each lau dai Danh muc hang hoa va dich vu da dang nhu hien nay tren thi trudng thuc te chi co the dupe giai thich trong cac didu kien cua su canh tranh mot each hieu qua Trong nen kinh te ke hoach hoa tap trung cua ta trudc day, chinh quyen la ngudi co quyen quyet dinh tdi cao va ngudi tieu dung phai tu xoay xd nhung g'l ma

ho co the kiem dupe Tinh hudng tuong tu cung co the xay ra doi vdi nen kinh te thi trudng d nhung noi nao canh tranh khong van hanh mot each co hieu qua, vi du khi ton tai tinh trang doc quyen hoac mot cartel khu vuc loai trit bat ky su canh tranh nao bang chat lupng va gia ca Trong boi canh do, vai tro cua cac doanh nghiep vita

va nhd rat quan trong So lupng, sue sang tao, klui nang thich nghi va su nang dong cua cac doanh nghiep nay dong gop quan trong vao sir hieu qua cua canh tranh trong nhieu lmh vuc va nhd vay cung dong gop vao do thoa dung cua ngudi tieu dung

1.1.2.6 Tao ra su thich nghi linh hoat

Canh tranh khong chi la cong cu pho bien nhat ma con nhanh nhat giup phan

bo cac nguon lire mot each toi uu va duy tri mot sir luu thong lien tuc cua cac nguon lire toi noi san xuat co nang sua't cao hon Khi noi den “su luu thong lien tuc”, tuc la

am chi' cac nguon lire luon van dong Chung d yen mot chd cho den khi su khac biet

ve kha nang sinh lpi phat trien tdi muc chi phi chuyen giao bao gdm ca cac giai phap xa hoi va cac khia canh khac rd rang thap hon lpi nhuan thu dupe Neu nhu sir nang dong nay khong ton tai, hoac neu su thich nghi trd nen tri tie, trong nhieu trudng hop khac nhung ly do giong nhau dim tdi viec phan bo khong hop ly cac nguon luc, do la: sir can du khong hop ly cua Nhii nude, hoac cac cau true thi trudng khong mang tinh canh tranh

1.1.2.7 Dem lqi quyen tudo cd nhan trong lua chon va hanh dong

Canh tranh dem lai sir tu do tdi da trong lira chon va hiinh dong cho cac doanh nghiep trong kinh doanh Sir tu do nay khong chi la tien de nen tiing cua canh tranh ma tu ban than nd con cd mot gia tri, dudi mot hinh thuc loan dien hon cua quyen tu do hiinh dong thong thudng, da dupe hien phap cong nhan lii mol dac tinh cua quyen cong dan Tir chuc nang cu the nay, sir khac biet ciia kinh te thi trudng

Trong khi trong he thong kinh te thi trudng hien nay cua ta tu do hanh dong la mot nhan to cau thanh thirc hien mot loat chuc nang quan trong, thi trong he thong ke

hoach hoa tap trung bao cap trudc kia, noi ma ke hoach hoa dieu tiet khong chi su phan bo von ma ca lao dong, no da bi han che d mot muc do thich hop

1.1.3 Kha nang canh tranh cua doanh nghiep

Hang hoa cua mot quoc gia nao do tren thi trudng the gidi la do cac doanh nghiep cua quoc gia do san xuat va ban ra thi trudng the gidi do vay viec nghien cuu kha nang canh tranh cua hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi trudng EU

se dupe xem xet thong qua kha nang canh tranh cua cac doanh nghiep Viet Nam hoat dong trong linh vuc san xuat va xuat khau nhom hang thu cong my nghe (sau day goi tat la doanh nghiep)

1.1 3.1 Khdi niem ve kha nang canh tranh cua doanh nghiep

Mot doanh nghiep muon co vi tri vung chSc tren thi trudng thi can phai co tiem luc du manh de canh tranh vdi cac doanh nghiep khac Kha nang canh tranh cua doanh nghiep la nang luc ma doanh nghiep co the tu duy tri vi tri cua nd mot each lau dai tren thi trudng canh tranh dam bao thuc hien mot muc lpi nhuan it nhat bang ty le ddi hoi cho viec thuc hien cac muc tieu cua doanh nghiep

Kha nang canh tranh cua doanh nghiep the hien d nhieu mat Cac doanh nghiep phai luon luon dua ra cac phuong an giai phap toi uu de giam chi phi san xuat tir do giam gia thanh, gia ban, ap dung tien bp khoa hoc ky thuat vao san xuat nang cao hieu qua quan ly de nang cao chat lupng san pham, to chuc tot mang ludi ban hang va biet chon dung thdi diem ban hang, nham thu hut dupe khach hang, md rong thi trudng

1.1.3.2 Cac chi tieu danh gid kha nang canh tranh cua doanh nghiep

- Thiphan

Chi tieu tong hpp nhat de danh gia kha nang canh tranh cua mot doanh nghiep la thi phan ma doanh nghiep da chiem dupe Thi phan cang ldn cd nghia la kha nang canh tranh cua doanh nghiep cang manh De ton tai va cd sue canh tranh doanh nghiep phai chiem giir dupe mot phan thi trudng bat ke nhieu hay it chinh didu nay da phan anh dupe quy mo tieu thu cua doanh nghiep Qua do ta cung co the danh gia dupe kha nang canh tranh cua mdi mot doanh nghiep cac diem manh

diem yeu tuong doi cua doanh nghiep so vdi cac doi thu canh tranh trong cung mot linh vuc.

- Lai nhuan

Ngoai ra chi tieu lqi nhuan cung duqc sir dung de danh gia kha nang canh tranh cua doanh nghiep trong mot so nganh, chi tieu nay co the quan trong hon chi tieu thi phan Ddi vdi hang thii cdng my nghe, cac san pham chu yeu duqc lam bang ddi tay cua ngudi tho thu cdng, lao dong nong nhan, chi can dao tao trong mot thdi gian ngan do vay lao dong ket tinh trong gia tri hang hoa chu yeu la lao dong gian don, chu khong phai lao dong mang tinh phuc tap, vi the lqi nhuan thu duqc trong cac hoat dong kinh doanh mat hang nay thap hon so vdi lqi nhuan trong mot so nganh khac va thudng chi dat tir 10%-20% Chi cd mot so it cac mat hang mang tinh chat la cac tac pham nghe thuat mdi cd lqi nhuan cao

Tuy nhien, hang thu cdng my nghe duqc san xuat chu yeu bang nguon nguyen lieu san cd d trong nude Nguyen phu lieu nhap khau khong dang ke, thudng chi’ chiem 3-5% gia tri hang hoa duqc san xuat ra, cho nen ngoai te thuc thu trong xuat khau chiem ty le rat cao (95-97%) khac vdi cac nhom mat hang nhu may mac giay dep tuy kim ngach xuat khaiu ldn nhung ngoai te thuc thu chi khoang 25%, vi nguyen vat lieu, phu lieu nhap khau cho san xuat chiem ty trong ldn trong gia tri san pham lam ra Hon nua theo kinh nghiem tong ket duqc, cu xuat khau 1 trieu do-la hang thu cdng my nghe thi tao viec lam cho 3.500 - 4.000 lao dong, neu la lao dong nong nhan thi so luqng nhiSu hon khoang 2 - 3 Ian, trong khi che bien hat dieu thi I trieu do la My kim ngach xuat khau chi thu hut duqc khoang 400 lao dong Vdi kim ngach xuat khau hang thu cdng my nghe nhu vita qua khoang 500 - 600 ngan lao dong cd viec lam va thu nhap kha, neu tinh ca viec sir dung lao dong nong nhan thi con so nay len toi gan 4 trieu ngudi Do vay hieu ich xa hoi trong viec phat trien cac nghanh nghe thu cdng my nghe rat ldn

Vdi y nghia do, viec danh gia kha nang canh tranh cua nhom hang thii cong

my nghe chu yeu dua vao chi tieu doanh so Trong luan van nay, viec nghien cuu va danh gia kha nang cua hang thii cong my nghe Viet Nam se tap trung vao chi tieu thi phan cua hang thii cdng my nghe Viet Nam tren thi trudng EU qua viec phan tich cac yeu to anh hudng den kha nang canh tranh cua mat hang nay cu the’ lit anh hudng den chi lieu thi phan cua hiing thii cong my nghe tren thi trudng EU

Cd nhieu yeu to anh hudng den chi tieu thi phdn cua doanh nghiep mire do anh hudng cua mdi yeu to den chi tieu nay cua doanh nghiep cung khac nhau va gSn lien vdi mot trong so nhat dinh Cac mat hang khac nhau thi cac yeu to anh hudng den chi tieu canh tranh nay cung khac nhau Ddi vdi nhom mat hang thu cong my nghe hien nay chua cd mot nghien cuu day du va chinh xac nao ve cac yeu

to anh hudng den kha nang canh tranh tren thi trudng quoc te Trong luan van nay, tac gia dua ra 8 yeu to anh hudng true tiep den kha nang canh tranh cua hang thu cong my nghe muc do anh hudng cua cac yeu to nay giam dan theo trinh tu sau day: (1) to chu’c hoat dong tieu thu; (2) chung loai san pham; (3) mSu ma; (4) chat lupng; (5) gia ca; (6) dich vu hd trp; (7) sd lupng - thdi gian giao hang; (8) ve sinh mdi trudng - dieu kien lao dong

- To chute hoat dong tieu thu

Tieu thu san pham la khau cuoi cung cua qua trinh san xuat kinh doanh Day cung la giai doan bu dap chi phi va thu lpi nhuan Cd the noi day la khau quan trong nhat vi du cho cac yeu to khac cd tot den dau nhung khau tieu thu khong tot thi hang hoa cung khong den dupe tay ngudi tieu dung

Viec dau tien cua qua trinh to chuc tieu thu san pham la phai lira chon cac kenh phan phoi san pham mol each hpp ly va cd hieu qua nhftm muc dich dap ling mot each tot nhat cac yeu efiu cua khach hang, nhanh chong giai phong ngudn hang

de bii dap chi phi, thu hoi von Ben canh viec to chiic mang ludi ban hang, doanh nghiep cung can hd tip cac hoat dong ban hang nhu quang cao khuyen mai, cac dich vu sau ban hang Day la mot hinh thuc canh tranh phi gia ca, gay sir chu y va

thu hut khach hang

Cac hoat dong nhu quang cao tham gia hoi chp, to chuc hoi nghi khach hang la nhung hinh thuc tot nhat de gidi thieu ve cac san pham va doanh nghiep cua minh, tir do giup cho doanh nghiep tim ra dupe nhieu ban hang mdi, md long thi trudng, nang cao kha nang canh tranh cua doanh nghiep

Trong dieu kien thi trudng thuoc ve ngudi mua nhu hien nay, canh tranh giua nhung ngudi ban cue ky khoc liet Ngudi san xuat bang moi each phai lam hai long khach hang cua minh, mot trong nhung bien phap do la dua ra cac dich vu sau ban hang Nhung dich vu sau ban hang thu'dng dupe ap dung la: bao hanh san pham giao hang tan tay ngudi mua, tu van sir dung

- Chiing loai san pham

Didu quan trong nhat doi vdi mot doanh nghiep la phai tra ldi duqc nhung cau hoi co ban: san xuat cai g'l? san xuat cho ai? San xuat nhu the nao? Nhu vay co nghia la doanh nghiep da xay dung cho minh mot chinh sach san pham Khong mot doanh nghiep nao hoat dong tren thi trudng ma lai khong co san pham kinh doanh cho dii la huu hinh hay vd hinh Van de dat ra cho cac doanh nghiep la phai lam cho san pham cua minh thich ung duoc vdi thi trudng mot each nhanh chong thi mdi cd the tieu thu het tren thi trudng, tang kha nang canh tranh cua doanh nghiep.

De cd the canh tranh vdi cac doi thii tren thi trudng, doanh nghiep phai thuc hien da dang san pham Da dang hoa san pham khong chi la de dam bao dap ling duqc nhu cau thi trudng, thu nhieu lqi nhuan ma con la mot bien phap phan tan rui

ro trong kinh doanh khi ma cuoc canh tranh ngay cang trd nen gay gat, quyet liet

Di doi vdi viec thuc hien da dang hoa san pham, de dam bao dung vung trong dieu kien canh tranh gay gat, doanh nghiep cd the thuc hien trong tarn hoa san pham vao mot so loai san pham nham cung cap cho mol nhom ngudi hoac mot vung thi trudng nhat dinh cua minh

Ngoai ra, doanh nghiep cung can phai thirc hien chien luqc ca biet hoa san pham, tao ra cac net doc dao rieng cho minh de thu hut, tao sir hap dan cho khach hang vao cac san pham cua minh nang cao uy tin cua doanh nghiep

Chat lupng san pham la he thong noi tai cua san pham dupe xac dinh bang cac thong so co the do duoc hoac so sanh dupe, thoa man nhung dieu kien ky thuat

va nhung yeu cau nhat dinh cua ngudi tieu dung va xa hoi Chat lupng san pham dupe hinh thanh tir khau thiet ke toi to chuc san xuat va ngay ca sau khi tieu thu hang hoa va chiu tac dong cua nhieu yeu to nhu cong nghe day chuydn san xuat, nguyen vat lieu, trinh do tay nghe lao dong

Chat lupng san pham la mot van de song con ddi vdi mot doanh nghiep, dac biet la ddi vdi cac doanh nghiep Nha nude d Viet Nam khi ma ho dang phai duong dau vdi cac ddi thu canh tranh tir nude ngoai vao Viet Nam Mol khi chat lupng san pham khong con dupe dam bao thi cung cd nghia la doanh nghiep bi mat khach hang, mat thi trudng, nhanh chong di toi chd suy yeu va bi pha san

Hien nay, khi nen kinh te ngay cling phat trien, mot quan mem mdi ve chat lupng da xuat hien: chat lupng san pham khong chi la tot, ben dep, ma nd con do khach hang quyet dinh Chat lupng la thoa man nhu cau cua khach hang Day la mol quan niem mdi xuat phat tir thuc te la muc do canh tranh tren thi trudng ngay cang trd nen quyet liet hon

Chat lupng san pham cd anh hudng quyet dinh den kha nang cua danh nghiep

“khach hang la thupng de”, ho cd quyen lira chon nhung gi ma ho cho la tot nhat, va cung mot loai san pham vdi chat lupng tuong duong nhau chile chan ho se lua chon muc gia ban thap hon khi do san lupng tieu thu cua doanh nghiep se tang len

Gia ca duqc the hien nhu mot vu khi de canh tranh thong qua viec dinh gia cua san pham: dinh gia thap dinh gia ngang thi trudng hay la chinh sach dinh gia cao De chiem llnh duqc uu the trong canh tranh, doanh nghiep can phai chon cac chinh sach gia thich hop cho tirng loai san phdm, tirng giai doan trong chu ky san pham hay tuy vao dac diem cua tirng viing thi trudng.

- Dich vu hd tra

Cac dich vu lien quan tdi viec ban hang cung anh hudng true tiep den kha nang canh tranh cua doanh nghiep Dac diet la trong buon ban quoc te, khi ma khoang each dia ly giua ngudi mua va ngudi ban xa nhau hang hoa chuyen tu tay ngudi san xuat den tay ngudi tieu dung phai qua rat nhieu khau trung gian va chiu nhieu rui ro Cac dich vu phai ke den lit van tai bao hiem, thanh toan quoc te va cac dich vu ve ke toan, tai chinh

- Soluung - thdi gian giao hang

Vdi mot so thi trudng, do nhu cau tieu thu ldn, viec ngudi san xuat co the cung cap hang hoa vdi sd luqng ldn trong mot thdi gian ng&n cung la dieu quan trong Bang each ay khach hang khong bi Id ke hoach tieu thu, dac biet la cac san pham tieu thu theo mua, vu

- Ve sinh mdi trudng, dieu kien lao dong

Ngay nay, tien trinh hoi nhap khu vuc va toan cau ngay cang phat trien de bao ve cho san xuat trong nude, cac quoc gia thay vi ap dung cac chinh sach bao hd thue quan hay phi thud quan, da dua ra cac dieu kien khac ve ve sinh mdi trudng va dieu kien lao dong trong doanh nghiep Vi du ddi vdi hang may mac sang thi trudng

EU phai thoa man cac quy dinh cua tieu chuan SA8000; hien nay hang hoa muon nhap khau vao thi trudng Nhat Ban cung phai thoa man nhung yeu cau nhat dinh

1.1.3.4 Cac yeu to tdc dong gian tiep den kha nang canh tranh cua doanh nghiep

Ngoai cac yeu to anh hudng true tiep den kha nang canh tranh cua doanh nghiep nhu' da trinh bay d tren, con cd cac yeu to khac tac dong gian tiep den kha nang canh tranh cua doanh nghiep, cac yeu to nay ddi khi se tac dong den cac yeu to true tiep d tren trudc khi anh hudng den kha nang canh tranh cua doanh nghiep

- Mdi trudng kinh te

Day la nhan to quan trong nhat tac dong den hoat dong kinh doanh cua doanh nghiep Tinh on dinh hay bat on dinh ve kinh te co tac dong true tiep den hoat dong kinh doanh va hieu qua kinh doanh cua doanh nghiep Tinh on dinh ve kinh te trudc het va chu yeu la on dinh nen tai chinh quoc gia, On dinh tidn te, khong che lam phat Nen kinh te dupe on dinh se la dieu kien lot de tang trudng Khi mot nen kinh te tang trudng vdi toe dp cao, se keo theo su tang thu nhip va do do kha nang thanh toan cua ngudi dan cung tang len Mat khac nen kinh te phat trien manh cd nghia la kha nang rich tu va tap trung tu ban Idn, va nhu vay toe do dau tu phat trien san xuat kinh doanh se lang len Day chinh la cd hoi tot cho cac doanh nghiep phat trien Doanh nghiep nao cd kha nang nim bit dirpc nhung co hoi nay thi chic chin

se thanh cong va kha nang canh tranh cung tang len

Tuy nhien, do su tang trudng cua nen kinh te se keo theo sir tang len mot each nhanh chong so luong cac doanh nghiep lham gia thi trudng va nhu vay muc

dp canh tranh se lai trd nen gay gat Ai di trudc trong cuoc canh tranh nay ngudi do

se thing Va ngupc lai khi nen kinh te dang trong giai doan suy thoai ty le lam phat tang lam cho gia ca se tang, sue mua cua ngudi dan bi giam sut, cac doanh nghiep phai tlm moi each de giu khach hang, do do su canh tranh tren thi trudng cung se khde liet hon

nghe Vi du nhu cac chi tieu, chinh sach phat trien nganh nghe nong thon, chinh sach uu dai thue cd tac dong rat Ion den hoat dong san xuat va xuat khiu hang thii cong my nghe Lai suit cho vay cua ngin hang cung la mot nhan to quan trong anh hudng tdi kha nang canh tranh cua doanh nghiep vdi muc lai suit di vay cao chi phi san xuit cua doanh nghiep cung se ting len do phai tra lai tien vay Ion do vay kha nang canh tranh cua doanh nghiep cung se bi giam di Co so ha tang kinh te nhu dien nude, dudng giao thong, thong tin lien lac cung anh hudng den hoat dong cua cac doanh nghiep

- Mdi trtf&ng chinh tri va phap luat

Chinh tri va phap luat la nen tang cho phat trien kinh te cung nhu la co so phap ly de cac doanh nghiep hoat dong san xuit kinh doanh tren thi trudng Luat phap io rang, chinh tri on dinh la moi trudng thuan lqi dam bao sir binh ding cho cac doanh nghiep lham gia canh tranh va canh tranh cd hieu qua On dinh ve chinh tri dem lai su lanh manh hoa xa hoi, on dinh kinh te tao hanh lang thong thoang cho

su canh tranh giua cac doanh nghiep

He thong luat phap quy dinh va cho phep nhung linh vuc nhung hoat dong

va hinh thuc kinh doanh nao ma doanh nghiep cd the tien hanh va nhung linh vuc, nhung hinh thuc mat hang doanh nghiep khong dupe phep tien hanh Vi the neu nhung sir quy dinh nay io rang thi se tao mot san choi thong thoang, binh ddng cho cac doanh nghiep, tren cd sd do canh tranh giu’a cac doanh nghiep cd co hoi de phat trien, do do thuc day kha nang canh tranh cua cac doanh nghiep Dac biet, van de chung ta quan tarn la nang cao sue canh tranh cua hang hoa, do do, viec tao ra mot mdi trudng canh tranh lanh manh d thi trudng trong nude se giup cho cac doanh nghiep phat trien va cd dupe nhung nen tang khi tham gia vao thi trudng quoc te Them vao do mot van de khac khong kern phan quan trong hien nay la can phai cd cac quy dinh cu the trong viec bao ho quyen sd huu cong nghiep nhat la ddi vdi hang thu cong my nghe tren lanh tho Viet Nam

- Mdi trtf&ng khoa hoc cdng nghe

Khoa hoc cong nghe tac dong mot each manh me den kha nang canh tranh cua mot doanh nghiep thong qua chat lupng san pham va gia ban Bat ky mot san pham nao dupe san xuat ra deu phai gan lien vdi mot cong nghe, ky thuat nhat dinh Cong nghe san xuat se quyet dinh chat lupng san pham cung nhu tac dong tdi chi phi ca biet cua tirng doanh nghiep tir do tao ra kha nang canh tranh cua tirng doanh nghiep cung nhu cua toan bo nen kinh te

Khoa hoc cdng nghe mdi cung se giup cho cac doanh nghiep xir ly thong tin mot each chinh xac va cd hieu qua, nhat la trong thdi dai bung nd thong tin nhu hien nay bat ky mot doanh nghiep nao cung can phai cd day du va chinh xac thong tin

ve thi trudng, ddi thii canh tranh va biet each xir ly cd hieu qua Khoa hoc, cong nghe hien dai se giup cho cac doanh nghiep cd the thu thap, xir ly, luu tru va truyen dat thong tin mot each nhanh nhat day du va chinh xac nhat Khoa hoc cdng nghe mdi se tao he thong co sd vat chat ky thuat hien dai cua nen kinh te quoc dan noi chung cung nhu cua tirng doanh nghiep noi rieng, day la tidn de dd cac doanh nghiep on dinh kha nang canh tranh ciia minh

- Mdi trn'o'ng if nhien, van hod, xa hoi

Dieu kien tu nhien cua tirng vimg se tao ra dieu kien thuan lpi hoac kho khan cho doanh nghiep trong canh tranh Vi tri dia ly thuan lpi nhu’ nhung thanh pho ldn phat trien hay tren cac true dudng giao thong quan trong cung nhu nguon lai

thu dirge nhieu lgi nhuan, song muc do canh tranh tai nhung viing nay se het sue quyet liet, buoc cac doanh nghiep phai luon nang cao kha nang canh tranh cua minh

de ton tai va phat trien

Phong tuc, tap quan, loi song, thi hieu, trinh do van hoa, muc do md cira vd van hoa se tac dong mot each gian tiep tdi kha nang canh tranh cua doanh nghiep thong qua khach hang va co cau nhu cau cua thi trudng Thi hieu, tap quan cua ngudi tieu dung con co anh hudng rat ldn den nhu cau, vi mac du hang hoa cd chat lugng tot nhung neu khong dugc ngudi tieu dung uu chuong thi cung kho dugc hg chap nhan

- Dau tu nude ngoai, tai tret cua nuuc ngoai

Ddi vdi mol nude dang phat trien nhu Viet Nam, viec tranh thii von dau tu ngudi thong qua cac hoat dong dau tu true tiep va hoat dong tai trg phat trien cua cac nude phat trien la dieu can dac diet quan tarn Hien nay, von dau tu true tiep va vien trg phat trien cua nude ngoai chiem mot ty trgng rat ldn trong tong von dau tu cua nen kinh te nude ta, do vay can hudng nhung ngudn von nay vao cac hoat dong trgng tarn ChAng han de nang cao kha nang canh tranh cua hang thu cong my nghe can hudng cac ngudn von tren vao viec quy hoach cac lang nghd truyen thong, xay dung co sd ha tang nong thon, tap trung vao cac hoat dong xue tien thuong mai va

hd trg cho cac nganh nghe lien quan true tiep phuc vu cho hoat dong cua cac doanh nghiep kinh doanh mat hang thu cong my nghe

- Doi thu canh tranh tiem an

doanh nghiep cung cd the d tarn quoc gia Neu nam dugc ddi thu canh tranh tiem an thi se dd dang cd dugc cac ddi sach hgp ly de cd the gianh dugc thi phan cho minh

Cac ddi thu canh tranh tiem an cd the la su xuat hien cac doanh nghiep mdi tham gia vao thi trudng va cung cd the la su md long san xuat, chiem lmh thi trudng cua cac doanh nghiep hien tai De han che mdi de doa nay cac nha quan ly thudng dung len cac hang rao nhu:

+ Md long khoi lugng san xuat cua doanh nghiep de giam chi phi;

+ Di biet hoa san pham (khac diet hoa san pham);

+ Md long kha nang cung cap von;

+ Doi mdi cong nghe, doi mdi he thong phan phoi, tang dau tu von;

+ Md rong cac dich vu bo sung

- Khach hang

Khach hang cd the mac ca thong qua sue ep gia, giam khdi luong hang hoa mua tir doanh nghiep hoac dua ra yeu cau chat luqng phai tot hon vdi cung mot muc gia Cac nhan to tao ra str mac ca ldn cho ngudi mua gom: khdi luqng mua ldn; sir

de doa cua qua trinh lien ket nhung ngudi mua khi tien hanh mac ca vdi doanh nghiep do sir dung thong tin tu phia nha cung cap doi vdi khach hang; do su tap trung ldn cua ngudi mua doi vdi cac san pham hoac cac dich vu chua duqc di biet hoa Nhung thanh tuu trong mau dich quoc te cua mot quoc gia cung tac dong rat ldn den uy tin cua san pham tren thuong trudng

- Cac dotn vi cung itng dau vao clio doanh nghiep

La nhan to phan anh mdi tuong quan giua nha cung cap vdi doanh nghiep d khia canh sinh lqi, tang gia, hoac giam gia, giam chat luqng hang hoa khi tien hanh giao dich vdi doanh nghiep Nha cung cap cd the chi phoi den doanh nghiep la do ndm duqc quyen thong tri, cd vi the doc quyen hoac do lien ket giua nhung nha cung cap Nha cung cap cd the de doa tdi doanh nghiep do su thay doi chi phi cua san pham dau vao

- Side ep ciia san pham thay the

Khi gia ca cua san pham, dich vu hien tai tang len thi khach hang cd xu hudng sir dung san pham, dich vu thay the Day la nhan to cd the dan den viec doanh nghiep bi mat thi trudng Cac doanh nghiep canh tranh dua ra thi trudng nhung san pham thay the co kha nang khac biet hoa cao do so vdi san pham cua

doanh nghiep hoac tao ra cac dieu kien uu dai hon ve cac dich vu hay cac dieu kien tai chinh

- Canh tranh trong noi bo nganh

Trong dieu kien cac doanh nghiep canh tranh khoc liet vdi nhau ve gia, su khac biet hoa ve san phaim hoac su thay doi san pham giua cac doanh nghiep hien dang cung ton tai trong thi trudng Su canh tranh nay ngay cang gay gat la do cac

do chira quan tarn day du tori qua trinh khac biet hoa san pham hoac cac chi tiet; do

su thay doi cua cac nha cung cap; do cac doi thii canh tranh co chien lupc kinh doanh da dang, cd xuat xtf khac nhau; do nhung hang rao kinh te lam cho doanh nghiep khd cd the tu do di chuy^n giu’a cac nganh

- Hoat dong quan ly cua doanh nghiep

Hieu qua hoat dong quan ly cua doanh nghiep cung gop phan tang kha nang canh tranh cua doanh nghiep tren thuong trudng Khong nhat thiet phai la doanh nghiep ldn thi mdi cd sue canh tranh, ddi khi cac doanh nghiep vita va nhd lai xam nhap thi trudng dd hon, nhanh hon va hieu qua hon, van de la doanh nghiep can phai

cd cac sach lupc diing dan, hoat dong hieu qua dau tu vao viec nghien cuu va phat trien cac nguon lire, nghien cuu khoa hoc quan ly ky thuat dam bao hieu qua su dung von

- Nguon nhdn life

Day chinh la ngudi tao ra san pham mot each true tiep va gian tiep Doi ngu can bo quan ly doanh nghiep se la nhung ngudi quyet dinh cac hoat dong san xuat kinh doanh: san xuat cai gi? san xuat cho ai? san xuat nhu the nao? vdi sd lupng bao nhieu? Mdi mot quyet dinh cua ho cd mot y nghia het sue quan trong lien quan toi

su ton tai, phat trien hay diet vong cua doanh nghiep Chinh ho la nhung ngudi quyet dinh canh tranh nhu the nao, kha nang canh tranh cua doanh nghiep se tdi muc nao, bang each nao Dac trung dan sd thai do cua ngudi lao dong, nang suat lao dong, gia thanh lao dong, giao due nghd va chat lupng cuoc song cua ngudi lao dong cung cd tac dong tich cue den kha nang canh tranh cua san pham

Cung vdi may moc, thiet bi va cong nghe, cong nhan la nhung ngudi true tiep san xuat ra san phaim San lupng cung nhu chat lupng san pham la do ho quyet dinh Trinh do tay nghe cao cung vdi long hang say lam viec la co sd dam bao chat lupng san pham va tang nang suat lao dong Day la tien dd de doanh nghiep cd the tham gia canh tranh va dung virng tren thi trudng

- Corset vat chat ky thuat cua doanh nghiep

Mot he thong co sd vat chat ky thuat hien dai cung vdi cong nghe lien tien phu hop vdi quy mo san xuat cua doanh nghiep chdc chan se lam tang kha nang canh tranh cua doanh nghiep ldn rat nhidu Vdi mot co sd vat chat nhu vay, chat lupng san pham dupe nang cao hon, cung vdi nd gia thanh san pham ha, keo lheo

sir giam gia ban tren thi trudng, kha nang chien thdng cua doanh nghiep se la rat ldn Ngu’pc lai, khong mot doanh nghiep nao lai co kha nang canh tranh cao khi ma cong nghe san xuat lac hau, may mdc, thiet bi cu ky vi chinh no se lam giam chat lupng san pham, tang chi phi san xuat.

- Khd nang tdi chinh ciiu doanh nghiep

Day la yeu to quan trong quyet dinh kha nang san xuat, cung nhu la chi tieu hang dau de danh gia quy mo cua doanh nghiep Bat cu mot hoat dong dau tu, mua sdm trang thiet bi, nguyen vat lieu hay phan phoi, quang cao deu phai dupe tinh toan dua tren thuc trang tai chinh cua doanh nghiep Mot doanh nghiep cd tiem lire tai chinh manh se cd kha nang trang bi cac day chuyen san xuat hien dai dam bao chat lupng ha gia thanh, gia ban san pham, to chuc cac hoat dong quang cao, khuyen mai manh me nang cao sue canh tranh Ngoai ra, vdi mot kha nang tai chinh hung manh mot doanh nghiep cung cd kha nang chap nhan 10 trong mot thdi gian, bang each do, ha gia ban san pham mot chut, nham giu va md rong thi phan cua doanh nghiep de sau do lai tang gia, thu dupe lpi nhuan nhieu hon

1.2 HOAT DONG SAN XUAT HANG THU CONG MY NGH$ CUA VIET NAM

1.2.1 Lich su phat trien nhom hang tlni cong my nghe cua Viet Nam

1.2.1.1 Nghe gom, sit my nghe

Gom la mot trong nhung phat minh quan trong cua to tien ta va gan bo mat thiet vdi ddi song cua nhan dan ta tir ngan doi nay Vdi tri sang tao va doi ban tay kheo leo cua ngudi thp gom, gom co Viet Nam da trd thanh mot loai hinh nghe thuat mang tinh dan gian sau sdc va truyen lai tir ddi nay qua ddi khac

Gom co truyen Viet Nam da cd each day sau bay ngan nam, xuat hien trong nhung di chi thuoc van hoa Hoa Binh, van hoa Bac Son, van hoa Ha Long va trong nhung di chi thuoc thdi ky hau do da mdi Phung Nguyen Ddng Dau, Go Mun Qua tirng giai doan lich sir, gom cd truyen Viet Nam da cd nhung buoc phat trien cao va phong phii, con ngudi da biet sir dung ban xoay va che tao ra men de phii ngoai, tang them ve dep cho do gom Trong Lich sir Viet Nam tap I, trang 38 cd ghi: “Trong giai doan Phung Nguyen nhung loai hinh do gom (noi bat coc vd )

cd hinh dang dep, khoe, chdc phan nhieu da dupe che tao tir doi ban tay con ngudi Mat ngoai do gom phii day hoa van trang tri vdi nhung dudng vach sdc sao, nhung

net cong uyen chuyen mem mai, duqc phoi khi ddi xung hai hoa Do la mot bieu hien ve oc thaim my kha cao cua ngudi Viet Nam luc bay gid ”

Den thdi Ly - Tran, dat nude thai binh, quan sir vu'ng manh, kinh te van hoa phat trien, nghe gom da phat trien cue thinh Theo tai lieu gidi thieu “Lich sir gom b Tho Ha” cua Sd Van hoa Thong tin Bic Ninh va tai lieu “Tim hieu ngh£ gom d Bat Trang”, tu lieu cua Vien My thuat nam 1964, cho biet: Vao khoang thdi Ly - Tran

co ba ngudi dd Thai hoc sinh, duqc cu di su nha Tong la Hua Vinh Kieu, ngudi lang

Bo Bat, Thanh Hoa; Dao Tn Tien, ngudi lang Tho Ha, Ha Bile; Luu Phong Tu ngudi lang Ke Sat, Hai Duong Ca ba Ong nay khi di str da hoc duqc nghe gom Luc trd ve

ba Ong chon ngay lanh thang tot, lap dan d ben song Hong lam 16 truyen nghe cho dan lang va phan cOng:

+ Ong Kieu ve Bo Bat day dan lang chuyen che cac hang gom sac trang;+ Ong Tien ve Tho Ha day dan lang chuyen che cac hang gom sUc do;

+ Ong Tu ve Phu Lang day dan lang chuyen che cac hang gom she vang tham

Cho den nay, do gom duqc san xuat 6 khflp noi trong ca nude, san phaim gom

d mdi vung co ky nghe san xuat rieng va dac trung cho dia phuong ay tieu bieu la: gom Bat Trang (la mot xa thuoc Gia Lam, Ha Noi do lang Bo Bat chuyen ve); gom Tho Ha, Phu Lang (Bac Ninh); gom Huong Canh (VTnh Phu) (con goi la gom Cay vi gan ben do Cay thuoc lang Huong Gian, tong Binh Da, huyen Dudng An thdi Le); gom Que Quyen (Ha Nam); Chum Thanh (Thanh Hoa); gom Dong Nai; gom Song Be; gom Mudng Chanh (Mai Chau Son La); gom, sir Binh Duong (d hai huyen Tan Phudc Khanh - Tan Uyen); gom, sd VTnh Long; gom Bdc Binh (Thuan Binh) Trong

so cac loai tren gom sir Bat Trang, Dong Nai, Binh Duong, VTnh Long la mat hang xuat khau co gia tri rat cao, noi tieng khong chi 6 trong nude ma con 6 nude ngoai Nhu’ng mat hang gom, sir nay co mau ma da dang, men phii co nhieu loai nhu: men ngoc, men hoa lam, men ran va da duqc xuat khau sang nhieu nude tren the gidi dua ve mot so luqng ngoai te ldn cho dat nude

1.2.1.2 Nghe clan may, tre, coi, la

Trong sd cac do dung sinh hoat quen thuoc tir lau ddi cua nhan dan Viet Nam

co do gom va do may tre dan Thiia xa xtra, khi con ngudi biet tim ra lua va biet an

there an chin, phai dung den do vat de dung thuc an thi ngudi ta da diet ha tie, nua dan thanh nhung cai sot to nhd khac nhau de chu'a, dung.

Mot trong nhung cai noi cua nghe dan tie nua cua nude ta phai ke den la xa Ninh Sd, huyen Thudng Tin tinh Ha Tay Noi la nghe tie dan Ninh Sd nhung that

ra rat ft mat hang dan bang nan tie ma bang nan nua, giang, cat, say nhung thu' cay nay deu la ho tre, nua Do cay tie quen thuoc vdi con ngudi va lang que Viet Nam, nen ngudi ta goi la nghe tre dan dd cho them gan gui, than thuong

Ngay trudc, mat hang chinh cua Ninh Sd chi cd may thu': nong, nia, ro ra, dan, sang, gid cua, Id, dam bat ca dd dam tom Nghe tap trung d bon ho chinh: Pham, Phung, Le Dd Cach dan chu yeu la nong tu va nong ba Den nay san pham tre dan cd rat nhieu loai, nhu: cot bo va-ly, thung giay, rd hoa lang hoa Io hoa cac loai Cd nhung mat hang tinh xao nhu: gid hoa 6 spi; thung be gay, cd bu hai ldp;

rd bau due gay, cd bu, hai ldp; rd bat giac Dac biet cd hang nhuom gia ddi mdi rat tinh vi va ky xao De lam mat hang nay, nan dan dupe dem nhuom cot, rdi danh bong tuy chd, sau dem nhuom lai, chd nao danh bong it thi an mau dam, chd nao danh bong ky thi an it mau do vay tao thanh hoa she tren hang tre nua nhu dang ddi mdi that Cac mat hang tre dan cd the dupe nhuom mau xanh dd tim vang, hoac de moc

Nghe tre dan con phat tridn d rat nhieu dia phuong khac trong ca nude nhu:

xa Dong Phuong Yen xa Lam Dien, huyen Chuong My; xa Phu Tuc, huyen Phu Xuyen, tinh Ha Tay; xa Hoang Thinh huyen Hoang Hoa, tinh Thanh Hoa

Con ddi vdi nghe lam ghe may, mot tu lieu d cue Luu tru Trung trong dupe xuat phat tir viing Tir Son Bhc Ninh cd chep rang: “Nam 1923, mot ngudi thp son lanh nghe, que d thon Trang Liet (Ddng Quang, Tir Son, Bic Ninh) ten la Nguydn Quang Loan, mot horn tinh cd nhin thay chiec ghe bring gd mang tir ben Phap sang,

ma ngudi bay gid goi la ghe to-ne Ong Loan chpt nay ra y dinh dung vat lieu Viet Nam lam theo kieu ghe to-ne cua Phap Sau mot thdi gian nghien cuu, ong chon dupe vat lieu de thuc hien y dinh cua minh dd la: may, song, son ta Luc dau, ong ngam may vao nude cho mem de uon cong (sau nay mdi biet ho vao lira) rdi dung diem sinh tay trhng mat ghe, dung son ta phu thanh ghe, chan ghe

Ghe to-ne bang may ra ddi dupe mang sang Mac-Xay (Phap) du dau xao va dupe nhieu khach hang khen ngpi Tir day nghe lam ghe may to-ne phat trien d Tir

San Den nay cac mat hang song may rat da dang, chAng han: ban ghe sa long, mAc

ao, gia de chau l ira, cai dap bui quan ao, xe tre em

Nghe may song con phat trien b mot so dia phuong khac nhu: xa Phu Nghia, huyen Chuong My (tinh Ha Tay); xa Hoang Dong, huyen Duy Tien, tinh Ha Nam;

xa Quang Phong, huyen Quang Xtrong (tinh Thanh Hoa), huyen Duy Son (Quang Nam), huyen Nhan Thap (Binh Dinh)

Cung vdi nghe dan bring may, tre b mot sb dia phuong con cd nghe det chieu coi (Ong to cua nghe lam chieu coi la Pham Don L6, ngudi da hai lan di sir Trung Quoc de tim hieu nghe dem ve truyen lai cho dan lang) Nghe dan cac san phaim bang coi phat trien b huyen Nga Son, tinh Thanh Hoa; huyen Kim Son, tinh Ninh Binh; huyen Tu Ky, tinh Hai Duong Cac san pham dan bang la nhu non lang Chuong (Ha Tay) cung rat tieng trong ca nude va gan day cung da duqc thi trudng nude ngoai uu thich

Cac san pham may, tre, coi, la cung cd gia tri xuat khAu cao, la nhom mat hang thu cong my nghe dem lai kirn ngach xuat khau ldn thii ba sau hang do gb dan dung va hang gom, su Hang may tre dan vdi cac mAu ma da dang ngay cang duqc thi trudng the gidi ua chuong

I.2.I.3 Nghe det tho cam, then ren

Mot trong nhung que hirong cua hang tho cam la Cao Bang (huyen Hoa An

va Ha Quang) Nghe del tho cam Cao Bang da cd til hai ba tram nam nay nhung ngudi dan b day chi mdi cd y thuc det tho cam de xuat khau ke tir nhung nam 1960 khi cac cong ty xuat khau va nganh thu cong nghiep tinh chu y va cd chit truong cu the de viec phat trien

Ngoai Cao Bang, nghe det tho cam con phat trien b cac dia phuong nhu: lang Trieu Khiic, xa Tan Trieu huyen Thanh Tri Ha Noi; huyen Sapa tinh Lao Cai; huyen My Nghiep tinh Ninh Thuan va mot so huyen thuoc tinh Nam Dinh

Con nghe theu ren phat trien b Hoa Lu (Ninh Binh) Thanh Liem (Ha Nam)

My Nghiep (Ninh Thuan) va mot so huyen thuoc tinh Thai Binh, Nam Dinh, Thanh Hoa, Ha Noi Hai Phong Hai Duong, BAc Ninh va thanh pho Ho Chi Minh

Trong nhung nam gan day, cac san pham theu ren, tho cam cua ta da duqc thi trudng nude ngoai uu thich va da dem ve kim ngach xuat khau dang ke cho dal nude

1.2.1.4 Nghe lam do go my nghe

Mot trong nhung noi lam do gd my nghe nhieu nhat nude ta la lang moc Dong Ky, tinh Bdc Ninh (Xua kia cd ten nom thon Cdi) Vai true nam ve trirdc, Dong Ky chi chuyen canh tac nong nghiep Trong lang, mot so ngudi lara nghd bat tom danh ca; mot sd ngudi bam trpn hon thi di len man ngupc buon trau bo ve goi

la phudng lai trau Thoat dau, chi cd vai toan tho gong ganh dd nghe len man ngupc lam tho xe, thp moc, dung nhung ngoi nha tho so cho cac chom ban Dan dan, tay nghe nang cao, ho quay ve lang vd gd lam nha Thiia trudc, nhung gia dinh giau cd mdi cd tien mua gd lim vd gd lam nha lam cua, dung nha dai khoa Dai da sd ngudi dan dung gd xoan gd mit de cat cot, cat keo xe dui, xe hoanh lam nha

Viec chuyen tir thp moc lam nha quay sang lam dd gd my nghe la budc ngoai tinh cd va quyet dinh ddi vdi dan lang Dong Ky Sau nam 1975, nghd phuc che dd moc my nghe d day mdi manh mun trdi day 0 trong lang cd mot sd ngudi buon dd

gd cd vao Sai Gon ban, dan da, sd dd cd da can, ho tinh phuc che lam dd mdi gia cd The la cong nghe cham khac d Dong Ky bat dau phat trien tir day Thoat dau chi dam bay chuc nha, sau day ca lang tham gia lam dd my nghe Nhung nam 1978 -

1982, nhieu dd gd cham khac tir Dong Ky dupe chuyen vao Sai Gon roi xuat khau sang cac nude khac do vay cd budc phat trien ldn Hien tai, lang cd hang chuc cong

ty, xi nghiep doanh nghiep tu nhan true tiep san xuat, buon ban dd gd my nghe vdi nude ngoai, nhieu ngudi thp Dong Ky giau len trong thay Hang ngan lao dong tir cac noi ve lam thue cho Dong Ky Lang Dong Ky trd lhanh mot trung tarn san xuat

dd gd my nghe ldn nhat mien Bfic Dudng lang, ngo xom ngon ngang bai gd, ngon ngang san pham gd dang hoan thien O to xe cong nong, xe bo, xe ngua am l, ram rich xudt ngay dem trd gd ve, trd thanh pham ra di Dong Ky la mot lang thu cong

my nghe dien hinh ve sir biet ket hpp tay nghe san xuat va dau oc thuong mai Ngoai Dong Ky, nghe lam dd gd my nghe con phat trien d nhieu dia phuong khac trong ca nude nhu Phu Khe (Biic Ninh), Chuong My (Ha Tay) Kim Bong (Quang Nam) Phong Hoa (Thira Thien - Hue), Tan Phudc Khanh (Binh Duong) va trong nhung nam gan day da dupe thi trudng the gidi ua chuong

1.2.1.5 Nghe son mai

Chat lieu chinh dung trong nganh son mai la nhtra tir vd cay son d nude ta cay son dupe trong nhieu tren nhung trien ddi dat viing trung du Bac Bo

Nhua cay son co nhieu dac tinh doc dao nen da sdm dupe sir dung tir thdi xa xtra vao cac viec thong thudng trong ddi song hang ngay Do co do dinh cao va rat ben chic, nhira son diroc dung nhu' mot thu' keo de gdn gd, tre niia, hang thung mung dung dung nude Do chiu dupe do am cao, hgudi ta dung nhira son quet len do dac bang gd nhu' ban, ghe, tu, giu'dng, ruong, horn dung quan ao, vira bong, dep lai vira tang do ben cho gd.

Gan day, nganh khao co hoc nude ta da tim thay d khu di tfch Viet Khe, huyen Thuy Nguyen, Hai Phong mot sd bat son, hop son hinh chu' nhat lam bang gd son trong do, ngoai den va cac dung cu dd nghe nhu bat dung de danh son chin, mo vay quay son va mot sd manh van gd, neu dem lap rap lai theo khuon mong con lai thi trong giong nhu cai ban van son

Tuy nhien, qua cac tai lieu, thi nghe son mai Viet Nam phat trien nhat vao thdi Le Ddi vua Le Hien Tong, cu Tran Lu, con cd ten goi la Luong, tir la Tu Khe, sinh nam Canh Dan (1470) dd dong tien sy khoa nham tuat (1502) nien hieu Canh Thong thii nam, hieu la Tran Thupng Cong dupe ton la bac thay dau tien ve nganh nghe nay De tuong nhd cong on cua ong thay day nghe dau tien, cac mon de da lap den tho cu Tran Thupng Cong d lang Binh Vong, que cu, nay thuoc huyen Thudng Tin (Ha Tay)

Cac hoc trd cua cu Triin Lu da lap thanh tirng phuong tho son, toa di lam nghe khiip noi trong ca nude Cac tho gidi dupe cac trieu dinh phong kien ltic bay gid thu nap vao cung dien nha vua de phuc vu Mot sd khac tap hop lai thanh tirng nhom tho, dung dau la tho ca Cac nhom tho nay tu tim den cac den dai, chiia chien

to dap tuong phat, son son, thep vang cac dd tho, kieu vong v.v hoac tim den cac gia dinh giau cd nhan lam cac hire hoanh phi cau ddi ban ky ngai thd Sd pho nhd ngay cang trudng thanh trong nghe nghiep, lai dupe phat trien nhan len gap boi tao

ra nhieu hiep tho mdi d cac dia phuong Mdi noi lai sang tao, nay nd ra nhieu cai tien, ky thuat doc dao cua phuong minh vii giu rieng bi mat nha nghe lam bao vat cua dia phuong de giu' nghe cho rieng dia phuong minh Cac san pham thudng cung dupe dat theo ten cac dia danh Hang dd net Cat Dang, hang thung khao cho Dau (Nam Dinh), hang trap qua cho Bling (Hit Dong) cd nude son quang dau rat bong Con noi den “son then Dinh Bling” (lang Bang), ngudi ta hinh dung ngay den nude son den cua phuong Dinh Bling la vd dich De lam mat hang nay, son dupe dem tron vdi nhua thong va phen den rdi dem quay ky; muon cd son son thi pha them son; son canh gian dupe pha che bang each tron ba phan son song vdi mot phan nhua

thong Con lang Bang So (Ha Tay) thi co biet tai lam son lhep san pham loai nay nhan bong va co the de den nam sau true nam Do son lhep bac quy thi dat do ong chuot, vang tiroi nhu thep vang quy Trong khi do son mai Song Be nghieng ve lam cac do vat ldn nhu cac buc binh phong, cac lo doc binh ldn, cac bo ban ghe do so, cac buc tranh son mai cd eftn trai, can vo trung hoanh trang.

Hien nay, chiing ta con giu duoc kha nhidu tac pham nghe thuat cd to son nhu cac tuong Phat bang gd cham noi, bang dat drip duoc son son thep vang; cac do tho; cua vong; ban ky; ngai tho d cac chua, chien, den dai dudi cac thdi phong kien nhu tuong phat nghin mat, nghin tay d chua But Thap va cac tuong Phat d chua Phat rich (Thach Thanh Ha Bac), chua Dau (Ha Tay), chua Tay Phuong (Son Tay), chua

1.2.2 Thuan loi va kho khan trong hoat dong san xuat hang thu cong my nghe cua Viet Nam

1.2.2.1 Thuan loi

- Yen to con ngtfoi

Nguon lao dong ddi dao trong do cd doi ngu nghe nhan, tho gioi la mot thuan loi ldn de md rong san xuat, phat trien nganh nghe, day manh xuat khau ddi vdi hang thu cong my nghe cua Viet Nam Tiem nang ve lao dong d nong thon Viet Nam tuy hien nay con han che vd trinh do chuyen mon ky thuat va kien thuc thi trudng nhung cd nhung mat manh co ban la lao dong tre chiem da so, trinh do van hoa cap hai trd len chiem 70%, can cu, tiep thu ky thuat nhanh va cd tinh than cong dong

Dieu tra cac xa va lang nghe d 41 tinh do Bo NNPTNT thuc hien nam 1998

va tinh toan cua nhom nghien ciiu (xem bang 1.1) cho thay cac nganh nghd d nong thon tai nhung noi duoc khao sat rat da dang va phong phu Trong do cac ho lham gia nghe moc, lam hang may, ire, giay chiem ty le ldn

Bang 1.1: So lugng cac xa va lang nghe theo viing, loai nghe san xuat va so ho tham gia

Loai nghe san xuat Tong

so

Viing nui Bac bp

Dong bang song Hong

Duyen hai Bac Trung bp

Duyen hai Nam trung bp

Mien Dong Nani

Dong bang song Mekong

Tong so ho tham gia vao nghe

Det va may mac a/ 45 6 34 - 1 1 3 30.875

Moc Va cac san pham tir gd b/ 126 23 53 15 5 9 21 52.743

Cac san phaim tir nong san c/ 153 22 70 8 20 8 25 61.061

Cac san pham tir nong, ngu nghiep d/ 14 1 8 3 1 1 - 3.989

Vat lieu xay dung e/ 47 6 23 7 5 4 2 9.339

Che tao co khi f/ 32 8 13 - 4 1 6 11.488

Do my nghe trang tri g/ 31 5 16 - 1 9 15.327

Hang hoa tieu dung linh tinh h/ 58 2 33 10 6 - 7 35.311

Moc + cac san pham khac i/ 6 5 - - - - 1 5.485

Cac hoat dong khac va cac hoat dong kiem 43 3 20 2 3 - 15 12.906

Tong so 571 85 274 45 47 38 82 241.583Ngudn: Bao cao dieu tra cac xa va lang nghe d 41 tinh do Bo NNPTNT thirc hien nam 1998 va tinh toan cua nhom nghien cuu

a/ Bao gom det, may mac, hang ren va lua, dan lat, det cixi va theu thiia

b/ Bao gom nghe moc, do may, tre, giay, che bien gd va cac san pham rung

c/ Bao gom che bien luone thirc, thuc phaim, che bien cay nong nghiep/ cay cong nghiep

d/ Bao gom che bien thuy hai san nuoi trong/ danh bat va lam nude mini

e/ Bao gom nghe san xuat da, da vdi, gach v

f/ Bao gomg cac nghe che tao cong cu/ dung

a cac vat lieu xay dung khac

cu, co khi, sira chira, ren va dueg/ Bao gom nghe cham khac gd/ da, son mai, kham vang/ bac

h/ Bao gom nghe lam mu, non, ludi, tham, thirng, chao, vong, huong nhang, choi va quat giay

i/ Bao gom moc va vat lieu xay dung; moc + ne; moc + theu/ren

Viec san xuat hang thu cdng my nghe thu hut duqc nhieu lao dong, trong do

co so luqng lao dong dang kc la nong nhan, tao viec lam va tang thu nhap, gop phitn xoa ddi giam ngheo trong dan cu co y nghia rat ldn ve chinh tri kinh te xa hoi Hien nay, thu nhap binh quan cua mot lao dong nganh nghe khoang 300.000- 400.000 dong /thang, cao hon tir 2-4 lan so vdi lao dong nong nghiep thuan tuy O lang gom my nghe Bat Trang (nay la mot xa thuoc Gia Lam, Ha Noi), mdi ngay cd den 5.000 - 6.000 ngudi tir cac noi khac den lam thue tuong duong vdi so dan trong

xa Nhidu ngudi den Bat Trang deu cd chung nhan xet: 6 lang gom nay moi Ida tuoi deu cd viec lam, it thay tre em chay lang xang ngoai dudng hoac trai trang tu tap ruou che, cd bac be tha; cac cu gia gioi nghe lam viec suot ngay dem ben ban tao mdu hay ben lb nung dang rue lira; phu ntr thi vuot gom phoi gom vao lb; thanh thieu nien tir 12 - 18 tuoi cd the ve hoa rat dep tren san pham gom

-Cac yeii to khach quan

+ Hang thu cong my nghe duqc san xuat chu yeu bang nguyen vat lieu sdn cd

trong nude Co sd san xuat thudng duqc bo tri gan cac nguon nguyen lieu Nhu cau nhap khau nguyen phu lieu cho san xuat rat nhd khong dang ke Tri gia nguyen phu lieu nhap khau trong gia thanh san pham neu cd cung chi chiem khoang 3 - 5%

Day la mot dac diem quan trong mot thuan lqi ldn trong viec phat trien san xuat nhung san pham thu cong my nghe dap ling nhu cau trong nude va dac biet la daiy manh xuat khau

+ Von dau tu san xuat hang thii cong my nghe noi chung khong ldn Mat bang co sd san xuat cd the phan tan mot phan trong cac gia dinh, ho nong nhan khong nhat thiet phai cd co sd san xuat tap trung toan bo Mot sd khau trong san xuat cd the sir dung thiet bi may moc thay cho lao dong thii cdng de lang nang suat

ha gia thanh san pham nhung cd the lam dan tirng buoc khong ddi hoi cap bach phai giai quyet ngay mot Ian nen cung tao thuan lqi cho viec chuan bi von dau tu

+ Nhu cau trong va ngoai nude ngay cang tang len la mot bao dam va thuan lqi ldn cho viec day manh san xuat va xuat khau cac loai hang thii cdng my nghe Thuc te da chi io ddi song cang tang len, nhu cau ve cac loai hang nay cung tang theo, va thi hieu cua ngudi tieu dung cung ngay cang da dang va phong phu Dac biet, ddi song tang len, hoat dong du lich cung tang len mil hiing thii cdng my nghe

la mot trong nhung mat hang cd kha nang dap ung nhu cau ngay cang tang va da

dang cua khach du lich trong nude va quoc te

Xet tren y nghia do, nhu cau ve hang thu cong my nghe se khong giam di ma tang len theo mile song cua dan cu, theo su phat trien giao luu van hoa va hoat dong

du lich giua cac nude, tao chd dung xu'ng dang cho loai hang hoa nay cho thi trudng trong va ngoai nude

1.2.2.2 Khd khan

+ Mac du san xuat kinh doanh hang thii cong my nghe khong ddi hoi dau tu von ldn nhu da neu d tren, nhung cac don vi san xuat kinh doanh trong linh vuc nay phan ldn la cac doanh nghiep vira va nhd, tham chi chi la cac ho gia dinh san xuat theo don dat hang cua cac doanh nghiep, nen rat khd tiep can cac nguon von tin dung cua cac ngan hang, nhat la von tin dung theo chinh sach uu dai cua Nha nude,

ke ca von dau tu cho san xuat va von mua nguyen vat lieu, thu gom hang hoa trong san xuat kinh doanh; cac don vi san xuat kinh doanh loai hang nay khong dd gi vuqt qua hang rao ve thu tuc vay von va yeu cau ve tai san the chap cua cac ngan hang va

td chuc tin dung Nhieu ho, co so phai vay nang lai cua tu nhan (thudng gap 2 - lan lai vay cua cac quy) Theo dieu tra chi cd khoang 2,43% so co so san xuat duqc vay tir Quy quoc gia giai quyet viec lam va khoang 13,19% vay duqc til' Quy tin dung nong thon

+ San xuat hang thu cong my nghe phan ldn duqc tien hanh tai cac lang nghe

cd tir lau ddi, nay nhung nganh nghe cd nhu cau md rdng va phat trien thi gap rat nhieu khd khan ve mat bang xay dung; co so san xuat, dieu kien ve co so ha tang rat thap kem (dirdng giao thong, ben bai, kho hang, dudng tai dien ); moi trudng bi d nhidm nang ne do sir dung chat dot ran, chat thai khong duqc xir ly ddi vdi cac don

vi san xuat nhd, ngay ca ddi vdi lang nghd thi day la ganh nang, va ho khong cd kha nang xir ly neu khong cd str hd trq cua Nha nude, cua Trung uong, hoac cac tinh thanh pho

+ To chuc san xuat d cac lang nghe phan tan, quy md nhd, chii yeu d quy mo

ho gia dinh (chiem 97%) 0 da so lang nghe, su thieu lien ket ve to chuc, kinh te, ky thuat da han che kha nang phat trien Do do chat luqng san pham chua cao; kieu dang, mSu ma san pham chua hap din; nang suat lao dong thap; chi phi trung gian cao; ban quydn mAu ma hang hoa bi vi pham

+ Thi trudng tieu thu vftn la yeu to cd tinh quyet dinh cho viec to chuc va phat trien san xuat Mac du khdng dinh nhu cau ve hang thii cong my nghe tren thi trudng trong nude va thi trudng the gidi vSn con va cd kha nang tang len theo mire

song cua dan cu, theo sir phai trien giao luu thuong mai du lich va trao ddi van hoa giua cac nude, nhung de nam bat dugc nhu cau thi hieu cua tirng thi trudng, tiep can thi trudng, tim dugc ddi tac kinh doanh xay dung dugc mdi quan he ban hang lau dai va on dinh lai la nhung cong viec co nhieu kho khan phuc tap khong dd vugt qua

va la cong viec can cd sir hd trg cua Nha nude dudi nhieu hinh thuc

Nhin chung, thi trudng ddi vdi hang thu cong my nghe trong nude van con han hep; chua xay dung dugc mdi quan he ban hang lau dai, on dinh; chua cd kenh tiep thi rieng; chua tao dugc thuong hieu rieng; chua cd cac cong cu huu (ch trong Marketing; Viet Nam chua tham gia vao cac to chuc xue tien phat trien hang thu cong my nghe cua khu vuc va the gidi Viec xuat khau con qua nhieu khau trung gian, chat lugng san pham thap, trinh do my thuat kern, mftu ma san pham khong da dang, it dugc cai tien lam cho tinh canh tranh tren thi trudng kem ca d trong nude va nude ngoai Cac ho co sd nganh nghe thieu cac thOng tin nen khong nhm bat dugc nhu cau, thi hieu cua tirng thi trudng, khong tim dugc ddi tac kinh doanh

+ San xuat hang thu cong my nghe tuy cd thuan lgi ldn la chu yeu sir dung ngudn nguyen vat lieu ddi dao trong nude, nhung viec to chuc khai thac, cung ung mot sd nguyen lieu cho san xuat chua tot (nhat la cac nguyen lieu gd, song, may ) Cac don vi san xuat nhd de cd dugc nguyen lieu cho san xuat thuong phai mua lai tir nhieu ngudn, chu yeu la ngudn cung ling gian tiep, tham chi la cac ngudn cung ting bat hgp phap, lam tang chi phi san xuat va gia thanh san pham, va trong trudng hgp nay thuong khong cd hoa don gia tri gia tang de dugc hoan thue khi xuat khau

+ Ve cong nghe, thiet bi ngoai nhung ky thuat truyen thong va bi quyet nghe dugc luu truyen, con hau het cong nghe, trang thiet bi san xuat deu con tho so lac hau, dac biet la d khau so che nguyen vat lieu

+ Trinh do tay nghe cua lao dong, nang luc quan ly cua chu ho, co sd nganh nghe truyen thong con rat han che Phan ldn cac lang ngh6 truyen thong hien nay deu thieu viing mot doi ngu thg lanh nghS, thg tao mlu, trong khi dd cac nghe nhan ngay cang gia yeu da han che viec truyen nghe, anh hudng den su duy tri va phat trien nghe Da sd luc lugng lao dong cd trinh do van hoa va trinh do thaim my kem thieu tinh sang tao Hau het cac chu ho, co sd chua dugc dao tao ve quan tri kinh doanh va thieu kien thuc ve kinh te thi trudng Noi chung viec dao lao va phat trien nghe chua tot; cd mot sd nghe cd nguy co mai mot

+ Thu tuc hanh chinh trong tat ca cac khau san xuat luu thong, giao nhan van chuyen va xuat khau hang hoa van con la van de gay khong ft khd khan phien

ha cho ngudi san xuat, kinh doanh, lam cho ho phai rat vat va, ton kern mdi co the tiep can cac nguon von tin dung uu dai, tiep can cac nguon nguyen lieu hoac co the giai phong nhanh 16 hang bao dam thdi han giao hang theo hop dong xuat khau

Mot doanh nghiep san xuat gom my nghe xuat khau ma chi duoc phep hach toan tien cong khong qua 18 - 20% vao gia thanh san pham, neu vuqt qua thi phai loai ra de tinh thu nhap chiu thue la khong hop ly, vi trong san xuat mat hang nay tien nguyen vat lieu khong dang ke (chi cd dat, men) con chu yeu la tien cong tra cho cac nghe nhan, hoa sy va cong nhan Do la mot thi du ve nhung quy dinh hanh chinh bat hop ly gay khd khan cho san xuat kinh doanh

1.3 KET LUAN CHUONG 1

Nganh nghe thii cong my nghe truyen thong Viet Nam da duqc hinh thanh va phat trien lau ddi Nhieu tinh, nhieu dia phuong hinh thanh cac lang nghe cd nhieu san pham gia tri mang dam net van hoa cua mdi dia phuong Cd nhidu san pham noi tieng trong nude va quoc te nhu: coi Kim Son; gom, su Bat Trang; to Nam Dinh; lua

Ha Dong; da my nghe Ngu Hanh Son (Da Nang); do gd my nghe Dong Ky (Bac Ninh); may, tre dan Ha Tay; tho cairn Hoa Binh v.v

Lang nghe cd vai trd quan trong trong ddi song kinh te, van hoa, xa hoi cua dat nude; tao ra nhieu viec lam 6 nong thon, d cac thi train va cac vung ven do thi, tang them thu nhap cho ngudi dan, gop phan xoa ddi giam ngheo, gop phan on dinh trat tu xa hoi Dong thdi nghe thu cong my nghe vdi nhung quy trinh san xuat cua

nd la bieu tuong cua van hoa Viet Nam

Tuy nhien cac lang nghe hien nay vdi cac han che cua qua trinh phat trien tu phat, cham doi mdi cong nghe, cai tien mSu ma, ft cd dieu kien giao luu long rai de hoc hoi kinh nghiem hoac de tang cudng tiep thi, mb long thi trudng, cung vdi su thieu von dau tu nen cung trai qua nhieu btrhe thang tram vdi su bien doi cua xa hoi

Ngay nay trong co che thi trudng, lang nghe dang gap phai sir canh tranh gay gat bbi cac hang hoa duqc san xuat hang loat theo cac kieu dang cong nghiep Cac tho thu cong Viet Nam vdi nhieu han che neu tren gap phai nhieu khd khan trong canh tranh, khong theo kip vdi nhu cau nen san pham bi mai mot dan

Tuy nhien, vdi tiem nang sSn co ve nguyen lieu va nguon lao dong ddi dao d trong nude, trong dd cd doi ngu nghe nhan va tho lanh nghe la nhung thuan lqi ldn cho viec day manh san xuat va xuat khau hang thu cong my nghe Mat khac, ddi song nhan dan ngay cang duoc cai thien, quan he thuong mai giao luu van hoa va

du lich giu'a cac nude ngay cang phat trien, nhu cau tren thi trudng trong va ngoai nude tang len se tao them thuan lqi cho san xuat va xuat khau ca hang hoa nay trong tuong lai

Hien nay, hang thu cdng my nghe Viet Nam tren thi trudng the gidi noi chung va thi trudng EU noi rieng dang bi canh tranh rat gay gat tir hang hoa cua cac nude khac, nhat la hang hoa tir Trung Quoc va cac nude ASEAN khac Viec nang cao kha nang canh tranh cua hang thii cdng my nghe Viet nam tren thi trudng EU dong nghia vdi viec tang thi phan ciia hang Viet Nam tren thi trudng EU se giup cho kim ngach xuat khau nhom mat hang nay sang thi trudng EU ngay cang tang Thong qua dd gin giu' va phat trien cac nganh nghe truyen thong cua nhan dan Viet Nam Dieu nay cd y nghia va tarn quan trong to ldn, the hien d mot sd diem sau:

+ Tao cdng an viec lam va nang cao thu nhap cho ngudi lao dong d nong thon, han che tinh trang di dan tir do ra thanh thi;

+ Huy dong duqc nguon lire trong dan;

+ Sir dung cd hieu qua nguon tai nguyen thien nhien sftn cd tai dia phuong dac biet la cac phu pham cua nong nghiep;

+ Duy tri ban sfic van hoa lau ddi cua dan toe;

+ Gop phan quan trong trong chuyen dich co cau kinh te, tang GDP d khu vuc nong thon, thu hep khoang each muc song giu'a nong thon va thanh thi