Công nghệ CHẤT HOẠT ĐỘNG BỀ MẶT CÔNG NGHỆ CHẤT HOẠT ĐỘNG BỀ MẶT PGS TS Lê Thị Hồng Nhan Đại học Bách Khoa TP HCM Chương 4 Chất hoạt động bề mặt & hệ nhũ tương (bài giảng dành cho ĐH Nông Lâm & Tôn Đức[.]
Trang 1CÔNG NGHỆ CHẤT HOẠT ĐỘNG BỀ MẶT
Đại học Bách Khoa TP.HCM
Chương 4: Chất hoạt động bề mặt & hệ nhũ
tương
(bài giảng dành cho ĐH Nông Lâm & Tôn Đức Thắng)
2014
1
Trang 2Định nghĩa
• Nhũ tương: hệ có pha phân tán và môi trường phân tán đều ở dạng
lỏng
• Để tạo nhũ tương hai chất lỏng đó không tan vào nhau
• Trong nhũ tương, pha lỏng phân cực thường gọi là pha “ nước” ký
hiệu n hay w (water)- pha lỏng kia không phân cực thường gọi là
“dầu” ký hiệu d hay o (oil)
Trang 3Phân loại
Nhũ tương thường được phân làm hai loại:
•n/d (w/o : water in oil) gọi là nhũ tương nước trong dầu gồm các giọt nước
phân tán trong dầu.
•d/n (o/w) gọi là nhũ tương dầu trong nước gồm các giọt dầu phân tán trong nước.
Nhũ tương n/d còn gọi là nhũ tương loại 1 hay nhũ tương thuận Nhũ tương d/n còn gọi là nhũ tương loại 2 hay nhũ tương nghịch.
3
Trang 4Phân loại
Phân loại nhũ tương theo nồng độ của pha phân tán:
•Nhũ tương loãng: nồngđộ pha phân tán < 0,1 %
•Nhũ tương đậm đặc: chứa một lượng lớn pha phân tán, có thể đến 74 % thể tích
•Nhũ tương rất đậm đặc( ví dụ như nhũ tương gelatin hóa) có tỷ lệ pha phân tán > 74% thể tích
Trang 5Nhũ hóa
Sự nhũ hóa (emulsification): quá trình phân tán một chất liệu vào một
chất liệu khác (thường đều ở dạng lỏng) dưới dạng những giọt cầu
Để tăng độ bền vật lý của hệ phân tán:
•Tăng độ nhớt của pha ngoại
•Bảo đảm pha nội tồn tại ở những giọt nhỏ nhất và hợp lý =>
giảm khả năng bám dính của hai giọt
•Tăng sức bền cơ học của bề mặt, sẽ giảm lực nhiệt động gây ra
sự kết tụ
5
Trang 6Nhũ hóa
Chất nhũ hóa (emulsifier): giảm sức căng bề mặt giữa hai pha dầu/nước và
làm bền nhũ
Cần thiết phải có đủ chất nhũ hoá hiện diện để hình thành ít nhất 1 lớp đơn bao phủ lên bề mặt giọt của pha phân tán
Trang 7Độ bền
Độ bền nhũ:
Nhũ tương có khuynh hướng tạo nên các giọt lớn hơn-> hệ bị phá vỡ -> tách ra làm hai lớp (hiện tượng tách pha)
7
Trang 8Khả năng tạo nhũ
Yếu tố ảnh hưởng độ bền nhũ:
•Lượng chất nhũ hóa
•Tỉ lệ dầu và nước
•Sự định hướng của pha
•Ảnh hưởng của sự tích điện
•Nhiệt độ
•Độ nhớt của môi trường phân tán
•Sự phối hợp các chất nhũ hóa
Trang 9Khả năng tạo nhũ
Yếu tố ảnh hưởng độ bền nhũ:
•Lượng chất nhũ hóa
•Tỉ lệ dầu và nước
•Sự định hướng của pha
•Ảnh hưởng của sự tích điện
•Nhiệt độ
•Độ nhớt của môi trường phân tán
•Sự phối hợp các chất nhũ hóa
•Kích thước của nhũ
•Sự đồng đều của nhũ
9