Luận văn hoàn thiện phương pháp xây dựng kế hoạch quỹ tiền lương tại tổng công ty điện lực việt nam trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

hoá tăng, đổng tiền mất giá, trong khi những thoả thuận về mức lương danh nghĩa lại trì trệ, không điều chỉnh kịp mà sự trì trệ này của tiền lương, là phổ biến của mọi nền kinh tế, đó là

LÈ Ú m m

T ồ i x in b à y f ổ lò n g biề+ ơn s ò n s ắ c tớ i c ó c ( S iá o sUy T i ê n

s ỹ / c á c t b à y c ô g iá o ,, đ ặ c b iệ t là T 5 - V ũ C2MCm9 T b ọ v à c ó c ( S iá o SU; T i ê n s ĩ B ộ m ô n k in b \ầ v ò +Ổ c b i'fc la o d ộ n g ; S \S T 5 -

lư ơ n g là đ ể t à i p b ứ c t ạ p , n b ấ t là tp*ong b ô i c d n b c ơ c b ề tiề n

lư ơ n g b iệ n b à n b c ò n n b iề u b ấ t c ậ p d a n g d ư ợ c b ổ s u n g sư a d ố i

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẨU 1

1 Tính Cấp thiết của đề tài / 2 M ục đích nghiên cứu 2 3 Đối tượng và phạin vi nghiên cứu 2 4 Phương pháp nghiên cứu 2 5 Những đóng góp của luận văn 3 6 Kết cáu của luận vãn 3 Ch irons 1 LÝ LUẬN VỂ TIÊN LƯƠNG VÀ PHƯƠNG PHÁP XẢY DỤNG KẾ HOẠCH QUỸ TIỂN LƯƠNG TRƠNG NỂN KTTT ĐỊNH HƯỚNG XHCN .4

1.1 Tiền lương 4

1.1.1 Khái niệm, bủn chất của tiền lương 4

1.1.2 Tiền lương danh nghĩa và tiền lương thực t ế 5

1.1.3 Tiền lương tối th iể u 7

1.1.4 Vai trò, ý nghĩa của tiền lư ơng <S’ 1.1.5 Chức năng của tiền lương 9

1.2 Quỹ tiền lương và các nhân tỏ ảnh hưởng 11 1.2.1 Khái n iệ m 11

1.2.2 Các nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến quỹ tiền lư ơ n g 16

1.3 Các phương pháp xây dựng kê hoạch quỹ tiền lương 18 1.3.1 Xây dựng KHQTL dựa vào liền lương bình quân và số lao động bình quán kỳ kế h o ạ c h 18

1.3.2 Xây dims KHQTL dựa vào tổng thu trừ tổng chi chưa có lư ơ n g 19

1.3.3 Xây dựng KHQTL từ các thông số liền lư o n g 20

1.3.4 Xây dựng KHQTL dựa vào chi phí tiền lương cho mỗi dơn vị sản p h ẩ m 22

1.3.5 Xây dựng KHQTL dựa vào dơn giá sản phẩm kỳ kế h o ạ c h 23

1.3.6 Xây dựng KHQTL dựa vào lượng chi phí lao đ ộ n g 24

1.4 Ý nghĩa của việc hoàn thiện phương pháp xay dựng kê hoạch Quỹ tiền lư ơ n g 25

Chương 2 PHẢN TÍCH THỰC TRẠNG PHƯƠNG PHÁP XẢY DỤNG KẾ HOẠCH QƯỸ TIÊN

LƯƠNG TẠI TỔNG CÔNG TY ĐIỆN Lực VIỆT NAM 28

2.1 Những đặc điểm cơ bản trong SXKD và tổ chức quản lý của ngành điện lực có ảnh hương đến việc xây dựng kê hoạch QTL 28

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của ngành điện .28

2.1.2 Vai trò, đặc điểm SXKD của ngành điện có ảnh hưởng đến việc xây dựng kế hoạch Q T L 31

2.1.3 Phân tích tình hình thực hiện quỹ lương và ảnh hưởng của tiền lương tới kết quả SXKD ngành đ iệ n 45

2 2 P h â n tích thự c trạ n g p hư ơng p h áp x â y dự ng k ế h o ạ ch Q T L tro n g T C ty điện lực V iệt n a m 48

2.2.1 Về những căn cứ xây dựng kế hoạch Q T L 48

2.2.2 Về phương pháp xây dựng kế hoạch QTL của T C ty 50

2.2.3 Phăn tích thực trạng hệ thống ĐMLĐ đang áp dụng tại T C ty 62

2 3 N h ậ n x é t, đ á n h g iá c h u n g v ề p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g k ê h o ạ c h Q u ỹ tiề n lư ơ n g của T C t y 68

2.3.1 Về các căn cứ xây dựng kế hoạch Q T L 73

2.3.2 Về phương pháp xây dựng kế hoạch QTL của T C ty 74

Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẢM HOÀN THIỆN PHƯƠNG PIIÁP XÂY DỤNG KÊ HOẠCH QTL TẠI TCTY ĐIỆN Lực VIỆT NAM 77 3.1 M ụ c tiê u p h á t tr iể n đ iệ n lực 71

3 2 Q u a n đ iể m đ ịn h h ư ớ n g n h ầ m h o à n th iệ n p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g k ế h o ạ c h Q T L tạ i T C ty đ iệ n lự c V iệ t n a m 72

3.2.1 Tiền lương, QTL ngành điện phải đáp ứng yêu cầu của các quy luật kinh tế thị trư ờng 72

3.2.2 Tiền lương, QTL phải bảo đảm sự phát triển của ngành điện đổng thời bảo đảm hiệu quả kinh tế của toàn xã h ộ i 73

3.2.3 Hoàn thiện phương pháp xây dựng KHQTL theo hướng tính chính xác quỹ tiền lương, coi tiền lương là giá cả của hàng hoá SLĐ 74

3.3 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện phương pháp xây dựng KHQTL tại TCty điện lực Việt nam 75

3.3.1 Hoàn thiện chính sách tiền lương của nhà n ư ớ c 75

3 3 2 H o à n th iẹ n p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g K H Q T L tại T C tỵ đ iệ n lực Việt

Danh mục k ý hiệu viết tắt trong luận văn

Danh mục bảng, biểu, biểu đố

dùng trong luận văn

S ố

1 B iểu 1: B iểu tỷ lệ lổ n th ấ t d iệ n n ă n g 37

2 B iểu 2: C ơ cấu lao đ ộ n g th e o tín h c h ấ t cô n g việc 41

3 B iểu 3: T rìn h độ c h u y ê n m ô n c ủ a lao đ ộ n g q u ả n lý 41

4 B iểu 4: T rìn h độ là n h n g h ề c ủ a C N K T 42

5 Biểu 5: T in h h ìn h thự c h iệ n q u ỹ tiề n lương 4 4

6 B iểu 6: K ết q u ả S X K D g ắn với tiền lư ơn g v à th u n h ậ p 46

7 B iểu 7: T ổ n g h ọ p c á c th ô n g s ố tro n g đơ n g iá tiề n lư ơ n g 53

8 B iểu 8: P h ư ơ n g p h áp tín h tiề n lư ơ n g tối th iểu b ìn h q u ân 57

9 Biểu 9: T in h h ìn h th ự c h iệ n Đ M L Đ 63

MỎ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỂ TÀI

C h i p h í tiề n lư ơ n g là m ộ t b ộ p h ậ n c ấ u th à n h g iá th à n h sả n p h ẩ m

Đ ó c h ín h là ch i p h í b ằ n g tiề n m à d o a n h n g h iệ p (D N ) p h ả i trả c h o v iệc

th u ê s ử d ụ n g y ế u tố đđu v ào là sứ c la o đ ộ n g (S L Đ ) So v ớ i c á c lo ại chi

p h í k h á c (K , T e c h ) th ì ch i p h í tiề n lư ơ n g là m ộ t lo ạ i ch i p h í đ ặ c b iệ t

d ù n g đ ể đ ổ i lấ y g iá trị sử d ụ n g c ó k h ả n ă n g sấ n g tạ o ra g iá trị m ớ i Chi

p h í tiề n lư ơ n g ả n h h ư ở n g đố n c u n g v à c ẩ u lao đ ộ n g , đ ế n m ụ c đ íc h , đ ộ n g

c ơ c ũ n g n h ư lợi ích c ủ a c ả n g ư ờ i sử d ụ n g lẫn n g ư ờ i la o đ ộ n g

X â y d ự n g k ế h o ạ c h q u ỹ lư ơ n g trê n c ơ sở tín h đ ú n g , tín h đ ủ ch i p h í tiề n lư ơ n g ; g ắ n chi p h í tiề n lư ơ n g với n â n g su ấ t, c h ấ t lư ợ n g , h iệ u q u ả c ủ a lao đ ộ n g sẽ là b iệ n p h á p q u a n trọ n g th ú c đ ẩ y sả n x u ấ t p h á t triể n Đ ể làm

q u a n tâ m T u y n h iê n , tín h đ ú n g , tín h đủ c h i p h í tiề n lư ơ n g v ớ i tư c á c h là

b iể u h iệ n b ằ n g tiề n c ủ a g iá c ả h à n g h o á sức lao đ ộ n g là m ộ t v iệ c k h ó ,

p h ứ c tạ p Đ ặ c b iệ t là đ ố i với n g à n h Đ iệ n lực, m ộ t n g à n h k in h t ế m ũi

n h ọ n , d ư ợ c đ ộ c q u y ề n b á n sả n p h ẩ m n h ư n g g iá b á n lại d o N h à n ư ớ c q u y

đ ịn h

V ớ i ý n g h ĩa d ó , tá c g iả đ ã c h ọ n đ ề tà i: “Hoàn thiện phương pháp xây dựng Kê hoạch Quỹ tiền lương tại Tổng Công ty điện lực Việt nam trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN” là m đề tài lu ậ n v ă n th ạ c sĩ, v ớ i m o n g m u ố n tìm h iể u m ộ t c á c h đ ầ y đủ h ơ n về lý

lu ận v à c ơ sở th ự c tiễ n c ủ a p h ư ơ n g p h á p x ã y d ự n g q u ỹ tiề n lư ơ n g c ủ a D N tro n g đ iể u k iệ n K T T T đ ịn h h ư ớ n g X H C N đ ể từ đ ó v ận d ụ n g v à o v iệ c x ây

d ự n g q u ỹ tiề n lư ơ n g tro n g N g à n h Đ iệ n lực, n ơ i m à T á c g iả đ a n g c ô n g tác.

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN c ú c

- T rê n c ơ sở lý lu ậ n v ề tiề n lư ơ n g , q u ỹ tiề n lư ơ n g , c á c p h ư ơ n g

p h á p x â y d ự n g k ế h o ạ c h q u ỹ tiề n lư ơ n g tro n g n ề n k in h t ế th ị trư ờ n g đ ịn h

h ư ớ n g X H C N , lu ậ n v ă n tậ p tru n g p h â n tíc h , là m rõ n h ữ n g tiế n b ộ v à

n h ữ n g m ặ t tổ n tạ i, b ấ t c ậ p c ủ a p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g k ế h o ạ c h q u ỹ tiề n

lư ơ n g ở T ổ n g C ô n g ty Đ iệ n lự c V iệ t N am

- Đ ề x u ấ t c á c q u a n đ iể m đ ịn h h ư ớ n g v à g iả i p h á p n h ằ m h o à n th iệ n

p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g k ế h o ạ c h q u ỹ tiề n lư ơ n g ở T ổ n g C ô n g ty Đ iệ n lự c

V iệ t N a m , g ó p p h ẩ n tă n g c ư ờ n g h iệ u lự c q u ả n lý p h ù h ợ p với y ê u cẩu

p h á t triể n T ổ n g C ô n g ty Đ iệ n lự c V iệ t N a m th à n h tậ p đ o à n k in h t ế m ạ n h

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN c ứ u

D ự a v à o lý lu ậ n v à th ự c tiễ n v ề tiề n lư ơ n g , q u ỹ tiề n lư ơ n g v à các

p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g k ế h o ạ c h q u ỹ lư ơ n g c ủ a d o a n h n g h iệ p tro n g n ề n

k in h t ế th ị trư ờ n g đ ịn h h ư ớ n g X H C N , lu ậ n v ă n x á c đ ịn h đ ố i tư ợ n g n g h iê n

+ H ệ th ố n g h o á , k h á i q u á t h o á , sơ đ ồ h o á

5 NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN

5 1 H ệ th ố n g h o á lý lu ậ n v ề tiề n lư ơ n g , q u ỹ tiề n lư ơ n g v à c á c

p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g k ế h o ạ c h q u ỹ tiề n lư ơ n g tro n g n ề n k in h t ế thị trư ờ n g đ ịn h h ư ớ n g X H C N đ ể p h â n tíc h v ai trò , ý n g h ĩa c ủ a v iệ c x â y d ự n g

k ế h o ạ c h q u ỹ tiề n lư ơ n g tro n g h ệ th ố n g c á c b iệ n p h á p q u ả n lý la o đ ộ n g tiề n lư ơ n g c ủ a d o a n h n g h iệ p

5 2 T rìn h b à y n ộ i d u n g , c ơ c ấ u , p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g k ế h o ạ c h

q u ỹ tiề n lư ơ n g c ủ a c á c d o a n h n g h iệ p tro n g đ iề u k iệ n k in h t ế th ị trư ờ n g

đ ịn h h ư ớ n g X H C N

5 3 P h â n tíc h , đ á n h g iá v ề p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g k ế h o ạ c h q u ỹ tié n lư ơ n g tro n g T C ty Đ iệ n lự c V iệ t n a m T ừ đ ó , rú t ra n h ậ n x é t, đ á n h g iá

v ề n h ữ n g m ặ t đ ã là m đ ư ợ c v à n h ữ n g v ấ n đ ề đ a n g đ ặ t ra c ầ n p h ả i g iả i

q u y ế t.

- Đ ề x u ấ t n h ữ n g q u a n đ iể m c ơ b ả n v à n h ữ n g g iả i p h á p h o à n th iệ n

p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g k ế h o ạ c h q u ỹ tiề n lư ơ n g tro n g T C ty đ iệ n lự c V iệ t

N a m , n h ằ m g ó p p h ầ n tạ o ra đ ộ n g lự c n â n g c a o h iệ u q u ả S X K D v à th ú c

đ ẩ y s ự tă n g trư ở n g c ủ a Đ iệ n lự c V iệ t n a m

6 KẾT CÂU CỦA LUẬN VĂN

N g o à i p h ầ n M ở đ ầ u , k ế t lu ậ n v à d a n h m ụ c tà i liệ u th a m k h ả o ,

L u ậ n v ă n đ ư ợ c k ế t c ấ u là m 3 c h ư ơ n g :

Chương 1: L ý lu ậ n v ề tiề n lư ơ n g v à p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g k ế h o ạ c h q u ỹ

tiề n lư ơ n g tro n g n ề n k in h t ế th ị trư ờ n g đ ịn h h ư ớ n g X H C N

Chưong 2: P h â n tíc h th ự c trạ n g p h ư ơ n g p h á p x â y d ự n g k ế h o ạ c h q u ỹ tiề n

lư ơ n g tạ i T ổ n g C ô n g ty đ iệ n lự c V iệ t N a m

Chương 3: Q u a n đ iể m v à g iả i p h á p n h ằ m h o à n th iệ n p h ư ơ n g p h á p x â y

d ự n g k ế h o ạ c h q u ỹ tiề n lư ơ n g tạ i T ổ n g C ô n g ty đ iệ n lự c V iệ t N a m

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN VỀ TIỂN LƯƠNG VÀ PHƯƠNG PHÁP XÂY DỰNG KẾ

HOẠCH QUỸ TIỀN LƯƠNG TRONG NEN k in h tế thỉ TRƯÒNG

ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

1.1 TIỀN LƯƠNG

1.1.1 Khái niệm, bản chất của tiền lương

D ư ớ i th ờ i b a o c ấ p , tiề n lư ơ n g đ ư ợ c x e m n h ư là một phần của thu nhập quốc dân, biểu hiện bằng tiền, được Nhà nước phân phối một cách

có kê hoạch cho Công nhân, viên chức, phù hợp với s ố lượng và chất lượng lao động của mỗi người đã cống hiến Tiên lương phản ánh việc trả công cho công nhân viên chức, dựa trên nguyên tắc phân phối theo lao động nhằm tái sản xuất sức lao động.

X u ấ t p h á t từ đ ịn h n g h ĩa đ ó , c ó th ể th ấ y , T h ứ n h ấ t, tiề n lư ơ n g k h ô n g

c ấ p tiề n lư ơ n g , v iệ c trả lư ơ n g tá c h rờ i v ớ i k ế t q u ả S X - K D

H a i là, tiề n lư ơ n g đ ư ợ c c o i là m ộ t bộ p h ậ n c ủ a T N Q D n ê n trê n

th ự c t ế tiề n lư ơ n g p h ụ th u ộ c v à o p h ầ n th u n h ậ p q u ố c d â n đ ư ợ c tríc h lạ i đ ể

p h â n p h ố i T N Q D c ò n n h iề u th ì p h â n p h ố i n h iề u , ít th ì p h â n p h ố i ít T iề n

lư ơ n g th o á t ly y ê u c ầ u v ề b ù đ ắ p c h i p h í S L Đ C h ín h đ iề u đ ó đ ã vô tìn h trở th à n h tá c n h â n là m tă n g b iê n c h ê la o đ ộ n g X ã h ộ i x u ấ t h iệ n v ò n g

lu ẩ n ‘q u ẩ n : N h à n ư ớ c k iệ t q u ệ v ì p h ả i b a o c ấ p tiề n lư ơ n g , tro n g k h i tiề n

lư ơ n g lại k h ô n g đ ủ tái sả n x u ấ t S L Đ , tiề n lư ơ n g k h ô n g c ò n là m ố i q u a n

tc thị trư ờ n g đ ịn h h ư ớ n g x ã h ộ i c h ủ n g h ĩa T ừ c ơ c h ê tậ p tru n g q u a n liê u

s a n g c ơ c h ế th ị trư ờ n g là q u ã n g đ ư ờ n g d à i v ề tư d u y , v ề n h ậ n th ứ c tro n g

đ ó q u a n n iệ m v ề tiề n lư ơ n g c ũ n g đ ã đ ư ợ c đ ổ i m ớ i c ă n b ả n Tiền lương là biểu hiện bằng tiền của giá trị SLĐ, là giá của yếu tốSLĐ mà người sử dụng phải trả cho người lao động, tuân theo các nguyên tắc cung cầu giá cả của thị trường và pháp luật hiện hành của Nhà nước.

H iệ n n a y , đ ố i với k h u vự c sả n x u ấ t, k in h d o a n h , tín h c h ấ t h à n g h o á

c ủ a S L Đ đ ã đ ư ợ c th ừ a n h ậ n m ộ t c á c h tự n h iê n K in h t ế th ị trư ờ n g c à n g

p h á t triể n v à đ ư ợ c x ã h ộ i h o á c a o , th ì q u a n h ệ c u n g ứ n g v à sử d ụ n g S L Đ trê n tấ t c ả c á c lĩn h v ự c c à n g trở n ê n lin h h o ạ t h ơ n , tín h c h ấ t x ã h ộ i h o á

c ủ a la o đ ộ n g n g à y c à n g c a o h ơ n , tiề n lư ơ n g trở th à n h n g u ồ n th u n h ậ p

d u y n h ấ t, là m ố i q u a n tâ m và đ ộ n g lự c lớ n n h ấ t v ớ i m ọ i đ ố i tư ợ n g c u n g

ứ n g S L Đ

1.1.2 Tiền lương danh nghĩa và tiền lương thực tê

l i ề n lư ơ n g d a n h n g h ĩa là k h á i n iệ m c h ỉ s ố lư ợ n g tiề n tệ m à n g ư ờ i

sử d ụ n g S L Đ trả c h o n g ư ờ i c u n g ứ n g , c ă n c ứ v ào h ợ p đ ổ n g th o ả th u ậ n

g iư a h a i b ê n tro n g v iệ c th u ê lao đ ộ n g T rê n th ự c tế, m ọ i m ứ c lư ơ n g trả

c h o n g ư ờ i la o đ ộ n g là tiề n lư ơ n g d a n h n g h ĩa S o n g b ả n th â n tiề n lư ơ n g

d a n h n g h ĩa lại c h ư a th ể c h o ta m ộ t n h ậ n th ứ c đ ầ y đ ủ về m ứ c trả c ô n g

th ự c t ế c h o n g ư ờ i la o đ ộ n g íc h lợ i m à n g ư ờ i c u n g ứ n g S L Đ n h ậ n đ ư ợ c

n g o à i v iệ c p h ụ th u ộ c v à o m ứ c lư ơ n g d a n h n g h ĩa , c ò n p h ụ th u ộ c v à o g iá

c ả h à n g h o á , d ịc h vụ v à sô lư ợ n g th u ê m à n g ư ờ i la o đ ộ n g sử d ụ n g tiề n

lư ơ n g đ ó đổ m u a sắ m h o ặ c đ ó n g th u ế

T iề n lư ơ n g th ự c t ế là s ố lư ợ n g tư liệ u s in h h o ạ t v à d ịc h vụ m à

n g ư ờ i la o đ ộ n g c ó th ể m u a đ ư ợ c b ằ n g tiề n lư ơ n g c ủ a m ìn h , sau k h i đ ã

đ ịn h c u n g ứ n g S L Đ là tiề n lư ơ n g th ự c t ế c h ứ k h ô n g p h ả i tiề n lư ơ n g d a n h

n g h ĩa , vì tiề n lư ơ n g th ự c t ế q u y ế t đ ịn h k h ả n ă n g tá i sả n x u ấ t sức lao

đ ộ n g , q u y ế t đ ịn h c á c lợi íc h trự c tiế p c ủ a h ọ v ề c ơ b ả n , tro n g m ộ t th o ả

th u ậ n h ợ p đ ổ n g la o đ ộ n g n à o đ ó , n g ư ờ i th u ê v à n g ư ờ i c u n g ứ n g la o đ ộ n g

c ũ n g đ ã n g ẩ m n h ẩ m tín h , so sá n h g iữ a m ứ c lư ơ n g đ ư a ra (lư ơ n g d a n h

n g h ĩa ) v ớ i g iá c ả h iệ n h à n h , đ ể th ố n g n h ấ t m ộ t m ứ c lư ơ n g th ự c t ế th íc h

h ợ p , s o n g k h ô n g p h ả i đ ã k h ô n g x ả y ra n h ữ n g s ự th iế u ăn k h ớ p h o ặ c th ậ m

c h í, sự g iã n c á c h k h á lớ n g iữ a tiề n lư ơ n g d a n h n g h ĩa v à tiề n lư ơ n g th ự c tế

th e o c h iề u h ư ớ n g k h ô n g c ó lợi c h o n g ư ờ i c u n g ứ n g lao đ ộ n g Sự g iả m sút

c ủ a tiề n lư ơ n g th ự c tế , k h i n ề n k in h t ế đ a n g c ó lạ m p h á t c a o , g iá c ả h à n g

hoá tăng, đổng tiền mất giá, trong khi những thoả thuận về mức lương danh nghĩa lại trì trệ, không điều chỉnh kịp (mà sự trì trệ này của tiền lương, là phổ biến của mọi nền kinh tế), đó là một điển hình về sự thiếu

ăn khớp giữa tiền lương danh nghĩa và tiền lương thực tế, Trong nhiều trường hợp, Chính phủ phải trực tiếp can thiệp bằng các chính sách cụ thể, để bảo hộ mức lương thực tế cho người lao động, Chẳng hạn: khống chế giá các hàng tiêu dùng thiết yếu trong thời kỳ có lạm phát cao; ycu cẩu các DN có biên pháp trợ cấp lương cho công nhân khi giá tiêu dùng tăng; quy định mức lương tối thiểu để làm căn cứ gốc cho chính sách trả lương của các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế - xã hội

1.1.3 Tiền lương tối thiểu

Ở một số quốc gia (Trong đó có Việt nam), mức lương tối thiểu được luật hoá và Nhà nước có cơ quan giám sát, để kiến nghị điều chỉnh (nâng lên) khi xét thấy chỉ số giá cả chung đã tăng, bảo đảm giữ mức lương thực tế ổn định

Từ trước đến nay mức lương tối thiểu, được xem là cơ sở để từ đó xây dựng các mức lương khác, tạo thành hệ thống tiền lương chung thống nhất của một nước, là căn cứ để định chính sách tiền lương Với quan niệm như vậy, mức lương tối thiểu được coi là yếu tố rất quan trọng của một chính sách tiền lương, nó liên hệ chặt chẽ với ba yếu tố:

+ Mức sống trưng bình của dân cư một nước.

+ C hỉ sô giá cả hàng hoá sinh hoạt.

+ Loại lao dộng và diêu kiện lao dộng.

Mức lương tối thiểu đo lường giá loại sức lao động thông thường trong điều kiện làm việc bình thường, yêu cẩu một kỹ năng đơn giản, với

một khung giá các tư liệu sinh hoạt hợp lý Mức lương tối thiểu là mức

Luật hoá mức lương tối thiểu, nhằm đảm bảo hạn chế sự giãn cách quá lớn giữa tiền lương danh nghĩa và tiền lương thực tế, là hình thức can thiệp của chính phủ vào chính sách tiền lương, trong điều kiện thị trường lao động luôn có số cung lớn hơn số cầu Nhiều nhà hoạch định chính sách kinh tế - xã hội và các nhà kinh tế ủng hộ biện pháp bảo hộ của chính phủ đối với mức lương tối thiểu và cơ chế trả lương ở các thành phần kinh tế Đặc biệt, đối với các nước trong quá trình công nghiệp hoá, lạm phát luôn thường trực, nguồn nhân lực tăng quá nhanh so với khả năng tăng chỗ làm việc, sự xâm nhập lớn của tư bản nước ngoài để tận dụng thị trường và nhân lực tại chỗ Việc chính phủ công bố các mức lương tối thiểu ở mỗi thời kỳ là một yêu cẩu bắt buộc Tuy vậy, cũng có

ý kiến cho rằng, mức lương tối thiểu quy định quá "cứng" và "máy móc"

có thể sẽ ảnh hưởng đến sự gia tăng số chỗ làm việc, sẽ làm mất đi sự linh hoạt trong cơ chế tự điều tiết của thị trường lao động, thậm chí có thê anh hương ca đên tính hấp dân trong thu hút đầu tư của nước ngoài vào nền kinh tế đang cần vốn

1.1.4 Vai trò, ý nghĩa của tiền lương

Tiền lương trước hết là một yếu tố của chi phí sản xuất nhưng đồng thời nó còn một vai trò rất lớn nữa, khi xét nó với tư cách là thu nhập chủ yếu của người lao động

Mục đích của các nhà s x là lợi nhuận, còn mục đích của người cung ưng SLĐ la tiên lương Với ý nghĩa này, tiền lương không chỉ mang bản chất là chi phí, mà nó đã trở thành phương tiện tạo ra giá trị mới hay đúng hơn, là nguồn kích thích sự sáng tạo, sức sx, năng lực của lao độnơ trong quá trình sản sinh ra các giá trị gia tăng

lương d ể trả cho người lao động làm công việc đơn giản nhất (không qua đào tạ o ) với điéu kiện lao động và m ôi trường lao động bình thường.

* Đối với người ỉ ao động, tiền lương nhận được thoả đáng, nó biến thành động lực, kích thích năng lực sáng tạo để làm tăng NSLĐ Mặt khác, khi NSLĐ cao thì lợi nhuận DN sẽ tăng, do đó nguồn phúc lợi của

DN mà người lao động được nhận lại cũng sẽ tăng lên, nó là phần bổ sung thêm cho tiền lương, làm tăng thu nhập và tăng ích lợi cho người cung ứng lao động Hơn nữa, khi lợi ích của người lao động được bảo đảm bằng các mức lương thoả đáng, nó sẽ tạo ra sự gắn kết cộng đồng những người lao động với mục tiêu và lợi ích của DN, xoá bỏ sự ngăn cách giữa người thuê sử dụng SLĐ với người cung ứng SLĐ làm cho những người lao động có trách nhiệm hơn, tự giác hơn với các hoạt động của DN Các nhà kinh tế gọi đó là "phản ứng dây chuyền tích cực" của tiền lương

Ngược lại, nếu DN trả lương không hợp lý, hoặc vì mục tiêu lợi nhuận thuần tuý, không chú ý đúng mức đến lợi ích người lao động nguón nhân công có thể bị kiệt quệ về thể lực, giảm sút về chất lượng làm hạn chế các động cơ cung ứng SLĐ Biểu hiện rõ nhất là tình trạng cắt xén thời gian làm việc, lãng phí nguyên nhiên vật liệu và thiết bị; làm dối; làm ẩu; mâu thuẫn giữa người làm công và chủ DN có thể dãn đến lãn công, đình công

Một biêu hiện nữa là sự di chuyển lao động, nhất là những người

có trình độ chuyên môn và tay nghề cao, sang những khu vực hoặc DN

có mức lương hấp dẫn hơn Hậu quả gây ra, vừa làm mất đi nguồn nhân lực quan trọng, vưa lam thiêu hụt lao đông cuc bộ, đình đốn hoăc phá vỡ tiến trình bình thường trong s x - KD của DN

1.1.5 Chức năng của tiền lương

a) Thước đo giá tri sức lao động:

’ Tiền lương thể hiộn bằng tiền của giá trị sức lao động, được biểu hiện ra ngoài là giá cả của sức lao động Vì vậy tiền lương trở thành thước đo giá trị sức lao động, nói cách khác, giá trị của việc làm được phản ánh qua tiền lương, nếu việc làm có giá trị càng cao thì tiền lương càng lớn Những tiêu chuẩn đánh giá việc làm là:

- Mức độ phức tạp của việc làm: các đặc thù của kỹ thuật và công nghệ đuợc sử dụng để tiến hành công việc

- Tính chất kinh tế của việc làm: Vị trí của việc làm trong hệ thống các chức năng lao động (làm quản lý, công nhân, nhân viên);

- Các yêu cẩu về năng lực phẩm chất của người lao động, trình độ thành thạo, kỹ năng và kinh nghiệm đã tích luỹ

b) Chức năng tái sản xuất lao động:

Theo C.Mác tiền lương biểu hiện giá trị sức lao động, đó là giá trị những tư liệu sinh hoạt cần thiết để duy trì cuộc sống của người có sức lao động, theo điều kiện kinh tế xã hội và trình độ văn minh của mỗi nước Giá trị sức lao động bao gồm cả yếu tố lịch sử, vật chất và tinh thần Chưa kể chi phí duy trì và phát triển sức lao động thì người lao động còn phải sinh con (như sức lao động tiềm tàng), phải nuôi dưỡng chúng, cho nên tư liệu cần thiết để sản xuất ra sức lao động phải bao gồm

cả tư liệu sinh hoạt cho con cái Như vậy chức năng cơ bản của tiền lương

là tái sản xuất đơn giản và tái sản xuất mở rộng sức lao động

c) Chức năng kích thích sản xuất:

Tién lương là bộ phận thu nhập chính của người lao động nhằm thoa man phân lớn các nhu cẩu về vật chất và tinh thần của người lao động Do vậy tiền lương là đòn bẩy kinh tế rất quan trọng để định hướng

sự quan tâm và động cơ lao động Khi độ lớn của tiền lương phụ thuộc vào hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp nói chung và của người lao động

nói riêng thì họ sẽ quan tâm đến việc không ngừng nâng cao năng suất và chất lượng công việc.

Như vậy tiền lương chính là một động lực rất quan trọng để người lao động không ngừng nâng cao kiến thức và tay nghề của mình

d) Chức năng tích ỉuỹ:

Trong cuộc sống người lao động có thể gặp phải những bất trắc, đồng thời cũng không thể lao động đến hết đời, ở mọi độ tuổi Do đó tiền lương không chỉ là phương tiện để tái sản xuất sức lao động mà còn phải đảm bảo cho người lao động khi hết tuổi lao động, khi gặp rủi ro có thể vẫn ổn định được cuộc sống, thông qua khoản tích luỹ từ tiền luơng dưới hình thức BHXH hoặc các tài khoản tiết kiệm

1.2 QUỸ TIỂN LƯƠNG VÀ CÁC NHÂN T ố ẢNH HƯỞNG

1.2.1 Khái niệm

Theo những quy định hiện hành, nhà nước không trực tiếp quản lý tông mức tiền lương của doanh nghiệp Các doanh nghiệp được giao quyền tự chủ xây dựng kế hoạch quỹ tiền lương và quy chế phân phối tiên lương, nhưng cấp chủ quản sẽ quyết định đơn giá tiền lương trên cơ

sở những giải trình hợp lý của doanh nghiệp Là một bộ phận của tổng phí, nên tổng quỹ tiền luơng vẫn là đối tượng quản lý của doanh nghiệp

là thông sô đê kiêm soát chi phí và đánh giá hiệu quả của các phương án kinh doanh

- Dưới góc độ kế toán, tổng quỹ tiền luơng là tổng số tiền mà doanh nghiệp đuợc dùng để chi trả tiền luơng, tiền thưởng và chi phí cho những công việc có tính chất lương Tổng quỹ tiền luơng được hạch toán

\ ao chi phí san xuất của doanh nghiệp, nhưng có phân biệt rõ về nội dung và tính chât của từng khoản mục Khái niệm này đã quy định những nguyên tắc hạch toán chi phí về nhân công (những khoản trả luơng và chi

phí đó tính chất luơng); phân biệt những khoản chi phí hợp lý, loại trừ những chi phí bất hợp lý; phân biệt tiền luơng và những khoản tiền trả khác cho người lao động, nhưng không nằm trong tổng quỹ tiền lương như: tiền cho trang phục BHLĐ, tiền chi nhân dịp lễ, Tết, chi cho các hợp đồng thuê ngoài, chi bồi thường thiệt hại do tranh chấp lao động

- Dưới góc độ quản lý nhân lực, tổng quỹ tiền lương là toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp sử dụng để trả cho các chi phí về lao động, bao gồm: Tiền lương, BHXH, BHYT, phí Công đoàn, các khoản phụ cấp, các khoản tiền thưởng, tiền trả thêm giờ, thêm ca, công tác phí, các khoản trả

bổ sung khác, theo chế độ hiện hành mà người lao động được nhận Theo cách hiểu này, những khoản trả cho người lao động căn cứ vào số lượng, chất lượng lao động, vào thành tích, kết quả làm việc của họ, đều thuộc tổng quỹ tiền lương Tất nhiên, sẽ có điểm không tương đồng về lượng của tổng quỹ tiền luơng so với cách hiểu của kế toán và không chi tiết, tách bạch từng khoản mục theo nguyên tắc hạch toán Khái niệm này cho biêt những chi phí cho lao động mà doanh nghiệp hiện đang sử dụng việc vận dụng những quy định của Chính phủ trong việc xây dựng và áp dụng các chính sách đối với người lao động Chủ doanh nghiệp, những người quản lý, có thể từ khái niệm này, phân tích, đánh giá tổng quát về hiệu quả sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp, cơ cấu lao động hợp

lý và cách lựa chọn công nghệ tối ưu cho các chiến lược kinh doanh

Tuy vậy, dù hiểu theo góc độ nào, thành phẩn tổng quỹ tiền lương cũng bao gồm các khoản chủ yếu sau:

Ticn lương tra cho người lao động theo kết quả công việc và thời gian thực tế làm việc

Tien lương tra cho người lao động trong thời gian ngừng viêc như: thời gian người lao động thoát ly sản xuất đi học, nghỉ

phép, nghỉ vào ngày lễ, Tết, nghỉ theo quy định của luật lao

động,

- Các khoản phụ cấp: Phụ cấp chức vụ tính trực tiếp trong luơng

cấp bậc, còn các loại phụ cấp khác trả theo điều kiện lao động,

tính chất từng loại lao động cụ thể

- Các khoản tiền thưởng

- Các khoản trả do tăng giờ, tăng ca

- Các khoản trả bổ sung khác

Có nhiều cách phân loại tổng quỹ tiền lương, tuỳ vào mục đích

nghiên cứu, phân tích và vào các tiêu thức lựa chọn:

1 Căn cứ vào mức độ ổn định của các bộ phận trong cơ cấu tổng quỹ tiền lương, người ta phân thành quỹ tiền lương cố định và quỹ

tiền lương biến đổi

Quỹ tiền lương cố định là tổng số tiền trả cho công nhân viên mà doanh nghiệp sử dụng, căn cứ vào hệ số lương tương ứng của

từng loại lao động trong các thang, bảng lương Gọi là quỹ tiền lương cố

định vì đây là phần tiền lương trả theo ngạch, bậc của từng loại lao động,

là phần tiền lương cơ bản, “phẩn cứng” trong cơ cấu thu nhập hiện nay

của người lao động, chỉ thay đổi khi có sự thay đổi hệ số lương Xu

hướng tiến bộ của chính sách tiền lương là, phần tiền lương cơ bản sẽ

chiếm tỷ lệ cao và có vị trí quan trọng trong tổng quỹ tiền lương nói

chung

Quỹ tiền lương biến đổi là những khoản được trả bổ sung cho tiền lương cơ bản, gồm: các khoản tiền thưởng, các khoản phụ cấp,

tiền trả tăng ca, tăng giờ, tiền trả cho những công việc hợp đổng, không

thường xuyên, tiền trả trong thời gian công nhân viên đi học, nghỉ phép

nghỉ lễ, Tết, Về bản chất, đây vãn là quỹ tiền tệ, được chi cho người

lao động theo chế độ quy định, nhưng không ổn định, chỉ phát sinh khi

người lao động nằm trong diện được điều chỉnh: được hưởng khoản phụ

cấp tương ứng, được thưởng (theo một hình thức nào đó), được nhận tiền

do làm thêm giờ, thêm ca theo yêu cầu của doanh nghiệp Quỹ tiền

luơng biến đổi là bộ phận linh hoạt nhất trong tổng quỹ tiền lương và

đồng thời cũng là phẩn nảy sinh nhiều bất cập trong thực tiễn khi thực thi

Quỹ tiền lương kế hoạch là thông số để cấp chủ quản kiểm soát các chi

phí và nghĩa vụ nộp thuế thu nhập của doanh nghiệp Có nhiều phương

pháp xây dựng kế hoạch quỹ tiền lương (sẽ trình bày chi tiết ở mục sau)

nhưng hướng chung nhất nhằm cải cách việc quản lý lao động - tiền

lương là, kế hoạch tiền luơng phải gắn với kế hoạch sản xuất kinh doanh

với hiệu quả cuối cùng mà doanh nghiệp có thể đạt được, đồng thời tăng

quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong việc xây dựng kế hoạch lao động -

tiền lương cũng như sử dụng tối ưu quỹ tiền lương của mình

Quỹ tiền lương báo cáo là số tiền mà doanh nghiệp thực chi

để trả luơng cho công nhủn viên Trong thực tế quản lý, quỹ tiền lương

báo cáo thường không khớp với quỹ tiền lương kế hoạch vì phát sinh

những khoản chi (cho lao động) mà kế hoạch tiền lương chưa dự kiến

hết: Chính phủ tăng mức lương tối thiểu, chênh lệch tiền lương do công

nhân được nâng bậc trước thời hạn, tiền trả cho những lao động hợp đổng

theo công việc, tiền thưởng đột xuất,

3 Căn cứ vào đơn vị thời gian, tổng quỹ tiền lương được chia thành: quỹ tiền lương giờ, quỹ tiền lương ngày, quỹ tiền lương tháng, quỹ

tiền lương năm

- Quỹ tiền luơng giờ là tổng số tiền mà doanh nghiộp trả cho

công nhân viên, căn cứ vào tổng số giờ cồng thực tế mà họ đã

hao phí và suất lương giờ tương ứng

- Quỹ tiền lương ngày là tổng số tiền mà doanh nghiệp trả cho

cồng nhân viên căn cứ vào tổng sô' ngày công thực tế mà họ đã

làm việc và suất lương ngày tương ứng

Quỹ tiền luơng giờ và quỹ tiền lương ngày là số liệu cơ bản để

hạch toán chi phí tiền lương theo khối lượng sản xuất - kinh doanh của

doanh nghiệp, phản ánh chi tiết hiệu quả sử dụng thời gian lao dộng cũng

như xác định giá trị làm lợi từ mỗi đồng chi phí tiền luơng của doanh

1 năm Quỹ tiền lương năm được tính từ quỹ tiền lương tháng, với tổng

số tháng làm việc trong năm Quỹ tiền lương năm cho biết số liệu tổng

quát vê chi phí tiền lương trong tổng phí của doanh nghiệp 1 năm và là

đối tượng của công tác lập kế hoạch lao động - tiền lương Theo Thông

tư số 13/LĐTBXH-TT ngày 10/4/1997 về việc thực hiện Nghị định

28/CP của Chính phủ, quỹ tiền lương kế hoạch năm của doanh nghiệp

gồm 4 bộ phận: quỹ tiền luơng trong đơn giá, quỹ kế hoạch các khoản

phụ cấp, quỹ tiền lương bổ sung theo kế hoạch và quỹ tiền luơng làm

them giờ Việc xác định cơ cấu quỹ tiền lương và lựa chọn những thông

số cho việc lập kế hoạch quỹ tiền lương sẽ được chi tiết ở nội dung sau

1.2.2 Các nhân tỏ cơ bản ảnh hưởng đén quỹ tiền lương

1.2.2.1 Các yếu tố cấu thành quỹ tiền lương

Dù sử dụng phương pháp nào để thiết lập quỹ tiền lương, thì, trong thực tế, có 2 yếu tố cơ bản luồn ảnh huởng đến sự biến động tổng quỹ tiền lương của doanh nghiệp, đó là: số người làm việc và tiền lương bình quân Các phương pháp chỉ cung cấp kỹ thuật tính toán và những nguyên tăc khi xác định tổng quỹ tiền lương, còn tiền lương bình quân và số người làm việc lại luôn là yếu tố không thể thiếu ở bất kỳ phương pháp tính toán nào Như vậy, tổng quỹ tiền lương là hàm số mà biến số là tiền lương bình quán và số nguời làm việc, và có thể viết như sau:

QTL = f(TLBQ, SLV)

Một trong hai yếu tố trên biến đổi thì quỹ tiền luơng cũng biến đổi theo Tuy nhiên, trong thực tế, mỗi yếu tố lại bị ràng buộc bởi hàng loạt những tác động khách quan và chủ quan khác nhau và thường ít khi biểu thị sự vận động cùng chiều

- Tiền lương bình quân chịu sự tác động của các nhân tố:

+ Chính sách tiền luơng hiện hành của Chính phủ (mà trực tiếp nhất là những điều chỉnh về tiền lương tối thiểu cùng với hệ thống phụ cấp mà công nhân viên được hưởng)

+ Cơ cấu về trình độ lành nghề của công nhân viên, bảo đảm cho

họ có thê thích ứng với yêu cầu về độ phức tạp của công việc

+ Hệ thống định mức lao động đang áp dụng

+ Mức năng suất của lao động

- Số lượng người làm việc lại chịu sự tác động của các nhân tố:

+ Trình độ đội ngũ lao động mà doanh nghiệp hiện sử dụng Thổng thường giữa số lượng người làm việc và trình độ của họ, truớc khối luợng sản xuất kinh doanh nhất định, có quan hệ tỷ lệ nghịch Trình

độ người lao động thấp thì số lượng người làm việc tăng và ngược lại

+ Mức sản lượng mà doanh nghiệp dự kiến phải sản xuất Với một

cơ cấu trình độ lành nghề của người lao động không đổi, khi mức sản lượng phải sản xuất tăng thì số lượng lao động phải thuê tăng lên và do

đó, quỹ tiền lương cũng sẽ tăng Thông thường mức sản lượng lại do quy

mô doanh nghiệp, mà trực tiếp là quy mô thị trường của doanh nghiệp quyết định Thành thử kế hoạch lao động - tiền lương của doanh nghiệp xét cho cùng đều được suy ra từ kế hoạch sản lượng mà thị trường đang

có yêu cầu Đây chính là điểm khác biệt căn bản về phương pháp lập kế hoạch hiện nay so với phương pháp lập kế hoạch trong cơ chế bao cấp, và cũng là nghệ thuật kết hợp kế hoạch với thị trường trong quản lý doanh nghiệp

1.2.22 Các nhân tố khác

Quỹ tiên lương của doanh nghiệp còn chịu tác động của các nhân

tố ngoại lai với mức độ và phạm vi khác nhau

- Sự thay đổi của công nghệ sản xuất Đây thực chất là cách lựa chọn loại công nghệ sử dụng kỹ thuật, tư bản nhiều hơn hay sử dụng lao động sống nhiều hơn Kinh tế học cho rằng, với cùng một mức doanh thu cận biên, nêu đâu vào là lao động có chi phí thâp hơn chi phí về đẩu tư kỹ thuật tiên tiến, thì doanh nghiệp sẽ thuê nhiều lao động hơn, do đó quỹ tiền lương sẽ tăng Tuy nhiên trong xu hướng tự do cạnh tranh như hiện nay, đẩu tư kỹ thuật, sự gia tăng các mức chi phí về tư bản, sẽ dần dẩn thay thế sự gia tăng lao động sống

- Sự thay đổi về chất lượng nguồn nhân lực Nếu tỷ trọng lao động được sử dụng có trình độ chuyên môn cao, tay nghề giỏi tăng lên, thì giá nhân công sẽ tăng, do đó tổng quỹ trả lương cũng sẽ tăng Song nhân tố nay lại biéu thị tính hai mặt: một mặt, do giá nhân công cao, nên tổng chi phí tiền lương tăng; mặt khác, do trình độ lành nghề của người lao động tang, nen nang suãt lao động tăng, chi phí cân biên về lao đông giảm đi xét tương quan với mức tăng sản lượng, quỹ tiền lương chưa chắc đã tăng.

Ngoài ra cơ cấu mặt hàng mà doanh nghiệp sản xuất, trình độ quản lý, phương pháp lập kế hoạch và quản lý quỹ tiền lương, các chiêu thức phát triên thị trường cũng tác động ít, nhiều đến quỹ tiền lương của doanh nghiệp

1.3.1 Xây dựng quỹ lương kê hoạch dựa vào tiền lương bình quân và sỏ lao động bình quân kỳ kế hoạch

Theo phương pháp này, quy mô quỹ tiền lương tùy thuộc vào việc

xác định mức tiền lương bình quân và mức số lượng người làm việc Mà

những nhân tố tác động đên 2 đại lượng này đã được chỉ ra ở mục

1.2.2.1 Trong cơ chế quản lý, do tính pháp quy về quản lý nhân lực tiền lương còn nhiều bất cập, do tư duy quản lý còn bị ảnh hưởng nặng bởi

thời ky bao cấp, nhiều DN tìm mọi cách nâng khống số lượng lao động

hoặc tăng mức tiền lương/ĐVLĐ làm cho quỹ tiền lương tăng lên một

cách bất hợp lý, không tương ứng với kết quả sản xuất kinh doanh đạt

được, dẫn đến bội chi quỹ tiền lương Nói cách khác, điểm yếu căn bản

của phương pháp này là kế hoạch Lao động tiền lương đã tách rời kế

hoạch SXKD, duy ý chí, không kết hợp được kế hoạch với yêu cầu của

thị trường

1.3.2 Xây dựng Quỹ lương kế hoạch tính theo tổng thu trừ tổng chi (trong tổng chi không có lương)

Phương pháp này thực chất là lấy tổng doanh thu trừ đi tổng chi

phí (chưa có lương), phần còn lại chia làm 2 phần: quỹ tiền lương và quỹ

khác ( quỹ phát triển sản xuất, quỹ phúc lợi, quỹ khen thưởng .) trong

đó quỹ tiền lương chiếm tỷ trọng chủ yếu

£ V kh = (C + V + M)kh - [(C.+CA, + NNSkh + Q]

Trong đó: X vkh: quỹ tiền lương kế hoạch;

(C + V + M)kh: tổng doanh thu kế hoạch của DN;

Clkh: khấu hao cơ bản kỳ kế hoạch;

c , kh: chi phí vật tư, nguyên liệu, năng lượng;

NNSkh: các khoản nộp ngân sách kỳ kế hoạch;

Q : Các quỹ khác ở kỳ kế hoạch

Theo phương pháp này, Nhà nước không quản lý được cách sử

dụng lao động vì đã gộp chung lao động với vốn Do đó, không đánh giá

được hiệu quả sử dụng lao động, không gắn tiền lương với kết quả sản

xuất kinh doanh cuối cùng;

- Không tách được Quỹ tiền lương theo số lượng, chất lượng lao

dộng đã hao phí với quỹ tiền lương bổ sung của DN Vì trong phần còn

lại của' Tổng thu - Tổng chi đã gộp tất cả các quỹ mà theo nguyên tắc phan tích và hạch toán đòi hỏi phải tách bạch.

- Cấp chủ quản khó quản lý chặt chẽ tiền lương mà DN sẽ chi.Phương pháp này chỉ áp dụng ở các đơn vị mà khâu hạch toán chi phí lao động không chi tiết, ĐMLĐ không đẩy đủ, hoặc đơn vị chỉ sản xuất 1 loại sản phẩm theo đơn đặt hàng (Gia công) như:

- Các xí nghiệp gia công theo đơn đặt hàng

dựa trên mức tiền tối thiểu chung do Nhà nước quy định (hiện nay là 290.000đ/tháng), và điều chỉnh tăng thêm trong khung quy định của Nhà nước khi đảm bảo ba điều kiện (theo hướng dẫn tại thông tư 05/2001ATT

— BLĐTBXH cua Bộ Lao động Thương binh và Xã hội hướng dẫn xây dựng đơn giá tiền lương và quản lý tiền lương, thu nhập trong doanh nghiệp Nhà nước):

Một là: là doanh nghiệp có lợi nhuận và lợi nhuận năm sau không thấp hơn lợi nhuận năm trước liền kề

Hai là: thực hiện nghĩa vụ nộp ngân sách Nhà nước theo đúng luật định, nộp bủo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động đầy đủ theo quy định.

Ba là: đảm bảo tốc độ tăng năng suất lao động bình quân cao hơn tốc độ tăng tiền lương bình quân

- Hcb: hệ số cấp bậc công việc bình quân Căn cứ vào tổ chức sản xuât, tô chức lao động, trình độ cồng nghệ, tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật chuyên môn nghiệp vụ và định mức lao động để xác định hê số lương ứng với cấp bậc công việc bình quân của tất cả số lao động định mức

" Hpc: hệ số các khoản phụ cấp bình quân được tính trong đơn giá tiền lương (phụ cấp khu vực, phụ cấp độc hại, nguy hiểm; phụ cấp tráchnhiẹm; phụ cáp câp thu hút; phụ cấp lưu động phu cấp chức vu lãnh đạo )

số lao động này chưa tính trong định mức lao động tổng hợp Quỹ tiền lương gián tiêp này bao gồm quỹ tiền lương của hội đồng quản trị, của bộ máy giúp việc hội đồng quản trị, bộ máy văn phòng Tổng Công ty hoặc Cong ty, can bộ, cán bộ phụ trách công tác Đảng, đoàn thể và một sô đối tượng khác, mà tất cả các đối tượng này không được tính từ các đơn vị thành viên doanh nghiệp

Thực chất của phương pháp này vẫn là xây dựng kế hoạch QTL theo số lượng lao động và tiền lương bình quân Tuy nhiên, điểm khác nhau giữa phương pháp này và phương pháp trình bày ở mục 1.3.1 là các thông số về tiền lương đã tách bạch thành từng bộ phận theo tính chất của nó: Tiền lương cấp bậc, hệ số cấp bậc, hệ số phụ cấp; còn số lao dộng được xác định trên cơ sở ĐMLĐ Như vậy, độ chính xác của kế hoạch QTL phụ thuộc vào độ chính xác của các thông số HCB, Hrc phụ thuộc vào ĐMLĐ ĐỘ chính xác của các thông số lại phụ thuộc vào kỹ

thuật rinh toán, nhũng quy định để xác định các thổng số Hiện nhiêu

DN xãy dựng kế hoạch QTL theo phương pháp này Tuy nhiên, phương pháp này khống phù hợp với các DN sản xuất nhiều loại sản phẩm dịch

vụ hoặc có cơ cấu lao động phức tạp

1.3.4 Xây dựng quỹ tiền lương kế hoạch dựa vào chi phí tiền lương cho mỗi đơn vị sản phẩm

- Xác định mức chi phí tiền lương cho 1 đơn vị sản phẩm kỳ báo cáo

M,0 — Qio/Qo

M10: Mức chi tiền lương cho 1 đơn vị sản phẩm kỳ báo cáo

Ql0: Quỹ lương kỳ báo cáo

Q0: Giá trị sản lượng kỳ báo cáo

- Xác định mức chi phí tiền lương kỳ kê hoạch Việc xác định mức chi phí tiền Theo lương kỳ kê hoạch phải được đặt trong mối quan hê với tốc độ tăng năng suất lao động

Công thức tính:

M u = M ]0 X I]/Iw

M u: Mức chi phí tiền lương kỳ kế hoạch

M|0: Mức chi phí tiền lương kỳ báo cáo

I,: Chỉ số tăng tiền lương kỳ kế hoạch

Iw: Chỉ số năng suất lao động

- Xác định quỹ tiền lương theo công thức:

quan hựp lý của chỉ số tăng tiền lương bình quán và chỉ sổ' tăng NSLĐ Quyết định quan hệ này là bao nhiêu, căn cứ vào đâu và áp dụng cho những loại hình SXKD nào lại là công việc không rõ ràng và cực kỳ phức tạp Tóm lại, theo phương pháp này, tính chủ quan áp đặt của cơ quan có quyền quyết định đơn giá tiền lương vẫn rất lớn Đây cũng là hạn chế của phương pháp này.

1.3.5 Xáy dựng Quỹ tiền lương kê hoạch dựa vào đơn giá sản phẩm kỳ k ế hoạch

Thông tư 13/LĐTBXH-TT ngày 10/4/1997 của Bộ Lao động thương binh và xã hội quy định, quỹ tiền lương kế hoạch (QTLKII) tỷ lệ với khối lượng sản phẩm mà doanh nghiệp cẩn sản xuất và đơn giá tiền lương một đơn vị sản phẩm, theo công thức sau:

QTLKI1 = ĐGSp X QSpNếu doanh nghiệp sản xuất nhiều loại sản phẩm thì phải quy đổi để xác định QSp

ĐGSp được xác định trên cơ sở mức lao động của một đơn vị sản phẩm hoặc sản phẩm quy đổi (mức thời gian) và chi phí tiền lương tổng hợp cho 1 đơn vị thời gian Công thức tính đơn giá:

ĐGSp = TLg X ĐMSpTLg là mức tiền lương giờ

ĐMSp là mức thời gian/đơn vị sản phẩm (hoặc sản phẩm quy đổi) tính

ra giờ mức

Yêu cẩu quan trọng nhất để áp dụng phương pháp này là ĐMLĐ tổng hợp phải thực hiện được và thực hiện chính xác Trong trường hợp SXKD nhiều loại sản phẩm, dịch vụ khó quy đổi hoặc khó định mức thì khó có thể áp dụng phương pháp này

1 3 ,6 X á y d ự n g q u ỹ tiề n lư ơ n g k ê h o ạ c h dư a v à o lư ợ n g ch i p h í

la o đ ộ n g

QWh — £(tj xSj)

t ị : Lượng lao động chi phí sản phẩm i (đơn vị tính)

Suất lương giờ bình quân i của sản phẩm

s n, SI2 SJn: Suất lương bậc 1 thứ nhất, thứ hai thứ n

Ym Y12—Y in: Tỷ trọng công việc trong điều kiện lao động tương ứng

với suất lương bậc I

Phương pháp này đòi hỏi việc tính suất lương bậc 1 thứ nhất thứ

2 một cách chính xác tuy nhiên đây là công việc không đơn giản nếu

đặt nó trong hệ thống thang, bảng lương của NĐ 25, 26/CP Mặt khác sẽ

rất phức tạp cho những DN sản xuất nhiều loại sản phẩm hoặc sản phẩm

được sản xuủt ra trên nhiều công đoạn khác biệt nhau

Trên đây là một số phương pháp xác định quỹ tiền lương kỳ kế hoạch

Việc áp dụng phương pháp nào tuỳ theo từng điều kiện cụ thể của doanh

nghiệp

1.4 Ý N G H ĨA C Ủ A V IỆ C H O À N T H IỆ N P H Ư Ơ N G P H Á P X Â Y

D Ụ N G K Ê H O Ạ C H Q U Ỹ T lỂ N l ư ơ n g

Kế hoạch quỹ tiền lương là một bộ phận trong kế hoạch tác nghiệp

kinh doanh của doanh nghiệp Quỹ tiền lương còn là phẩn chi phí quan

trọng, cấu thành tổng phí mà doanh nghiệp cần phải nắm chắc và sử dụng

có hiệu quả Chi phí tiền lương khác hẳn các loại chi phí khác như chi

phí vật liệu, năng lượng, động lực, thiết bị Vì đó là phần chi phí cho

việc sử dụng sức lao động của con người, có khả năng tái sản xuất không

chỉ bù đắp chi phí, mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho doanh nghiệp Vì

vậy, ý nghĩa của việc xây dựng kế hoạch quỹ tiền lương một phần rất lớn

do vai trò động lực của tiền lương trong sản xuất kinh doanh quyết định

Khi hoàn thiện phương pháp lập kế hoạch quỹ tiền lương, nghĩa là

dã mang lại cho tiền lương chức năng là công cụ quản lý lao động tốt

nhât, đê tiền lương trở thành chất xúc tác tạo ra năng suất lao động và đề

cao trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi thành viên với kết quả sản xuất kinh

doanh cuối cùng của doanh nghiệp Mặt khác, hoàn thiện phương pháp

xây dựng kế hoạch quỹ tiền lương còn góp phần hoàn thiện phương pháp

quản lý lao động trong doanh nghiệp Điều này xuất phát từ chỗ khi lập

kế hoạch quỹ tiền lương trước hết phải xác định rõ số lượng lao động mà

doanh nghiệp cẩn sử dụng, cơ cấu trình độ đội ngũ lao động và các mức

lương tương ứng Mục tiêu của quản lý doanh nghiệp là phát huy tối đa

hiệu suất của nguồn lực, trong đó, trước hết là nguồn lực con người, với

mỏi mức chi phí lao động, doanh nghiệp có thể thu lại doanh lợi lớn hơn

Do vậy, tiêt kiệm chi phí cũng là thủ đoạn tối ưu của quản lý Lập kế

hoạch quỹ tiền lương phải trên cơ sở khai thác triệt để các khả năng tăng

năng suất lao động, cân đối hợp lý lực lượng lao động, bố trí đúng người

đúng việc để tiền lương được trả đúng theo kết quả lao động Đây cũng là

nguyên tắc được quán triệt trong việc lập kế hoạch lao động - tiền lương

của dôanh nghiệp Theo yêu cầu của nguyên tắc này, ở cả khâu lập và duyệt kế hoạch quỹ tiền lương mọi chi phí hợp lý về lao động đều được tính đúng, đủ trong tổng quỹ tiền lương, đồng thời loại bỏ những khoản chi khóng theo kết quả lao động, không do nỗ lực của người lao động tạo ra.

Hoàn thiện phương pháp xây dựng kế hoạch quỹ tiền lương còn góp phẩn dự báo và đánh giá đúng tiềm lực cạnh tranh cũng như hướng đầu tư có lợi của doanh nghiệp Tiềm lực cạnh tranh của doanh nghiệp phụ thuộc rất căn bản vào các mức chi phí trên một đơn vị sản phẩm Vũ khí lợi hại trong cạnh tranh là giá cả Vì vậy, một khi doanh nghiệp đưa

ra cách tiết kiệm chi phí mà trước hết là chi phí tiền lương, nhưng không ảnh hưởng đên vai trò động lực, kích thích của tiền lương, thông qua phương pháp lập kế hoạch tiền lương, sẽ tạo ra năng suất đổng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường Tuy nhiên vẫn phai nhủn mạnh răng, phương pháp khoa học được áp dung trong viéc xây dựng quĩ tiền lương kế hoạch, không nhằm cắt giảm tiền lương đối với người lao động mà là, tiết kiệm tương đối tổng chi về tiền lương trên

cơ sở tăng năng suất lao động, làm cho chi phí cận biên về lao động giảm

đi và doanh thu cận biên về lao động tăng lên

Ngoài ra, quá trình hoàn thiện phương pháp xây dựng quỹ tiền lương kế hoạch còn nhằm tổ chức thực thi triệt để những chế độ chính sách cua Chính phủ, đối với người lao động, tạo ra sự gắn bó chặt chẽ giữa người lao động với kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp khuyên khích người lao động tham gia quá trình đào tạo và tự đào tạo nâng cao trình độ văn hoá và chuyên môn kỹ thuật, ở một ý nghĩa khác việc hoàn thiện phương pháp xây dựng quỹ tiền lương còn góp phẩn mở rộng quyền tự chủ trong sản xuất kinh doanh và tổ chức quản lý của doanh nghiệp, giảm bớt, tiến tới loại bỏ sự can thiệp của cấp chủ quản và

C h í n h 'p h ủ đ ế n h o ạ t đ ộ n g c ủ a d o a n h n g h i ệ p , t ạ o c h o d o a n h n g h i ệ p tín h lin h h o ạ t , c h ủ đ ộ n g , q u y ế t đ ị n h t r o n g c á c b i ệ n p h á p ứ n g đ ố i v ớ i th ị

t r ư ờ n g đ ẩ u v à o , k h i t h ị t r ư ờ n g đ ầ u r a l u ô n b i ế n đ ộ n g

ở Việt nam.

Khi mới thành lập, hệ thống điện Việt Nam chỉ có một số ít nhà máy công suất nhỏ như Cửa Cấm ( Hải Phòng), Bờ Hồ ( Hà Nội) Cọc 5 ( Hải Phòng), Vinh ( Nghệ An) cung cấp điện qua hệ thống lưới điện ngheo nan VƠI Ccip điện ap cao nhất là 30,5kv, chỉ đủ cung câp điên cuc

bộ cho Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh

G ia i đ o ạ n 1 9 5 4 đ ê n 1 9 7 5 : Sự phát triển của Điện lực Việt Nam bị tác dộng sâu sắc bởi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Chính trong giai đoạn này Chính phủ đã quyết định thành lập Cục điện lực( tên gọi ban đầu của Điện lực Việt Nam) Nhiệm vụ chủ yếu của nó là cải tạo đại

tu các nhà máy do Pháp để lại và nhanh chóng huy động nguồn lực để xây dựng các nhà máy mới tạo tiền đề để xây dựng CNXH Một loạt các

nhà may mới đã được xây dựng trong thời gian này như: Việt Trì, Thái Nguyen, Hà Bắc và Uống bí, Đa nhim, Thủ đức Hệ thống lưới điện đã được xãy dựng với các cấp điện áp chính là 230kv, 66kv và 15kv.

G ia i đ o ạ n 1 9 7 5 - 1990: Giai đọan đất nước thống nhất, với vai trò

là một ngành công nghiệp mũi nhọn trong sự nghiệp xây dựng đất nước, ngành điện đã được Nhà nước giành nguồn đầu tư rất lớn để xây dựng phát triển hệ thống Nhiều nhà máy lớn, hiện đại đã được xây dựng trong thời kỳ này như Phả Lại, Hoà Bình, Trị An, Bà Rịa, Thác Mơ Mạng lưới truyền tải, phân phối cũng được mở rộng và phát triển trên toàn đất nước

G ia i đ o ạ n 1 9 9 1 đ ên n ay: Giai đoạn này được đánh dấu bởi sự hình thành Tổng công ty điện lực Việt nam vào 27 tháng 1 năm 1995 để thống nhất quản lý toàn ngành trên phạm vi cả nước nhằm huy động tối

ưu mọi nguồn lực của cả 3 miền trong việc xây dựng và phát triển ngành điện cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đây chính là giai đoạn hệ thống điện 3 miền hợp nhất thông qua lưới truyền tải điện 500KV Bắc Nam

Thời kỳ này, dù còn nhiều khó khăn nhưng Điện lực Việt Nam đã từng bước khắc phục được tình trạng thiếu điện trầm trọng, nhất là tại khu vực miền Trung và miền Nam Sau hơn 10 năm, công suất các nhà máy điện tăng 3,8 lẩn từ 2500 MW năm 1990 lên 9.500 MW năm 2002 đạt tốc độ tăng bình quân gần 9 %/năm Khối lượne lớn các đường dây

và dung lượng trạm biên áp truyền tải và phân phối điện năng tăng hơn 4 lẩn so với năm 1990, trong đó đường dây từ 43 ngàn km năm 1990 tăng lên đến 170 ngàn km năm 2002, công suất các trạm biến áp từ 10 ngàn MVA năm 1990 tăng lên 40 ngàn MVA vào năm 2002 Cùng với sự xuất hiện của đường dây 500 kV Bắc Nam, Hệ thống điện từ chỗ riêng rẽ

3 miền : Bắc, Trung, Nam, đã được hợp nhất toàn quốc Hiệu quả vận

hành được nâng cao, tỷ lệ tổn thất điện năng đã giảm từ 25,68% năm

1990 xuống còn 15% năm 2002, mõi năm giảm gần 1,2% Việc cung ứng điện cho vùng sãu, vùng xa có nhiểu tiến bộ Điện lực Việt nam đã hoàn thành vượt mức chỉ tiêu phủ điện đến nông thôn Đến nay, 100% số huyện có điện lưới và điện tại chỗ, 85% số xã, 77,4% số hộ nông thôn (khoảng 9,9/12,8 triệu hộ) có điện Mức độ phủ điện đến các hộ dân vùng sâu, vùng xa đã cao hơn một số nước trong khu vực, điều đó thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà Nước, sự cố gắng vượt bậc của các địa phương và ngành điện

Điện lực Việt nam đã bảo toàn và phát triển khối lượng lớn vốn đđu tư và tài sản Trong giai đoạn 1991-2002 tốc độ tăng trưởng vốn đầu

tư hàng năm là 46%/năm Riêng trong năm 2002 vốn đẩu tư đạt 14.671

tỷ đồng chiếm trên 10% tổng vốn đầu tư toàn quốc Vốn hoạt động tăng lcn hơn 2 lần và tài sản tăng lên hơn 3 lẩn so với năm 1995 và đạt trên50.000 tỷ đổng giá trị tài sản cố định

Kết quả sản xuất kinh doanh của Điện lực Việt nam trong những năm qua đã đóng góp đáng kể cho sự phát triển kinh tế của đất nước Mặc dù tình hình nhiều biến động bất lợi cho sản xuất kinh doanh như khủng hoảng tài chính khu vực, hạn hán, bão lụt, nhưng nhờ áp dụng mọi biện pháp để đáp ứng nhu cầu điện của nền kinh tế quốc dân, thực hiện tốt nghĩa vụ Ngân sách Nhà Nước và đảm bảo các chi tiêu tài chính đối với bên cho vay và thu được những kêt quả đáng kể Các năm qua sản xuất kinh doanh của tổng Công ty đều có lãi Trong giai đoạn 1996-

2002 tổng lợi nhuận của tổng Công ty đạt 15.382 tỷ đồng và tổng thu nộp ngân sách Nhà nước là 12.889 tỷ đồng

(Xem sơ đổ phát triển của ngành điện, bảng tổng kết tài sản, và kết quả SXKD trong phụ lục)

2.1.2 Vai trò, đặc điểm sản xuất kinh doanh của ngành điện có ảnh hưởng đén việc xây dựng kê hoạch Quỹ tiền lương

2.1.2.1 Vai trò của điện năng trong nền kinh tế quốc dân

Điện năng có một vai trò rất quan trọng trong đời sống xã hội của

Đât nươc, anh hưởng đén toàn bộ sự phát triển của nền kinh tê quốc dân,

nhất là đối với các nước đang tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá

như Việt Nam Điện năng là một loại "nhiên liệu" đặc biệt không thể

thiếu được cho sự phát triển của mọi ngành công nghiệp, là loại "Nguyên

liệu ban đầu" để sản xuất ra các sản phẩm khác Bên cạnh đó, điện năng

còn có vai trò to lớn trong lĩnh vực phục vụ kinh tế xã hội, đời sống của

con người trong một xã hội hiện đại Trên bình diện quốc gia, điện năng

còn giúp cho việc thu hẹp khoảng cách giữa dân cư thành thị và nông

thôn, mang lại những tiện lợi chung của thế giới hiện đại Có thể nói

điện năng tác dộng tới sự phát triển của nông nghiệp, công nghiệp và

dịch vụ, phát triển xã hội, mở rộng ngành nghề, chuyển dịch cơ cấu việc

làm, đến mức sống, lối sống của người dân và của toàn xã hội

Tóm lại, Điện khí hoá là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của quá

trình xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho thời kỳ công nghiệp hoá hiện

đại hoá Để thực hiện nhiệm vụ này đòi hỏi nguồn nhân lực tăng nhanh

chát lượng nguồn nhân lực cũng tăng do vừa xây dựng vừa đào tạo lao

đọng đap ứng yêu câu phát triển Hơn nữa, Ngành điện được coi như một

ngành kinh tê hạ tầng cơ sở, giữ vị trí trung tâm trong nền kinh tế; là một

trong những ngành công nghiệp được ưu tiên đặc biệt trong giai đoạn nền

kinh tế chuyển đổi, nên mức lương trả cho lao động trong ngành điện có

nhiêu ưu đãi so với các ngành khác Đây là những vấn đề làm cho quỹ

tiền lương ngành điện có xu hướng tăng nhanh

'2.12.2 Đặc điểm của sản xuất kinh doanh điện năng cố ảnh hưởng đến việc xây dựng kê hoạch Quỹ tiền lương

Trước hết, điện năng là một loại hàng hoá công cộng, hoạt động sản xuất kinh doanh điện lực vừa mang tính phục vụ, vừa mang tính kinh doanh Điộn năng là một loại hàng hoá đặc biệt, không nhìn thấy được, không sờ mó được, không thể để tồn kho Quá trình sản xuất - truyền tải - phân phối - bán điện - sử dụng điện xảy ra đổng thời, từ sản xuãt đến tiêu thụ, sử dụng không qua trung gian bên ngoài Khi tiêu dùng, điện năng được chuyển hoá thành các dạng năng lượng khác như

cơ năng, quang năng đổ thoả mãn cho nhu cẩu sản xuất và đời sống của con người trong xã hội Điện năng là sản phẩm thông dụng, tác động đến mọi người, mọi gia đình, mọi hoạt động xã hội

Chính vì điện năng là hàng hoá công cộng, thiết yếu, được bao tiêu sản phẩm đẩu ra nên ngành điện có điều kiện chủ động từ công tác dẩu

tư, phát triển, chủ động trong việc thực hiện kế hoạch tài chính, giá bán

và đặc biệt là chủ động trong việc thực hiện kế hoạch lao động và xác lập quỹ tiền lương

Hai là, vê công nghệ sản xuất:

Dây chuyên sản xuất kinh doanh điện năng bao gồm các khâu:

• Sản xuất điện, do các Nhà máy điện thực hiện

• Truyền tải điện từ nơi sản xuất đến nơi phân phối, do các Công ty Truyền tải điện thực hiện

• Phân phối điện do các Công ty kinh doanh điện thực hiện

Sơ ĐỒ 1- DÂY CHUYỀN SXKD ĐIỆN NĂNG

Như đã phan tích, điện năng là sản phẩm của cả dây chuyền lao động gồm hàng vạn người, từ sản xuất tại các nhà máy, truyền tải đến kinh doanh, phân phối Quá trình sản xuất - kinh doanh đòi hỏi phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình, quy phạm Một điểm rất khác biệt giữa sản xuất điện năng và sản xuất sản phẩm thông thường là mặc dù vẫn chỉ cung cấp một lượng sản phẩm nhất định nhưng có thể khối lượng công việc phải thực hiện các năm lại khác nhau dãn đến mức lao động tổng hợp cho một kwh điện hàng năm là khác nhau Thí dụ, Ngành điện thường phải chuẩn bị sản xuất các công trình đường dây và trạm ít nhất là

12 tháng Thời gian này vẫn bố trí lao động để tổ chức đào tạo, nhưng thực chất số lao động này chưa tạo ra năng suất lao động Đặc điểm này đòi hỏi ngành điện phải lựa chọn đơn vị hạch toán chi phí tiền lương là kWh điện thương phẩm Vì sản lượng điện thương phẩm là chỉ tiêu tính được một cách dễ dàng và chính xác Mặt khác, sản lượng điện thương phẩm là kết tinh hao phí lao động của các khâu, các bộ phận trên toàn bộ dây chuyền sản xuất kinh doanh điện năng

Mặt khác, do khả năng tài chính có hạn, nên Tổng Công ty Điện lực Việt Nam vẫn phải chấp nhận tình trạng nhiều thiết bị trên lưới đã quá cũ, có loại đã vận hành hơn 30 năm, độ tin cậy kém vận hành song song với các thiết bị hiện đại kỹ thuật số Dẫn đến tình trạng thiếu đồng

bộ, gây ảnh hưởng hiệu quả sản xuất kinh doanh chung và gây khó khăn trong việc xác định mức hao phí về lao động sống và do đó gây khó khăn trong xây dựng kế hoạch quỹ tiền lương

Điện năng có thể được sản xuất từ nhiều nguồn nhiên liệu khác nhau như than, nước, năng lượng nguyên tử, dầu mỏ, khí đốt, năng lượng mặt trời, gió, địa nhiệt, sóng biển