Luận văn hoàn thiện hệ thống khuyến khích vật chất và tinh thần nhằm duy trì và phát triển nguồn lực ở tổ chức dự án đường ống dẫn khí nam côn sơn

Nghien ctiu kinh nghiem trong viec xay dting he thong khuyen khich vat chat va tinh thin cua cac doanh nghiep co von diu tit ntidc ngoai ap dung va rut ra nhiing bai hoc trong xay dting

Xi:

">1 4 pi i

K'W:$

S3? • ,~;r <yv

3

•**'<>

K- f

BO GIAO DUC VA DAO TAO

nguyIn trung kien

PriuONG f)HKTQJ?l

1 - - _ I

Chuyen nganh: Kinh te va to chtrc Iao dong

FHS : 4

Ha Noi - 2002

LCfl CAM DOAN Toi xin cam doan day la cdng trinh nghien cdu cua rig ng

toi Cac so' lieu, ke't qua n£u trong luan van la trung thu'c

va chtfa tifng duV/c ai cdng bo trong b£t ky c6ng trinh nao.

Tac gia luan an

Ldl CAM On

va TS Pham Thuy Htfotag da nhiet tinh htfdng dan toi trong

d^n khi Nam Con Seta da tao moi di£u kien thuan ltfi de toi

Trong dieu kien thefi gian co han va nguon tai lieu han che,

thien them cho dd tai nghien cufu cua minh.

MUC LUC

PHAN Md DAU

Trang1Chitdng 1 HE THONG KHUYEN KHICH VAT CHAT VA TINH

THAN TRONG MOI QUAN HE VCH DUY TRI VA PHAT TRIEN NGUON NHAN LUC TRONG CAC DOANH NGHIEP

11

1.2.1 Moi trudng cua doanh nghiep 11

quan he vo'i duy tri va phat trien nguon nhan life.

Chud ng 2 THUC TRANG HE THONG KHUYEN KHICH VAT

CHAT VA TINH THAN HIEN NAY 6 TO CHLfC DUQNG

2.1.1 Qua trinh hinh thanh va phat trien 34

2.1,4 Qui trinh cong nghe va may moc thiet bi 37

2.2 Danh gia thtfc trang he thong khuyen khich vat chat va

tinh than cua To chu ’c dufdng ong dan khf Nam Con Sdn.

2.2J 1 Khuyen khich vat chat thong qua tien luting 422.2.1.2 Khuyen khich vat chat thong quan tien tien thtrdng 602.2.1.3 Khuyen khich vat chat thong qua cac khoan trd cap 632.2.1.4 Khuyen khich vat chat thong qua phtic Idi va dich vu 672.2.1.5 Danh gia thu nhap cua ngtfdi lao dong 71

2.2.2.1 Moi tru'd ng lam viec 742.2.2.2 Ban than cong viec 78

va tinh thdn.

2.4.1 Nhffng ket qua da dat dffdc 812.4.2 Nhffng ton tai can dffdc khac phuc 82Chuting 3 HOAN THIEN HE THONG KHUYEN KHICH VAT CHAT

VA TINH THAN NHAM.DUY TRI VA PHAT TRIENNGUON NHAN LUC 6 TO CHU’C DU AN DUONG ONG 84 DAN KHI NAM CON SON

3.3.3 Xac dinh trffdc ty le phan tram mtfc tra luting cua ngtrdi lao 94

dong trong doanh nghiep so vdi thi trudng

3.3.4 Gan van d6 dao dtfc trong quan tri tai nguven nhan sir 953.3.5 Gan khuyen khich vat chat va tinh than vdi thtlc hien cong 96

viec

Doi mdi phtfdng phap tinh todn tien iirdng ban diu cho ngtfdi

lao dong mdi

Doi mdi phiTdng phap xet tang lifdng

Doi mdi hinh thiic thanh toan tien Itfdng

Xac dinh miic tien thirdng khen thirdng dot xuat

Chinh sach khuyen khich tinh than de phat trien nhan sir

98

104106108108

111

DANH MUC CAC SO DO BIEU BANG

Sof do

So dd 1 So do he thong khuyen khich vat chat va tinh than trong doanh nghiep 5

So do 2 He thong cap bac cua Maslow ve cac nhu ciu 27

So do 3 Cac nhan to xac dinh ngtrdi lao dong thoa man hay khdng thoa man vdi

So dd 4 Hau qua cua tra luong khong hop ly 31

So do 5 Du an Nam COn son - dudng dng tren bd 36

So do 6 Du an Nam Con son - ban dd tong the 36

So dd 7 So dd co cau td chile ctia To chuc Dudng ong dan khi Nam Con Son 37

So dd 8 So dd td chuc cdng tac thanh toan tien luong 58

So dd 9 Thu nhap giua ngudi lao dong Viet Nam trong td chuc dudng dng dan khi

Nam Con Son vdi ngudi lao dOng tren thi trudng lao ddng Viet Nam trong

Bang bieu

Bieu so 1 Ty Id phi nhan su theo cua cac nhom ngudi lao ddng tren thi trudng lao

Bieu so 2 Ke hoach nhan luc trong td chuc dudng dng din khi Nam Cdn Son trong

Bieu so 3 Nhan luc tuyen dung thuc te vao td chuc dudng dng dan khi Nam Cdn

Son trong giai doan td thang 3/2001 den thang 8/2002 40Bieu so 4 Bang danh gia cac hang cong viec cua BP td hang L tdi hang F 45Bieu so 5 Muc luong co ban cua doanh nghiep BP hoat dong tham dd dau khi tai

Viet Nam va cua Xi nghiep lien doanh dau khi Vietsovpetro 47Bi£u sd 6 Muc luong co ban cua td chuc dudng dng dan khi Nam Cdn Son 48Bieu sd 7 Ty le tang luong cua cac nhom ngudi lao dong tren thi trudng lao dong

Bidu sd 8 Ty le ngudi lao dong nghi viec tren thi trudng lao dong Viet Nam 80

PHAN Md DAU

1 Sir can thiet phai nahien ciru de tai

Trong dieu kien Viet Nam hien nay khi nen kinh te hoat dong theo cd che thi tnrdng theo dinh hirdng xa hoi chii nghia, sire lao dong la hang hoa, ngtrdi lao dong la chii sd hffu site lao dong cua minh, dirdc tir do lira chon cong viec va ndi lam viec phu hpp tren cd sd Luat Lao dong Viet Nam

Ben canh do, nirdc ta dang phat trien rat nhieu loai hinh doanh nghiep vdi qui mo Idn nho khac nhau Cac loai hinh doanh nghiep nay ngay cang phat trien va ngay cang can nhieu ngtrdi lao dong co trinh do cao nang dong lam viec Chinh yeu cau do da doi hoi cac nha lanh dao doanh nghiep phai chu y tdi cac chinh sach tra liidng, dai ngo khuyen khich ngirdi lao dong lam viec co nang suat cao va gan bo vdi doanh nghiep

To chtfc du" an Dtrdng ong dan khi Nam Con Sdn la mot doanh nghiep lien doanh mdi thanh lap, hoat dong tai Viet Nam Cac nha quan ly cho rang con ngtrdi la nhan to quyet dinh sit tdn tai va phat trien cua Doanh nghiep Cac chinh sach thuoc vd linh vitc nhan sir cua Doanh nghiep deu nham muc dich khuyen khich moi ngtrdi lam viec het kha nang ciia minh Xuat phat tir do ddtai cho luan an thac sy diTdc chon la : “ Hoan thien he thong khuyen khich vat chat va tinh than nham duy tri va phat trien nguon nhan ltfc d To chufc

2, Muc dich nghien cdu cua luan an

Muc dich nghien cifu cua luan an tap trung vao nhtfng van de sau:

than cua doanh nghiep

Phan tich thud trang he thong khuyen khich vat chat va tinh than ctia To chu’c du" an Biffing ong dan khi Nam Con Son

Bd ra mot so' giai phap nham hoan thien he thong khuyen khich vat chat

va tinh thdn nham duy tri va phat trien ngudn nhan lire d To chu’c dur an Bddng ong dan khi Nam Con Sdn

Bod tiffing nghien cdu: Cac hinh thde khuyen khich vat chat va tinh than

ap dung cho ngtrdi lao dong Viet Nam

Pham vi nghien ctfu: Nghien cdu d To’ chu’c dir an Biffing ong ddn khi Nam Con Sdn trong thdi gian gan day

4, Phtffing phap nghien cdu

Be tai sir dung tong hdp cac phitdng phap chu yeu sau: Phddng phap luan cua chu nghia duy vat bien chdng va chu nghia duy vat lich sd trong nghien cdu khoa hoc; phtTOng phap tong hdp va phan tich; Phudng phap so sanh bac cdu

B6 tai cung sd dung ke't qua cac cong trinh nghien cdu ctia cac tac gia trong va ngoai niffic Tac gia cung co gang tim kie'm cac thong tin qua trite tiep khao sat

5, Nhflng done gop cua luan an

Vdi niffing cd sd ly luan dude xay dung mot each he thong, tiep thu co chon loc td nnieu ngudn chinh thtfc khac nhau, luan an gop them mot cong

nhtrng cd tim quan trong dang ke trong quan ly ngudn nhan lire cua cac doanh nghiep trong cd che thi tnidng Cu the la:

Gop phan he thong hoa ditdc ly luan ve cac hinh thiic khuyen khich vat chat va tinh than, phan biet gitfa khuyen khich vat chat va tinh thin

Nghien ctiu kinh nghiem trong viec xay dting he thong khuyen khich vat chat va tinh thin cua cac doanh nghiep co von diu tit ntidc ngoai ap dung va rut ra nhiing bai hoc trong xay dting he thong khuyen khich vat chat va tinh than nham duy tri va phat trien ngudn nhin lire d To chtic Birdng dng din khi Nam Con Sdn

Dita ra mot so quan diem va dd xuit cac giai phap hoan thien he thong khuyen khich vat chat va tinh than nham duy tri va phat trien ngudn nhin lire trinh do cao dap ling nhu ciu phat trien cua To chtic Btidng ong din khi Nam Con Sdn trong cd che thi tnidng

6 Noi_dung_c.ua luan an

Ngoai phan md dau va ke’t luan, luan an gdm 3 chUdng:

quan he vd ’ i duy tri va phat trien ngudn nhan Iiic trong cac doanh nghiep

hien nay d To" chiic cliidng ong din khi Nam Con Sdn.

• ChUtfng 1

HE THONG KHUYEN KHICH VAT CHAT VA TINH THAN TRONG

MOI QUAN HE VOI DUY TRI VA PHAT TRIEN NGU O N NHAN LUC

1.1 Cd sd ly luan ve he tho ' ng khu yen khfch vat chat va tinh thdn.

Khuyen khich vd tinh than la cac cach khen thtfdng phi tai chinh nham dong vien tinh than mdi ca nhan va thtfdng dtfdc lam ngay sau nhtfng ket qua cua mot hanh dong hay mot nhiem vu cu the •

Khuven khich ve vat chat la cac khoan thu lao dtfdi hinh thtfc vat chat

ma mot ca nhan hay tap the’ nhan dtfdc tren cd sd ket qua lao dong cua ho bao gom ltfdng bong, tidn thtfdng, tien phuc ldi tien trd cap dtfdc doanh nghiep kiem soat chat che va phan phOi trtfc tiep

1 1.2 Cac hinh thtfc khuyen khich vat cha t va tinh thtfn.

He thong khuven khich vat chat va tinh than bao gom 2 phan: Phan khuyen khich vat chat va phdn khuyen khich tinh than

Sa do 1: Sd dO ve he thong khuyen khich vat chat va tinh thdn trong doanh

+ Xa hoi + Tai nan

+ Di hoc

Ban than cong viec

- Thanh cong

- Cam thay thanh dat

- Btfdc thifa nhan

- Thoa man vdi cong viec

- Trudng thanh

ve nhan cach

-Tu cach

- Cd hoi thang tien

- Bia vi xa hoi

M6i trudng lam viec

- Chinh sach hdp ly

- Kiem tra kheo leo

- Bieu kien lam viec thoai mai

- Gid uyen chuyen

- Chia xe cong viec

Nguon trich din: R Wavne Mondy and Robert M.Noe, tr 328 cuon

“Quan tri Nhan stf” - Nguydn Huu Than

Chung ta thudng ddn gian cho rang muon thuc'day san xuat, muon dong

vien nhan vien, muon dai ngo nhan vien cap quan tri phai kich ditch bang vat chat Quan diem nay dung nhung chua du, trong hoan canh Viet nam hien nay,

dat ntfdc ta con ngheo va lac hau, con nhieu ngtrdi that nghiep, do do viec kich thich bang vat chat thong qua ltfdng bong, tien thirdng la nguon dong vien cd ban nha't va quan trong nha't Nhttag trong nhffng thap nien dau cua the ky 21, dat nude ta se phat trien, hie bay gid van de noi com bat dau xuat hien, cac nha quan tri Viet Nam can nam vtfng cac yeu to'cua chtTdng trinh khuyen khich vat chat va tinh than.

Khuyen khich vat chat de nhan thay hdn la khuyen khich ve tinh than Mac dau khuyen khich vat chat va tinh than khac nhau nhtrng no co moi lien quan gan gui, thirdng la cac dieu kien de nhan khuyen khich vat chat lam cho ngtrdi nhan cam thay dtfdc khuyen khich ca ve tinh than Vi du mot ngtrdi lao dong dtfdc tang ltTdng, anh ta se cam thay minh thanh cong va thoa man vdi cong viec (phan thirdng tinh thin)

Khuyen khich vat chat bieu hien dtfdi hai hinh thud la hinh thtfc khuyen khich vat chat trtfc tiep va hinh thud khuyen khich vat chat gian tiep

Khuyen khich vat chat trtfc tiep bao gdm cac khoan tien ltfdng; tien thirdng; tien trd cap: trd cap vi tri cong viec trd cap di lai, trd cap an ca, trd cap cong tac phi, tien quin ao hang nam; tien hoa hong ban hang

Khuyen khich vat chat gian tiep bao gdm cac khoan tien bao hiem: bao hiem xa hoi, bao hiem y te, bao hiem tai nan ; Tidn trd cap xa hoi nhir om dau thai san, ; cac khoan phuc ldi vd hull, trd cap giao due, ; dich vu y te, dich vu vui chdi giai tri ; vang mat dtfdc tra ltfdng nhtf nghi phep, di hoc nghi o'm

Trong dieu kien Viet Nam hien nay, ndn kinh te' ntfdc ta hoat dong theo

cd che' thi tru'd ng theo dinh htfdng xa hoi chu nghia E)a la kinh te thi trtfdng, kinh te hang hoa thi cac yeu to san xuat va san pham cua no cung phai la hang hoa va hoat dong dtfdi stf tac dong ctia qui luat thi trtfdng, qui luat cung cau va qui luat gia tri, do do stfc lao dong la hang hoa Ngtfdi lao dong dtfdc ttf do Itfa chon ndi lam viec thich hop ngtfdi stf dung lao dong khong the tra Itfdng tuy tien ma phai tra dung gia tri ctia no, phai tuyen chon va stf dung stfc lao dong mot each hop ly hdn do do phai hach toan, tinh loan yeu to' chi phi nay mot each can than hdn

Vay thi khai niem tien cong va khai niem tien Itfdng khac nhau nhtf the' nao?

Ttf trtfdc den nay chung ta ddu hieu tien cong lien quan den khu vtfc ngoai quo'c doanh va thtfdng la stf thoa thuan gitfa ngtfdi chu va thd do gia tri hang hoa stfc lao dong va qui luat cung cau hang hoa dd quyet dinh Con tidn

lUdng tra cho ngudi lao dong <rong khu vtfc quoc doanh do Nha nirdc tra theo nguyen tac phan phoi theo lao dong.

Vdi quan diem doi nidi, mot dinh nghia mdive tien lifting ditdc difti ra

dd la: Tien lifting la so lifting tien te ma ngtrdi siT dung lao dong tra cho ngirdi lao dong theo gia tri side lao dong ma anh ta da hao phi Vdi dinh nghia nay tien lifting phai the hien diftlc cac chu’c nang :

Thitdc do gia tri: day la chtfc nang quan trong, nhat la trong didu kien gia ca thi trutdng hien nay bien dong, khi gia ca bien dong (bao gom gia ca site lao dong) can phai tren cd sd gia tri de dieu chinh gia ca hop ly

Bam bao tai san xuat site lao dong: Trong qua trinh lam viec stfc lUc cua con ngirdi bi giam sut va de duy tri nang lute lam viec lau dai va cd hieu qua ctia ngirdi lao dong, tien lifting phai bu dap diTdc site lao dong Chu’c nang nay lien quan chat che ddn chu’c nang ddu tien

Chu’c nang kich thich: Tien lifting la ngudn song chu yeu cua ngirdi lao dong Do do de thoa man cac nhu cau ho phai lam viec va lam viec co hieu qua Hieu qua cong viec cang cao tien luong vd nguyen tac cang phai cao va ngUdc lai Do do tien lUdng dUOc dung nhu mot phftdng tien kich thich con ngtrdi lam viec Chu’c nang nay chi thUc hien dUOc khi ca hai chu’c nang tren dUOc thUc hien

ChUc nang tich luv: Con ngudi lam viec khong chi de thoa man nhu cau triftlc mat trong thdi gian lam viec ma con thoa man cac nhu cau lau dai hdn, nghia la cdn tich luy de tao dung cuoc song cho mai sau va phong nhtfng bat chac cd the sav ra nhU: om dau tai nan that nghiep

Cac chu'c nang tren cd quan he chat che vdi nhau va doi hoi phai dude tinh den trong to chu'c tien ltfdng d cap vi mo (Nha ntfdc) cung nhtf cap vi mo (doanh nghiep).

Gitfa cung cau stfc lao dong va tien ltfdng co moi quan he vdi nhau khong chi cung cau tac dong den tien ltfdng ma ngtfdi ta con dung tien ltfdng

de tac dong den quan he cung cau lao dong trong mot chtfng mtfc nhat dinh nao do

Hien nay, ben canh khai niem tien ltfdng con cd khai niem thu nhap Thu nhap bao gdm tien ltfdng va cac khoan thu nhap khac ma ngtfdi lao dong nhan dtfdc ttf ngtfdi sti dung lao dong (trong do chu yeu la tien thtfdng va cac khoan tien trd cap nhtf : trd cap vi tri cong viec, trd cap di lai, trd cap an ca trd cap cong tac phi, tien qudn ao hang nam; tien hoa hdng ban hang ) Tidn ltfdng bao ham het phdn chi phi kha bien (V), nd dtfdc hach toan day du vao gia thanh nhtf mot khoan chi phi dtfdc xac dinh trtfdc qua trinh san xuat

Tidn Thtfdng

Tien thtfdng, la mot bo phan cua gia tri thang dtf (m), nd chi xac dinh dtfdc sau qua trinh san xuat va phu thuoc vao hieu qua san xuat kinh doanh dat dtfdc Tien thtfdng la mot bo phan khong the tach rdi trong thu nhap cua ngtfdi lao dong Tien thtfdng dung de tra cho nhtfng dong gop thtfc te cua ngtfdi lao dong trong qua trinh san xuat kinh doanh De kich thich ngtfdi lao dong tien thtfdng cd vai trd manh me hdn tien ltfdng vi tien ltfdng thi ngtfdi lao dong da biet trtfdc trong khi do tien thtfdng thtfdng khong xac dinh trtfdc dtfdc, nd phu thuoc ket qua cong viec noi troi cua ca nhan hay tap the nd tao ra ky vong ma ngtfdi lao dong mong muon dat dtfdc ve vat chat va tinh than

Tien trd cap

Tien trd cap la khoan tien bo xung cho tien lifting khi tien lifting co xu hifting giam slit do bi anh hudng cua cac yen to" khach quan va chii quan, ngtfdi lao dong difting nhien dude tufting no ma khong can mot rid ltfc nao

Ben canh hinh thtfc khuyen khich vat chat trtfc tiep cac doanh nghiep con ap dung cac hinh thtfc khuyen khich vat chat gian tiep hay con goi la lifting bong dai ngo gian tiep vd mat tai chinh nhtf cac khoan tidn bao hiem xa hoi, y te", tai nan; tien trd cap xa hoi nhtf om dau, thai san; trd cap giao due; cac khoan phuc Idi vd htfu; dich vu y te", dich vui vui chdi giai tri; vang mat diftic tra lifting nhtf nghi phep, di hoc, nghi dm Cac chtfdng trinh nay doanh nghiep deu phai ton kem bang tien nhtfng ngtfdi lao dong thtfdng nhan nd mot each gian tiep Tat ca cac khoan tien nay khong lien quan trtfc tiep den nang suat lao dong, nhtfng nd cd tac dung gian tiep kich thich, dong vien ngtfdi lao dong lam viec

Trong cac chinh sach duy tri va phat trien ngudn nhan ltfc cac doanh nghiep khong chi ap dung khuyen khich vat chat doi vdi ngtfdi lao dong ma can phai ap dung khuyen khich tinh than doi vdi nhan vien Thtfdng la cac nha quan ly va ngtfdi lao dong chi coi khuyen khich vat chat la hinh thtfc dong vien Sau gan mot the kv, cac ly thuyet gia vd quan tri mdi kham pha ra rang, tai cac nude cong nghiep vat chat nhtf ltfdng bong chi la mot mat cua van de con mat kia la thoa man vd tinh than ctia nhan vien dd chinh la ban than cong viec cd hap dan khong, cd thach do doi hoi stfc phan dau khong, ngtfdi lao

ddng cd ditdc giao trach nhiem khong, ngitdi lao (long co cd hoi ditdc cap tren nhan biet thanh tich ctia minh hay khong, khi lam viec cd cam giac vui khi hoan thanh cong viec khong va ho cd cd hoi thang tien khong.

Moi tritdng lam viec cung la mot yeu to' quan trong trong cac doanh nghiep hien nay tren the gidi Dd la chinh sach hdp ly, kie’m tra kheo leo, dong nghiep giup dd nhau, cac bieu titdng dia vi phii hdp cac dieu kien lam viec thoai mai, chia se cong viec, gid lam viec uyen chuyen

Khi hoach dinh cac chinh sach khuyen khich vat chat va tinh than cua doanh nghiep cac cap quan tri cua doanh nghiep can phai nghien cdu ky cac yeu to' anh hitdng den cac chinh sach khuyen khich vat chat va tinh than Cd the chia cac yeu to nay thanh hai nhom chinh dd la nhom yeu to ben trong cua doanh nghiep, bieu hien la moi tritdng ctia doanh nghiep va nhom yeu to ben ngoai ctia doanh nghiep bieu hien la thi tritdng lao dong Ngoai ra con cd cac yeu to' khac nita nhit ban than nhan vien ban than cong viec va khung canh cong viec cung anh hitdng de he thong khuyen khich vat chat va tinh than cua doanh nghiep Neu khong tinh den sit anh hitdng cua cac yeu to nay thi he thong khuve'n khich vat chat va tinh than cua doanh nghiep se mang tinh chu quan va thien lech

Cac chinh sach nav tuv thudc vao chien litdc dung ngitdi cua doanh nghiep.Doanh nghiep dung cac chinh sach la kim chi nam hitdng dan chu" khong phai

la luat le ctfng ngac Trong thgc te cong tac quan ly nhan sit co nhffng sir viec xay ra nhitng khong ditoc qui dinh rd rang trong qui che va noi qui cua doanh nghiep Doi vdi nhtfng tritdng hdp nay, cap quan tri phai can nhac ky tritdc khi

ra quyet dinh khi ra quyet dinh phai giai thich rd ly do cho toan the ngtrdi lao dong trong doanh nghiep biet Ngoai ra, viec van dung cac chinh sach nhan sir

co anh htrdng quan trong den each hanh su” cong viec cua cap quan tri Chdnghan nhtr doanh nghiep co chinh sach “md eda” cho phep ngtrdi lao dong dtra

ly minh thi cac cap quan tri trite tiep se co gang giai quyet cho xong cac van

dd d cap minh

NguOn nhan lire ctia doanh nghiep la tai san co dinh vo hinh cua doanh nghiep, khuyen khich vat chat va tinh than la mot khoan chi phi lao dong cua doanh nghiep , no la tiem nang anh htrdng den hanh vi lam viec cua nhan vien, thuc day ngtrdi lao dong lam viec co nang suat hdn He thong khuyen khich vat chat va tinh than giup cho ngtrdi lao dong cai tien cong tac, gia tang nang suat,

va ty le so ngtrdi bo viec se thap hdn

Khai niem van hoa chi ve mot he thong gia tri hay he thong y nghTa ditdc chia xe Nd ditdc dinh nghia nhtr la mot he thong cac gia tri, cac niem tin,

va cac thoi quen ditdc chia xe trong pham vi mot doanh nghiep tac dong vao cau trtic chinh qui tao ra chuan mite hanh vi Cac doanh nghiep khac nhau cd bau khong khi van hoa khac nhau nd dieu khien cac thanh vien ctia minh nen cit xit nhtr the nao

Bau khong khi van hoa cua doanh nghiep anh htfdng rat Idn den each tuyen chon nhan vien, den thai do ctia cap tren va cap dtfdi, den hanh vi cong tac, den viec danh gia thanh tich cong tac va do do nd anh htfdng den he thong khuyen khich vat chat va tinh than trong doanh nghiep.

Cd cau to chdc ctia doanh nghiep cung anh htidng den cd cau khuyen khich vat chat va tinh than Trong mot doanh nghiep Idn co nhieu cap quan tri, thi quan tri cap cao thtfdng quyet dinh cd cau tien Itfong, tien thtfdng, trd cap

va phuc ldi Chinh didu nay rat gay bat ldi cho ngtfdi lao dong bdi vi cap cao it sau sat nhan vien Ngtfdc lai doi vdi cac doanh nghiep cd it cac cap bac quan tri, hoac ngay ca cac doanh nghiep Idn cd nhieu cap bac quan tri neu ho de cho cap quan tri trtfc tuyen quyet dinh cac van de vd khuyen khich vat chat va tinh than, ngtfdi lao dong se dtfdc htfdng ltfdng, thtfdng vat chat va tinh than hop ly hdn vi cac cap quan tri nay sau sat ngtfdi lao dong hdn

Qui mo cua doanh nghiep, tinh hinh tai chinh cua doanh nghiep, tinh hinh kinh doanh ctia doanh nghiep la nhtfng yeu td quyet dinh den kha nang chi tra cua doanh nghiep Kha nang chi tra ctia doanh nghiep la mot trong nhtfng ve'u to quan trong quyet dinh cd cau khuyen khich vat chat va tinh than ctia doanh nghiep Cac doanh nghiep kinh doanh thanh cong thtfdng co khuynh htfdng tra ltfdng cao hdn mtfc ltfdng trung binh trong xa hoi; co nhidu loai hinh phuc ldi cho nhan vien nhtf to chtfc cac hoat dong van hoa, the thao tao didu kien cho nhan vien co nhieu cd hoi gap gd de hieu biet nhau va do dd ho lam viec hdp tac hdn trong cong viec

1.2.2 Thi tritdng lao dong

Cac doanh nghiep hoat dong thanh cong dudc hiennay tren the gidi la nhd tinh sang tao tren moi linh vitc hoat dong, nhay ben vdi cac moi quan tarn cua toan xa hoi, cung nhu” tinh thdn hop tac va xay ddng khi cung nhau lam viec de’ tim kiem giai phap cd Idi cho cac ben nhan vien, doanh nghiep va xa hoi Mot doanh nghiep thanh cong la mot doanh nghiep co kha nang canh tranh thanh cong va dem lai nhitng thanh qua tod dep cho xa hoi, doanh nghiep phai la mot phan hdp nhat trong xa hoi ma no hoat dong

Khi xay ditng he thong khuyen khich vat chat va tinh than nham duy tri

va phat trien ngudn nhan lire, doanh nghiep phai nghien cdu cac yeu to anh hitdng td thi tritdng lao dong E)o la nhitng yeu to' nhit litdng bong tren thi tritdng, chi phi sinh hoat, cong doan, xa hoi, nen kinh te va luat phap Chung ta

se nghien cdu titng yeu to mot theo thtf tit

Tien litdng thitdng chien 66% trong cd cau thu nhap cua ngitdi lao dong trong cac doanh nghiep hoat dong tren thi tntdng Do do tidn litdng la van dd dac biet quan tam cua ngitdi lao dong

Bieu so 1: Ty le chi phi nharfsu’ theo cua cac nhom ngtfdi lao dong tren thi

tritdng lao dong Viet nam.

Nguon: Bao cao khao sat thu nhap cua ngtrdi lao dong Viet Nam nam tren thi tritdng lao dong Viet Nam nam 2001, Bonwick & Associates Co Ltd

cd ban

Tidn trd cap Tien thirdng Phuc ldi

Nhom quan tri cap

cao

Doanh nghiep hoat dong trong nen kinh te' thi tritdng nen bi chi phdi ctia quan he cung cau tren thi tritdng site lao dong, cac doanh nghiep khong chi canh tranh ve san pham ma con phai canh tranh ve tai nguyen nhan sit Trong giai doan kinh te' suv thoai hoac kinh te' bat on co chidu hitdng di xuo'ng, doanh nghiep mot mat phiii duy tri ltfc litdng lao dong co tav nghe mot mat phai giam chi phi lao dong Doanh nghiep phai quyet dinh giam gid lam viec, cho ngitdi lao dong tarn nghi hoac cho nghi viec, hoac giam tien litdng hoac cac khoan khuyen khich vat chat khac Ngitdc lai, khi kinh te phat trien va co chidu htrdng on dinh, doanh nghiep cd nhu cdu phat trien lao dong mdi, tang citdng dao tao huan luyen ngitdi lao dong de md rong san xuat Viec md rong san xuat nav doi hoi doanh nghiep phai tuyen them ngitdi cd trinh do, doi hoi phai tang litdng tang phuc ldi cai thien didu kien lam viec de thu hut nhan tai

Do do doanh nghiep phai nghien ctfu ky mtfc ltfdng thinh hanh trong xa hoi hien nay doi vdi cung mot nganh nghe do ra sao Cac doanh nghiep ldn thtfdng tien hanh nghien ctfu doc lap cac doanh nghiep nho thtfdng thue qua doanh nghiep ttf van Cuoc nghien ctfu nay thtfdng dtfa tren ba linh vtfc chinh sau day: Khu vtfc dia ly ndi doanh nghiep dang kinh doanh, mot so” hang nhat dinh nao do can nghien ctfu va cac cong viec chu yeu can so sanh do”i chieu.

Tai Viet Nam, thi trtfdng stfc lao dong ngay cang them soi dong ke ttf thap nien 1990 den nay, chung ta thay hang ngay nhieu td bao trung tfdng va dia phtfdng dang nhieu trang muc quang cao tim ngtfdi vao lam viec cua cac doanh nghiep Nha ntfdc, doanh nghiep ttf nhan va doanh nghiep co von dau ttf ntfdc ngoai hoac ngtfdi lao dong quang cao tim viec Khung canh kinh te cua

Viet Nam cho thay ndn kinh te dang co chieu htfdng di len; nhieu doanh nghiep Nha ntfdc, ttf nhan hay doanh nghiep co von dau ttf ntfdc ngoai da tang ltfdng cho ngtfdi lao dong de gitf nhan tai

Ltfdng bong, dai ngo ve mat vat cha”t phai du bu dap chi -phi sinh hoat cho ca nhan va gia dinh ngtfdi lao dong, do la quy luat chung cua bat ky ntfdc nao tren the gidi Tai Viet Nam, Nha ntfdc cung qui dinh mtfc ltfdng to”i thieu theo thang tra cho ngtfdi lao dong lam viec trong cac doanh nghiep thuoc sd htfu Nha ntfdc, tai cac doanh nghiep 100% von ntfdc ngoai va tai cac doanh nghiep lien doanh

Thu nhap thtfc te” cua ngtfdi lao dong bi anh htfdng bdi thu nhap danh nghia va gia ca cua cac ttf lieu sinh hoat Khi thu nhap danh nghia khong doi, gia ca sinh hoat co xu htfdng ngay cang gia tang lam cho thu nhap thtfc te co

xu hUdng giam xud'ng Do do doanh nghiep trong mdi thdi ky nhat dinh phai co

st dieu chinh lUOng, phu cap theo si thay doi cua gia ca cac tu lieu sinh hoat

1 2.2.3 To chu ’ c cong doan.

To’ chu’c cong doan tai doanh nghiep la dai dien, bao ve quyen ldi va ldi ich cua ngUdi lao dong va tap the lao dong Khi to chu’c cong doan dUdc thanh lap theo dung Luat cong doan, Dieu le cong doan thi ngudi sd dung lao dong phai thda nhan to chu’c do Hien nay vai tro cong doan tai cac doanh nghiep

Viet Nam chi dong mot vai tro thd yeu trong cac van de quyet dinh hinh thUc khuyen khich Vat chat va tinh than cho nhan vien NhUng chac chan sau nay cong doan la mot the lpc rat manh ma cac cap quan tri phai thao luan vdi ho

ve 3 linh vtc sau day: cac tieu chuan dUOc sU dung de xep lUOng bong; cac mUc chenh lech lUOng; cac phUOng phap tra lUOng N6u doanh nghiep muon ap dung cac ke" hoach kich thich san xuat thanh cong, doanh nghiep cung phai ban bac vdi to chUc cong doan Co to chu’c cong doan ung ho, cac ke hoach nay de thanh cong

1 2.2.4 Xa ho i

Xa hoi - dai bieu la ngUdi teu dung - khong bao gid muon gia ca sinh hoat gia tang Ai cung biet rang tien lUOng danh nghia anh hUdng den gia ca cua san pham va dich vu Xa hoi tao ra stfc ep rat ldn doi vdi qui tien lUOng cua cac doanh nghiep, xa hoi co the’ buoc mot so doanh nghiep khong dUdc tang lUOng chdng han nhU tai My vao dau thap nien I960, tong thong Kennedy

da phai dung uy tin cua minh ep mot so" ' doanh nghiep ldn va to’ chu’c cong doan gid nguyen mdc lUOng cu Chuyen gi se say ra neu cac doanh nghiep nay tang lUOng? Cac doanh nghiep khac buoc long cung phai nhich len chut dinh

khi do gia ca se tang Bieu n^y rat kho doi vdi nhffng ngtrdi song bang ltTdng htfu.

Tai Viet Nam, bao chi cung la mot site ep buoc cac doanh nghiep cd von dau tir ntrdc ngoai tai Viet Nam tra ltfdng cao cho ngtfdi lao dong Viet Nam

Xu htrdng phat trien kinh teciia dat ntfdc, chu ky kinh doanh ctia nganh

cd anh htfdng rat Idn he thong khuyen khich vat chat va tinh than trong doanh nghiep Trong nhtfng giai doan ma nen kinh te suy thoai, so' ltfdng ngtfdi that nghiep gia tang Do do cac doanh nghiep cd khuynh htfdng ha thap tien ltfdng, tien thtfdng, tien trd cap hoac khong tang ltfdng Nhtfng ben canh do, to chu’c cong doan, chinh phu va xa hoi lai ep doanh nghiep tang ltfdng cho phu hdp vdi mtfc chi phi sinh hoat gia tang Bay la mot van de kho khan doi vdi cac nha quan tri doanh nghiep

1.2.2.6 Luat phap, quan diem, dtfbhg loi va chinh sach cua nha ntfdc.

Chinh sach ltfdng bong phai tuan theo luat le cua Nha ntfdc Luat lao dong ctia cac ntfdc noi chung va cua Viet Nam noi rieng ddu nghiem cam phan biet doi xtf nam nd khi tra ltfdng Luat lao dong Viet Nam cd hieu ltfc ngay 1- 1-1995 qui dinh quydn va nghia vu ctia ngtfdi lao dong va cua ngtfdi stf dung lao dong, cac tieu chuan lao dong, cac nguyen tac stf dung va quan ly lao dong Bo lao dong bao ve quyen lam viec, ldi ich va cac quyen khac ctia ngtfdi lao dong dong thdi bao ve quvdn va ldi ich hdp phap cua ngtfdi stf dung lao dong, lao dieu kien cho mdi quan he lao dong dtfdc hai hoa va on dinh gop phan phat huy tinh sang tao va tai nang cua ngtfdi lao dong, nham dat nang

suat, chat ltfdng va tien bo xa<hdi trong lao dong, san xuat dich vu, hieu qua trong stf dung va quan ly lao dong.

1.2.3 Ban Than nhan vien.

Ban than nhan vien rat tac dong den viec tra lu’cJng Mtfc luting, thtfdng

va phuc ldi tuy thuoc vao stf hoan thanh cong tac cua nhan vien, tuy thuoc vao mtfc tham nien kinh nghiem stf trung thanh, tiem nang

Khong co gi nan long nhan vien cho bang viec cac nhan vien xuat sac, hoac lam viec gidi lai llnh ltfdng bang hoac thap hdn nhan vien co nang suat kem Nang ltfc kem Do do cap quan tri can phai ap dung he thong ltfdng dtfa vao stf hoan thanh cong tac Phtfdng phap nay dai ngo nhan vien theo nang suat cua ho Ngoai ra, he thong nay cung kich thich nhan vien nd ltfc het mtnh

Doi vdi ngtfdi Nhat tham nien la mail cho’t cua moi van dd: tien ltfdng, tien thtfdng, dai ngo va tai Viet Nam cung vay Nhtfng ke ttf thap nien 1990, ngtfdi Nhat va ke’ ca Viet Nam dang dan dan thay doi quan niem Tham nien chi la mot trong nhtfng yeu to de lhang thtfdng, nang ltfdng, de bat, Nd khong con la yeu to quyet dinh dtfdng nhien ntfa Trong khi dd, tai My hdu het cac cong ty ttf trtfdc den nay deu cang ctf vao mtfc hoan thanh cong tac de’ tinh ltfdng va tham nien chi la mot yeu to de tham khao thoi Nhtfng cong doan lai tru trong tham nien ma ho tin rang dd la yeu to khach quan va cong bang

Ttf quan diem tren nhieu cong ty tai My da dung hoa bang each chi tang ltfdng d mtfc trung binh trong hang, ngach ltfdng doi vdi nhtfng ngtfdi tham

nien Tren bac lifting ctia bac luting do cong ty dit vao thanh tich cong tac Dav

la quan diem chung ta cdn tham khao

Kinh nghiem cung la mot yeu to anh hitdng den tien litdng, thitdng va dai ngo Hdu het cac cd quan tren the gidi deu dffa vao yeu to nay de tuyen chon va tra litdng, thitdng, dai ngo, Quan diem nay chi dung mot phan khong phai moi kinh nghiep deu la nhffng kinh nghiem hay

Nhieu cong ty tai My nhat la tai Nhat rat chu trong tdi tiem nang Cd nhffng nhan vien, ho la nhffng ngitdi chita co kinh nghiem hoac chita cd kha nang lam ditdc nhffng cong viec kho ngay, nhitng trong titdng lai ho co tidm nang thffc hien ditdc Nhffng ngitdi tre tuoi ditdc tra litdng cao bdi vi ho cd tiem nang trd thanh cac cap quan tri gidi trong titdng lai

Cac sinh vien tot nghiep dai hoc cd thanh tich hoc tap gidi la die’n hinh cho nhffng ngitdi cd tiem nang Cac cong ty tai cac mtdc phat trie’n, nhat la Nhat Ban, rat chu trong den Idp ngitdi nay

1.2.4 Ban Than cdng viec.

Ban than cong viec la mot thanh to quan trong dong vien nhan vien Nhan vien se cam thay hang hai lam viec neu cd cac yeu to' sau day: nhiem

vu hiing thii; cong viec doi hoi mffc phan dau; cong viec rd rang pham vi trach nhiem; cam giac hoan thanh cong viec dffdc giao; cd cd hoi dffdc cap tren nhan biet thanh tich cd cd hoi thang tien;

1.2.5 Khung canh cong v iec ?

Khung canh cong viec la mot yeu to" quan trong cua khuyen khich tinh than doi vdi nhan vien Nhan vien se hang hai lam viec neu co cac dieu kien sau day: chinh sach nhan sit hdp ly; dong nghiep hdp tinh; bieu ttfcing dia vi phu hdp; dieu kien lam viec thoai mai; gid lam viec uyen chuyen; chia se cong viec va thong tin giffa cac dong nghiep; Cang tin; lam viec d nha qua mang computer

1.3 He thong khuyen khich vat chat va tinh than trong mdi quan he vdi

duy tri va phat tri'n nguOn nhan ltfc.

Nguon nhan ltfc (nguon ltfc con ngtfdi) cua mot td chu'c la tong the' cac

t dm nang lao dong cua td chu'c do, ttfc la nguon lao dong dtfdc chuan bi ( d cac mtfc do khac nhau) san sang tham gia mot cong viec lao dong nao do

Ngudn nhan ltfc cua td chUc bao gom tat ca nguon nhan ltfc cua moi ca nhan tham gia ba"t ctf hoat dong nao cua td chUc, bat ke’ vai tro cua ho la gi

Duy tri ngudn nhan ltfc la duy tri so" ltfdng va chat ltfdng cua ngtfdi lao dong cho stf hoat dong cua mot doanh nghiep

Khi noi den so" ltfdng ngtfdi lao dong can thiet cho mot doanh n hiep, chung ta khong chi noi den so" ltfdng tong the vd nhan stf toan doanh nghiep ma phai xem xet den ca so" ltfdng nhan st can thiet do" vdi ttfng bo phan trong doanh nghiep do Ttfc la so" ltfdng nhan stf can thiet cua toan doanh nghiep phai dam bao tao ra mot cd cau nhan stf hdp ly trong doanh nghiep Mot cd cau nhan st hdp ly phai dat dtfdc cac yeu cau sau day:

Cd cau nhan stf phai dam bao phu hdp vdi cd cau nganh nghe, cd cau va dac diem san pham ciia doanh nghiep.

Cd cau nhan stf phai dam bao cho stf phat trien lien tuc cua doanh nghiep trong cac khoang thdi gian khac nhau

Cd cau nhan stf phai dam bao tinh kinh te va hieu qua

Chat ltfdng nhan stf thtfc chat la nang ltfc lao dong cua ngtfdi lao dong, nang ltfc nav dude the hien thong qua nhieu yeu to' nhtf stfc khoe trinh do van hoa mtfc do lanh nghe hay kinh nghiem nghd nghiep y thtfc ky luat Xet den cung, phat trien nhan stf vd mat chat ltfdng la lam cho con ngtfdi phat trien cao hdn ve chat so vdi hien tai do la: nang cao ve nang ltfc chuyen mon nghe nghiep, ve vai trd dia vi cua ho trong doanh nghiep, ve cac ldi (ch vat chat, ve nhan each con ngtfdi vi vay de phat trien nhan stf trong doanh nghiep phai bao gom ca ba khau lien hoan la dao tao giao due va phat trien

Phat trien nhan stf la mot trong nhtfng van dd cd ban nhat cua quan tri nhan stf Theo ttf dien tieng viet pho thong “Phat trien la stf van dong tien len theo chidu htfdng tang Idn” Ttf dd co the hie’u phat trien nhan stf d doanh nghiep la phat trien yeu to con ngtfdi trong doanh nghiep cho phu hdp vdi yeu cau ctia cong viec trong doanh nghiep Bong thdi cung la qua trinh bo' tri cong viec cho phu hdp vdi nang ltfc cua ngtfdi lao dong, tao didu kien cho ho phat trien Nhtf vav, phat trien nhan stf trong doanh nghiep thtfc chat la phat trien ve

so ltfdng va chat ltfdng ngtfdi lao dong trong doanh nghiep

Nguon nhan ltfc la mot muc tieu quan trong trong chien ltfdc phat trien con ngtfdi Btfng vd phtfdng dien :a hoi thi toan bo chien ltfdc phat trien con ngtfdi cuo'i cung phai thanh ngudn nnan ltfc 0 day con ngtfdi xuat hien vdi ttf each la

dong lite cua sir phat trien kind te - xa hoi: “Lay viec phat huy ngudn lite con ngitdi lam yeu to cd ban chi dao toan bo sit phat trien dat nitdc” (Van kien dai hoi ldn thur VIII).

1.3.2 Sit cdn thiet duy tri va phat trien ngudn nhan lite.

Moi tritdng hoat dong san xuat kinh doanh cua doanh nghiep la nhffng nhan to' ben trong hoac ben ngoai doanh nghiep co anh hitdng tdi hoat dong san xuat kinh doanh cua doanh nghiep

Moi tritdng hoat dong san xuat kinh doanh cua doanh nghiep la mot chinh the’ thong nhat, trong do cac moi tritdng thanh phan la nhffng bo phan khong tach rdi chung co sit tac dong qua lai va anh hitdng lin nhau

Trong nen kinh te thi tritdng, sit canh tranh dien ra ngay cang raanh me giffa cac doanh nghiep Be tdn tai va phat trien cac doanh nghiep phai luon luon tim cac md rong thi tritdng san xpat kinh doanh cua minh Mot trong nhffng yeu to quan trong cd anh hitdng quyet dinh den viec md rong thi tritdng

la yeu td cong nghe san xuat Doanh nghiep nao nam ditdc cong nghe san xuat mdi se cd dieu kien san xuat ra nhffng san pham chat litdng cao gia thanh ha Viec ap dung cac cong nghe mdi vao san xuat buoc cac doanh nghiep phai cd sit chuan bi ve con ngitdi hay noi each khac la cac doanh nghiep phai cd ke hoach phat phat trien ngudn nhan sit de cd the luon dap ting vdi sit thay doi ve cong nghe trong mdi tritdng hoat dong san xuat kinh doanh ctia doanh nghiep

Mat khac trong qua trinh van ddng va phat trien cua doanh nghiep cd the se tao ra nhffng thieu hut ve nhan sit do nhieu nguyen nhan gav ra nhit md

rong qui mo san xuat, thay dqi cd cau to’ chtfa doanh nghiep, ngtfdi ve htfu, nghi viec Dieu nay doanh nghiep phai phat trien nhan stf de’ bo’ xung vao nhtfng vi tri thieu hut do.

Stf hieu qua cua to chu’c phu thuoc vao stf tan dung toi tfu nguon nhan ltfc Stf tan dung nguOn nhan ltfc trd nen quan trong hdn trong boi canh nen kinh th the gidi hien nay khi cong nghe, khoa hoc ky thuat phat trien rat nhanh: stf tang tinh dong hoc trong moi trtfdng kinh doanh; va stf tang trtfdng nhtfng tfdc muon cua khach hang lien quan den san pham hang hoa va cac dich vu lien quan cung cap tren thi trtfdng Stf ten bo trong cong nghe va ky thuat cu a dau vao trong cac to’ chtfc, doi hoi stf thue nhan cong co tay nghe cao hdn Tinh dong hoc cua nen kinh le thi trtfdng dtfa ra cac cd hoi ldn hdn cho stf di chuye’n cua nhtfng lao dong co tay nghe cao qua cac doanh nghiep Ngtfdi lao dong bay gid dtfdc dao tao td't hdn, co ‘stf nhan thtfc ro hdn ve xa hoi, chinh tri va kinh th

trong moi trtfdng cua ho Ngtfdi lao dong co hoai bao tang khong ngtfng va ngay cang the hien co am thanh hdn, doi hoi hdn va tm kiem stf di chuye’n qua cac to chtfc de theo duoi cac cd' hoi to’t hdn phu hdp vdi cac ky nang chuyen nghiep cua ho Trong bo'i canh hien nay, quan ly nguon nhan ltfc trd thanh

thiet yeu de:

- Gitf‘ cac nha quan ly co trinh do trong to’ chtfc va khong de mat ho cho cac doi thu canh tranh hoac cac to chtfc khac

- Dtfdng dtfu vdi cac nguon tai nguyen thien nhien va tai nguyen nhan stf han che

- Lap ke hoach chien ltfdc va thtfc hien ke hoach do, tao ra stf tang trtfdng

va phat trien to chtfc thong qua viec quan ly cac thay doi va cac xung dot ben

trong va ben ngoai to chtfc

Xa hoi cang phat trie’n thi kha nang ttf duy sang tao cua con ngtfdi ngay ldn Tuy nhien kha nang do ttfng ldp ngtfdi khac nhau co khac nhau, chang han kha nang ttf duy sang tao cua ngtfdi ky stf thtfdng cao hdn kha nang do cua cong nhan, nhtfng dieu do khong co nghia la cong nhan khong co kha nang ttf duy

sang tao Ngay nay ngtfdi ta goi tinh sang tao do la “chat xam” Trong dieu

kien khoa hoc ky thuat da trd thanh ltfc ltfdng san xuat trtfc tiep thi ntfdc nao, nganh nao, doanh nghiep nao biet thu hut va stf dung tot “chat xam” thi cang

co dieu kien de phat trien kinh te

Trong qua trinh phat trien cua chu nghia ttf ban, cac nha ttf ban d cac ntfdc ttf ban phat trien nhtf ntfdc Anh, ntfdc Nhat, ntfdc My da biet khai thac

triet de’ veu to sang tao cua con ngtfdi Ho quan tam den ngtfdi lao dong, tao moi dieu kien thuan ldi de ngtfdi lao dong lam viec co nang suat cao trong cac doanh nghiep cua ho vi cai do, trtfdc het dem lai cho ho nhtfng mon ldi khong ld.

Be’ nam bat va khai thac cac kha nang cua con ngtfdi doi hoi nhtfng nha quan ly phai nghien ctfu tim hie’u dong cd hoat dong cua con ngtfdi van de dtfdc dat ra la tai sao con ngtfdi lai lam viec? Ho lam viec vdi muc dich gi? Vi sao cung mot ngtfdi nhtfng d ndi nay, moi trtfdng nay ho hang hai lam viec het stfc minh nhtfng d ndi khac, moi trtfdng khac ho khong muon lam viec, lam viec vdi nang suat thap? Co the tra ldi mot cach ddn gian do la dong ltfc Bong

life la nhtfng g'l tac dong den’con ngtfdi thoi thuc con ngtfdi lam viec Hoat dong ctia con ngtfdi bao gid cung co muc dich, do do muon phat life cho con ngtfdi hoat dong phai xac dinh dung muc dich hoat dong va tao nhti’ng dieu kien va mdi trtfdng can thiet thuan ldi de con ngtfdi co the hoat dong dtfdc Muc dich hoat dong ctia con ngtfdi trtfdc het nham thoa man nhu can vat chat

va tinh than ctia ho Nhu cau dtfdc coi la nhti’ng doi hoi mong tfde ctia con ngtfdi Nhin chung, giffa nhu cau va thoa man nhu cau thtfdng cd khoang each

va nhu cau thtfdng phat sinh trtfdc Chinh khoang each do tao nen dong ltfc hoat dong ctia con ngtfdi Vi vay, van de quan trong doi vdi nha quan ly kinh

te cung nhtf nha san xuat kinh doanh la phai quan tarn den nhu cau vat chat va tinh than cua ngtfdi lao dong, luon biet tao ra nhti’ng nhu cau mdi va biet htfdng ngtfdi lao dong vao viec thoa man hdp ly cac nhu cau do thuc day san xuat phat trien Do nhu cau cua con ngtfdi rat da dang, mdi ca nhan cd the’ cd nhtfng nhu cau rieng va nhu cau luon bien doi cung vdi stf phat trien cua xa hoi nen viec nam dtfdc nhu cau dinh htfdng dtfdc nhu cau va thoa man kip thdi cac nhu cau da dang do la vo cung kho khan phtfc tap

Boi vdi cac nha quan tri nhu cau ctia cac nhan noi len nhtf mot van de dtfdc quan tarn hang diu, bdi i nhu cau cd vai trd het stfc quan trong doi vdi hoat dong ctia con ngtfdi Sit thoa man nhu cau la dong life thuc day hoat dong ctia mdi ca nhan va tap the, nhu cau qui dinh su htfdng lira chon y nghia tinh cam va y tri cua con ngtfdi Mat khac nhau cau qui dinh va rich cite hoa hoat dong ctia con ngtfdi

Nhu cau tinh than cd ban ctia con ngtrdi bao gdm mong muon cd dtfdc dia vi, dtfdc moi ngtfdi chii y, Itfdc tong trong, dtfdc bao dam nghe nghiep, an

ninh, co cd hoi thang tien, nhmcdu nhan thtfc giao tiep, nhu cau iao dong, nhu cau ve cuoc song hoa binh, cong hang xa hoi

trien cao cua nhan each A Braham Maslow da chia nhu cau cua con ngitdi ra

la 5 loai, ditdc xep tit thap den cao theo thtf tit: Nhu cau vat chat, nhu cau an toan, nhu cau xa hoi, nhu cau ditdc kinh trong va nhu cau tit hoan thien

/Nhu cau/tit hoan thien (Nhan thtfc rd kha\ang)

/ Nhu cau kinh trong \(Long tu trong, stf ngtfng mo tit ngudi khac)

/ Nhu cdu xa hoi \ban, tinh cam, sit thtfa nhan ttf ngitdi Khac)

/ Nhu cdu an toan \(sit an/oan, sit on dinh stf ttf do tit sit so hai hoac stf nguyxhiem)

Nhu cdu vat chat(Thtfc an nitdc uong, qudn ao )

Ong cho rang con ngitdi co xu hitdng di tim sit thoa man cac nhu cdu nay tit thap den cao Nha quan tri hud hieu cdn phai can ctf vao nhu cdu thitc sit dang cdn ditdc thoa man ctia con ngitdi de dita vao do khuyen khich ho de thtfc hien cac muc tieu quan tri

Nhtfng nhu cau dd cd chung d rdt ca moi ngtfdi vdi nhtfng mtfc do khac nhau va bieu hien dtfdi hai hinh thtfc la nhu cau vat chat va nhu cau tinh than.

Bdi vdi doanh nghiep nhu cau cong viec cua ngtfdi lao dong the hien nhtf sau:

dtfdc tra ltfdng hdp ly

Thu: hai Id Nhu cau an todn: Cd dtfdc mot cong viec lam on dinh, ndi lam viec

an toan, cd mtfc ltfdng dam bao cuoc song gia d'rnh dtfdc trd cap phuc ldi khi gap phai cac rui ro nhtf om dau, tai nan lao dong, nghi htfu

cong viec, dtfdc tham gia cac hoat dong van hoa, the’ due, the thao

Thu: tit la Nhu cau kinh trong: cd dtfdc nhtfng cong viec vdi ten goi an ttfdng, cd

dtfdc vi tri cong viec cao, dtfdc stf khen ngdi va dtfdc thtfa nhan ttf ngtfdi quan

ly va ddng nghiep, dtfdc danh gia ket qua thtfc hien cong viec cao, dtfdc noi tieng va la tam gtfdng cho nhtfng ngtfdi khac

Thvt nam Id Nhu cau ta hoan thien: Cd viec lam thu vi va luon doi hoi stf cd

gang, dtfdc tham gia vao viec ra quyet dinh, dtfdc ttf do quvet dinh each giai quydt cong viec

tri va phat trien ngudn nhan ltfc.

nghiep.

He thong khuyen khich vat chat va tinh than thtfdng cd anh htfdng Idn tdi mtfc do thoa man vdi cong viec cua nhan vien Ngoai cac anh htfdng trtfc

tiep cua cac hinh thtfc khuyen khich vat chat, each thtfc tang thtfdng vat chat co the anh htfdng tdi tinh than ctia ngtfdi nhan Vi du neu mot ngtfdi dtfdc tang ltfdng 7% theo bang ltfdng ho se kho cam thay la minh lam tot cong viec va dtfdc tang ltfdng, cac ngtfdi lao dong co the hieu tang ltfdng la do ddi song kinh

te tang len hoac do tham nien Nhtfng neu tien ltfdng gan vdi thtfc hien cong viec thi khi ngtfdi lao dong nhan dtfdc nhieu tidn len, ho se nghi la ho thanh cong trong cong viec va hai long hdn

So do 3: Cac nhan to xac dinh ngtfdi lao dong thoa man hay khong

thoa man vdi cong viec

Co nam nhan to tao nen thoa man vdi cong viec la (1) Moi trtfdng lam viec, (2) cac dieu kien lam viec noi chung, (3) cac chinh sach ctia doanh nghiep, (4) ltfdng bong va dai ngo, (5) nang life lanh dao va quan ly ctia cap tren Cac nhan to khac co the ke tdi la quan diem ctia chinh ca nhan ve ban than cong viec va cuoc song noi chung Mot ngtfdi co the cd lhai do lieu ctfc hoac tich ctfc doi vdi cong viec Stfc khoe, tuoi tac, tfde muon, dia vi xa hoi

cac hoat dong chinh tri va xa hoi la nhtfng nhan to co the anh htfdng tdi thoa man ctia ngtfdi lao dong vdi nghe nghiep ctia ho.

Bieu so 4 cho thay cac ngtfdi lao dong thoa man vdi cong viec co xu htfdng gan bd vdi to chtfc hdn ho trung thanh va phu thuoc vao to chtfc Nhtfng ngtfdi lao dong khong thoa man vdi cong viec thtfdng ctf xtf tach rdi to chtfc, ho thtfdng di muon, bai cong, phan nan, hoac bd viec

Thoa man vdi cong viec va dong vien khong ddng nhat vdi nhau Bong vien htfdng tdi viec thtfc hien cong viec trong khi dd thoa man vdi cong viec the* hien thai do cua nhan vien, hanh phuc vdi vi tri cong viec cua minh He thong khuyen khich vat chat va tinh than ctia to chtfc cd the anh htfdng tdi ca thoa man vdi cong viec va dong vien tinh than nhan vien He thong khuyen khich vat chat va tinh than tac dong tdi thoa man vdi cong viec bang each lam cho ngtfdi lao dong thay thoai mai hdn khi dtfdc tang ltfdng hay nhan thtfdng; Nd tac dong tdi dong vien ngtfdi lao dong tong qua viec tiep nhan gia tri ctia phdn thtfdng va ket qua cong viec ctia ho

Thuyet cong bang dung de dong vien ndi rang ngtfdi lao dong cd nhu cau Idn ve duy tri can bang gitfa nhtfng gi ho cong hien cho cong viec va nhtfng gi ho thu dtfdc ttf cong viec dtfdi hinh thtfc tidn cong Theo thuyet nay, ngtfdi lao ddng neu thay bat cong se tim each xoa bd hoac han che nd Vi du neu mot ngtfdi lao dong thay la ho dtfdc tra cong chtfa thoa dang thi ho se giam

nd ltfc lam viec bang each lam viec cham di ve sdm hoac vang mat Ttfdng ttf nhtf vav, neu mot ngtfdi lao dong thay la ho dtfdc tra ltfdng qua cao thi ho se lam viec nd ltfc hdn tang gid hdn

Stf do 4: Hau qua cua tra ltfdng khong hop lv.

Ngudn: “Tra litdng va hieu qua cua to’ chtfc” tac gia Edward E Lawder (source: Edward E Lawler hi, Pay and Organisational Effectiveness: A Psychological View,

New York: McGraw-Hill, 1 9 71, page 223)

Viec dong vien ngitdi lao dong gan lidn vdi cac hinh thtfc khuyen khich vat chat va tnh thin trong do co 'stf dong vien cua tra ltfdng, tra ltfdng khong dung se din tdi anh htfdng teu ctfc len to chtfc Bieu so' 5 tom tat cac miu ddn gian phan tfng cua ngitdi lao dong khi ho khong hai long vdi cac hinh thtfc tra ltfdng

Theo mau nay, tra luting khong hdp ly se anh htfdng tdi tinh thin cua ngtfdi lao dong ve cong viec theo hai htfdng : (1) tang udc muon co nhieu tien (2) giam stfc loi cuon cua cong viec Mot ngu'di muon co nhieu tien hdn se tim nhtfng hanh dong khien co the dtfdc tang ltfdng Hanh dong nay dan tdi tham gia vao doan the, tim nghe khac lam viec tot hdn, phan nan hoac bai cong Ngoai trtf trtfdng hdp lam viec to’t hdn, cac hau qua khac la trai vdi udc muon

cua nha quan ly Trtfdng hdp lam viec totf hdn chi xay ra khi tra ltfdng gan vdi thtfc hien cong viec Mat khac khi cong viec khong con hap din thi ngu'di lao dong se vang mat, di muon va khong vtfa long vdi chinh nghe nghiep Do do tam quan trong cua viec tra ltfdng se thay doi theo tinh huong, tra ltfdng thoa man co the va luon luon anh htfdng tdi cong viec cua ca nhan cung nhtf to’

chtfc

1.4 Ke luan chuong

Khuyen khich vat chat va tinh thin la mot trong nhtfng dong • ltfc kich thich con ngu'di la viec hang hai, nhtfng dong thdi cung la mot trong cac nguyen nhan gay tri tre, b£t man, hoac ttf bo doanh nghiep ma ra di

Trong giai doan phat trien kinh te’ hien nay, cac doanh nghiep tan dung toi uu nguon nhan ltfc co cach nhin nhan nhtf sau:

- Cac ca nhan deu co kv nang, tiem nang va kha nang de tang trtfdng, thay ddi va phat trien trong trtfdng hdp co stf ttfdng thich gitfa ca nhan va cong viec

- Phai lam cho can bo co gan noi co gan de ra y kien, co gan phu trach,

co gan lam Khong bien ho thanh cai may, chi biet y lai trong chd cap tren nhat gan de bao