Luận văn những giải pháp kinh tế chủ yếu nhằm phát triển sản xuất và chế biến tinh dầu bạc hà ở huyện khoái châu hưng yên

i < A M 1w Vft't'IHV ¥!EH NHUNG GIAIPHAP KINH IE CHU YEU NHAM PHAT TRIEN SAN XUAT VA CHE BIEN TINH DAU BAC ■ HA U HUYEN ■ KHOAI CHAU TINH HUNG YEN LUAN■ ■AN THAC SI KINH TE CHUYEN NGANH:

LE MANH HUNG

» ’■c l 1N i * * •’7 O A N

Y g i> *» i < A M 1w Vft't'IHV ¥!EH

NHUNG GIAIPHAP KINH IE CHU YEU NHAM PHAT TRIEN SAN XUAT VA CHE BIEN TINH DAU BAC ■ HA

U HUYEN ■ KHOAI CHAU TINH HUNG YEN

LUAN■ ■AN THAC SI KINH TE

CHUYEN NGANH: KINH TE NONG NGHIEP VA PHA1 TRIEN NONG THON

KHOA NN&PTNT

HA NOI - 2000

A

Ldl CAM ON

Toi xin chan thanh cam cm sir giup dor tan tinh cua thay giao - Tien sy Tran Quoc Khanh, cam cm tap the cac thay, co giao Trucng Dai hoc Kinh te quoc dan Ha Noi

Chan thanh cam on Uy ban nhan dan huyen Khoai Chau, phong Nong nghiep va phat trien nong thon huven Khoai Chau Tinh Hung Yen Cam on Cong ty Dupe lieu Trung ueng 1, Hop tac xa Viet Nhat, tap doan SUZUKI Nhat Ban da giup do toi hoan thanh ban luan an nay

Trong qua trinh thuc hien luan an se khong tranh khdi nhung thieu sot, toi rat mong dupe cac thay, co giao, cac ban, cac co quan huu quan va ban doc gop y kien

Tac gia : Le Manh Hung

✓

: Hiep hoi cac quoc gia Dong Nam A

PHAN MC5 DAU

MUC LUC

Trang1

Chitong 1.

nhQng van de lyluan vathucthen ve san xuat

VA CHE BIEN TINH DAU BAC HA

1.1 Y nghia kinh te va dac diem san xuat, che bien tinh dau bac ha

1.1.1 Y nghia kinh te cua san xuat va che bien tinh dan bac ha

1.1.1.1 Cong dung cua cay bac ha va tinh dau bac ha

1.1.1.2 Y nghia ve kinh te

1.1.2.1 Dac didm sinh hoc cua cay bac ha

1.1.2.3 Dac didm kinh te ky thuat trong khau che' bien va tieu thu

1.2 Nhtrng nhan to chu yeu anh huong den san xuat va che bien

tinh dau bac ha

1.2.3 Nhung nhanto vd to chuc ky thuat

1.3 Danh gia hieu qua san xuat va che bien tinh dau bac ha

1.3.1 Danh gia hieu qua kinh te

1.3.2 Danh gia hieu qua xa hoi

1.4 Khai quat tinh hinh san xuat, che bien va tieu thu tinh dau bac

ha tren the gioi, va o’ Viet Nam

8121922222425

25

28

2.1 Dac diem tir nhien, kinh te, xa hoi cua huyen Khoai chau anh 33 huong toi san xua't va che bien tinh dau bac ha

2.1.1.4 Che do thuy van

2.1.2.1 Ket cau ha tang

2.2 Thue trang san xuat va che bien tinh dau bac ha 6 huyen Khoai 43 chau

2.2.3.1 Giong cay bac ha 51

2.3 Danh gia chung ve san xuat va che bien tinh dau bac ha 6' 68

huyen Khoai chau

2.4 Nhung van de dat ra trong phat trien san xuat va che bien tinh

dau bac ha d huyen Khoai chau trong nhung nam toi 70

HUYEN KHOAI CHAU, TINH HUNG YEN

3.1 Nhumg can cu xac dinh phuong huong va muc tieu phat trien 72 san xuat va che bien tinh dau bac ha d huyen Khoai chau

3.2.2 Muc tieu phat trien san xuat va che bien tinh dau bac ha d huyen

3.3 Nhung giai phap kinh te chu yeu nham phat trien san xuat va 78 che bien tinh dau bac ha d huyen Khoai chau tinh Hung yen

3.3.1 Md rong nhanh dien tich va bo tri hop ly san xuat bac ha tren dia 78 ban huyen Khoai chau

3.3.2.2 tJng dung cac quy trinh san xuat tien bo phu hop vdi tufng loai S3 giong bac ha

3.3.2.3 Dam bao tudi tieu chu dong phu hop vdi yeu cau sinh truong, 87 phat trien cua cay bac ha

xuat va che bien tinh dau bac ha

nong dan, va tang cudng vai tro hd trp cua cac to chuc kinh te khac doi

vcri kinh te ho

tinh dau

mo cua nha nude

KET LUAN

101102

Cay bac ha la cay cong nghiep, cay dupe lieu ng5n ngay, la cav lay dau co gia tri kinh td' cao Tinh dau bac ha la nguyen lieu quy, dirge dung lam nguyen lieu cho cac nganh che bien banh keo, hoa my pham va nhat la dirge pham Nhu cau vd tinh dau bac ha trong nude cung nhu tren the gidi rat ldn.

Khoai chau la mot huyen dong bang thupc tinh Hung yen, cd nhieu dieu kien phat trien cay bac ha Trong nhung nam qua, cung vdi su phat trien cua san xuat nong nghiep, nghe san xua't tinh dau bac ha d huyen Khoai chau cung khong ngtmg phat trien va mo rong tang nhanh ca ve dien tfch, nang sua't va san lupng San xua't tinh dau bac ha da dem lai nguon thu nhap dang kd, gop phan nang cao dbi sd'ng vat cha't, tinh than cho nong dan dia phirong Tuy nhien, hien nay vide san xua't va che' bien tinh dau bac ha b Viet nam noi chung, va d huyen Khoai chau con mang tinh tir phat, manh miin, cac giong cu nhu NV74, NV76 duqc nhap tir Trung quoc vao nhung nam 1974 va 1976, nay da bi thoai hoa, cho san lupng thap va ham lirqng Menthol tinh the chi dat 56% ddn 60%, khong dat tieu chudn xua't kh£u Cac thie't bi chimg ca't thu cong, do nong dan san xuat khong dat ky thuat che' bien tinh dau Vi vay cha't lupng san pham kem, hao hut tinh dau trong qua trinh san xua't cao, nang sua't lao dong tha'p, phan cong lao dong khong hop ly, dong thoi cac chfnh sach kinh te' vT mo, chu’a thirc su quan tarn tdi vide phat tridn cay dupe lieu quy nay

Tir thuc trang tren, dat ra yeu cau can nghien ciru dau tir gid'ng moi, ky thuat cong nghe phu hpp, va ap dung cac bien phap to chirc quan ly tie'n bo, nham giup nong dan san xua't tinh dau bac ha dat cha't lupng cao, tang san lupng va nang sua't lao dong, giam chi phf, bao dam an toan trong san xua't, tao ra sir phan cong lao dong hpp ly, dong thd'i de xua't cac chfnh sach kinh te, nham khai thac moi dieu kien tir nhien, kinh te' san co cua huyen Khoai chau, de day manh san xua't tinh ddu bac ha dap ung nhu cdu trong nude va xua't khau Vi vay tac gia chon

bac ha a huyen Khoai chau tinh Hung yen ” lam de tai nghien ciiu luan an thac

sy cua minh

2 MUC DICH CUA LUAN AN:

bien tinh dan bac ha trong dieu kien kinh te thi trudng

2.2 Phan tich danh gia thuc trang san xuat va che bien tinh ddu bac ha b huyen Khoai chau Rut ra duqc nhung iru diem va nhung van de t6n tai trong san xuat, che bien tinh dau bac ha b huyen Khoai chau tinh Hung yen

2.3 De xuat nhung giai phap kinh te, nhim khai thac day du va hieu qua tiem nang sSn co cua dia phuong, db phat trien san xuat va che bien tinh dau bac

ha Tao them viec lam, tang thu nhap cho lao dong nong thon, gop phdn thuc hien cong nghiep hoa, hien dai hoa nong nghiep, nong thon

3 DOI TUONG VA PHAM VI NGHIEN CUU CUA LUAN AN:

Doi tuqng nghien cun cua luan an la nhung van dd kinh te chu yeu, de phat trien san xuat va che bien tinh dau bac ha

4 PHUONG PHAP NGHIEN CUU:

Luan an van dung phuong phap duy vat bien chung, cua chu nghia Mac - Lenin va phuong phap lich sir, vao qua trinh nghien ctru, phan tich va danh gia trong llnh vuc san xuat va che bien tinh dau bac ha

phat trien cua cay bac ha, lam co so dira ra cac giai phap kinh te chu yeu, de! phat tridn san xuat va che bien tinh dau bac ha, tai huyen Khoai chau tinh Hung yen.

5 NHUNG DONG GOP KHOA HOC CUA LUAN AN:

- He thong hoa va khai quat hoa co so ly luan, ve san xua't va che bien tinh dau bac ha trong nen kinh te thi truong

- Danh gia dung thuc trang va xu hudng phat trien san xuat, che bien tinh dtiu bac ha d huyen Khoai chau tinh Hung yen

- Dd xuat phuong hudng, muc tieu va nhung giai phap kinh te chu yeu, co can cir khoa hoc va kha thi, nham phat trien san xuat va che bien tinh dau bac ha

d huyen Khoai chau tinh Hung yen, dap trng nhu cau tieu dung trong nude va xuat khau

6 NQI DUNG CUA LUAN AN:

Ten luan an: Nhung giai phap kinh te chu yeu nham phat tridn san xuat va che bien tinh dau Bac ha d huyen Khoai chau tinh Hung yen

Ngoai phdn md dau, muc luc, phan ket luan, danh muc tai lieu tham khao

va phan phu luc, ban do, luan an gom 3 chuong:

Chuong 1: Nhung van dd ly luan va thuc tidn ve san xuat va che bien tinh

dau bac ha

Chuo’ng 2: Thuc trang san xua't va che bien tinh dau bac ha d huyen

Khoai chau tinh Hung yen

Chuong 3: Phuong hudng va nhung giai phap kinh te chu yeu nham phat

tridn san xuat va che bien tinh dau bac ha d huyen Khoai chau tinh Hung yen

CHUONGI

NHUNG VAN DE LY LUAN VA THUG Tlf N VE SAN XUAT

VA CHE BIEN TINH DAU BAC HA

1.1 Y NGHIA KINH TE VA DAC DIEM SAN XUAT, CHE BIEN TINH DAU BAC HA.

1.1.1.Y nghia kinh te cua san xuat va che bien tinh dau bac ha.1.1.1.1.Cong dung cua cay bac ha va tinh dau bac ha

Cay bac ha la cay cong nghiep, cay dupe lieu (cay thuoc) ngan ngay, co gia tri kinh te cao, 6n dinh Tinh dau bac ha la nguyen lieu quy, dupe su dung rong rai trong cac nganh cong nghiep nhu: Cong nghiep thuc pham, cong nghiep hoa

I

my pham, cong nghiep dupe pham va nhat la trong y hoc Hien nay cay bac ha

va tinh dau bac ha, dupe sir dung rong rai duoi dang cac san pham chii yen sau:

khd cho vao thang thud'c (thuoc sac), hoac nghien ra dap thanh vien d6 chfra cac benh cam cum, viem hong, dau day than kinh, ngat mui, nhirc dau, dau bung, sot khong ra mo hoi, non mira, man ngua Ngoai ra la bac ha con su dung lam che thuoc, thuoc xoa, thuoc xong [ 13, 256 ]

- San pham tir tinh dau bac ha va Menthol la nguyen lieu quy, dupe sir dung vao san xuat cac loai cao va dau xoa Nhu cao Sao vang, cao Ba dinh, cao Con meo, dau cu la Vien ngam bac ha la dupe lieu co kha nang sat triing manh, gay

te mat va lam giam dau

nganh cong nghiep che bien banh keo, cong nghiSp xa phong, nude goi dau, thuoc danh rang, huemg lieu, cong nghiep thuoc la Ngoai ra ba tinh dau bac ha con de lam thirc an gia sue, va dung lam phan vi sinh [ 33, 1 ]

1.1.1.2 Y nghia ve kinh te.

Cay bac ha va tinh dau bac ha la san pham quy co gia tri kinh te cao, so vdi nhieu loai cay dupe lieu va cay trong khac trong nong nghiep

Cay bac ha la cay cong nghiep, duoc lieu ngin ngay mang lai hieu qua kinh

ph&n vao viec cai thien co cau san xuat, giua cay trong vat nuoi, giua cay luong

hinh cong nghiep che bien, phan cong lao dong hop ly, pha bo hinh thuc lam an

tri kinh te cao

cong nghiep tach chiet Menthol tinh the th nguyen lieu tinh dau bac ha, Phat

nuoc ta van phai nhap tinh dau cua nuoc ngoai

thu nhap, nang cao muc song cho nong dan, tao dieu kien va thuc day nhanh qua

van hoa, tinh than cho nong dan

nghiep hoa, hien dai hoa nong nghiep, nong thon

1 1.2.1 Dac diem sinh hoc cua cay bac ha

Bac ha la mot loai cay co, song lau nam, toan cay co mui thom, loai than

Than hinh vuong, phan nhieu canh, than tren co it hay nhieu long ngan La moc doi chu thap, mau xanh, phien la hinh trung hay thuon dai, mep co rang cua, rong 2cm- 3cm, dai 3 cm - 7 cm Hai mat deu co long che cho va long bai tiet

nhanh gan nhu chum, hinh thanh than ngam, nam sau duoi dat co the den 60 cm den 80 cm Th than ngam co the hinh thanh than bo lan tren mat dat Cay du tuoi

ra hoa vao mua he, hoac dau thu khoang thang 6, 7 Hoa nho hinh bong xit o tan cung cua than hoac canh Neu bac ha thuoc loai Mentha piperita linn hay moc quanh ke la kieu simco Neu thuoc loai Mentha arvensis linn thi hoa mau trang hay tim, hong nhat Qua be tu mau vang nhat khi con non, luc chin hat mau nhu,

Cac loai bac ha deu co the lai tap, hau het duqc nhan giong theo loi vo tinh

cac co quan nghien cuu lai tao giong

1.1.2.2 Dac diem kinh te, ky thu at tr ong khau san xuat bac ha

Cay bac ha cung nhu cac cay trong khac, trong qua trinh sinh truong va

nhu:

cay de bi nhiem benh, do do can phai trong luan canh hang nam de boi duong

bang than ngam, doi khi ca than canh, ve kha nang song cua cay thi ngay ca cac

ngon non, cac la gia cung co the dung de trbng va nhan giong Nhung chu yeu van la trong bang than ngham ( Nong dan thuong goi la ngo bac ha ).

- Mat khac bac ha la cay co the trong quanh nam, va thu hoach quanh nam

b vung dong bang mien Bac nudc ta Cho san luqng va ham luqng tinh dau cao

hoach vao cac thang khac cung cho ket qua nhung san luqng va ham luqng tinh

tudi tieu tot Khi cay bat dau ra hoa va dang thoi ky thu hoach khong- duqc tudi nudc

- Gidi han nhiet do song cua cay bac ha kha ldn Nhung choi dau xuan co

Nhung do su gia tang cua la va hoa nen ham luqng tinh dau, ham luqng Menthol

tinh dau mbi sao thu duqc 4,5 kg thi khi co gio tay, san luqng tinh dau dat 5 kg -

1.1.2.3 Dacdiem kinh te ky ttiuea trong khau che bien va tieu t hu.

Doi vdi cay bac ha de co the thu hoi triet de tinh dau, mang lai hieu qua

ha dong thdi phai xay dung ngay nha xudng, quy mo cong sua't che bien phu hop voi dien tich trong Neu la quy mo thu cong thi cdn phai co nhieu noi cat Bo tri xudng che bien cang gdn vung nguyen lieu cang tot, tranh van chuydn xa va tiet kiem thdi gian xdy dung he thong cua Id dam bao, dd dang chu dong dam bao dieu hoa nhiet do trong qua trinh che bien

- Bac ha la loai cay trong de bi thdi, hong va khong dupe phoi nang Khi thu hoach ve nen trai mong, de heo trong bong mat, tuyet doi khong duoc bo chat, hoac chat dong lam ham luong tinh dau giam Dac didm nay dbi hoi khi trong va che bien bac ha phai chu y den kho chua nguyen lieu, cung nhu can co su phu hop giua dien tich trong, kho chua va cong suat che' bien

- San xuat va che bien tinh dau bac ha yeu cau ddu tu von khong Ion, nhung mang lai hieu qua kinh te cao, ty le thu hoi von nhanh, vong quay Ion hon so voi ddu tu vao cac cay trong khac Tdng so von ddu tu cho 1 hecta la: 10 trieu dong

tinh dau dupe chua (dung) trong cac thung nhua, hoac thung trang kern se khong

bi 6 xi hoa, va dupe bao quan noi thoang mat

1.2.1 Nhu’ng nhan to ve clieu kien td nhien

1.2 NHUMG NHAN TO CHU YEU ANH HUONG DEN SAN XUAT VA CHE BIEN TINH DAU BAC HA.

Ion den dbi song cua cdy va chat lu’png tinh dau bac ha, mot cay cong nghiep, dupe lieu ngdn ngay co yeu cdu sinh thai khat khe

Bat dai: Tho nhubng va dinh duong cd anh huong true tiep den nang suat, chat luong tinh dau bac ha, chat da't la didu kien quan trong de cay bac ha sinh trudng, va phat trien Da't thfch hop de trong cay bac ha la da't thit nhe, da't pha cat, da't phu sa, cd nhidu mun, toi xd'p, giau dinh dudng, chan da't cd do dm tot, vung da't cd nude ngam tot, do thoat nude cao, da't trong bac ha phai dat yeu cdu vtra gin do dm, vtra thoat nude td't, khong thich nghi vdi dia hinh trung, ngap

nude, dat trong bac ha doi hoi do toi xd'p cao tu 60% den 70% RS va than ngam cay bac ha ua moi truong giau chat huu co, va ham luong mun nhiSu tren 3% thi cho nang suat cao, cho'ng han tot va ngupc lai neu mun ft va ngheo chat dinh duong, bi han, cay mat thoang phat triSn cham cho nang suat thap.

Mun la chi tieu quan trong doi vdi cay bac ha Mun vtra la thuc an du tru, vita cai thien thanh phan co gidi va ket cau dat, mun lam tang do hap thu, gifr lai cac chat dinh duong cho cay Vi vay khi ham luong mun tang len, nang suat cay trong cung tang len Dd pH cua dat trong bac ha 5, 6, 7 la thfch hop nhat cho cay sinh truong va phat trien tot cho nang suat cao [28, 22-23 ]

Khi hau thcri tiet:

+ Nhiet do: Til dac didm kinh te, ky thuat trong khau san xuat cho ta thay cay bac ha cd thS duqc trong nhieu noi tren the gidi Tir vung rat lanh cua bac vi tuyen 55 xuong qua nam chf tuyen Dieu nay noi len, mac du co nguon goc xu lanh, nhung den nay da cd nhieu chung bac ha duqc tao ra thi nghiem vdi cac vung khi hau khac nhau tir on doi - a nhiet ddi den nhiet ddi Nhung noi co nhiet

do thuoc vung khi hau nhiet ddi nhu Madiar (An Do), Angola (Chau Phi), lai la nhung nude co nSn san xua't bac ha phat trien [ 33, 32 ] xem bieu so 1

Qua bidu so 1 ta thay cac nude thuoc vung bac vi tuyen, co su chenh lech nhiet do giira cac mua thay doi it hay nhieu tuy theo vung, nhimg cd mot dac didm thong nhat la nhiet do thang 7 thang nong nhat trong nam, khong chenh lech nhidu, dieu nay lien quan mat thiet den thbi vu thu hoach bac ha, va giai thfch vi sao Ilia thu hoach dau tien tai khu vuc phia bac vi tuyen, lai tap trung vao cac thang 6, 7 va nhu the thi thoi vu trong phai la cuoi thang 1 va dau thang 2 duong lich Trong khi do tinh hinh hoan toan nguqc lai doi vdi cac nude d nam vi tuyen, tai day mua nong vao thang 1 - 2, va mua lanh vao thang 6, 7, vi vay thbi

vu trong phai vao cac thang 8, 9 de co lira thu hoach vao thang 1 thang 2

Luqng mua hang nam

Nhiet d6 thang 1

Nhiet do thang 7 Uam vila (LX) B58 1000 m 500 - 1000 mm 10°C + 19°C Mit cham (Anh) B51,4 -200m 500 - 2000 mm +4°C + 17°C Ucra ne (LX) B50 200m 500 - 1000 mm -6°C +19°C Hokaido(Nhat Ban) B43 100m 100 - 2000 mm +3°C + 25°C Soficl (Bungari) B42 200m 500 - 1000 mm -2°C +20°C Roma (Y ) B42 100m 500 - 1000 mm +7°C +25°C Nam xuyen (TQ) B30 100m 1000 - 2000 mm +3°C +27°C Mad (An Do) B12 200- 500m 500 - 1000 mm +26°C +28°C Angola N12 200 - 500m 1000 - 2000 mm +27°C +22°C Nam Phi N25 200 - 500 m 500 - 1000 mm +25°C +18°C

+ Anh sang: Nhd co anh sang, thirc vat la diep luc mdi tie'n hanh quang hop

va tong hop cac cha't huu co can thie't dd hoat dong, nen anh sang cd vai tro quan trong vdi cay trong

Theo LuydcGiac: Anh sang khong gifr vai tro Ion nhu nude, nhiet do trong phan phoi thuc vat tren trai dat Noi each khac d mot dia ban nhat dinh, cd the? trong dupe nhieu loai cay trong khac nhau, tuy thuoc d dieu kien anh sang ft hon dieu kien nude va nhiet do Tuy nhien so vdi cac loai cay trong, cay bac ha cdn

bac ha trong d chd thieu anh sang, la nhung cay co hieu suat tinh dau thap, la rung sdm, cay edi coc khong phat trien Neu mat do cay qua day, cac la goc do thieu anh sang se rung ddn trudc khi cay ra hoa, ddn den ty le la tren than thap va

do do ddn den san lu'png va ham lupng tinh dau tren 1 dien tich cay trong thap.Crrdng do anh sang, thdi gian chieu sang trong ngay cd anh hrrdng true tiep den phat tridn cua cay bac ha Bac ha khong nhu nhung cay trong khac dbi hoi phai cd dem dai ngay ngdn, cay bac ha dbi hoi phai cd ngay dai dem ngdn, vi ngay dai cay se san xuat ra nhieu tinh dau Bac ha moc manh trong anh sang rue

rd, trong hoan canh dam mat ham lupng tinh ddu la 2,95% trong la, trong khi do

d anh sang binh thudng, ham lupng tinh dau la 4,12% nghia la ham lupng tinh

+ Gid: Gid cung anh huong 16n den san lupng tinh ddu bac ha theo kinh nghiem cua nong dan, nhung ngudi true tiep san xuat va che bien tinh ddu bac ha cho biet, vao thdi gian thu hoach neu cd gid tay (gid nong), thi san lupng tinh ddu bac ha tang len tir 10% - 15% trung binh 1 sao Neu trung binh mot sao thu

1 lira san lupng dat 4,5 kg khi cd gid tay san lupng tang 5 kg - 5,7 kg tinh ddu tren mot sao Vi vay gid cung la yeu to dieu kien bo tri thdi vu thu hoach dd cd hieu qua kinh te cao nhat

Nguon nude: Nguon nude dong mot vai tro quan trong, trong viec cung cap nude cho cay trong trong san xua't nong nghiep noi chung va cho cay bac ha noi rieng Bac ha la cay trong cdn do dm cao DP bao dam cho cay bac ha sinh trudng va phat trien dung thdi vu, cho nang sua't cay trong, san lupng tinh ddu cao, chung ta phai luon luon cung ca'p du nude cho cay, nhat la vao mua kho hanh Vi vay viec lira chon vung phat trien san xua't bac ha gan nguon nu’dc tudi

co vai tro quyet dinh thanh cong hay that bai, khi chiing ta mb rong dien ti'ch san xuat bac ha

Nhu v&y nhom nhan to thuoc vb dieu kien tu nhien, nhu thbi tib't, khi hau,

va dab dai la nhom nhan to co tinh cha't quyet dinh den nang sua't, san luong, chat luong va ham luong Menthol tinh thb trong tinh dau bac ha

1.2.2 Nhuhig nhan to ve dieu kien kinh te - xa hoi.

Co sb vat chat ky thuat va ket cau ha tang:

kinh te Co so vat cha't ky thuat ngheo nan, lac hau, cong cu san xua't tho so, thu cong, se kim ham san xua't phat tribn

Trong ket ca'u ha tang, he thong giao thong van tai, mang luoi thong tin lien lac phat trien se giup cho viec giao luu kinh te, di lai, van chuyen hang hoa duqc thuan lqi, ha duqc nhieu chi phi va giup nong dan nam bat kip thbi gia ca va nhu cau thi truong, thong tin kinh te, ky thuat He thong thuy lqi la nhan to quan

duqc ngap ring lau ngay

Dien cung la nhan to quan trong, cho viec san xua't va che bien tinh dau bac

ha, ngoai ra con phuc vu nhu cau sinh hoat van hoa, hoc tap kinh nghiem san xua't, giao hru, giai tri cua ngirbi nong dan

Co sb che bien, luu thong phan phoi, dich vu san xua't, thong tin khoa hoc cung tac dong sau sac den qua trinh san xua't va che bien tinh dau bac ha Mot he thong dich vu san xua’t, luu thong tot, se cung ca'p day du, kip thbi cac yeu to dau vao, phat huy sue manh cua nhieu thanh phan kinh te, va khai thac moi ngubn luc cua dia phuong thuc day san xua't bac ha phat trien

Nguon lao dong:

San xuat va che bien tinh dau bac ha, yeu cau phai tuan theo mot quy trinh

Bo tri san xua ' t va che bien:

cua thng vung, va dac biet quan tam den tac dong cua yeu to khoa hoc ky thuat

va che bien cay bac ha can dua vao cac can ch cu the sau:

- Bo tri san xua't dung lich thbi vu gieo trong va thbi vu thu hoach, nham tan dung toi da dieu kien thbi tiet (cd mua xuhn va xac dinh cac loai cay trong luan canh xen canh, goi vu vdi cay bac ha) vira dam bao tinh thbi vu cua cay trong, vtra tao cho cay trong cd nang sua't cao, va nang cao hieu qua sir dung da't.

dich cud'i cung cua viec bo tri san xua't va che bien, la tiet kiem chi phi van chuydn, lao dong, sir dung cd hieu qua thie't bi chung ca't, nang cao nang suat lao dong, cha't luong tinh dau, va thu duqc nhidu lqi nhuan nha't

Tham canh, luan canh cay trong:

+ Tham canh

Tai san xua't mb rong trong nong nghiep cd the tie'n hanh theo hai phuong thuc la: Quang canh va tham canh, trong do tham canh nong nghiep la phuong thuc san xua't tien bo, la bien phap lam tang san luong nong nghiep, bang each nhng cao do phi nhieu kinh te cua ruong da't, thong qua viec dau tu them lao dong, vo'n, ky thuat mdi vao san xua't

Cay bac ha la cay trong yeu cau trinh do ky thuat va tham canh cao, khong thd thieu duqc nhung tac dong cua tien bo khoa hoc ky thuat, va su edn thiet phai dau tu nghien cun, quy trinh ky thuat trong san xua't, quy trinh ky thuat trong che bien, dau tu tu lieu san xua't va lao dong cd cha't luong cao, khong ngirng hoan

tot, dam bao tudi tieu cho cay khi co han va thao nudc chong ung kip thdi, khi co mua bao

dung toi da dieu kien thdi tiet (co mua xuan va xac dinh cac loai cay trong luan

Tham canh, luan canh cay trong:

+ Tham canh

Cay bac ha la cay trong yeu cau trinh do ky thuat va tham canh cao, khong

thien cac bien phap ky thuat, to chuc, vdi muc tieu thu dupe nhieu san phdm tinh ddu hon tren don vi dien tich voi chi phi thap nhat.

+ Luan canh

Cay bac ha dupc bo tri trong vao cuoi thang 1 va ddu thang 2 duong lich (cuoi mua dong, ddu mua xuan) Thu hoach vao thang 6 va thang 9 (hai lua thu hoach) Do do, viec xac dinh cac loai cay trong luan canh, xen canh, goi vu la

trong co nang suat cao, tang hieu qua su dung dat, mat khac bac ha la cay cong nghiep, khong trong nhieu nam tren cung mot manh dat, neu cay trong nhieu nam tren mot don vi dien tich, cay cho nang suat thap, giong se bi thoai hoa va nhiem sau benh Vi vay luan canh co tac dung giu cho giong khong bi thoai hoa nhanh, tranh dupc benh va sau benh, luon giu dupc do phl nhieu cua dat loai trd

co dai Cong thuc luan canh ap dung cho cac tinh dong bdng Bdc bo [ 33 ]

+ 1 lua cdt bac ha - 1 vu lua he thu - 1 rau vu dong

+ 2 lua cdt Bac ha - 1 vu khoai tay

+ 2 lua cdt Bac ha - 1 vu rau vu dong

Thi truong tieu thu va tiep thi:

+ Thi trudng

Nhu cdu tieu dung cua xa hoi, anh huong truc tiep den viec phat trien san xuat, va hinh thanh cac vung san xuat tap trung cay trdng vat nuoi noi chung, va cay bac ha noi rieng Trong nen kinh te thi trudng, neu mot loai nong san nao do

nhung san pham kem chat ltrcfng, khong tao nen dong luc phat trien san xua’t Hien nay chung ta da xoa bo co che cu, va chuyen sang co che thi truong, co sir dieu tiet vi md cua nha nude theo dinh hucng Xa hoi chu nghia Va do vay thi trudng dong mot vai tro quyet dinh den qua trinh san xua't, thi truong la dong lire cua san xua't va tieu dung, cua sir canh tranh hang hoa va quyet dinh den lqi nhuan san xua't Thi trudng la diem khbi dau va ket thuc cua mot qua trinh san xua't hang hoa, la co so xac dinh ke hoach san xua't, quy mo, chung loai va cha't luong san pham hang hoa Tinh dau bac ha cung nhu cac loai hang hoa, nong san khac khong chi cd nhu cau tieu thu trong nude, ma con cd nhu cau xuat khau Mdi loai thi trudng cd anh hudng khac nhau den viec hinh thanh, phat tridn cac vung san xuat ldn, tap tiling

Thi truong tieu thu trong nirdc, la thi tnrdng dang tin cay cho cac nha san xua't va cac ho nong dan san xua't tinh ddu bac ha, yen tarn dau tu phat tridn san xua't, boi vi nude ta dan so dong, tap quan tieu dung da dang tao len mot thi tnrdng ra't ldn va phong phu Tir nhung nam 1950 - 1954 ( thdi Phap tai viing tarn chiem ) Nirdc ta mdi nam phai nhap 47 ta'n tinh dau bac ha [ 32, 7 ] Nam 1956 khi cac nha nghien ciru, bat dau dat van de nghien ciru trong bac ha va cat tinh dau bac ha, thi nude ta van phai nhap 20 - 50 ta'n hang nam, va nhu vay yeu cau dien tfch trong bac ha de dam bao nhu cdu cho nhan dan mien bac, vao nhung nam khang chien chong My la 2000 ha trd len Nhung nam gan day, mac dii dien tfch trong bac ha cua nude ta da tang len, san luong tiling binh hang nam dat 50 ta'n, nhimg van chira dap ung dii nhu cau tieu dung trong nude, va hang nam nude ta van phai nhap them 50 ta'n tinh dau cd ham luong Menthol cao, dd phuc

vu cho nhu cau trong nirdc Do do trong cay bac ha de tung budc han che' nhap khau, va tien tdi tir tuc nguyen lieu bac ha trong nirdc Nhu vay thi tnrdng tieu thu bac ha trong nude, chfnh la cac nha may thuoc cac nganh cong nghiep nhe, cong nghiep duqc pham, hoa my pham, cong nghiep thuc pham Mot hudng giai quyet cd tfnh co ban trong chuyen doi co ca'u kinh te nong nghiep, la tiet kiem ngoai te Do do no la yeu to co tfnh quyet dinh thuc day nhanh chong, viec hinh

thanh vung tap tiling san xuat tinh dau bac ha, va cong nghiep tach chief Menthol tinh the o nude ta.

Doi vdi thi trudng the gidi, tuy co nhieu nude san xuat tinh dau bac ha de xuat khau, va giai quyet nhu cau tieu dung tai nudc do, nhung cung cd nhidu nudc khong cd dieu kien tu nhien thich hop de trong va che bien Them vao do cac nudc Tay Au, va Dong Au chi cd thd trong dupe cac giong bac ha Chau Au, vdi ham lupng Menthol tinh the thap va san lupng khong cao, do do nhu cdu thi trudng cac nudc nay la rat Idn Hang nam cac nudc nay van sang Viet nam dat van de mua tinh dau cua Viet nam, nhung chung ta khong du cung cap, hoac cd cung cap cho ban thi cung chi dupe khoi lupng it vdi cha't lupng tinh dau khong cao Vi vay day la thi trudng cd nhieu tiem nang de khai thac

+ Tiep thi

Tiep thi la chien lupc su dung cac ky thuat ydm trp ban hang, nham muc dich lam cho cung va cau ve mot loai san pham nao do gap nhau Tiep thi se lam cho viec ban hang dd dang hon, quyet dinh cac kenh phan phoi san pham hpp ly

va cac doanh nghiep tranh dupe rui ro trong kinh doanh, tang the luc tren thi trudng

Su anh huong cua cong tac tiep thi den san xuat va che bien tinh dau bac ha

la rat ldn Neu khong cd mot chien lupc tiep thi dung dan, de xac dinh nhu cau, pham cha't, mlu ma thi cong viec san xua't va che bie'n tinh dau bac ha, se gap rat nhidu kho khan va rui ro trong nen kinh td thi trudng DP san pham tinh dau bac

ha cung nhu cac loai san pham hang hoa khac, ban dupe tren thi trudng the gidi

va trong nudc Chung ta phai xay dimg dupe mot chien lupc tiep thi vdi hai noi dung sau:

hinh, phuong tien va ngan sach danh cho chien lupc Muc tieu cua chien lupc quang cao tiep thi, la phai day manh ban hang thong qua viec tao thdi quen mua

dung cho san phdm tinh ddu bac ha mot chien luoc tiep thi, phu hop trong thdi gian tdi.

Cac chinh sach kinh te vi mo:

co tac dong manh me den su thanh cong hay that bai cua cac nganh, cac doanh nghiep Mot chinh sach kinh te dung, hop ly co tac dung khuyen khfch, kich thfch san xudt tao dong luc cho ngudi lao dong, cho cac doanh nghiep va cac thanh phdn kinh te tham gia tich cuc vao san xuat, mo rong san xuat, phat trien kinh te hieu qua va on dinh Nguoc lai neu chinh sach ra ddi khong phu hop

xuat Theo Frank Ellis co 9 chinh sach chu yeu anh huong den san xuat nong nghiep, cac chinh sach do la: chinh sach dat dai, chinh sach ddu tu, chinh sach tin dung, chinh sach thi trudng, chinh sach gia ca, chinh sach thuy loi, chinh

thuc Ong da phan tich cac chinh sach do va chi ra su anh huong cua no den san xuat nong nghiep o nhung nudc dang phat trien [20, 17-18]

duoc dOi mdi, va thuc su da tro thanh cong cu quan trong co hieu luc thuc ddy qua trinh san xuat nong nghiep phat trien theo hudng san xuat hang hoa Cac

bac ha, gom nhimg chfnh sach chu yeu do la chfnh sach dat dai, chfnh sach dau

tu, chfnh sach tin dung, chfnh sach gia ca, chfnh sach thi trudng Khi phan tfch, danh gia tac dong cua cac chfnh sach tren, phai gdn vdi tinh hinh thuc tidn cua mdi nude, mdi dia phuemg, nham tim ra nhung nhan to thuSn lqi de khai thac het tiem nang cua no, day nhanh nhip do va tang hieu qua san xuat Nguoc lai ddi vdi cac nhan to can trd, han che, phai tun ra nhung giai phap dd khac phuc tren

co so nghien cun cd khoa hoc va thirc tien

1.2.3 Nhu’ng nhan to ve to chute - Ky thuat.

Anh hudng cua giong den chat luong nguyen lieu bac ha:

Giong la nhan to quyet dinh den chat luong nguyen lieu bac ha Chat luong tinh dau bac ha, phu thuoc vao tfnh chat cua tung loai giong bac ha Co loai giong cho chat luong Menthol tinh dau cao, nhimg mui lai khong dd chiu, co loai giong cho mui thorn dd chiu nhung ham luong Menthol trong tinh dau khong cao Do dd nguon goc, xuat sir cua giong bac ha cd anh hudng true tiep den chat luong tinh dau va nhu cau, so thfch tren thi trudng Chfnh vi vay cac nha khoa hoc va thi trudng tinh dau bac ha tren the’ gidi hien nay, phan cay bac ha ra thanh

hai nhom dai dien la bac ha Chau Au va bac ha Chau A [32, 9 ]

- Nhom 1: Nhom bac ha va tinh dau bac ha Chau Au, hay con goi la nhom

vdi ten bac ha Nhat ban (Methe sapenai so) [ 32, 9 ] Cd ten khoa hoc la Mentha arvensis linn Day la nhom bac ha chiem tan luong chu yeu tren the' gidi, va la nguon chu yd'u cung cap Menthol tinh thd cho the' gidi

dang

+ Bac ha den dang than tfm la co nhung gan tfm, dai nhan d dudi, co rang cua, nang co ft long, hoa tu d canh ben hinh d^u, hoa do nau Cd ten khoa hoc la Mentha piperita var officinalis forme lubcscoms Camus [32, 10 ]

+ Dang thu hai la bac ha trang than xanh, la cd gan xanh, cd se rang, cd nhieu long hon d dinh, hoa moc thanh bong, hoa d go'c thanh bong hoi thua, bong d ngon chfnh dai hon, hoa trang nd deu Cd ten khoa hoc la Mentha piporita var officinalis forme paleescons Camus [ 32, 10 ]

Z

- Trong nhom bac ha Chau A (bac ha Nhat ban) cung tha'y cd hai dang tim

va xanh, deu thuoc loai bac ha cd ten khoa hoc la Mentha arvensis linn

- Tuy chi bac ha da dupe phan loai nhu vay, nhung trong giao trinh dupe lieu cua trudng dai hoc dupe khoa Paris nam 1948 da viet “loai bac ha rat nhieu,

thitcnig xac dinh rat kho do sit lai tap rat hay xay ra Ngitdi ta cd the noi rang trong chi bac ha, khong the nam ditoc loai" [ 32, 12 ] Vi vay tren the gidi ngudi

ta phan biet ra hai loai giong bac ha Chau Au va Chau A Day la hai giong bac

ha chu yeu dupe khai thac vdi mot so lupng Ion

- Xuat str, nguon goc cua giong bac ha anh huong tdi chat lupng, va so thfch cua thi trirong Khau nhan giong cung quan trong vi day la khau anh huong tdi toe do sinh trudng, phat trien va tfch luy tinh dau trong la bac ha va san lupng tinh dau, vi vay can phai nhan giong bang nhung cay da trudng thanh, khong cd benh, cdy khoe, cd than ngam to, nhung giong bac ha da di thuc vao Viet nam, thfch nghi vdi dac diem khi hau, thdi tiet cua Viet nam

Cong nghe che bien tinh dau bac ha:

Cong nghe chd bien (chung ca't), khong chi anh huong den nang sua't, ma con anh huong den cha't lupng san pham Cd 4 phuong phap dupe ap dung dd che bie'n tinh dau bac ha do la: Phuong phap chiet xuat bang dung moi, phuong phap udp, phuong phap ep, phuong phap ca't keo hoi nude Tuy thuoc vao ydu cau cha't lupng trong su dung, ban cha't cua dupe lieu, gia thanh, hieu qua kinh td ma ta chon lua san xua't tinh dau theo phuong phap nao [ 27, 8 ]

+ Phuong phap chiet sua't bang dung moi: dung moi de bay hoi, phuong

chiet suat, cat thu hoi dung moi dudi ap luc giam, se thu dupc tinh ddu co lan sap

hoi alcol dudi ap luc giam se thu dupc tinh ddu

ho a tinh ddu Co the dung alcol tach rieng tinh ddu

trung trong tui o ldp vo ngoai, chi cdn tac dong co hoc la 'co the giai phong ra Vi vay phuong phap ep rdt phu hop cho tach tinh ddu cam, chanh Khong phu hpp

ap suat khi quydn, hPn hpp bat ddu soi va hoi nudc keo theo hoi tinh ddu Hoi

ca't

To chuc san xuat va che bien:

Td chuc san xuat anh hudng sau sSc den san xuat va che' bien c3y bac ha va nhieu cSy trong khac To chuc san xuat the hien su phu hop hay khong phu hop cua quan he san xuat vdi dieu kien va trinh do phat trien cua lire luong san xuat Neu td chuc hop ly se kich thich duqc su phat trien cua san xuat Nguqc lai neu

san xua't, thi khong nhung khong thuc day duqc san xua't phat trien ma con kim ham su phat trien cua luc luong san xua't

Trude day hinh thuc td chuc san xua't va che bien cay bac ha, chu yeu la do cac hop tac xa kidu cu, cac nong lam trudng quoc doanh, cac cong ty thucrng nghiep cua nha nude thuc hien va duqc chi dao cua nhieu nganh dan den chong cheo, ai cung dung ra to chtrc trong bac ha, trong khi do ngu’di dan true tiep san xua't lai khong duqc tham gia vao qua trinh td chuc san xua't Do dd da dan den san xuat keri hieu qua, chi phi cao, thi trudng tieu thu chi chu trong toi thi tnrdng Lien xo (cu) va Dong Au, do do da dan den su that bai cua cac md hinh trong bac ha vao nhung nam 80

1.3 DANH GIA HIEU QUA SAN XUAT VA CHE BIEN TINH DAU BAC HA.

1.3.1 Danh gia hieu qua kinh te

cua san xua't kinhdoanh, thong qua viec so sanh ket qua san xua't thu duqc vdi chi phi bo ra Cac

Hieu qua kinh te la chi tieu tong hop nhat vd cha't luong

chi tieu chu yeu sau:

Chi tieu gia tri san luong: La chi ti6u bieu hien bdng tien, phan anh toan

bo ket qua hoat dong san xuat true tiep, hull fch cua san xua't nong nghiep dupe tinh trong mot thdi ky nhat dinh Chi tieu gia tri san luong bao gom:

- Chi tidu gia tri san lurqng tinh tren mot hecta

- Chi tieu gia tri san lupng tinh tren mot lao dong

- Chi tieu gia tri san lupng tinh tren mot dong chi phi san xuat

Chi tieu gia tri gia tang (gia tri tang them): La hieu so giua gia tri san xuat va chi phi trung gian Day la chi tieu phan anh phan gia tri dupc tao ra bdi ngudi san xuat kinh doanh trong nong nghiep Chi tieu gia tri gia tang bao gom:

-Gia tri gia tang tren mdi hecta:

S”

Trong do: GTGT: Gia tri gia tang

- Gia tri gia tang tren mot ddng chi phi:

CPSXTrong do: CPSX: Chi phi san xudt

Chi tieu lpi nhuan: Lpi nhudn la phan chenli 16ch giua doanh thu (TR) va tong chi phi san xudt (TC) Chi tieu lpi nhuan bao gom:

- Lpi nhuan lam ra tren mot hec ta:

LN = QP — (C tg + C gt )

s

Trong do: LN: Lo'i nhuan

Cgt: Chi phf gia tri gia tang

- Loi nhuan lam ra tren mot dong chi phi san xuat:

1.3.2 Danh gia hieu qua xa hoi.

vung Hieu qua xa hoi noi len mire tao cong an viec lam, tang thu nhap, den viec cai thien dbi song van hoa tinh thdn

nong thon, tang them thu nhap cho nong dan, han chd' cac te nan xa hoi, xoa bo y thirc tap quan san xuat lac hau, manh mun, tao ra sir chuyen bien tam ly trong hop tac san xuat, hoc hoi trao ddi kinh nghiem san xuat, giup do nhau cung phat trien, manh dan ap dung nhung tien bo khoa hoc ky thuat vao san xua't Day la giai phap tot nha't ngan chan dong ngirbi khong co viec lam ra thanh pho tim vieclam

Phat trien san xua't va che bien tinh dau bac ha, ngubi nong dan se thu duqc

lqi nhuan cao Giam chi ngoai te cho nhap tinh ddu, tien tori tu tuc vd tinh dau va

Menthol co cha't luqng cao Tang he so' su’ dung da't, tang them hieu qua sir dung vo'n vao san xua't, ngubi nong dan se tang them thu nhap

1.4 KHAI QUAT TINH HINH SAN XUAT, CHE BIEN VA TIEU THU TINH DAU BAC HA TREN THE GIOI VA O VIET NAM.

1.4.1 Tinh hinh san xuat, che bien va tieu thu tinh dau bac hatren The gioi.

The gioi va Nhat ban: Nam 1943 - 1944 theo En.porot trong bo sach

"Nhung nguyen lieu thuc vat thudng dung" viet “De co mot khai niem ve tdm

quan trong cua san xuat bac ha ta co thd cho rAng mbi nam toan the gidi san xuat chung 400 tan tinh dau bac ha, nhung vdn con thieu, tiudc mdt dbi vdi Phap mdi nam phai nhap khoang 50 tan” [ 32, 3-4 ]

ha khoang 600 tan trong do Nhat ban chiem 5/6 “ San lupng tinh dau bac ha cua

cdu cay bac ha " Trdn van Luan dua ra “the gioi vao nam 1938 san xuat duoc

600 tan bac ha" cung trong tai lieu nay Tran van Luan viet dien tich trong bac ha

Bdc My va mot so nudc khac:

nhat la Bac My va Nhat ban." theo F Hoffmann trfch ddn trong tap chi L

- Lien xo (cu): Bac ha dupc trong b vung Uykron chiem dien tich 6.000 ha Theo so lieu cua Lien xo (cu) thi dien tich nam 1959 la 10.000 hec ta

- Bungari: Bungari bat dau san xuat tinh dau bac ha vao nam 1925 duqc thu

12 kg tinh dfiu, den nam 1950 san luong dat 120 ta'n vdi dien tich trong la 5.000 hecta [ 32, 5 ]

bac ha Mitchan giong Anh til sau chien tranh the gidi thu" hai, den nam 1954 dien tich trong bac ha tir 4000 hecta - 5000 hecta [32, 5], san luong dat 100 - 120 tan/nam

- Trung quoc: Qua nhung tai lieu cua Trung quoc, nhung nam gan day, vi tri hang dau ve san lucmg tinh dau bac ha thuoc ve Trung quoc Didu nay co le trudc day Nhat ban nhap mot phan ldn tinh dau bac ha cua Trung quoc co, rdi xuat khau vdi nhan hieu “ tinh dau bac ha Nhat ban" [ 32, 4-5 ]

Theo Til qud'c Quan da viet trong quyein sach sinh duoc hoc nam 1958, Trung quoc da san xua't tinh dau bac ha tren dien tich 32.400 hecta, san luong dat 3200 tan/nam Tinh ra nang sua't dat 100 kg tinh dau/hecta Tac gia con noi them "Nude ta ditng dau ve xuat khau tinh dau bac ha, chiem vi tri trong yen

tren the gidi “ [ 32, 5 ] Nhung nam gan day san luong tinh dau bac ha cua Tiling

quoc tang len 1997 la tren 4000 ta'n 1998 : 5000 ta'n, 1999: 3000 tan (do han han

va lu lut, nen san luong tinh dau cua Tiling quoc giam con 3000 ta'n )

- An do: Nhu cau tieu dung tinh dau bac ha rat ldn d an do vao thap ky 50,

60 Vao thbi gian nay An do da phai nhap tinh dau bac ha Theo so lieu ma Ando cong bo o tap tri "Tai nguyen thuc vat" vao nam 1966, An do da nhap tinh dau bac ha va Menthol tinh thd (xem biAu so 2)

dat 35 - 40 kg/hecta vao nhung nam sau

Bieu 2: Tinh hinh nhap tinh dau bac ha va Menthol cua An do

(duoc nhap vao thang 1 nam 1954) chu yeu d cac vung Jammu, Tarai la nhung noi cay moc xanh tot, va con trong rai rac khap noi tren dat nudc An do, tru nhung vung co mua dong bang gia khac nghiet [32, 6 ]

- Brasil: Cay bac ha duoc kieu dan Nhat ban, dua vao trong o Brasil vao

tranh the gidi thd hai, khi viec trong va che bien cua Nhat gap kho khan Vi trudc

d Brasil la 30.000 hecta trong do bang Parana chiem 90%, bang Thanh (saint

gidi hien nay Ngoai ra cay bac ha con duoc trong tren quy mo nho d Achentina,

Chau UC, Nam phi va Angola, va mot so nudc Dong Nam A

bac ha Ion nhat the gidi

ha va 3.200 tan tdng hqp

1.4.2 Khai quat tinh hinh san xuat, che bien va tieu thu tinh clau bac ha o’ Viet Nam.

Giai doan 1956 - 1972.

noi gan Ha noi trong dd thu hai, pho'i kho ban cho cac hang thuoc dong y Dien ti'ch trong khong dang kd Nam 1957 Trudng dai hoc duqc Ha noi co duqc mot

hang ben Phap) gui ve duqc trong tai vudn trudng Nam 1958 trudng Dai hoc

nghien cuu cac loai bac ha co d Viet nam, va da phat hien mot so loai bac ha

(1957), Ba vi (1958), Son la (1968), Lai chau (1972) thuoc loai Mentha arvensis

Giai (loan 1972 - 1975.

Xuat phat tir ket qua nhung nghien cun cu ban lau nam, can cu vao nhu chu tieu dung trong nu'crc va the gidi Nam 1972 van de trong va che bien tinh dau bac ha da duqc su quan tarn dac biet cua nhieu nganh va nhieu dia phuo'ng Dd tai “Nghien ciru dita vao san xuat lan, van de trong cay bac ha va cat tinh dau

bac ha dnirdc ta “ [ 33, 1 ], do Bo y te true tiep chi dao va da giao cho trudng dai

hoc duqc la co quan chu tri nghien ciru, dua vao san xuat va che bien tinh dau.Trong 4 nam chung ta da dat duqc ket qua va mot so kinh nghiem sau (xem bidu so 3)

Bieu 3: Dien tich vasan luong tinh dau bac ha d Viet nam trong cac nam 1972-1975

San luong ( kg)

Dien tfch (ha )

San luong (kg)

Dien tfch (

ha )

San luong (kg)

Dien tfch ( ha )

San luong ( kg )

( Nguon: bao cao khoa hoc Trudng dai hoc duqc ha noi )

Ghi chu: Co 1 so tinh khong trong bac ha, nhimg tinh dau dirac che bien tir

cay moc hoang dai song d mien niii nirdc ta.

Nam 1972, nam dau tien cua ke hoach nghien cuu, mac du bat dau vao luc mien BSc bi danh pha nghiem trong nhat, nhung chung ta da trong duqc 0,165 ha