Luận văn các yếu tố ảnh hưởng tới việc lựa chọn nguồn nước sinh hoạt của hộ gia đình ở huyện duy tiên, tỉnh hà nam

Su dung nguon nude sach va dam bao la mot van de quan trongtrong thuc hien muc tieu sach va ve sinh moi trudng quoc gia da va dang mang lai nhieu ket qua tich cue, giupngudi dan nong tho

13938 LV.ThS

DHKTQD

O HUYEN DUY TIEN, TINH HA NAM

CHUYE n NGANH: KINH TE VA QUAN LY MOI TRUONG

LUAN VAN THAC SY QUAN LY KINH TE

MA NGANH: 8340410

Ngu'tfi huo'ng dan khoa hoc: PGS.TS LE HA THANH

DAI HOC K.T.Q.D

TT THONG TIN THWIEN

PHONG LUAN AN -TU LI EU

THS - 3 9

HA NOI-2018

LOI CAM DOAN

Toi xin cam doan Luan van tot nghiep nay “Cac yeu to anh hiring toi viec lua chon nguon nuoc sinh hoat cua ho gia dinh o’ huyen Duy Tien, tinh Ha Nam” la

nghien curu do tu ban than thuc hien, co sir ho tro tir giao vien hirdng dan, don vi

toi turthirc hien va khongvi phamyeu cau ve sir trung thirc trong hoc thuat

Toi xinchiu trach nhiem hoan toanve loi cam doan naycuaminh!

Vu Thu Trang

LOI CAM ON

Tradehet em xin gui lai biet anchan thanh nhat tdicac Thay, Co giang vien cua

Khoa Moi truangva Do thiva vien Saudai hoc cua trubng Dai hoc Kinh te Quoc dan,

kinh te trong suot qua trinh hoctap tai truang

PGS.TS Le Ha Thanh da tan tinh chi bao, hirdng dan khoa hoc va giup da em ratnhieu trongsuotqua trinh thuc hien nghien ctru, hoan thanh luan van nay

van nay

Trong qua trinh nghien ctru, de tai cua em khong tranh nhtrng thieu sot ve kien

cua em duac hoan thien tot han, giup em co them kinh nghiem tich luy cho viec hoctap va cong tac sau nay!

Nhung diem can sua chua bo sung truoc khi nop luan van chinh thuc cho

Vien dao tao SDH _ k.^ ^6 IxJ .Jcul* d& &<

-X^.V £&& \,.Ci dteu .clLl (&&/ kith*

Q,uh .f m j ^. cU t ':

[.c^f ^ ^d<ycf mkub^ C&&L 4 ' d K /ac t .& VO: ^t.fe>^? COt.s t£xX.i Y &/ ty.: { y.Q 2 Qtb M JOxi rlh £nk% ^ - - *> ,r I : . ~ Ox* .u&n xi&€/ p?z£< /z7^ ^^ ^&z.^ /d^^

Chu tich Hoi dong

(Ky va ghi rd ho ten)

(Ky va ghi rd ho ten)

« J~ UK

<J

Neu hoc vien cd trach nhiem chinh stra theo yeu cau cua Hoi dong cham luan van Trong truong hop khong chinh

ua se khong dupe cong nhan ket qua bao ve

loc vien phai dong ban yeu cSu chinh sura nay vao truoc phin muc luc luan van chinh thirc khi nop cho Vien DT SDH

BAN NHAN XET LUAN VAN TIIAC SI

lip va ten hoc vien: Vu Thu Trang

Ten luan van tot nghiep; Cac yeu to anh hudng tdi vice lira chon nguon nude sinh hoat cua ho

gia dinh d huyen Duy Tien, tinh Ila Nam

Chuyen nganh: Kinh te va quan ly moi trudng

1 Vc hinh thuc cua luan van

Noi dung cua luan van ductc tac gia trinh bay trong 68 trang vdi 08 bang bieu so lieu, 23 hinh minh hoa; luan van co 63 danh muc tai lieu tham khao, co 01 phu luc vc noi dung khao sat dupe dung trong nghien cun, va 2 phu luc vc chay mb hinh hoi quy Ngoai phan mb dau, luan van duac ket cau thanh 5 phan Vc ca ban luan van co ket cau tuong doi hop ly, hinh thuc trinh bay ro rang, dap ung ycu cau ve hinh thuc cua mot luan van cao hoc chuyen nganh Kinh te va quan ly moi truang

2 Vc tinh cap thict va y nghia cua de tai

Nude sinh hoat dong vai tro het sue quan trong trong cuoc song cua ngudi dan tren the gidi, cung nhu doi vdi ngudi dan cua huyen Duy Tien, tinh Ha Nam Viec su dung nguon nude sinh hoat nao cd anh htrdng khdng nho den sue khoe ngudi dan trong vung do chat lupng cua cac nguon nude sinh boat la khac nhau Tuy nhien viec lira chon sir dung nguon nude sinh hoat nao doi vdi moi ho gia dinh phu thuoc vao rat nhieu yeu to Nhung yeu to nao la nhung yeu to cd anh hudng quan trong den viec su dung nguon nude sinh hoat ciia ho va anh hudng cua nhung yeu to nay cu the ra sao la chu de can duac nghien ctru de tir do co the de xuat nhung giai phap tac dong nham lira chon sir dung nguon nude sinh hoat hap ly Chinh vi vay viec nghien cuu de tai cua tac gia la

co y nghia ly luan va thuc tien.

3 Vc phuong phap nghien cuu va do tin cay cua ket qua nghien cini

Ngoai vice thu thap cac so lieu thu cap, tac gia da ticn hanh sir dung bo so lieu dicu tra nam

2016 trong do phong van 209 mau tren dia ban huyen Duy l ien tinh Ha Nam Phuong phap thong

kc mb ta, phuong phap phan tich so sanh, phuong phap mo hinh hoi quy la nhung phuong phap chu ycu dupe su dung trong de tai nghien cuu Nhin chung sb mau dicu Ira, va cac phuong phap phan tich ma tac gia sir dung la kha phu hop, va co the dam bao do tin cay cua ket qua nghien cuu.

4 Cac ket qua nghien cu u da dat duoc

trong do tong hop dupe cac ycu to anh hudng den vice lua chon nguon nude sinh hoat cua ho gia dinh bao gom cac ycu to thuoc vc lip gia dinh, dac diem cua nguon nude, mb hinh phan tich cac ycu to anh hudng.

- Tac gia da trinh bay dupe boi canh nghien cuu bao gom boi canh chung vc van de nude sach va vc sinh moi trudng cua nong thon Viet Nam, dac diem kinh te xa hoi cua huyen Duy Tien, mot so van de vc nguon nude va nguon nude sinh hoat cua huyen Duy Tien,

- l ac gia da mb ta dupe diem cua cac ngudi dupe phong van va cac ho dupe khao sat; nhan thuc cua ngudi dan vc moi trudng va nguon nude d dia phuong; cac nguon nude sinh hoat d dia

- 'l ac gia da phan ti'ch dugc cac ycu to anh hirdng den lira chon nguon nude an uong cua ho thong qua sir dung mo hinh hoi quy logit, tir do chi ra dirge anh hirdng cu the cira tirng ycu to den xac suat lira chon sir dung nguon nude mua, hay nguon nude may cua ho tir do dira ra mot so de xuat de ho trg ngiroi dan sir dung nguon nude sinh hoat dam bao vc sinh tren dia ban huycn.

5 Nhung thieu sot, han chc cua de tai:

chuong; hay ket cau thanh cac phan ; boi canh nghicn ciru co ncn ket cau thanh mot phan rieng?)

sinh hoat; cac nguon nude sinh hoat; cac ycu to anh hirdng den lira chon sir dung nguon nude sinh hoat Phan co sd ly luan va phan tong quan tai lieu co sir khac biot nhat dinh.

Phuong phap nghicn ciru ncn cd tinh trimg lap l ac gia ncn bo muc phuong phap nghicn ciru trong phan md dau.

- Nguon so lieu dirge sir dung trong nghicn ciru: Ngoai so lieu thir cap tac gia cd sir dung bo dir lieu khao sat ho gia dinh Tuy nhicn tac gia can trinh bay ro each chon diem, chon mau dicu tra de cd the thay dirge tinh dai dicn cho nghicn ciru ciia minh tir vice sir dung bo so lieu do.

- 'l ac gia chua md la dirge day dii vc he thong cung nude sinh boat tren dia ban huycn Duy l ien tinh Ila Nam: hicn nay tren dia ban huycn nhirng viing nao xa nao co the tiep can dirge vdi nude may? Nhung viing nao chua tiep can dirge vdi nude may do chua co he thong cung cap nude may.

- Trong muc 4.5.1 la phan tich ycu to anh hirdng den nguon nude an uong; muc 4.5.2 la phan tich anh hirdng ciia cac ycu to den nguon nude sinh hoat 'lac gia can trinh bay ro nguon nude an uong khac nguon nude sinh hoat trong luan van (thuong thi nude sinh hoat bao gom ca nude an uong).

nhau: nude mua va nude may cho an uong, nude gieng cho tarn rira dicu nay chua dirge tac gia

de cap trong luan van.^yV t AXV

- Ket luan ncn duoc trinh bay ngan gon, phan phan tich bang 5.1 trong ket luan ncn chuycn sang phan 4.

- Do chua co ket luan ro rang vc vice sir dung nude may hay nude mua thi nude nao tot horn ncn rat kho co the dua ra nhirng ggi y, de xuat tir ket qua nghicn ciru nay.

- Kiem tra cac loi in an, loi trich dan va lict kc tai lieu tham khao.

6 Ket luan

Mac du con mot so han chc nhung luan van ciia tac gia la mot cong trinh nghicn ciru doe lap va cd nhung dong gop nhat dinh vc ly luan va thuc tien trong vice tim hicu anh hdng ciia cac ycu to den lira chon nguon nude sinh hoat Luan van cua tac gia dap irng dirge yeu can vc hinh thirc

va noi dung ciia mot luan van thac sT chuycn nganh Kinh te va quan ly moi trudng.

Ila Noi, ngay 20 1 being 7 nam 2018

Ngudi nhan xci

PGS.TS Nguyen Mau Dung

Doc lap - Tu do - Hanh phuc

LUAN• •VAN THAC SY KINH TE

r

website Sau khi doc, toi co mot so nhan xet va danhgia nhu sau:

1/ Ve tinh cap thiet cua de tai:

z

1

cao hieu qua cung cap va sudung nguon nude sach hap ve sinh tai dia phuong.

2/ De tai luan van phu hop vdi chuyen nganh dao tao Quan ly kinh te

z

(Kinh te va quan ly Moi trirang)

cac cong trinh khoahoc cua cac tac gia khac da cong bo trong va ngoai nude

4/ Ve ket cau cua luan van: Luan van dugc ket cau thanh 6 phan: Phan md

ro dau la ca sd ly luan (khung ly thuyet) cua de tai

7

cac nhan dinh tir cac cong trinh chua cd tinh he thong ma con phan tan Chua

do do chua the ho trg viec he thong hoa cac van de ca sd ly luan

2

so ly luan (khung ly thuyet) cua de tai Cac mo hinh thong ke nhu mo hinh

quan he, anh huong cua cac nhan to va duqc van dung de nghien cuu cac yeu

huyenDuy Tien, tinh Ha Nam; 3/ Khai quatve nguon nude sinh hoatcua cac ho

gia dinh d huyen Duy tien

Nhung diem ton tai cua phan 2 la : 1/ ten chuong chua the hien ro muc

Nam Trong tarn cua phan 2 phai la thuc trang cac van de nude sach cua cac ho

khong neu duqc qua trinh to chuc dieu tra dien ra khi nao va ai thuc hien dieu tra

yeu to anh huong den viec lua chon nude sinh hoat cua ngudi dan dia phuong

A

phan nay la ket luan chua de cap den cac muc tieu cua de tai, kien nghi chua cu

la phan ma chi goi la “phan ket luan”; Xem lai muc tieu nghien cuu: thong

nhat muc tieu chung vamuc tieu cuthe

- Tenphan 3 nendoi laThuc hien nghien cuu

- Phan 4 Ket qua nen xem xet bo bdt mot so hinh, bo sung day du dan vi

- PhanKet luan nen nhan manh vao cac muc tieu nghien cuu cua de tai d

yeu cau ve ly luan va thuctien doi vdi cong tac quan ly moi trudng dViet Nam

- Ket qua nghien cuu cua de tai co the lam tai lieu tham khao bo ich cho

nghien cuu, giang day va pho bien kinh nghiem cho cac dia phuong

4

MUC LUC• •

Ldl CAM DOAN i

LdlCAM ON ii

DANH MUC TIT VIET TAT v

DANH MUC BANG vi

DANH MUC HINH vii

TOMTAT KET QUA NGHIEN CUU LUAN VAN ix

PHAN MC) DAU 1

CHUONG 1 CO SO LY LUAN VA TONG QUAN CAC CONG TRINH NGHIEN CUU 8

1.1 Nude sinh hoat va va sucan thiet sudung nguon nude sach 8

1.1.1 Mot so khai niem lien quan dennude sinh hoat 8

1.1.2 Su can thiet cuaviec su dung nguon nude sach 9

1.2 Tong quan nghien cuu cac yeu to anhhudng den viec lua chon nguon nude cua ho gia dinh .10

1.2.1 Dacdiem ngudi tra ldiva ho gia dinh 11

1.2.2 Dacdiem nguon nude 15

1.3 Tong quan nghien cuu mo hinh phan tich cac yeu to anh hudng tdi viec lua chon nguon nude 19

1.3.1 Md hinh Logit (logistic model) 19

1.3.2 Md hinh Probit (Probit model) 20

1.3.3 Md hinh Logit da thuc (Multinomial logit model- MNL) 21

1.4 Danh gia ve cac nghien cuu 21

CHUONG 2 BOICANH, PHUONG PHAP VA KET QUA NGHIEN CUU 23

2.1 Boi canh nghien cuu 23

2.1.1 Cac nguon nude va nude sach d nong thonViet Nam 23

2.1.2 Dac diem kinh te -xa hoi - moi trudngcua Huyen Duy Tien, tinh Ha Nam 29

2.1.3 Nude sach va nguon nude sinh hoat cua ho gia dinh d huyen Duy Tien, tinh Ha Nam 34 2.2 Phuong phap nghien cuu 36

2.2.1 Mdhinh nghien cuu de xuat 36

2.2.2 Thu thap du lieu 37

2.2.3 Phan tich du lieu 38

2.2.4 Mo tacac bientrongmo hinh 39

2.2.5 Mau nghien cuu 40

2.3 Ket qua nghien cuu 41

2.3.1 Dac diem cuanguditra ldi (chu ho) 41

2.3.2 Dac diemcua ho gia dinh 43

2.3.3 Nhan thuc cuangudi dan vemoi truangva nguon nuded dia phuong 43

2.3.4 Nguon nude sinh hoat 46

2.3.5 Phan tich lua chon nguon nude cua ho giadinh 56

CHUONG 3 MOT SO DE XUAT NHAM HO TRO NGUOI DAN TIEP CAN, SET DUNG NGUON NUOC AN TO AN, HIEU QUA 65

3.1 Doi vdi co quan quan ly 65

3.2 Doi vdi cac don vi cung cap nudemay 67

3.3 Doi vdi ngudi dan 67

KET LUAN 68

Phu luc 1 Cac cau hoi du lieu su dung trong nghiencuu 78

Phu luc 2 Ket qua chi tiet hoi quylogit ve nguon nude anuong 81

Phu luc 3 Ket qua chi tiet hoi quy logit ve nguon nudesinh hoat 82

DANH MUC TU• VIET TAT

United Nations Development Programme

DANH MUC BANG•

Bang2.1 Dac trung d nhiem tu san xuatcua mot so loai hinh lang nghe 27

Bang 2.2 Mo tacac bien trong mo hinh nghiencuu 39

Bang 2.3 Dac diem cua hogia dinh 43

Bang 2.4 Ket qua hoi quylogitcua nude annudc mua 57

Bang 2.5 Dac diem nhan khau hoc (gia tri trung binh ) va sirlua chon nguon nude an uong 59

Bang 2.6 Ket qua hoi quy logit cua nude sinh hoat_nudc may 61

9 ■> A t Bang 2.7 Dac diem nhan khau hoc va sir lirachon nguon nude sinh hoat 63

DANH MUC • HINH

Hinh 2.1 Ty le ngudi dan nong thon su dung nude hop ve sinh (donvi: %) 24

Hinh 2.2 Dien bien ham luong NH4+ trong nude song doan chay qua khu vuc nong thongiai doan 2012-2014 26

Hinh 2.3 Dien bien ham luong chat ran lo lung trong nude song doan chay qua khu vuc nong thon giai doan 2012-2014 26

Hinh 2.4 Ban do huyen Duy Tien, tinh Ha Nam 29

Hinh 2.5 Dan so va ti ledan nong thond Duy Tien, Ha Nam 2010-2016 30

Hinh 2.6 Nude song d nhiem taiDuy Tien dau nam2018 32

Hinh 2.7 Md hinh nghien cuude xuat 37

Hinh 2.8 Dac diem cua chu ho 42

Hinh 2.9 Danh giaviec quan ly moi trudng d dia phuomg 44

Hinh 2.10 Van de moitrudng tai dia phuemg (dem vi: %) 45

Hinh 2.11 Danh gia su dung nguonnude an toan 46

Hinh 2.12 Cac nguon nude dung trong an uong va sinh hoat cua gia dinh 47

Hinh 2.13 Ly do lua chon nguon nude an 48

Hinh 2.14 Chi phi ban dau cho viec su dung nguon nude (donvi: nghin dong) 49

Hinh 2.15 Danhgia ve mui nguonnude an uong 51

Hinh 2.16 Danhgia ve mau sac nguon nude an uong 51

Hinh 2.17 Danhgia ruiro doi vdi sue khoe cua cac nguon nude anuong 52

Hinh 2.18 Danh gia ve do tin cay cua cac nguon nude anuong 53

Hinh 2.19 Danh gia ve mui vi cuanguon nude sinh hoat 54

Hinh 2.20 Danh giave mau sac cuanguon nude sinh hoat 55

Hinh 2.21 Danh gia ve do rui ro vdi sue khoe cua nguon nude sinh hoat 55

Hinh 2.22 Danh gia do tin cay ve nguonnude sinh hoat 56

VU THU TRANG

CAC YEU TO ANH HUONG TOI VIEC IUA CHON NGUON NUOC SINH HOAT CUA HO GIA DINH • • • •

O HUYEN DUY TIEN, TiNH HA NAM

CHUYEN NGANH: KINH TE VA QUAN LY MOI TRUONG

TOM TAT KET QUA LUAN VAN THAC SY

HA NOI-2018

x x x

• Chuang 1. Co sd y luanva tong quan cac cong trinh nghien cuu

• Chuang 2 Boi canh, phuongphap va ketqua nghien cuu

• Chuang 3 Mot so de xuat nham ho trongudi dan tiep can, su dungnguon

Phan md dau tap trung khai quat tinh cap thiet cua viec thuc hien nghien cuu Su

dung nguon nude sach va dam bao la mot van de quan trongtrong thuc hien muc tieu

sach va ve sinh moi trudng quoc gia da va dang mang lai nhieu ket qua tich cue, giupngudi dan nong thon Viet Nam co kha nang tiep can tot han vdi cac nguon nude dam

cac cong trinh nghien cuu ve nguon nude va cac yeu to anh hudng den viec lua chonnguon nude cua ho gia dinh Dinh nghia ve nude sinh hoat duac WHO dua ra nhu sau:

nude sinh hoatla nguon nude duac sudung cho tatca cac muc dich thong thudngnhu hoat dong sinh hoat, tarn rua va chuan bi thuc an (WHO, 1993) 0 Viet Nam, chua cd

dinh nghia chinh thuc ve nguon nude sinh hoat, tuy nhien, trong danh muc Quy chuan

van

hudng den lua chon nguon nude cua nhieu quoc gia tren the gidi, trong do chu yeu la

cac quoc gia chau Phi va chau A - noi gap van de ve nguon nude, va nghien cuu boi

Duy Tien Cac nhom yeu to anh huong dupe liet ke bao gom: (i) dac diem cua ngubi

Chuong 2 neu len boi canh tai Viet Nam, dia ban huyen Duy Tien va dac biet la

nghien cuu

dupe phan nao nhu cau cua ngubi dan nhung hien tai, khong phai noi nao cung conude may va ngubi dan cung khong hoan toan sir dung nude may lam nguon nude

nguon nude khac nhau, cac nguon nude co hoac khong dupe chung nhan ve kiem dinh

dac biet la nude may Chinh vi vay, de tai cd 3 muc tieu chinh: (i) xac dinh cac nguon

cua ngubi dan va (iii) xac dinh cac yeu to anh huong den viec lua chon nguon nudehientai

nguon nude cua ho gia dinh Theo do, khach the nghien cuu chinh la cac ho gia dinh

tren dia ban huyen Duy Tien, tinh Ha Nam

Nghien cuu dupe thuc hien tai huyen Duy Tien, tinh Ha Nam Huyen Duy Tien

(Nien giam thong ke tinh Ha Nam, 2017) Duy Tien co 16 xa va 2 thi tran, tuy nhien,

co he thong nunc may, mot so it ho dau noi cung vdi cac ho da co d vung lan can), Duyen Dang, Do Quan, Nha Xa (nod co lang nghe det) va Yen Tu (co ca ho dan song trong va ngoai chan de ven song).

Du lieu su dung hoan toan la du lieu thu cap, dugc tong hgp va phan tich tu nhieu nguon khac nhau Bo du lieu chinh dugc dung trong phan tich la Bo du lieu khao sat tu nghien cuu “Nhan thuc cua cac ho gia dinh ve nudc bi nhiem asen va danh gia viec ket noi vao he thong nudc may cua nhung noi bi nhiem asen trong khu vuc dong bang song Hong Viet Nam” dugc thuc hien nam 2016 tren dia ban 2 huyen Duy Tien va Binh Luc cua tinh Ha Nam.

Phuong phap thong ke mo ta dugc su dung de mo ta dac diem cua cac doi tugng khao sat, nhan thuc ve moi trudng va van de nudc sach cua hg Phuong phap nay cung cap cai nhin khai quat ve su khac biet cua cac nhom tra ldi Phuong phap phan tich so sanh dugc su dung de so sanh su khac biet ve nhan thuc va thoi quen su dung nudc, lua chgn nguon nudc cua cac ho co nhung dac diem khac nhau Phuong phap phan tich hoi quy theo mo hinh logit dugc su dung de phan tich va tim ra cac yeu to anh hudng den viec lua chgn nguon nudc cua ho gia dinh.

K6t qua nghien cuu cho thay, da so cac ho gia dinh co chu ho la nu, tuy nhien khong co su khac biet nhieu ve lua chgn nguon nudc theo gidi tinh cua chu ho Chu ho

da phan deu lam nghe nong hoac san xuat nho, trinh do hgc van khong la cao, da phan d6u chi hgc het cap hai (trung hgc co sd) Ho gia dinh trung binh co 4 ngudi vdi it nhat

1 lao dong co viec lam Thu nhap hang thang cua ho gia dinh nhin chung cao hon muc chi tieu binh quan/thang Mac du vay, thu nhap binh quan mot ho gia dinh khong cao bang muc trung binh chung cua ca nudc Dac diem mau nghien cuu phu hgp vdi dac diem chung cua cac ho dan tren dia ban huyen.

Nhung nguon nudc dugc su dung cho cac hoat dong sinh hoat cua ngudi dan bao

gom nudc may; nudc gieng khoan/gieng dao; nudc mua va mot so nguon nudc khac (nudc may lgc hoac binh dong chai vdi nudc an va nudc ao vdi nudc cho sinh hoat khac) Nguon nudc mua la nguon nudc dugc su dung chinh de an uong vdi cac danh gia ve mui vi, mau sac, do tin cay hay rui ro vdi suc khoe deu d muc tot nhat Nudc may va nudc gieng dugc su dung vi su doi dao va tinh thuan tien Mac du nudc may

dirge su dung nhieu nhung van co khong it y kien tieu cue cua nguoi dan ve chat

Ve cac yeu to anh hudng den viec lira chon nguon nude, yeu to cd nhieu anh

lugng nude hoan toan dugc danh gia theo quan diem cua ngudi dan Chi phi ban dau

vdi nude an uong, cac yeu to anh hudng bao gom do tuoi va trinh do hgc van cuachu

ho, so ngudi va thu nhap binh quan thang cua hogia dinh Doi vdi nude sinh hoat, yeu

the cua cac yeu to den tirng nguon nude dugc thehien trongbang sau:

Tong hop he so cua cac yeu to anh hirdng den lua chon nguon nude

Stt Yeu td Nude an uong Nude sinh hoat

= exp ( Z3O Z3! + - - - (3k* xk")

P 1 -+- exp (/3O + £, *Xi H- -+- (3k *- xk)

Vdi:

• p: xac suat lirachon nguon nudc (doi vdi nudc an uong la nudc mua, nudc

• exp (A): luy thira co so e, so mu A (A la bieu thuc batky)

• x: gia tri cac yeu to anh hudng

Can cu vao nhung danh moi trudng, chat luong nudc cung nhu phan tich dacdiem md hinh nghien cuu, chuong 3 cua luan van dua ra mot sd de xuat cho ca phia

nha quan ly, don vi cung cap nudc may (nha nudc va tu nhan) va ve phia ngudi dan

cac Quy chuan cua Bo Yte

Luan van thuc hien cd ca y nghia khoa hoc va y nghia thuc tien Ve khoa hoc, luan van cung cap tong hop thongtin ve md hinh nghien cuu cac yeu to anh hudng denviec lua chon nguon nudc cua ngudi dan - md hinh it dugc ap dung vdi cac nghien cuu tai Viet Nam Ve thuc tien, viec hieu dugc thuc trang su dung cac nguon nudcsinh hoat va cac yeu to anh hudng denviec lua chgn nguon nudc sinh hoatcua ngudi

ngudi dan mot each thietthuc, hieu qua

VU THU TRANG

CAC YEU TO ANH HUONG TOI VIECluA CHON NGUON NUO'C sinh • • • • hoat cua ho gia dinh

O HUYEN DUY TIEN, TiNH HA NAM

CHUYEN NGANH: KINH TE VA QUAN LY MOI TRUONG

LUAN VAN THAC SY QUAN LY KINH TE

MA NGANH: 8340410

Ngird'i hifd'ng dan khoa hoc:

PGS.TS LE HA THANH

HA NOI - 2018

PHAN MO DAU

Ly do thuc hien de tai

yeu to quan trong trong viec dam bao sirphat trien ben vang Bao cao Phat trien nude The gidi 2014 cung nhan manh rang nude la nguon tai nguyen thien nhien quan trong,

ve tai nguyen nude d cac quoc gia khac nhau, dac biet la quoc gia dang phat trien

la chu de chinh trong nhieu cuoc thao luan va bao cac khac nhau Mot so bao caodinh

(UN); Bao cao Phan tich va danh gia toan cau ve Ve sinh va Nude uong (The GlobalAnalysis and Assessment of Sanitation and Drinking Water — GLAAS) cua UN -

sinh cua WHO va UNICEF; Tiep can vdi nguon nude an toan la mot van de duoc nhan manh trong cac chinh sach xa hoi tren toan cau (Spence va Walters, 2012) Mac

du tir nam 1990 den nam 2015, ty le dan so toan cau str dung nguon nude dam bao da

tang tir 76% len 91%, vuqt quamuc tieu thien nien ky (The Millennium Development

thon it sir dung duqc nguon nude dam bao - chang han nhu nude may - hon (UN,2015)

Cuoc song con ngudi duqc cai thien nhieu mat, tien bo hon theo thdi gian nhung

ngudi dnong thon van dang song trongdieukien khong co nguon nude dam bao Viec

thieu nguon nunc sach va van de ve sinh co ban da han che nang suat lao dong cuangudi dan nong thon, hay cu the la nhung ngudi nong dan (Oyekale va Ogunsanya,

2012)

d khu vuc nong thon (Tong cue Thong ke, 2017) Dang va Nha nude da co nhieu

d nong thon duoc su dung nude hop ve sinh mdi dat khoang 85%; trong do so dan

Hoa, 2017) Nguon nude sinh hoat chiem da so cua cac ho dan d nong thon van la

Theo Chuong trinh nong thon mdi va cac chuong trinh ve nude sach, nude may da den

tren dia ban nhung nhin chung van la mot dia phuong nong nghiep Nguoi dan su

bi nhiemasen nang, tai mot sd xa nude ngamco ham luong asen vuot hon 300 lancho

TTg ngay 25 thang 8 nam 2000 ve Chuong trinh Mdi trudng quoc gia Nude sach va vesinh mdi trudng nong thon den nam 2020 nham giai quyet van de o nhiem nude Mottrong nhung sang kien do la xay dung cac nha may xtr ly va cap nude tap trung Hoat

dong nay da va dang bat dau van hanh d nhieu dia phuong tren ca nude trong do co tinh Ha Nam va huyen Duy Tien Viec cung cap nudc may tu cac nha may xu ly nudc tap trung dugc xem la giai phap ben vung nhat nham dam bao chat luong nudc sinh hoat cho cong dong dac biet la d khu vuc nong thon bi o nhiem Dieu nay cung gop phan hoan thanh muc tieu den nam 2020 “ tat ca dan cu nong thon sd dung nudc

sack dat tieu chuan quoc gia vdi so luang it nhat 60 lit/ngudi/ngay ” (Quyet dinh so

104/2000/QD-TTg) Trong khi he thong cap nudc tu cac nha may xu ly va cap nudc tap trung dugc ky vong la se gop phan cai thien chat luong nudc, thi mot thuc te cho thay cung nhu nhieu nudc dang phat trien, cac du an xay dung nha may nudc va mang ludi phan phoi nudc d Viet Nam tap trung chu yeu vao khia canh ky thuat va cong nghe, trong khi nhu cau cua ngudi su dung cung nhu cac yeu to kinh te xa hoi tac dong tdi tdi kha nang tiep can va su dung nguon nudc nay thudng bi bo qua (Nam, 2010) Whittington va cong su (1990) cung chi ra nguyen nhan that bai cua cac chuong trinh cap nudc sach tap trung tai nhieu nudc dang phat trien la bO qua cac yeu to nhan khau hoc va khia canh tai chinh cua ngudi su dung Cac ket qua nghien cuu cung cho thay

de toi da hoa tinh hieu qua va ben vung cua cac he thong nay, dieu then chot la: (i) tang cudng nhan thuc va hieu biet cua ngudi dan ve loi ich va nhung chi phi cua mot

he thong cap nudc tap trung tai dia phuong; va (ii) xem xet cac phuong an nham thuc day viec tiep can cua ho gia dinh vdi he thong cap nudc.

Tu giua nhung nam 1980, mot cach tiep can mdi de giai quyet van de nudc sach

la tiep can tu phia cau (demand approach) duoc khdi xudng Cach tiep can nay cho rang, de cac chuong trinh cap nudc kha thi va hieu qua, cac nha quan ly va nha cung cap nudc phai hieu ro hanh vi su dung nudc cua ho gia dinh, nhu cau cung nhu kha nang chi tra va nhung trd ngai trong viec tiep can nguon nudc Tuy nhien, tai Viet Nam cac nghien cuu dua tren cach tiep can nay con qua it oi Vi vay, nghien cuu Cac

yeu to anh hudng den viec lua chon nguon nudc sinh hoat cua ho gia dinh d huyen Duy Tien, tlnh Ha Nam ” duoc thuc hien nham khac phuc phan nao nhuoc diem cua

cach tiep can truyen thong (tiep can dua tren kha nang cung cap - supply approach) bang cach phan tich hanh vi su dung nudc cua cac ho gia dinh cung nhu cac nhan to anh hudng tdi viec lua chon nguon nudc sinh hoat cua cac ho gia dinh tai tinh Ha

Nam Tren ca sa do, nghien cau se dua ra mot so khuyen nghi cho cac co quan quan

ly, cac nha tai tra cung nhu cac doanh nghiep trong viec thuc day viec cung cap va su dung nguon nudc hap ve sinh (nude may) cho cac cong dong bi o nhiem nudc tai khu vuc nong thon.

Muc tieu nghien cuu

Muc tieu nghien cuu cua luan van nham phan tich hanh vi su dung nudc sinh hoat va xac dinh cac nhan to anh huang viec lua chon nguon nudc sinh hoat hap ve sinh cua ho gia dinh tai huyen Duy Tien, tinh Ha Nam:

Cac muc tieu cu the bao gom:

• Xac dinh cac nguon nudc ma cac ho gia dinh co the lua chon (tiep can) duac tai Duy Tien, Ha Nam;

• Danh gia chat luang cac nguon nudc hien tai ma cac ho gia dinh su dung;

• Xac dinh cac yeu to anh huang tdi viec lua chon nguon nudc sinh hoat cua

ho gia dinh.

Doi tuung va pham vi nghien cuu

Vdi cac muc tieu nhu tren, doi tuang nghien cuu cua luan van bao gom: cac ngudn nudc; nhan thuc cua ngudi dan va cac yeu to anh huang den viec lua chon ngudn nudc cua ho gia dinh Theo do, khach the nghien cuu chinh la cac ho gia dinh tren dia ban huyen Duy Tien, tinh Ha Nam.

Nghien cuu duac thuc hien tai huyen Duy Tien, tinh Ha Nam Huyen Duy Tien van la mot vung nong thon, vdi tong dien tich 120,9 km vdi dan so 118.650 ngudi (Nien giam thong ke tinh Ha Nam, 2017) Duy Tien co 16 xa va 2 thi tran, tuy nhien, vdi muc tieu nghien cuu ve lua chon nguon nudc cua ngudi dan a nong thon, dia ban nghien cuu tap trung tai ca a nhung vung co va chua co he thong nudc may 6 thon thuc hien nghien cuu bao gom: Cha Luang, Phuc Thanh (gan khu cong nghiep, chua

co he thong nudc may, mot so it ho dau noi cung vdi cac ho da co a vung lan can), Duyen Dang, Do Quan, Nha Xa (noi co lang nghe det) va Yen Tu (co ca ho dan song trong va ngoai chan de ven song).

Phu’O’ng phap nghien cuu

Cach tiep can nghien cuu

De thuc hien muc tieu nghien cuu, de tai su dung tiep can dinh tinh va dinh luung:

• Cac tiep can dinh tinh duuc su dung trong qua trinh nghien cuu, tong hup tai lieu nham muc dich lua chon mo hinh nghien cuu phu hup; khai quat boi canh nghien cuu.

• Cach tiep can dinh luung duuc su dung de phan tich, danh gia cac ket qua tu mot phan du lieu khao sat thu duuc cua nghien cuu “Nhan thuc cua cac ho gia dinh ve nuuc bi nhiem asen va danh gia viec ket noi vao he thong nuuc may cua nhung noi bi nhiem asen trong khu vuc dong bang song Hong Viet Nam”; nham xac dinh dac diem kinh te - xa hoi cua nguoi tra loi va cac ho gia dinh; thoi quen su dung nuuc cua ho gia dinh va cac yeu to anh huong toi viec lua chon nguon nuuc cua ho gia dinh o Duy Tien, Ha Nam.

• Bo du lieu khao sat tu nghien cuu “Nhan thuc cua cac ho gia dinh ve nuuc bi nhiem asen va danh gia viec ket noi vao he thong nuuc may cua nhung nui bi nhiem asen trong khu vuc dong bang song Hong Viet Nam” duuc thuc hien nam 2016 tren dia ban 2 huyen Duy Tien va Binh Luc cua tinh Ha Nam.

Phutfngphap phan tich du lieu

Nghien cuu su dung nhung cong cu phan tich dinh tinh va dinh luung, trong do, phuung phap phan tich mo ta va so sanh duuc ap dung vui tat ca cac nguon du lieu.

Phuong phap thong ke mo ta duoc su dung de mo ta dac diem cua cac doi tuong khao sat, nhan thuc ve moi truong va van de nudc sach cua ho Phuong phap nay cung cap cai nhin khai quat ve su khac biet cua cac nhom tra loi.

Phuong phap phan tich so sanh duoc su dung de so sanh su khac biet ve nhan thuc va thoi quen su dung nudc, lua chon nguon nudc cua cac ho co nhung dac diem khac nhau.

Phuong phap phan tich hoi quy theo mo hinh logit duoc su dung de phan tich va tim ra cac yeu to anh hudng den viec lua chon nguon nudc cua ho gia dinh.

Quy trinh nghien cuu duoc thuc hien theo so do sau:

—. -~

Tong quan cac nghien cuu trong nudc va nudc ngoai

— • — -x

De xuat mo hinh nghien cuu

Y nghia khoa hoc

Luan van cung cap tong hop thong tin ve mo hinh nghien cuu cac yeu to anh hudng den viec lua chon nguon nudc cua nguoi dan - mo hinh it duoc ap dung vdi cac nghien cuu tai Viet Nam.

Y nghia thuc tien

Viec hieu dugc thuc trang su dung cac nguon nudc sinh hoat va cac yeu to anh hudng den viec lua chon nguon nudc sinh hoat cua ngudi dan se giup cung cap du lieu, thong tin cho cac nha hoach dinh chinh sach trong viec lap ke hoach va thuc hien cac du an ho trg, cung cap nguon nudc sach, dam bao cho ngudi dan mot cach thiet thuc, hieu qua.

Mot so han che cua luan van

• Thdi gian thuc hien khao sat tu nam 2016, kha nang ap dung vao thuc te

co do lech nhat dinh do su thay doi cac yeu to kinh te - xa hoi.

• Tinh toan ve chi phi bo qua yeu to lam phat

Ket cau cua luan van

Luan van gom 5 phan:

• Phan md dau

• Chuang 1 Ca sd y luan va tong quan cac cong trinh nghien cuu

• Chuang 2 Boi canh, phuang phap va ket qua nghien cuu

• Chuang 3 Mot so de xuat nham ho trg ngudi dan tiep can, su dung nguon nudc an toan, hieu qua

• Ket luan

CHUONG 1 CO SO LY LUAN VA TONG QUAN CAC CONG

TRINH NGHIEN CUU

1.1 Nude sinh hoat• va va sir• can thiet sir dung nguon• CT CT nuoc sach•

1.1.1 Mot sd khai niem lien quan den nude sinh hoat

O nong thon, ho gia dinh thubng sirdung nude cho cac muc dich sau: (i) cho nhu

- nhu san xuat luomg thuc hoac hoat dong tao them thu nhap cho gia dinh - cac hoat

pham vao thi trudng (ban rau qua, ban da), hoac lien ket vdi cac hoat dong dich vu - lam nghe phu (nhu lam toe); (iii) cho cac hoat dong khac - khong tap trung vao hoat

urng theo muc dich sir dung la nguon nude sinh hoat, nguon nude san xuat va nguonnude khac WHO cd dinh nghia nude sinh hoat la nguon nude duoc sir dung cho tat

ca cac muc dich thong thudng nhu hoat dong sinh hoat, tarn rua va chuan bi thirc an (WHO, 1993)

6 Viet Nam, chua cd dinh nghia chinh thirc ve nguon nude sinh hoat, tuy nhien, trong danh muc Quy chuan Viet Nam ve chat luomg nude cua Bo Y te, cd chia nudeduqc sir dung thanh nude an uong va nude sinh hoat (tuomg ung vdi QCVN 01/2009

va QCVN 02/2009) Theo phan each phan chia chat luomg nude nay, nude sinh hoat

cac hoat dong sinh hoat khac (nude sinh hoat) Cac phan loai nay cung duoc sir dung trong phan tich ve thuc trang sir dung cac nguon nude cua ngudi dan d chuomg ket quanghienciru cua luan van

khong miii, khong vi, khong chua cac doe chat va vi khuan gay benh cho con ngudi”

Can cu danh gia nguon nude co sach hay khong la Quy chuan ky thuat quoc gia ve chat luong nudc do Bo Y te ban hanh ngay 17/6/2009 da de cap o tren Nguon nudc hop ve sinh ve co ban chi duoc danh gia dua tren cam quan truc tiep cua con ngudi, chat luong khong cao nhu nudc sach Nudc hop ve sinh cung khong mau, khong mui, khong vi, khong chu cac thanh phan co the anh huong den suc khoe con ngudi, co the dung de an uong sau khi dun soil

Con ngudi khong the song ma thieu nguon nudc, hon 3/4 co the ngudi la nudc Ti'nh trung binh moi ngudi can den 120 lit nudc/ngay de co the dap ung duoc co ban nhu cau sinh hoat va ve sinh ca nhan12 Viec su dung nguon nudc sach, hop ve sinh la rat can thiet Tan suat va khoi luong nudc su dung la khong nho, neu nguon nudc co van de thi se anh huong truc tiep den suc khoe cua con ngudi, ca trong ngan han va dai han Nudc co the truyen cac tac nhan gay benh mat thudng khong the nhin thay nhu thanh phan hoa hoc doc hai, vi rut, vi khuan, ky sinh trung, Dac biet trong do la cac hoa chat kim loai Nhieu lang que d Viet Nam da chiu anh huong nang ne boi su dung thudng xuyen cac nguon nudc co ham luong kim loai nang nhu sat, chi, thuy ngan, Mac du chua co can cu ket luan toan dien nhung viec gia tang cac lang ung thu, ngudi chet vi ung thu la mot bieu hien can xem xet khi nhac den tam quan trong cua viec su dung nguon nudc sach trong sinh hoat Hau qua do su dung nguon nudc khong tot cung co the the hien ngay lap tuc qua cac benh ngoai da hoac benh lien quan den dudng tieu hoa Bieu hien va muc do anh huong tdi cuoc song cua nhung benh nay tuy trudng hop ma co su nghiem trong khac nhau, dan den nhieu ngudi co tam ly chu quan Tren phuong dien cua nha quan ly, can can nhac nhieu den cac benh “nhe” nay

vi kha nang lay nhiem va bung phat cao, de phat trien thanh dich benh.

1 h ttp://soyte.namdinh.gov.v n/Home/Hoat-dong-nganh/truyen-thong-gd s lk 74 7 / Th e -n ao -la - nu o

c-sach-ya-nu oc -h o p-ve-sinh

2 h ttp: // yea.go v.vii \ m/tr uyen t hong /t apc h ii n t dnm x/ P age s /T %El%BA%A7m-quan-tr% El % B B% 8 D i

ig-c % El%BB%A7a-n%C6%B0%E1 % B B%9Bc-s%E t %B A%A 1 ch-%C 4 % 9 1 % E 1 % B B% 9 1 i-v%E 1 %B B% 9

Bi-% C4%91 %E1 % B B %9 Di-s%E l %BB%91 ng-con-ng %C 6 %BO% Et %BB%9Di.aspx

_ r r r x

1.2 Tong quan nghien cuu cac yeu to anh hudng den viec lua chon nguon nude cua ho gia dinh

nhung khu vuc nhu nong thon, nudc cho an uong, tarn giat, tudi cay hoac su dung chovat nuoi co the duoc lay chung mot nguon, nhieu gia dinh cung se dung chung mot

se khong su dung nguon nudc do nua (Fridah Kinya, 2015) Khi dung chung motnguon nudc, cong dong cd the phan chia thdi gian va khuvuc khac nhau de tranh gaytranh chap trong viec su dung

yeu to khac nhau Nhieu nha nghien cuu cd cung nhan dinh rang cd hai nhom nhan to

thanh phan cua ho gia dinh, Nhom thu hai la cac dac diem cua nguon nudc nhu chiphi ket noi, gia ca, khoang each den nguon nudc, chat luong va do tin cay doi vdinguon nudc (Le Ha Thanh va cong su, 2016)

bi anh hudng bdi thdi gian lay nudc, tinh trang kinh te - xa hoi cua ho gia dinh, loai

(1990) cho rang thdi gian lay nudc, muc thu nhap, gidi tinh, so phu nu trong mot ho

nudc duoc Darr va cac cong su(1975) dua ra

Khi nghien cuu cac yeu to kinh te - xa hoi tac dong den quyet dinh sir dung

nguon nudc uong cua cac gia dinh d Ghana, Nketial-Amponsah va cac cong su (2009)

da cho ket qua cac yeu to nhu thu nhap, diadiem sinh song (nong thon hay thanh thi),

chinh anh hudng den viecsir dung nguon nudccua ho giadinh

1.2.1 Dac diem ngu'd'i tra Un va h) gia dinh

Dac diem kinh te

Thu nhap cua ho gia dinh la yeu to chu chot quyet dinh den cuoc song Thu nhap kiem soat cac van de nhu loai nha d, giao duc, cham soc suc khoe va mot so van de khac Mot so nghien cuu da chi ra thu nhap anh huong den viec tiep can nguon nudc cua ho gia dinh Smith va Hanson (2003) da dua ra ket luan nay sau khi nghien cuu cac ho gia dinh co thu nhap thap o Cape Town, Nam Phi con Mahama (2013) dua ra ket luan tuomg tu sau khi nghien cuu ve Su tiep can vdi nguon nudc va co so ve sinh dam bao trong 5 cong dong thu nhap thap o Accra, Ghana.

Bosch va cong su (2001) nghien cuu van de nudc sach va ve sinh o nhieu nudc dang phat trien trong do co cac nudc o chau Phi, cung nhan dinh rang thu nhap cua ho gia dinh la mot trong nhung yeu to quyet dinh den kha nang tiep can vdi cac co so va dich vu ve cap nudc hop ve sinh Do chi phi dau vdi he thong cap nudc tap trung la khong nho nen thu nhap thap se han che kha nang dau noi vao nguon nudc Trong nghien cuu ve nhan thuc va nhu cau cai thien nguon nudc o Cameroon, Fotue (2013)

da chi ra rang cac gia dinh kha gia co nhu cau ve chat luomg nudc uong, dac biet la tinh an toan va do tin cay cua nguon nudc cao hon so vdi cac nhom gia dinh co thu nhap thap Totouom va Fondo (2012) da su dung chi so chi tieu binh quan dau ngudi lam dai dien cho kha nang kinh te cua ho gia dinh trong nghien cuu va di den ket luan, nhung ho gia dinh kha hon co kha nang chon duoc nguon nudc dam bao cao hon.

Trong mot nghien cuu khac cua minh Bosch (2000) cho thay rang, cac ho ngheo thudng tiep can vdi cac dich vu chat luong thap hon cac ho khong ngheo It

ho ngheo co kha nang ket noi vdi he thong nudc may Cac nghien cuu chi ra rang nhung ngudi ngheo do thi song trong cac khu o chuot (Ngan hang the gidi, 2003) hau nhu khong bao gid co the tiep can cac tien ich cong cong, trong do co nudc sach Ho khong chi phai mua nudc vdi gia rat cao ma con phai phu thuoc vao he thong xe ban nudc tu phat, do do, chat luong va luong nudc deu khong duoc dam bao Ich loi trong tro cap nudc thudng tap trung vao cac ho gia dinh giau - nhung gia dinh da ket noi vdi mang ludi nudc chung Cac ho ngheo khong duoc huong

phuc lgi nay vi ho su dung nhtrng nguon cung cap nudc khong thudng xuyen, hoac

khong uong duoc, va phai mua nudc tir cac nguon khac - nhung nguon khong cotrg cap (Fotue, 2013)

khong dugc dam bao thi co kha nang su dungnguon nudc cungkhong dugcdam bao

cac nong ho (Chu Thi Thu va cong su, 2015)

Koskei va cong su (2013) thi cho rang nghe nghiep cua chu ho lam anh hudng dangkeden loai nguon nudc ma gia dinh su dung Nghien cuu nay cung chi ra chi tieu

Chinh quyen nen dac biet chu y den cac ho ngheo khi thuc hien cac chien luge nang

Quy md ho gia dinh

So thanh vien trong ho gia dinh cung cd anh hudngden viec ho do cd lay nguon

thanh phan ho gia dinh co anh hudng den viec su dung nudc trong giadinh Cac ho cd

chau Phi, phu nu la doi tugng di lay nudc an uong thudng xuyen nhat cho gia dinh

nhat anh hudng den viec tieu dung nudc cua ho gia dinh Totouom (2012) cho rang

quy mo ho gia dinh co tac dong thuan chieu den viec lua chon cac nguon nudc ca nhan

va nguoc chieu den viec lua chon cac nguon nudc ung pho tam thdi; co nghia la cac

ho ldn co xu hudng thich dung nguon nudc ca nhan horn.

Do tuoi cua chu ho

Do tuoi cua chu ho duoc coi co anh hudng trai nguoc tdi viec lua chon nguon nudc (Onjala va cong su, 2013; Alemayohu, 2013) Nhieu nghien cuu cung coi do tuoi cua chu ho la mot trong nhung yeu to anh hudng den viec tiep can, su dung hay lua chon nguon nudc sinh hoat cua cac ho gia dinh nhu nghien cuu cua Koskei va cac cong su (2013); Dagnew (2012); Beyene (2012) va nhieu nghien cuu khac.

Trinh do hoc van cua chu ho

Giao duc co vai tro quan trong trong nhieu linh vuc nen hien nhien, trinh do giao duc cua cac thanh vien trong ho gia dinh, dac biet la cua chu ho, la yeu to quyet dinh den hanh vi lua chon nguon nudc (Fridah Kinya, 2015) Dieu nay da duoc chung minh trong mot so nghien cuu ve cac yeu to anh hudng den quyet dinh lua chon nguon nudc cua ho gia dinh d cac nudc dang phat trien cua Madanat va Humplick (1993) d Pakistan, Engel va cong su (2005) d Ghana, Larson va cong su (2006) d Madagascar, Nauges va Van Den Berg (2006) d SriLanka.

Koskei va cong su (2013) cung chi ra rang thu nhap thap cua ho gia dinh la yeu

to co ban buoc cac ho phai chon nguon nudc khong dam bao Chinh quyen nen dac biet chu y den cac ho ngheo khi thuc hien cac chien luoc nang cao kha nang tiep can cua ngudi dan vdi cac nguon nudc an toan, tin cay.

Trinh do hoc van dong vai tro quan trong trong viec hieu dung ve muc do an toan cua nguon nudc va bien phap de tiep can vdi nguon nudc co chat luong tot Cac gia dinh co trinh do hoc van cao hon thudng co gang cung cap cho gia dinh minh nguon nudc an toan hon; nhung ngudi co trinh do giao duc thap hon hoac khong duoc giao duc chinh thuc thudng khong quan tam den muc do an toan nguon nudc ho su dung (Onundi va Ashaolu, 2014) Dieu nay dong nghia vdi viec mot bo phan gia dinh co trinh do hoc van rat thap se kho khan trong viec tiep can nguon nudc dam bao vi cac thanh vien khong co thoi quen tim hieu nguon nudc mot cach nghiem tuc Viec nay co

the dan den mot so he qua khong mong muon, dac biet doi vdi nhung ngudi ve sinh kem.

Viec lay nudc kho khan nguoc lai cung anh hudng den trinh do hoc van, dac biet

la doi vdi phu nu va tre em gai Barlett (2003) cho rang vi qua ton thdi gian vao viec di lay nudc, phu nu va tre em se it thdi gian de hoc hon UNDP (2009) cung dua ra nhan dinh tuong tu Nhung be gai d noi thieu nudc va cac dich vu ve sinh co ban se de bi mat co hoi di hoc va duoc trao quyen Bao cao chi ra rang, chinh van de thdi gian de thu thap, van chuyen nudc chinh la nguyen nhan dan den su chenh lech ve trinh do hoc van cua nam va nu; kha nang den trudng cua hoc sinh tang len 12% giua nhom lay nudc cach nha 15 phut hoac it hon so vdi nhom lay nudc mat 1 gid hoac nhieu hon de lay nudc.

Giai tinh chu ho

Theo UNDP (2009), su khac biet ve gidi tinh the hien d vai tro va co hoi duoc the hien y kien trong xa hoi cua dan ong va phu nu Crow va Sultana (2002) nghien cuu d Bangladesh da xac dinh quan he gidi anh hudng den viec tiep can nguon nudc dudi 3 cach: su phan chia cong viec; quyen sd huu va tiep can tai san, tai nguyen; quy dinh trong chinh sach, cac chuan muc dia phuong trong viec su dung nudc cho muc dich kinh te va su dung theo muc dich ca nhan giua nam va nu Nghien cuu d cac nudc dang phat trien chau A (SriLanka, An Do, Bangladesh, Thai Lan) va chau Phi (Kenya, Ethiopia, Uganda) cua DFID (2003) de cap den tac dong cua viec lay nudc tu cac nguon truyen thong (dac biet la vao mua kho) se anh hudng den co hoi sinh ke cua phu

nu va tre em gai, den quyet dinh quyet dinh dau tu cai thien nguon nudc d cap ho gia dinh cua doi tuong nay khi ho dong vai tro la chu ho.

Alaci va cac cong su (2013) trich dan ket qua tu Bao cao Phat trien nguon nudc d chau Phi (AWDR 2006), theo do, su kho khan trong viec tiep can va su khan hiem cua nguon nudc anh hudng nhieu hon den phu nu va tre em, dac biet la d cac vung nong thon do rao can ve the che va van hoa, bao gom su chenh lech ve cac quyen noi chung, quyen quyet dinh, nhiem vu va trach nhiem ve nudc cho sinh hoat va san xuat GOK (2006) mo ta vai tro cua phu nu trong viec su dung nudc cho sinh hoat the hien d diem

ho co trach nhiem dam bao gia dinh co nguon nudc sinh hoat hang ngay, do do, khinguon nudc khan hiem, hophai ganh chiu nhieu ap luc va kho khan hom.

Gidi tinh cua ngudi dung dau ho gia dinhdong vai tro la mot trong nhungyeu to

cac yeu to kinh te xa hoi va dac diem cua nguon nudc anh hudng den viec lua chon

Ifabiyi va cac cong su (2010) cho rang phu nu co anh hudng ldn den viec lua chonnguon nudcvi neu ho mat nhieu thdi gian de lay nguon nudc thi se phai giam thdi gian

cho cac cong viec khac nhu san xuat

Oyekale va Ogunsanya (2012) nhan thay viec tiep can vdi nguon nudc sach cua

cac ho gia dinh d nong thon se kem hom neu chu ho la nam gidi Phu nu thudng co

chu ho la nu thi ho se co xu hudng chiu kho tim kiem nguon nudc sach nhieu hom

1.2.2 Dac diem nguon niea’ c

Thai gian lay nuac/khoang each ti nha den ngudn nuac

Thdi gian di den nguon nudc cong vdi thdi gian xep hang (neu co) va lay nudccho ho gia dinh co anh hudng den viec lua chon nguon nudc Trong mot so trudng

hop, cac ho gia dinh phai mat den cagid dong ho ma lai lay duoc ratit nudc do nguon

viec khac nhu lao dongsan xuat, cai thien cuoc song UN (2000) udc tinh, thdi gian de

mua mua; con nguoi dan d Botswana, Burkina Faso va Bo Bien Nga mat 4-6 gio de

can nudc dang ngay cang kho khan do nhieu nguyen nhan nhu bien doi chinh sachquoc gia, o nhiem, suy thoai tai nguyen nudc va phuong phap cap nudc bi thay doi

phi lay nudc sinh hoat khong con d muc phai chang Tre em thi mat co hoi de hoc tap

tri, hoac nghi ngoi, giai tri khac Ket luan tuong tu cung duoc duara trong nghien cuu

qua xa, xach thung chua nudc nang co the gay ra mot so bien dang the chat va anh

Mu va cong su (1990) da ket luan quyet dinh lua chon nguon nudc cua ho gia

dinh Madanat vaHumplick (1993) sau do da phat trien nghien cuubang cachxem xet

dinhve viec dau noi da co them phat hien, khoang cach tu ho gia dinh den nguon nudc

chon nguon nudc cua 769 ho gia dinh d Cebu, Philippines cung dua ra mot phan tich

lua chon nguon nudc Ket luan tuongtu cung duoc Oyekale va Ogunsanya (2012) dua

ra khi phan tich cac yeu to anh hudng den viec tiep can vdi nguon nudc cuanguoi dan

Nguon nudc d cang xa thi luong nudc tieu thu binh quan cua ho gia dinh cang it Vi

du, nhung noi nguoi ta di bo nhieu hon 1 km hoac mat hon 30 phut de lay nudc thi

luong nudc su dung binh quandau nguoi giam xuongkhoang 5-10 lit nudc moi ngay.Onundi va Ashaolu (2014) cho rang neu mat cang nhieu thoi gian lay nudc thi

cac ho phan bo va su dung nudc cang hop ly, vi so se phai ton qua nhieu thoi gian di