tổ chức trách nhiệm giải trình tại địa bàn địa phương

Bối cảnh chính sách• Tháng 4/2009, TP.HCM là 1 trong 10 địa phương chính thức thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường chính sách thí điểm • Trên các diễn đàn báo chí tại TP.HCM

Trường hợp thí điểm không tổ chức HĐND huyện,quận, phường tại TP.HCM

NỘI DUNG

1 Bối cảnh chính sách

2 Câu hỏi nghiên cứu

3 Đặc thù đô thị và đề xuất không tổ

chức HĐND huyện, quận, phường tại TP.HCM

4 Tổ chức TNGT khi không tổ chức

HĐND phường

5 Kết luận, kiến nghị chính sách

Bối cảnh chính sách

Bối cảnh chính sách

• Tháng 4/2009, TP.HCM là 1 trong 10 địa phương chính thức thí

điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường (chính sách thí điểm)

• Trên các diễn đàn báo chí tại TP.HCM xuất hiện cụm từ “Chính

quyền đô thị” như một hình thức để cải cách hành chính, nâng cao

hiệu quả quản lý đối với TP.HCM

• Sau 1 năm thực hiện, trái với lạc quan của các nhà quản lý TP.HCM,

chính sách thí điểm gây ra hoài nghi về khoảng trống dân chủ

Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi nghiên cứu

1 Đặc thù chính quyền đô thị có tác động như thế nào đến

đề xuất không tổ chức HĐND huyện, quận, phường của TP.HCM

2 TNGT sẽ được tổ chức bằng những kênh nào nếu không tổ

chức HĐND phường

Đặc thù đô thị và đề xuất không tổ chức HĐND huyện, quận, phường tại TP.HCM

Hoàn thiệnTập trung cao

Mật độ cao

Cá thể hoàn thiện

• Thiết lập chế độ thị trưởng

Tham luận “Xây dựng chính

quyền đô thị - Một vấn đề cấp thiết của cuộc sống (2006)

Đô thị

Chính quyền

CHÍNH QUYỀN

ĐÔ THỊ

Chính quyền đô thị và đề xuất…

Tổ chức trách nhiệm giải trình

Nhìn từ góc độ lịch sử

Nam kỳ thuộc địa Chính quyền Việt Nam cộng hòa CHXHCN Việt Nam CHXHCN Việt Nam

Bộ máy chính quyền: Hội đồng thành phố

- Đô trưởng –

Sở hành chính

Bộ máy chính quyền: Hội đồng đô thành – Đô trưởng – Quận trưởng Trung gian hành chính: Phường – Khóm – Liên gia

Bộ máy chính quyền 3 cấp:

Thành phố - Quận – Phường

Tổ chức: HĐND – UBND

Bộ máy chính quyền 1 cấp:

HĐND thành phố - UBND thành phố Huyện – Quận – Phường không tổ chức HĐND

Tổ chức TNGT khi không tổ chức HĐND phường

Tổ chức trách nhiệm giải trình

Trách nhiệm giải trình (TNGT)

Yêu cầu đối với tổ chức, cá nhân nắm giữ quyền lực, đảm bảo

không thể lợi dụng quyền lực vào vụ lợi cá nhân

Không tự nhiên thực hiện nếu không có cơ chế ràng buộc

“Quyền lực đối trọng với quyền lực”

Giới hạn trong địa hạt hành chính trong trường hợp thí điểm của

TP.HCM

TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH

Tổ chức trách nhiệm giải trình

Công khai và minh bạch

Giám sát hành chính với lợi ích

Tổ chức trách nhiệm giải trình

HĐND phường - cơ quan

quyền lực nhà nước tại địa

phương, thực hiện chức

năng giám sát

Các thiết chế MTTQ, HĐND thành phố, quy chế DCCS

được đề cập thay thế vai trò HĐND phường

Tổ chức trách nhiệm giải trình

Hội đồng Nhân dân TP

UBND Thành phố UBND Quận

UBND Phường

NGƯỜI DÂN

Sơ đồ tổ chức các thiết chế giám sát UBND phường

trong thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường

Sơ đồ được vẽ căn cứ vào Luật 2003, Nghị quyết 725/2009/UBTVQH12, Pháp lệnh DCCS 2007 và Luật MTTQ

Tổ chức trách nhiệm giải trình

Số liệu thực tế sau 1 năm thí điểm tại địa bàn phường Bến Nghé

Đánh giá tín nhiệm đối với các chức

i: Ước tính dựa trên số liệu giám sát cả nhiệm kỳ

2004 – 2009 của HĐND là 21 cuộc

Tổ chức trách nhiệm giải trình

Hoạt động của MTTQ trong thí điểm

MTTQ đảm nhận gần như trọn vẹn các hoạt động của HĐND mà không gây ra xáo trộn xã hội

MTTQ không có sự chính danh ủy trị quyền lực từ nhân dân

như HĐND

MTTQ có xu hướng bị hành chính hóa khi lệ thuộc vào ngân

sách nhà nước và nhân sự lãnh đạo

Tổ chức trách nhiệm giải trình

Hoạt động của HĐND thành phố trong thí điểm

HĐND TP.HCM có nhiều cải tiến trong công tác tiếp xúc cử tri: Chương trình Nói và Làm (2006), website

www.dbnd.hochiminhcity.gov.vn, truyền hình trực tiếp các

phiên chất vấn hàng năm của HĐND thành phố

Các ý kiến phản ánh của cử tri được đăng tải trực tiếp tại

website thể hiện nhiều khía cạnh: từ kiến nghị chính sách (mua thẻ BHYT, hóa giá nhà NĐ 61/CP…) đến kiến nghị cá nhân (chính sách đền bù giải tỏa không thỏa đáng, đòi hỏi được bảo vệ vì bị trù dập khi tố cáo chính quyền sai phạm)

1 năm thí điểm chính sách, các văn bản luật hiện hành vẫn lúng túng trong việc định ra một hướng đi thích hợp cho HĐND

TP.HCM trong thực hiện vai trò giám sát tại các địa bàn cơ sở

Tổ chức trách nhiệm giải trình

Quy chế dân chủ cơ sở

Triển khai từ năm 1998

“Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”

Vai trò truyền dẫn ý kiến của các kênh không chính thức như Khu phố, Tổ dân phố qua họp giao ban Tổ dân phố  buộc chính quyền phải tiếp nhận và giải quyết các quyền lợi chính đáng

Tình huống: Tổ dân phố giám sát việc thi công xây dựng vỉa hè Thành công:

Khả năng tiếp cận thông tin

để ngầm hóa cáp

Tổ dân phố

35, 36 phản ánh trong cuộc họp giao ban TDP

Họp dân lấy ý kiến, nhanh chóng tái lập vỉa hè

Lợi ích của người dân bị xâm phạm khiến họ lên tiếng

Có vẻ lợi ích của công dân không bị xâm phạm

Kết luận, kiến nghị chính sách

Kết luận, kiến nghị chính sách

Bối cảnh:

- Tổ chức TNGT đặt trong mô hình chính quyền đô thị

- Đảm bảo các thiết chế thay thế HĐND phường có được sự độc lập và quyền hạn trong tổ chức TNGT

James H.Anderson (2005, trích trong VDR 2010) kiến nghị gia tăng độc lập cho các thiết chế trong hệ thống chính trị đơn đảng:

1) Loại bỏ ảnh hưởng chính trị đến tuyển dụng, bổ nhiệm, đề bạt2) Chủ động sử dụng nguồn lực và quản lý hành chính

Điều kiện ràng buộc:

Tác động của Đảng chính trị

Kết luận, kiến nghị chính sách

Nâng cao vai trò giám sát của MTTQ

Phát huy tính chất: thiết chế dân nguyện và tập hợp

các tổ chức quần chúng

Tập trung phản biện, thu hút nhiều thành phần

tham gia

- Gia tăng đại biểu HĐND thành phố

- Đại biểu chuyên trách

Điều chỉnh hoạt động:

- Tổ chức các đơn vị cử tri cho từng nhóm đại biểu HĐND

- Cơ chế tiếp xúc nhân dân định kỳ

Kết luận, kiến nghị chính sách

Tăng cường quy chế DCCS

Ý thức công dân

Trách nhiệm giải trình

Dân chủ

Kết luận, kiến nghị chính sách

Tăng cường quy chế DCCS

Công khai và minh bạch thông tin

Phổ biến pháp luật

Sự thích nghi của hệ tư tưởng từ đối kháng sang

những tư tưởng mới thích hợp hơn

Trao đổi và thảo luận đề tài

Xin chân thành

cảm ơn!