Phương hướng và giải pháp đẩy mạnh dịch vụ xuất khẩu lao động của các doanh nghiệp(lấy các doanh nghiệp trung ương đoàn làm ví dụ)

Tuy nhien, trong pham vi cua minh, de tai chi dung lai d viec nghien cuu toan bo cac hoat dong dich vu lien quan den linh vuc xuat khau lao dong cua cac doanh nghiep dupe cap giay phep h

TRAN THITHU PHUONG

(Lay cac doanh nghiep Trung trong Doan lam vi du)

LUAN VAN THAC SI KINH TEChuyen nganh Kinh te Thtrong mai

Ngirdi htrong dan khoa hoc:

GS.TS Dang Dinh Dao

ths Ua

HA NOI - 2003

LOl CAM DOAN

Toi, ngiroi ky ten dirdi day, xin cam doan Luan van Thac si Kinh te,

de tai “Phirong htrcrng va giai phap day manh dich vu xuat khau lao

dong cua cac doanh nghiep (Lay cac doanh nghiep Trung uang Doan lam

vi du)”, la cong trinh nghien c(ru doc lap cua minh, dirqc thirc hien diroi sir

hirdng din cua GS.TS.Dang Dinh Dao tai Co so dao tao Sau dai hoc, Tr trong

Dai hoc Kinh te Quoc Dan

Trong luan van, toi co tham khao ket qua nghien cun cua mot so tac gia dirqc chi ro trong danh muc tai lieu tham khao Moi so lieu, tai lieu dirqc sir dung trong luan van d£u co nguon goc ro rang

Ha Noi, ngay thang nam 2003

TAC GIA

Tran Thi Thu Phtamg

Danh muc cac bang, bieu Trang

trong nen kinh te thi trudng d Viet Nam

1.2 Cac hinh thurc dich vu xuat khau lao dong d cac doanh 16 nghiep

1.2.1 Dich vu khao sat thi trudng, tim doi lac dam phan ky 16

ket hop dong cung trng lao dong vdi cac doi tac nude ngoai

1.2.2 Dich vu luyen chon lao dong, dao tao, giao due dinh 20

hudng cho ngudi lao dong 1.2.3 To chuc thirc hien dich vu kinh te hanh chinh, luat phap 23

de dua ngudi lao dong ra nude ngoai lam vice 1.2.4 Dich vu quan ly lao dong xuat khau 28

1.3 Cac yeu to anh hudng den dich vu xuat khau lao dong cua 30 cac doanh nghiep va he thong chi lieu danh gia dich vu xuat

khau lao dong

1.3.1 Cac yeu to anh hudng den dich vu xuat khau lao dong 30

cua doanh nghiep 1.3.2 He thong chi tieu danh gia dich vu xuat khau lao dong 35

Chuang 2. Phan tich tlnrc trang dich vu xuat khau lao dong hien nay d 41 cac doanh nghiep thuoc Trung uong Doan

2.1 Hoat dong xuat khau lao dong va qua trinh hinh thanh cac 41 doanh nghiep xuat khau lao dong d Viet Nam

2.2 Thue trang dich vu xuat khau lao dong cua cac doanh 50

nghiep xuat khau lao dong thuoc Trung trang Doan

2.2.1 Cac thi trudng chu yeu tiep nhan lao dong Viet Nam 50 2.2.2 Gidi thieu ve cac doanh nghiep xuat kh<iu lao dong 56

thuoc Trung uong Doan 2.2.3 Thue trang dich vu xuat khau lao dong cua cac doanh 59

nghiep thuoc Trung uong Doan

2.3 Danh gia ve dich vu xuat khau lao dong cua cac doanh 74 nghiep noi chung va doanh nghiep thuoc Trung uong Doan

noi rieng

Chifcnig 3 Phuong hudng va giai phap day manh dich vu xuat khau lao 83

dong cua cac doanh nghiep noi chung va doanh nghiep thuoc Trung

uong Doan noi rieng

3.1 Muc tieu cua dich vu xuat khau lao dong trong thoi gian toi S3 cua cac doanh nghiep

3.1.1 Chu truong cua Dang va Nha nude ta ve xuat khau lao 83

cua cac doanh nghiep

3.2 Giai phap day manh dich vu xuat khau lao dong cua cac 94 doanh nghiep

3.3.1 Giai phap tir phia doanh nghiep 94 3.3.2 Giai phap tir phfa Nha nude 115

Cac bang Trang

Bang 1 So luqng doanh nghiep tham gia dich vu xuat khau lao dong (tir

Bang 3 Tong hop so lao dong dua di lam viec d nude ngoai cua cac

doanh nghiep thuoc Trung uong Doan tir nam 2000 den 30/6/2003

58

Bang 4 Tong hop ket qua dich vu xuat khau lao dong cua cac doanh

nghiep thuoc Trung uong Doan tir nam 2000 den 30/6/2003

58

Bang 5 Bang ke cac khoan chi phi trudc khi xuat canh cua lao dong

sang lam viec tai Dai Loan

65

Bang 6 Tinh hinh thu nop bao hiem xa hoi cua ngudi lao dong - Cong ty

DETESCO VN (tir thang 5/2000 den 30/6/2003)

68

Bang 7 Tinh hinh thu phi dich vu xuat kha’u lao dong cua Cong ty

INCOMEX Sai Gon

69

Bang 8 Ket qua dich vu xuat khau lao dong qua cac nam cua Cong ty

INCOMEX Sai Gon (tir 2000 den 30/6/2003)

70

Bang 9 Tinh hinh quan ly lao dong xuat khau tai thi trudng Dai Loan

cua cac doanh nghiep thuoc Trung uong Doan (tir 1/1/2000 den 30/6/2003)

Bieu 1 Co cau dan so tren 15 tuoi tham gia hoat dong kinh te thudng

xuyen (Thdi diem thang 7/2002)

13

Bieu 2 Co cau cac loai hinh doanh nghiep tham gia dich vu xuat khau

lao dong - Thdi diem 2003

1 Tinh cap thiet cua de tai

Hien nay trong linh vuc xuat khau lao dong, Viet Nam co khoang 400.000 lao dong va chuyen gia lam viec d tren 40 nude va vung lanh tho vdi hem 30 nhom nganh nghe cac loai So lao dong nay hang nam da gui ve nude mot luong ngoai te dang ke, dua xuSt khau lao dong d Viet Nam trd thanh mot trong cac nganh gia nhap “cau lac bo” 1 ty USD (binh quan tu nam 1999 den nam 2002 so ngoai te cac lao dong gui ve dat 1,2 ty USD/nam) Nguon thu nhap cao tu hoat dong xuat khau lao dong cua nguo’i lao dong da gop phan cai thien ddi song gia dinh va than nhan ho, giup nhieu gia dinh trd len kha gia, nhieu lao dong sau khi ve nude da trd thanh cac nha dau tu va chu doanh nghiep, tao viec lam cho mot bo phan lao dong khac, dong gop vao su phat trien va on dinh kinh te xa hoi

Ngoai ra, xuat khau lao dong con la cong cu de chuyen giao cong nghe tien tien tu nudc ngoai giup dao lao doi ngu lao dong co chat luong, nang cao tay nghe va ren luyen tac phong cong nghiep cho ngudi lao dong, dong tho'i tang cudng quan he hop tac quoc te giua nudc ta vdi cac nudc tren the gidi Vi vay, xuat khau lao dong hien dang dupe coi la mot trong nhung nganh kinh te doi ngoai mang lai nhieu loi fch to ldn ca ve mat kinh te va xa hoi, la giai phap tao viec lam quan trong va mang mh chien luoc cua nudc ta

Co dupe nhung ket qua trong linh vuc xuat khau lao dong ke tren, do chinh la nhd quan diem chi dao dung dan cua Dang va Nha nudc ta ve chien luoc xuat khau lao dong, su co gang, nd luc cua cac Bo, nganh, cac cap chinh quyen, va dac biet la su dong gop khong nho cua cac doanh nghiep tham gia vao dich vu xuat khau lao dong

Nudc ta cho den thdi diem hien nay co 152 doanh nghiep tham gia vao dich vu xuat khau lao dong, bao gom ca cac doanh nghiep Nha nudc thuoc cac

Bo nganh, doanh nghiep Nha nude thuoc cac dia phuong, doanh nghiep thuoc cac to chuc doan the (trong do o 04 doanh nghiep thuoc Trung uong Doan Thanh nien Cong san Ho Chi Minh), va mot so ft la doanh nghiep ngoai quoc doanh Phan ldn cac doanh nghiep xuat khau lao dong da co nhieu co gang trong viec to chirc thuc hien dich vu xuat khau lao dong, dat duoc nhung ke't qua nhat dinh tu hoat dong nay Tuy nhien, trong qua trinh thuc hien, nhieu doanh nghiep cung con vap phai nhung sai sot va bat cap, hieu qua chua dat dupe nhu mong muon, nhat la doi vdi cac doanh nghiep truc thuoc Trung uong Doan, la nhung don vi mdi duoc cap phep hoat dong dua ngu'oi lao dong va chuyen gia di lam viec co thdi han d nu’dc ngoai lu cuoi nam 1999 va dau nam

2000, lmh vuc nay con rat mdi me va nhieu kho khan, phuc tap

Viec nghien cuu dich vu xuat khau lao dong cua cac doanh nghiep ndi chung va doanh nghiep thuoc Trung uong Doan noi rieng, tim ra phuong hudng va giai phap cho cac doanh nghiep de gop phan day manh dich vu xuat khau lao dong trong giai doan hien nay la het sue can thiet Chinh vi vay, toi

da chon de tai “ “Phuong hudng va giai phap day manh dich vu xuat khau lao dong cua cac doanh nghiep (lay cac doanh n g h i ep Trun g u o n g Doan lam vi du) de lam luan van thac si

2 Muc dich, nhiem vu

Muc d i ch: Nghien cuu nhung van de ve dich vu xuat khau lao dong trong nen kinh te thi tru'dng, qua do de ra phuo’ng hudng va giai phap nhAm d^y manh dich vu xuat khau lao dong d cac doanh nghiep Viet Nam trong tho'i gian tdi

Nhiem vu: Luan van co cac nhiem vu co’ ban sau:

3 Doi tup'ng, pham vi nghien cuu

Doi tutfng: Nghien cuu dich vu xuat khau lao dong d cac doanh nghiep dupe cap giay phep chuyen doanh dua ngudi lao dong Viet Nam di lam vice

co thdi han d nude ngoai.• < —7

Phgm vi: DS tai gidi han nghien cuu dich vu xuat khau lao dong d cac doanh nghiep, dac biel la cac doanh nghiep thuoc Trung uong Doan trong giai doan 1999-2003

4 Phuong phap nghien cuu

Luan van su dung mot so phuong phap nhir: thong ke, phan lich va long hop, dicu Ira, khao sat thuc te de nghien cuu Cac phuong phap nay dupe su dung ket hop, ho sung cho nhau

5 Dong gop moi cua luan van

La cong trinh nghien cuu tuong doi he thong ve dich vu xuat khau lao dong trong nen kinh te thi trudng

De xuat dupe mot so phuong hudng va giai phap nhiim day manh dich

vu xuat khau lao dong d cac doanh nghiep Viet Nam trong thdi gian tdi, gop phan vao sir phat trien kinh te cua dat nude va giai quyet viec lam cho ngudi lao dong

6 Ket cau cua luan van

Ngoai phan md dau, ket luan, muc luc va danh muc tai lieu tham khao, luan van dupe ket cau thanh 3 chuong:

Chitons 1 Nhung van de cluing ve dich vu xuat khau lao dong trong nen kinh tethi tritdng

Chitons 2. Phan tich thuc trang dich vu xuat khau lao dong hien nay d cac doanh nghiep thuoc Trung uong Doan

Chitons 3- Phuong hudng va gidi phap day manh dich vu xuat khau lao dong cua cac doanh nghiep thuoc Trung uong Doan

-5-Cliuong 1

NHUNG VAN DE CHUNG VE DICH VU XUAT KHAU EAO DONG TRONG NEN KINH TE THI TRUING

1.1 Xuat khau lao dong va vai tro cua dich vu xuat khau lao dong

trong nen kinh te thi trudng

1.1.1. Khai niem, dac diem cua xuat khau lao dong

Xuat khau lao dong la mot hinh tln'cc dac thil cua xuat khau ndi chung

va Id mot bo phqn cua kinh te doi ngoai, ma hang hod dem xuat Id site lao dong cua con ngito'i, con khdeh mua Id chu the ngito'i nu'd'c ngoai [36] Hay ndi

each khac, xuat khau lao dong Id mot hoat dong kinh te ditd'i dang dich vu cung ling lao dong cho nu'd'c ngoai, md doi lu'p'ng ciia nd Id con ngitd'i.

Xuat khau lao dong la mol hoat dong tat yeu khach quan cua qua trinh chuyen mon hoa va hop lac quoc te gifta cac nuo'c trong san xuat nhfim bd sung lAn nhau giua cac quoc gia, khac phuc han che, phal buy sue manh nguon nhan lu’e cua moi quoc gia [31]

Trong dicu kien nen kinh te thi tru’bng, hoat dong xuat khau lao dong dupe thuc hien chu yeu dua tren co sd cung can sue lao dong Sue lao dong dupe coi la mot loai hang hoa dac biet, chiu sir tac dong dieu tiel cua cac quy luat kinh te thi trudng Chat lupng lao dong cang cao thi dem lai hieu qua cang ldn va cang du'pc thi trudng node ngoai chap nhan Chat lupng lao dong cao the hien d trinh do lay nghe phu hop vdi cong nghe cua nudc tiep nhan lao dong, cd the luc tot, co ngoai ngu, dupe trang bi day du kien thuc, tac phong lam viec cong nghiep, am hieu luat phap va phong luc tap quan cua nudc sir dung lao dong, thi'ch ung nhanh chong vdi moi trudng lao dong mdi

Su phat trien khong dong ddu vd kinh te, chfnh tri, xa hoi, cung nhu sir phan bo khong deu ve tai nguyen gitra cac quoc gia, dan den hau qua la sir phat trien khong deu giua cac quoc gia, khong mot quoc gia nao co day du va dong bo cac yeu to san xuat De giai quyet tinh trang mat can do'i tren, trong dieu kien nen kinh te thi trudng, tat yeu dan den hinh thanh thi trudng quoc te, trong do co thi trudng lao dong Do do, xuat khau lao dong da trd thanh hoat dong kinh te quan trong va pho bien, mang tinh xa hoi hoa cao cua nhidu nude tren the gidi, trong do, Viet Nam khong phai la mot ngoai le.

Cac nude tren the gidi, ke ca cac nude phat trien iSn cac nude kem phat trien ddu tham gia vao hoat dong xuat khau lao dong Doi vdi cac nude phat trien, ho xuat khau lao dong cd trinh do, ky thuat cao Con doi vdi cac nude kem phat trien, ho xuat khau lao dong du thira, trinh do lay nghc lhap nhfim giai quyet viec lam, cai thien dieu kien song cho gia dlnh ngu'di lao dong

Nhu vay, xuat khau lao dong dong vai Iro quan trong doi vdi sir phat trien kinh te cua mdi quoc gia Trude het, xuat khau lao dong gop phan giai quyet viec lam, tiet kiem chi phi lao vice lam trong nude, didu nay dac bicl quan trong doi vdi cac quoc gia kem phat trien, du thira lao dong Nd gop phan thu ngoai te cho dat nude, chuyen giao cong nghe lien lien tir cac nude phat trien sang cac nude kem phat trien, gitip cac nude kem phat trien dao lao lire luqng lao dong cd trinh do cao Cuoi cung, boat dong xuat khau lao dong lao dieu kien cho sir phat trien cua cac quan he hop tac, giao luu van hoa va hoi nhap quoc te

1.1.2 Khdi niem va dac diem ciia dich vu xuat khau lao dong

Hoat dong xuat khaiu lao dong d nude ta chu yeu didn ra lheo 2 hinh thti'c sau:

Dn'a lao dong di 1dm viec cd thdi han d nude ngoai, bao gom:

- Thong qua cac doanh nghiep Viet Nam lam dich vu cung dug lao dong Day Id cac doanh nghiep chuyen doanh ve dich vu xuat khau lao dong, dirqc cap gid'y phep hdnli nghe, thqc hien viec ky ket, dua lao dong ra nude ngoai Idm viec vd quan ly so lao dong do theo quy dinh cua Nha mrdc.

- Ngu’di lao dong true liep ky hop dong lao dong vdi ca nhan, to chu’c nu’dc ngoai

Xuat khau lao dong tai cho: La hinh thuc cac to chu’c kinh te cua la

cung irng lao dong cho cac to chu'c kinh te nudc ngoai d Viet Nam bao gom:

- Cac doanh nghiep cd von dau lu nude ngoai

- Cac khu che xuat, khu cong nghiep, khu cong nghe cao

- Cac to chu’c, co quan ngoai giao, van phong dai dien cua nu’dc ngoai dat lai Viet Nam

Tuy nhien, trong pham vi cua minh, de tai chi dung lai d viec nghien cuu toan bo cac hoat dong dich vu lien quan den linh vuc xuat khau lao dong cua cac doanh nghiep dupe cap giay phep hoat dong chuyen doanh dua ngu’di lao dong va chuyen gia Viet Nam di lam viec cd thdi han d nu’dc ngoai

Do vay, dich vu xuat khau lao dong trong cac doanh nghiep dirqc hie’u

Id toan ho cac hoat dong hd trq lien quan den qua trinh dura ngirdi lao dong Viet Nam di lam viec co thdi han d mrdc ngoai cua doanh nghiep Nhung hoat

dong dich vu do bao gom: nghien chu thi trudng, tim kiem doi tac, ky ket hop dong; to chuc tuyen chon lao dong, dao tao giao due dinh hudng; to chuc dua lao dong di lam viec d nudc ngoai; quan ly va bao ve quyCn lpi cua lao dong d nudc ngoai va dua lao dong ve nudc khi het han hop dong.

Ban than hoat dong xuat khau lao dong la mot loai hoat dong dich vu Dich vu xuat khau lao dong co day du nhung dac trung cua mot san pham dich

vu, do la:

- Tinh chat vo h i nh:, Dich vu co dac diem la khong ton tai dudi dang vat the, khong the sd mo, tiep xue hay nhin thay duoc khi ra quye't dinh mua sdm Doi vdi linh vuc xuat khau lao dong, yeu to khong hien huu la cac thu tuc trudc va sau khi lam viec d nudc ngoai dien ra thuan tien, dam bao uy tin, chat lupng cung nhu la tro giup ngudi lao dong hoa nhap vdi chu su dung lao dong hay cac hoat dong dao tao ve nghe nghiep, ngoai ngu, phong luc tap quan, loi song, luat phap va ca hoat dong bao hiem xa hoi, dam bao quydn loi cua ngudi lao dong trudc khi di lam viec o nudc ngoai, trong thdi gian lam viec d nude ngoai cung nhu khi ve nudc [27J

- Tinh chat khont> xac dinh: Dich vu co tinh chat khong dong nhait, san pham dich vu phi tieu chuan hoa, co gia tri cao Do dac trung ca bicl hoa va cung ung tieu dung dich vu, marketing dich vu dang tu thach thuc bdi hat lupng cua dich vu thudng khong xac dinh, bdi vi cac dich vu phu thuoc vao con ngu’di cung cap chung Tinh chat khong xac dinh cua dich vu xuat khau lao dong d£n den dich vu xuat khau lao dong co nhieu van de can giai quye't hon trong linh vuc san xuat vat chat hay cac linh vu’c dich vu khac bdi vi doi tupng cua no la con ngudi, muc tieu cua hoat dong nay vha mang tinh kinh te, vua mang tinh xa hoi nen hoat dong nay at nhay cam [27]

- Tinh khong the chia ca t : Su khac nhan thu 3 giua hang hoa va dich vu lien quan tdi van de khong xac dinh la tinh chat khong the phan chia dich vu

tu ngudi phan pho'i dich vu hay th mot su sdp dat ma trong do dich vu xua

-9-hien Viec tieu dung san pham dich vu song song vdi viec cung ting dich vu, vi the san pham dich vu duqc tieu dung d moi thdi diem vdi sir tham gia true tiep cua ngudi tieu dung, cac hoat dong dao tao, hudng dan ngudi lao dong di6n ra cung luc vdi san pham duqc cung cap [27]

- Su ton kho: Viec tao ra san pham dich vu va tieu dung dich vu la mot the thong nhat, san pham dich vu tieu dung true tiep, khong cd kha nang cat tru, luu kho Vdi cac dich vu, su luu kho keo theo chi phi rat ldn va cd nhidu kho khan hon lien quan tdi san pham du thira do la khi viec cung cap dich vu

da san sang nhung thi trudng lai khong cd nhu cau Chi phi ton kho ciia dich

vu xuat khau lao dong la thdi gian Cham thdi gian cac chuyen bay, d khau lam thu tuc hop dong la lam mat thdi gian, co hoi cho ngudi lao dong cung nhu anh hudng tdi thu nhap va lqi nhuan ciia ho, va duong nhicn cung lam anh hudng den hieu qua kinh te cua cac doanh nghiep lam dich vu xuat khau lao dong [27],

Ngoai ra, dich vu xuat khau lao dong con cd cac dac diem rieng bicl sau:

- The liien rd tinh chat xd hoi va nhdn van: Day la dac diem ldn nhat va

cd y nghTa ldn nhat cua dich vu xuat khau lao dong Xuat khau lao dong thuc chat la xuat khau sue lao dong Trong khi do sue lao dong lai gan bo chat cho vdi ngudi lao dong, khong tach rdi ngu’di lao dong Do vay, moi boat dong ciia doanh nghiep lien quan den dich vu nay khong phai chi nhfim muc tieu lqi nhuan cho doanh nghiep ma con phai xuat phat tir con ngudi, quan tam den lqi fch cua ngudi di lao dong xuat khau

- La mot hoat dong kinh te doi ngoai: d nhieu nude tren the gidi, dich

vu xuat khiiu lao dong la mot trong nhung giai phap quan trong thu hut luc luqng lao dong dang tang len trong nude ra nude ngoai lam viec va thu ngoai

te bang hinh thuc chuyen lien ve nu'dc cua ngudi lao dong va cac lqi fch khac Nhung lqi fch nay buoc cac nude xuat khau phai chiem linh d muc cao nhat

thi trudng lao dong d nu’dc ngoai, ma viec chiem linh dupe hay khong lai dua tren cung cau Stic lao dong, no chiu su tac dong cua cac quy luat kinh te thi trudng.

- La su ket hap hai hod giu’a su quan ly vi mo cua Nha nudc va su chu dong vd tu chiu trach nhiem cua cac to chu’c kinh te thuc hien dich vu dua ngu’di lao dong di lam viec a nude ngoai: Ngay nay trong co che thi trudng va

kinh te thuc hien tren co so ky ket hop dong Dong thdi, cac to chu’c kinh tecung chiu hoan toan trach nhiem ve hoat dong cung ung dich vu cua minh tir khau to chuc dua di den khau quan ly ngudi lao dong va tir chiu trach nhiem

ve hieu qua kinh te trong toan bo hoat dong dich vu cua minh, iron co sd luan ihu cac qui dinh cua phap luat Do vay, cac hiep dinh, cac thoa thuan song phuong giu’a cac quoc gia chi cd linh chat nguyen tac, the hien vai trd va trach nhiem cua Nha nude d tarn vT mo

- Dich vu xuat khau lao dong ciia cac doanh nghiep dien ra trong nidi trudng canh tranh ngay edng gay gat: Chat luong va hieu qua boat dong cua dich vu xuat khau lao dong ngay cang cd linh quycl dinh den chai luong va hieu qua hoat dong xuat khau lao dong, do do, de day manh xuat khau lao dong, dich vu xuat khau lao dong phai mang linh canh tranh cao Su canh tranh d day didn ra khong chi giu’a cac doanh nghiep tham gia cung ung dich

vu xuat khau lao dong trong nude ma la ca su canh tranh giu’a cac quoc gia cung cung u’ng lao dong xuat khau tren mol thi trudng va giu’a cac doanh nghiep cua cac quoc gia do Mot so quoc gia cd kinh nghiem trong xuat khau lao dong thu’dng la nhung quoc gia cd doi ngu doanh nghiep cung ting dich vu xuat khau lao dong manh, cd he thong dich vu cong uu viet

- Hoat dong cua cac doanh nghiep lam dich vu xuat khau lao dong phdi dam bdo lo'i ich trong quan he ba ben: Lqi ich kinh te ciia Nha nudc tir hoat

dong xuat khaiu lao dong la khoan ngoai te ma ngudi lao dong giri ve va cac

khoan thue do cac doanh nghiep lam dich vu xuat khau lao dong phai nop Loi ich cua cac doanh nghiep chu yeu la cac khoan phi thu duoc tir cac hoat dong cua dich vu nay Con lpi ich cua ngudi lao dong la khoan thu nhSp tir luong

ma ho nhan dupe tir phia chu sir dung lao dong 0 nudc ngoai, khoan thu nhap nay thudng cao hon nhieu lan so vdi lao dong cua ho o trong nudc

- Hoat dong cua cac doanh nghiep lam dich vu xuat khau lao dong chiu

su tac dong manh me cua cac bien dong cua thi trudng su dung lao dong:

Thong thudng, cac doanh nghiep lam dich vu xuat khau lao dong cua cac nudc xuat khau lao dong bi phu thuoc nhieu vao cac doanh nghiep lam dich vu mdi gidi xuat khau lao dong d cac nudc nhap khau lao dong ve moi dieu kien Hien nay, Iren thi trudng lao dong quoc te, thudng thi cac nudc xuat khau lao dong phai chap nhan cac dieu kien do nudc nhap khau lao dong dua ra nhu sd lupng lao dong, muc tien cong, nganh nghe tuyen dung, dieu kien lam vice Viet Nam la mot nudc mdi gia nhap thi trudng lao dong quoc te, do vay cung khong tranh khdi tinh trang la nudc phai “chap nhan gia” Va cac doanh nghiep lam dich vu xuat khau lao dong cua Vici Nam cung phai hoal dong trong moi tru'dng chiu sir tac dong cua co chc nay

1.1.3 Su can thiet va vai tro cua dich vu xuat khau lao dong trong nen kinh te thi trudng 6 Viet Nam

Xuat khau lao dong va sir phai trie’n cua hoal dong nay trong nbn kinh te thi trudng d nude ta la het sue quan trong va can thiet

Thu nhd't, do ban than sir ton lai cua hoat dong xuat khau lao dong trong moi ndn kinh te cua moi quoc gia la mot tat yeu khach quan Nhu da trinh bay

d tren, hoat dong xuat khau lao dong ra ddi do sir mat can doi ve nguon lao dong giua cac nudc De' giai quye't tinh trang mat can ddi nay tat yeu hinh thanh thi trudng lao dong quoc te, dua xuat khau lao dong trd lhanh hoal dong kinh te - xa hoi pho bien tren the gidi Viet Nam cung khong phai la ngoai le,

Thu hai, do tinh cap bach cua tinh hinh dan so - lao dong - viec lam nudc ta doi hoi Nguon lao dong cua nudc ta hien nay rat doi dao, hang nam chung ta phai tao ra hon 1 trieu chd lam viec mdi cho so ngudi budc vao tuoi lao dong Ben canh do, ty le that nghiep cua Viet Nam con d muc cao tren the gidi (khoang 6-7% - theo tinh toan cua Lien hop quoc), trong do khu vuc thanh thi la 9-12%, day la ty le dang bao dong, doi hoi chung ta phai co nhung giai phap de co the giam ty le nay trong mot thdi gian gan nhat Chfnh vi vay

ma lao dong - viec lam hien dang la van de rat buc xuc cua xa hoi, doi hoi moi nganh, moi cap, moi to chuc, ca nhan phai tap trung cao do de giai quyet Ma mot trong nhung giai phap tao viec lam quan trong, mang tinh chien luoc do la phat trien hoat dong xuat khau lao dong

Thu ba, do yeu cau day manh dao tao nguon nhan luc dap ung yeu cau Cong nghiep hoa - Hien dai hoa dal nudc va hoi nhap quoc te Nghi quyet Dai hoi Dang lan thu- IX khang dinh: “Con dudng de Viet Nam co the di len canh tranh va hoi nhap thang loi la phat trien nguon nhan luc tao ra mot luc luong lao dong co suc khoe tot, co trinh do van hoa, trinh do chuyen mon ky thuat cao dap ung cho viec sang tao va van dung co hieu qua nhung tien bo cua khoa hoc cong nghe dong thdi gan vdi pham chat va ban sac dan toc” [44]

De dap ung yeu cau Cong nghiep hoa dat nudc trong giai doan hien nay (td thu cong tien len nua co gidi va co gidi) doi hoi co khoang 25-28% lao dong da qua dao tao co trinh do chuyen mon ky thuat thanh thao trong do cong nhan lanh nghe la 20%, ky thuat vien la 6,5%, ky su la 1,5% De hoi nhap vdi nen kinh te the gidi va di vao kinh te tri thuc doi hoi co doi ngu cong nhan tri thuc chiem 60-80% tong luc luong lao dong The' nhung theo ket qua dieu tra lao dong - viec lam d Viet Nam thang 7/2002, toan quoc co 40.716.856 ngudi tren 15 tuoi tham gia hoat dong kinh te thudng xuyen thi

-13-trong do co tdi 32.695.059 ngudi khong co chuyen mon ky thuat, chiem 80,3%; 1.300.947 ngudi d trinh do so cap, co chung chi nghe, chiem 3.2%; 1.592.368 ngudi la cong nhan ky thuat khong co bang, chiem 3,91%; 1.864.015 ngudi la cong nhan ky thuat co bang, chiem 4,58%; so lao dong co bang trung hoc chuyen nghiep la 1.571.821 ngudi, chiem 3,86% va so' lao dong co bang cao dang, dai hoc va sau dai hoc la 1.692.646 ngudi, chiem 4,16% [38],

Bieu 1: C O CAU DAN S O TREN 15 TU O I THAM G I A HOAT DONG

KINH TE TH UO NG AUYEN (Thdi diem thang 712002)

□ Khong co chuyen mon ky thuat: 32.695.059 E3 So cap, co chung chi nghe: ] 300.947

□ Cong nhan ky thuat khong bang: 1 5 92.368

□ Cong nhan ky thuat co bang: 1 864.015

□ Trung hoc chuyen nghiep : 1 571.821

□ Cao dAng, dai hoc va sau dai hoc: 1 6 92.646

Nhu vay cac con so' tren cho thay viec day manh dao tao cai lien chat luong luc luong lao dong phuc vu cho yeu cau Cong nghiep hoa - Hien dai hoa dat nudc va hoi nhap quoc te la nhiem vu cap bach va quan trong hang dau ve phat trien nguon nhan luc d nudc ta De nang cao chat luong nguon nhan luc, ben canh viec day manh cong tac day nghe thi viec dua ngudi lao dong di hoc tap, tu nghiep d nudc ngoai theo cac hop dong xuat khau lao dong cung la mot bien phap nang cao trinh do tay nghe cua ngudi lao dong rat co hieu qua Ngudi lao dong Viet Nam di lam viec d nudc ngoai co didu kien hoc tap, tiep xuc, thao tac vdi cong nghe san xuat tien tien, tiep can vdi nhung thanh tuu

khoa hoc mdi nhat, giup nang cao trinh do chuyen mon cung nhu ky xao ca nhan Ngoai ra ngudi lao dong con ren luyen dupc tac phong lam viec cong nghiep, nang cao ky luat lao dong, nang cao trinh do ngoai ngu Nhd vay ma khi ve nudc, ho co the ap dung nhung kien thuc va kinh nghiem tich luy dupc

de lao dong phuc vu cho su nghiep phat trien dat nudc

Vai tro cua dich vu xuat khau lao dong dupc the hien qua cac khia canh sau:

Dich vu xuat khau lao dong dam bao giai quye't viec lam cho mot lupng dang ke lao dong nudc ta, dac biet la lao dong pho thong co tay nghe thap Dieu nay giup Nha nudc tiet kiem dupc mot lupng von ldn dau tu tao viec lam cho so lao dong nay Dong thdi khi xuat khau lao dong phat trien, se tao ra dupc mot so lupng ldn viec lam de phuc vu cho dich vu nay

Thong qua dich vu xuat khau lao dong, Nha nudc thu ve mot lupng ngoai te ldn phuc vu cho cong cuoc Cong nghiep hoa - Hien dai hoa dal nudc Doi vdi mot quoc gia ngheo nhu Viet Nam thi day la nguon von dau tu rat quan trong cho md rong phat trien san xuat trong nudc, tao them nhieu viec lam mdi cho ngudi lao dong

Ngudi lao dong di lam viec d nudc ngoai co dieu kien lam quen, tiep thu vdi tien bo khoa hoc ky thuat, tac phong cong nghiep hien dai cua cac nudc phat trien, tu do van dung vao san xuat trong nudc, nang cao nang suat lao dong xa hoi Hoat dong xuat khau lao dong cung la mot bien phap chuyen giao cong nghe tu cac nudc phat trien ve Viet Nam

Ngudi lao dong di lam viec d nudc ngoai co muc thu nhap cao so vdi mat bang thu nhap trong nudc Dieu nay vua giup cai thien dang ke ddi song cho ngudi lao dong va gia dinh, mat khac, khi ngudi lao dong ve nudc, co von

de tien hanh san xuat kinh doanh, vua tu tao viec lam cho chfnh minh vua giup tao them viec lam cho nhung ngudi lao dong khac

-15-Dich vu xuat khau lao dong con gop phan tang cudng cac moi quan he hop tac, giao lnu hoi nhap ve kinh te, van hoa, khoa hoc - ky thuat giua Viet Nam vdi cac nudc tren the gidi

Tti su phSn tich ve loi fch cua xuat khau lao dong neu tren, chung ta thay rang xuat khau lao dong can phai duoc phat trien manh me va hoat dong

co hieu qua hon Trong linh vuc san xuat vat chat, khi san xuat da phat trien den mot trinh do nhat dinh, ngudi san xuat can co mot doi ngu nhung nha kinh doanh thuong mai chuyen lam nhiem vu tieu thu san pham de chuyen tam vao san xuat Cung nhu vay, linh vuc xuat khau lao dong cung can phai co nhung don vi chuyen mon tim hieu ve thi trudng nudc ngoai cung nhu cac hoat dong dich vu de thuc hien xuat khau lao dong nham chuyen mon hoa trong linh vuc nay Do la nhung doanh nghiep xuat khau lao dong San pham cua ho la cac dich vu lien quan den hoat dong xuat khau lao dong hay con goi la dich vu xuat khau lao dong So di phai co cac doanh nghiep lam dich vu xuat khau lao dong la boi vi:

Ngudi lao dong khi di xuat khau lao dong hau nhu khong phai ai cung

co dieu kien tim hieu can ke, chac chan va day du nhung thong tin vd thi trudng, ve doanh nghiep su dung lao dong o nudc ngoai cung nhu nhung van

de khac co lien quan den tim viec lam o nudc ngoai Nguoc lai, cac doanh nghiep nudc ngoai khi muon thue mudn lao dong cung khong phai doanh nghiep nao cung tim hieu duoc day du nhung thong tin ve lao dong o nudc ma

ho dinh thue lao dong Vi vay, cac doanh nghiep xuat khau lao dong co vai tro giup nhung ngudi muon ra nudc ngoai lam viec du khong hieu biet gi ve linh vuc xuat khau lao dong vfln co the ra nudc ngoai lam viec mot cach an toan, duoc bao ve bang phap luat va cac phap che khac cua nudc so tai cung nhu cua Viet Nam Dong thdi, cac doanh nghiep nhap khau lao dong cung duoc bao dam ve chat luong lao dong boi cac hop dong ky ket vdi cac doanh nghiep xuat khau lao dong Cac doanh nghiep xuat khau lao dong nay cung ung cac

dich vu nhu: giao dich, ky ket hop dong cung ung lao dong vdi nudc ngoai, cung ca'p thong tin co lien quan cho ngudi lao dong ve tuyen chon, dao tao, giao duc dinh hudng cho ngudi lao dong trudc khi di, hudng dSn thu tuc, thu phi va le phi, bo' tri co quan dua don ngudi lao dong di va den, quan ly va bao

ve quyen loi hop phap cho ngudi lao dong trong thdi gian ho lam viec o nudc ngoai, hoan tra cac quyen va loi ich khi ngudi lao dong tro ve nudc Dieu nay

co nghia la dich vu xuat khau lao dong ra ddi nham thuc hien cac chu'c nang kinh doanh trong linh vuc xuat khau lao dong va von trudc day Nha nudc phai truc tiep lam, gop phan phan biet giu’a chu'c nang quan ly va chu'c nang kinh doanh trong linh vuc xua't khau lao dong va bao ve quyen loi cho ngudi lao dong Noi mot cach khac, doanh nghiep xua't khau lao dong chinh la ngudi moi gidi giua ngudi can ban suc lao dong va ngudi can mua suc lao dong Xuat khau lao dong cang phat trien thi vai tro cua cac doanh nghiep xuat khau lao dong cang ldn boi no the hien su chuyen mon hoa sau hon trong linh vuc xuat khau lao dong Dong thdi, no cung giup cho cac co quan chuc nang cua Nha nudc quan ly to't hon, thong nhat hon va day du hon so' luong, chat luong lao dong xuat khau nham tiep tuc on dinh va phat trien hoat dong xuat khau lao dong, mot hoat dong kinh te do'i ngoai mang lai loi ich kinh te ldn cua nudc ta

1.2 Cac hinh thuc dich vu xuat khau lao dong o' cac doanh nghiep

1.2.1 Dich vu khao sat thi trudng, tim doi tdc, dam phan ky ket: hapdong cung ung lao dong vdi cac doi tac nudc ngoai

Day la khau mo dau co tinh chat quye't dinh do'i vdi mot doanh nghiep xuat khau lao dong, boi neu xet trong mot chu trinh kinh doanh khep kin thi day chinh la tim kiem “dau ra” cho san pham cua minh Mot doanh nghiep se khong the ton tai neu khong tieu thu duoc san pham ma minh san xuat (doi

-17-vdi doanh nghiep san xuat), hoac khong ban duoc hang hoa ma minh kinh doanh (doi vdi doanh nghiep thuong mai)

Ddi vcfi doanh nghiep lam dich vu xuat khau lao dong thi viec dau tien

ma doanh nghiep can phai lam duoc, do chinh la khao sat thi trudng xuat khau

va tim kiem ddi tac cd nhu cdu tuybn dung lao dong nudc ngoai, hay ndi each khac la doanh nghiep phai tim each de cd the xam nhap vao thi trudng Doanh nghiep phai dua tren cac dieu kien hien cd va kha nang cua minh de lua chon thi trudng cho thfch hop Neu *‘san phaim sue lao dong” ma minh dua ra la lao dong pho thong, la cong nhan hay giup viec gia dinh thi nen chon thi trudng la nhung nudc cd nhu cau phat trien, cd thu nhap cao (do lao dong ban dia khong muon lam nhung cong viec nay), con neu la lao dong chuyen gia thi nen chon thi trudng la nhung nudc dang phat trien

Db xam nhap vao mol thi trudng lao dong nude ngoai, doanh nghiep xuat khau lao dong can phai cd mol thdi gian dai dua tren sir phan lich ve liem nang thi trudng cung nhu xac dinh vi tri thi trudng lau dai Neu dung tren gdc

do Marketing thi chien ltrpc xam nhap thi trudng xuat khau la sir quyct dinh kenh Doanh nghiep phai luon luon co gang lira chon dupc kenh ban hang xuat khau lot nhat, nhiim thoa man muc lieu khach hang cung nhu’ phii hop vdi muc tieu tong the cua doanh nghiep Hien nay cac doanh nghiep xuat khau lao dong cua la vAn chira danh gia dung lam quan trong cua chien lu’pc xam nhap thi trudng cung nhu lua chon phuong thu'e lham nhap thi trudng nhu the nao cho phii hop Trong hoal dong xuat khau thudng cd hai phuong thuc lham nhap thi trudng la phuong thu’e gian tiep va phuong thuc true tiep Linh vuc xuat khau lao dong thudng mang dac tinh d phuong thuc xuat khau gian tiep Xuat khau dua tren quan he giao dich ngoai giao giu’a hai nudc hay qua trung tarn mdi gidi vi ban than chu sir dung lao dong khong du dieu kien ve lai chinh, kinh nghiem cung nhu thdi gian so vdi cac cong ty trong nudc Cac noi

dung chu yeu khi xam nhap thi trudng ma cac doanh nghiep can quan tam do la:

- Tinh hinh kinh te - xa hoi cua dat nudc do tai thdi diem xam nhap va du bao trong 2-3 nam tdi

- Nen van hoa phong tuc tap quan cua dat nudc do

- Cac chinh sach luat phap lien quan den lao dong viec lam, thu nhap thue khoa

- Tiem nang tai chinh cua nha sir dung lao dong

- Nhu cau, co cau nhu cau sir dung lao dong

- Moi quan he giua chu sir dung lao dong vdi Chinh phii nudc sb tai

- Kha nang dam bao viec lam cho ngudi lao dong

Cong viec tiep lheo ma cac doanh nghiep phai lam do chinh la dam phan vdi cac chu sir dung lao dong hoac cac cong ty moi gidi b nudc sb tai de

ky ket cac hop dong cung irng lao dong Theo quy dinh tai Thong tir sb 28/1999/TT-BLDTBXH ngay 15/1 1/1999 ciia Bo Lao dong - Thuong hinh va

Xa hoi (hu'dng dSn thuc hien nghi dinh sb 152/1999/ND-CP ngay 20/09/1999 cua Chinh phii quy dinh vice ngudi lao dong va chuyen gia Viet Nam di lam viec cd thdi han b nudc ngoai) tin hop dong ky giua doanh nghiep Viet Nam vdi to chirc nude ngoai phai co nhung noi dung co ban sau: so luqng, co cau lao dong; nghanh nghe (cong viec lam), noi lam vice, thdi gian lam vice, thdi gian nghi ngoi; tibn luong, tibn thuong, che do lam them gid; dieu kien lam viec va sinh hoat, chi phi an, b; chi phi di lai tir Viet Nam den noi lam viec va nguqc lai; bao hiem xa hoi; bao ho lao dong; phi dich vu, phi dao tao, phi tuyen chon (neu cd); trach nhiem xu ly khi cd tranh chap, hoac hien cd dac bibt xay ra va thdi han thuc hien hop dong

Cac doanh nghiep phai true tiep gap chu sir dung lao dong tim hieu tinh hinh lam viec, dieu kien sinh hoat trudc khi dua lao dong sang lam viec Dac

-19-biet, khi dam phan ky ket hop dong lao dong vdi cac doi tac nu’dc ngoai cac doanh nghiep cdn chu y cac van de sau:

- Khai thac thong tin tn nhieu kenh: Cuc Quan ly lao dong vdi nudc ngoai,

co quan dai dien cua Viet Nam tai cac nudc (Dai su quan, Lanh su quan),

co quan dai dien nudc ngoai tai Viet Nam, cac to chuc quoc te

- Chon do' tac;

- Luu y cac dieu kien toi thieu da duoc quy dinh do'i vdi cac thi trudng, dia ban cu the;

- Trudc khi dam phan, ky ket hop dong can tham khao y kien Cuc Quan ly lao dong vdi nudc ngoai de co thong tin cu the ve thi trudng boi vi mdi mot thi trudng deu co dac thu rieng

Theo quy dinh tai Nghi dinh 152/1999/ND-CP ngay 20/9/1999 cua Chinh phu, tat ca cac hop dong ma doanh nghiep da ky deu phai duoc dang ky tai Cuc Quan ly lao dong vdi nudc ngoai thuoc Bo Lao dong - Thuong binh va

Xa hoi HO so dang ky hop dong duoc gu’i cho Cuc Quan ly lao dong vdi nudc ngoai Sau 3 ngay lam viec, neu khong co thong bao cua Cuc Quan ly lao dong vdi nudc ngoai thi doanh nghiep duoc phep to chuc tuyen chon va lam cac thu tuc cho ngudi lao dong di lam viec o nudc ngoai Trudng hop neu la thi trudng mdi va cac thi trudng chua co co quan dai dien cua Viet Nam, cac doanh nghiep phai bao cao vdi Cuc Quan ly lao dong vdi nudc ngoai ve hop dong da ky trudc khi lam thu tuc dang ky hop dong ft nhat la 5 ngay

Theo Nghi dinh so' 81/2003/ND-CP ngay 17/7/2003 cua Chinh phu quy dinh chi tiet va hudng dSn thi hanh Bo luat Lao dong ve lao dong Viet Nam lam viec o nudc ngoai co hieu luc tu ngay 11/8/2003, doanh nghiep phai doi sau 5 ngay lam viec, neu khong nhan duoc van ban chua cho thuc hien hop dong cua Bo Lao dong - Thuong binh va Xa hoi thi mdi duoc phep thuc hien hop dono

1.2.2 Dich vu tuyen chon lao dong, dao tao, giao due dinh hitting cho ngtftii lao dong

1.2.2.1 Tuyen chon lao dong

Ve nguyen tac, doanh nghiep xuat khau lao dong chi duoc tien hanh

tuyen chon lao dong sau khi da hoan thanh thu tuc dang ky hop dong va dupc

su chap thuan cua Cue quan ly lao dong vdi nudc ngoai Neu tuyen chon lao dong tai cac don vi khac, cac dia phuong thi doanh nghiep phai xuat trinh giay phep dupc hoat dong ve linh vuc nay vdi don vi cung cap lao dong hoac Sd Lao dong - Thuong binh va Xa hoi Doanh nghiep phai danh khoang 10% so lupng lao dong theo hop dong da ky de tuyen chon con liet si, con thuong binh, con gia dinh cd cong vdi each mang, bo dpi, thanh nien xung phong da hoan thanh nghla vu Doanh nghiep khong dupc ky hop dong de dua lao dong Viet Nam di lam vec trong nhung nghe ma phap luat khong cho phep dupc quy dinh trong phu luc sd I ban hanh kem theo Thong tu sd 28/1999/TT- BLDTBXH ngay 15/11/1999 cua Bp Lao dong - Thuong binh va Xa hoi

Ve quy trinh tuyen choir Trudc khi tuyen chon, doanh nghiep phai

thong bao cong khai tai tru sd va lai dia ban tuyen chon cac you cau vd gidi tinh, tuoi ddi; cong vice ma ngudi lao dong sc dam nhiem, no'i lam vice va thdi han cua hop dong; dieu kien lam viec va sinh hoal, tien luong, lien cong; cac khoan va muc phai dong gop, quyen va nghTa vu cua ngudi lao dong Doanh nghiep xuat khau lao dong phai true tiep tuyen chon lao dong; cham nhat sau

5 ngay ke tu ngay ngudi lao dong du tuyen, doanh nghiep phai thong bao cong khai ket qua cho ngudi lao dong Sau 6 lhang ke tir ngay trung tuyen, neu doanh nghiep chua dua ngudi lao dong di dupc thi phai thong bao ly do cho ngudi lao dong biet Neu ngudi lao dong khong con nhu cau hoac doanh nghiep khong thuc hien dupc hpp dong thi phai thanh toan lai day du cac khoan tidn ma ngudi lao dong da nop cho doanh nghiep Doanh nghiep xuat khau lao dong ky hpp dong vdi benh vien do nganh y te quy dinh de kham sue

ve “cau” cua thi trudng tirng khu vuc se la yeu to quyet dinh cho viec hoach dinh ke hoach Muc luong, dieu kien song va lam viec, nhu cau vd quy mo, co cau nganh nghe, ve chat lupng lao dong cung nhu nhung yeu to canh tranh vd lao dong giu’a cac nudc tai tung thi trudng phai dupe long hop de dinh ra kha nang “cung” va nhu cau can dao tao ciia cac doanh nghiep.

Dao tao va giao due dinh hudng cho ngudi lao dong trudc khi di lam vice d nudc ngoai la yeu cau bill bupc cua cac doanh nghiep, nham chu dong boi dudng nguon nhan lire cd chat lupng, uy tin cua dpi ngu lao dong Viet Nam tren thi trudng lao dong quoc te

Ve mat quy trinh tiep can dao lao xuat khau lao dong, cung gidng nhu cac loai hinh dao lao khac, dao lao xuat khau lao dong phai luan theo quy trinh tiep can sau:

- Xac dinh nhu cau dao lao;

- Phan tich nhu cau dao tao;

- Phan tfch nhu cau cong viec, mo ta cong viec, xac dinh cac kien thuc, ky nang, thai do can thiet de thuc hien cong viec;

- Phan tich nhu cau ca nhan, dac diem doi tupng tuyen sinh; ky nang nghe

da cd, kha nang tri lue, the lu’c, tarn ly, tinh cam hoan canh gia dinh, cac mo'i quan he;

- Phan tfch dac diem van hoa xa hoi cua nudc lao dong se den lam viec;

- Su dung phuong phap tiep can va ky thuat danh gia nhu cau dao tao

- Xay dung chien lupc, ke hoach dao tao phat trien nguon nhan luc;

- Xac dinh muc tieu va thiet ke noi dung chuong trinh va phuong thuc dao tao;

- To chtrc thuc hien cac chuong trinh dao tao

Doanh nghiep co trach nhiem to chuc cac khoa dao tao va giao due dinh huong theo chuong trinh danh cho lao dong di lam viec d nudc ngoai, va phai dap ung dupe yeu cau cua nudc tiep nhan lao dong (theo hop dong da ky ket) Giao due dinh hudng nhdm cung cap cho ngudi lao dong nhung hieu biet cd lien quan, gom cac noi dung sau:

- Luat Lao dong, Luat Hinh sir, Luat Dan sir, Lual Xuat-Nhap canh va cu tru cua Viet Nam va phap luat cua nudc nhan lao dong, nghla vu chap hanh va tuan thu phap luat;

- Phong tuc, tap quan, didu kien lam vice va sinh hoat quan lie cu’ xir giua chu va thq 0 nudc nhan lao dong, kinh nghiem giao tiep;

- Noi dung hop dong ma doanh nghiep da ky vdi doi tac nude ngoai va noi dung se ky vdi ngudi lao dong; quycn lqi, nghla vu va trach nhiem phiip ly cua ngudi lao dong trong viec thu’e hien cac dieu cam ket da ghi trong hop dong;

- Trach nhiem cua doanh nghiep doi vdi ngudi lao dong; trach nhiem cua ngudi lao dong doi vdi doanh nghiep;

- Ky luat va tac phong lao dong cong nghiep Nhu'ng quy dinh, quy pham

vd an toan lao dong trong xi nghiep, cong, nong trudng va tren cac phuong tien van tai bien, tau ca

Viec to chuc dao tao ngoai ngu, giao due dinh hudng cho ngudi lao dong theo dung hudng dSn cua Cue Quan ly lao dong vdi nudc ngoai Trudc khi lien hanh dao tao ngoai ngu, tay nghe - giao due dinh hudng phai cho ngudi lao dong hoc tap ky ve dieu kien hop dong, cac khoan thu trudc khi di, cac khoan

-23-trich nop tu1 tien luong trong thdi gian ho lam viec d nude ngoai de ngudi lao dong co the tfnh dupe thu nhap thuc te hang thang trong thdi gian ho di lao dong xuat khdu Trong qua trinh dao tao, doanh nghiep phai to chu'c quan ly hoc vien de theo doi ve y thuc td chuc, ky luat; kien quyet loai bo nhung lao dong thieu y thuc ky luat, dao due kem; ket thuc khoa dao tao, phai to chu'c kiem tra chat lupng phu hpp vdi yeu cdu cua doi tac de cap chung chi cho ngudi lao dong da tham gia khoa hoc

Ve thu hoc phi dao tao - giao duc dinh hudng: cac doanh nghiep thuc hien thu hoc phi theo quy dinh tai Thong tu lien tich so 46/2001/TTLT/BTC- BGD&DT ngay 20/6/2001 cua Bo Tai chinh va Bo Giao duc va Dao tao, hudng dan quan ly thu chi hoc phi doi vdi hoat dong dao tao theo phuong thuc khong chinh quy trong cac trudng va co sd dao tao cong lap

1.2.3 To chitc thuc h ie n d ic h vu k inh Ce, hanh ch inh, luat phap de

dua ngudi lao dong ra nudc ngoai lam viec

1.2.3.1 Cac thu tuc ve ho so c hucn b i cho xuat cabhNgudi lao dong sau khi da dupc tuye’n chon, cha'p thuan vdi cac yeu cau

vb noi dung cong viec, cung nhu cac yeu cau khac cCa phfa chC su dung lao dong, co ket qua kham sue khoe dam bao tieu chudn di lao dong d nudc ngoai

se dupc thoa thuan vdi doanh nghiep de ky hpp dcng (theo mau so 9 ban hanh kem theo Thong tu so' 28/1999/TT-BLDTBXH ngay 15/11/1999 cca Bo Lao dong Thuong binh va Xa hoi)

Song song vdi viec ky hpp dcng di lam viec d nudc ngoai vdi doanh nghiep, ngudi lao dong con phai ky hpp dCng vdi chc su dung lao dong nudc ngoai va cac ban cam ket vdi phfa do'i tac, dCng thdi ho dupc doanh nghiep phat mot bo hC so noi de dien vao cac muc lien quan va vb dia phuong xin xac nhan Sau khi da hoan tat bo hC so nay, ngudi lao dong phai nop cho doanh nghiep (kem theo ho chie'u va ly lich tu phap) de doanh nghiep lam thc tuc

xuat canh Doanh nghiep khi nhan duoc day du bd hd so cua ngudi lao dong theo quy dinh se lam thu tuc xin ca'p visa cho ngudi lao dong Sau do, doanh nghiep se mua ve may bay, dinh ngay xuat canh cho ngucri lao ddng, fax lich bay cho phfa doi tac de phoi hop don ngudi lao ddng tai san bay nudc su dung lao dong Doanh nghiep con co trach nhidm dua ngudi lao dong ra san bay lam thu tuc xuat canh cho ngudi lao dong Toan bo cac khoan chi phi true tiep lien quan den qua trinh dua ngudi lao dong ra nudc ngoai neu tren ngudi lao dong cd trach nhiem ndp cho doanh nghidp de doanh nghiep chi ho cho ho theo dung quy dinh hien hanh.

1.2.3.2 Cac thu tuc ve tai chinhSong song vdi viec thuc hien cac thu tuc ve ho so gia'y td c<in thiet cho viec chuan bi xuat canh cua ngudi lao dong, doanh nghiep phai thuc hien cac thu tuc ve tai chinh nhu sau:

- Thu tien dat coc:

Ngudi lao dong trudc khi di lam viec cd thdi han o nudc ngoai thong qua doanh nghiep xuat khau lao dong cd the phai dat coc cho doanh nghiep mot khoan tien de dam bao thuc hien hop ddng da ky ket tuy theo timg thi trudng Muc tien dat coc (neu cd) se do doanh nghiep va ngudi lao dong thoa thuan trong hop ddng, nhung tdi da khong duqc vuqt qua mtre quy dinh hien hanh cua Bo Lao dong - Thuong binh va Xa hoi (Doi vdi ngudi di lao dong hoac tu nghiep tai Nhat Ban, Han Quoc, Dai Loan thi mire tien dat coc bang

01 luqt ve may bay va 01 thang luong theo hop ddng; Doi vdi ngudi di lao dong 0 thi trudng khac thi muc tidn dat coc bang 01 luqt ve may bay) Tir ngay 10/8/2003 trd ve trudc, cac doanh nghiep xuat khau lao dong thuc hien

md tai khoan tien gui tai kho bac Nha nudc de nop toan bo tien dat coc thu duqc cua ngudi lao dong va quan ly theo quy dinh tai nghi dinh so 152/1999/ND-CP ngay 20/9/1999 cua Chmh phu

-25-Theo quy dinh mdi tai khoan 7.b, didu 14, nghi dinh 81/2003/ND-CP, tir ngay 11/8/2003, cac khoan thu dat coc nay doanh nghiep se nop vao tai khoan cua doanh nghiep mo tai Ngan hang Thuong mai Nha nude

- Thu tien de lam cac thu tuc cho ngudi lao dong trudc khi di lam viec d nudc ngoai:

Khoan tien nay ngudi lao dong phai nop cho doanh nghiep de doanh nghiep chi ho cac khoan chi phf: lam ho so, kham sue khoe, dao tao nghe, ngoai ngu, le phf visa, tien ve may bay tir Viet Nam den nudc lam viec (neu nhu khong dupe chu su dung lao ddng dai tho), le phi sSn bay, chi phf thue xe dua don, Ve viec lam ho chie'u va ly lich tu phap thi thudng do ngudi lao dong tu lam tai dia phuong

- Thu phi dich vu xuat khau lao dong:

Ngudi lao dong phai nop cho doanh nghiep mot khoan phi dich vu, day

chinh la doanh thu cua cac doanh nghiep xuat khau lao dong, dupe quan ly

theo che do hien hanh ve tai chfnh doanh nghiep Mure phf hien dang ap dung cho nhung lao dong xuat canh trudc ngay 11/8/2003 la 10% luong co ban/thang theo hpp dong (khong bao gom chi phf an, d, Bao hiem xa hoi), rieng ddi vdi si quan, thuydn vien tau van lai bien 16% (trudc thang 6 nam

2000 la 12% va 18%) Ne'u ngudi lao dong dupc gia han hpp ddng hoac dupc tang luong trong thdi gian thuc hien hpp ddng thi phf dich vu dupc tfnh theo mure luong mdi ke tu ngay thay doi mire luong va thdi gian tfnh ca thdi gian gia han hpp ddng Doanh nghiep cd the Ihoa thuan vdi ngudi lao dong de’ thu trudc mot lan hay nhieu lan trong qua trinh thuc hien hpp ddng tuy theo dieu kien thi trudng, khong uy nhiem hoac uy thac cac ddi tac thu ho Trudng hpp ngudi lao dong phai ve nudc trudc thdi han doanh nghiep phai dieu chinh mure thu khi thanh ly hpp ddng vdi ngudi lao dong theo quy dinh hien hanh

Ddi vdi cac lao dong xuat canh tur ngay 11/8/2003, theo quy dinh mdi tai Nghi dinh 81/2003/ND-CP, muc phf dich vu doanh nghiep dupc thu cua

ngudi lao ddng se giam xudng con khong qua 01 thang luong theo hop dong cho mot nam lam viec Rieng ddi vdi si quan va thuyen vien lam viec tren tau v$n tai bien khdng qua 1,5 thang luong theo hop dong cho mpt nam lam viec.

Khoan phi dich vu xuat khau nay duoc doanh nghiep su dung dd chi cho toan bd cac hoat dong lien quan den cong tac xua't khau lao dong cua doanh nghiep Do vAy trong qua trinh tfnh toan cac phuong an tai chinh cua minh, doanh nghiep phai cd gang tidt kiem nhung khoan tien khong can thiet de chi cho nhung khoan nhu chi phi mdi gidi, chi phi tiep thi, tim kiem thi trudng nham dam bao hieu qua kinh te cao nhat cho hoat dong dich vu xua't khau lao dong cua doanh nghiep minh, dac biet la trong thdi gian tdi, mure thu phi dich

vu giam tur 10% xuo'ng con 8,33% luong co ban cua ngudi lao dong/ thang, se lam giam dang ke doanh thu cua cac doanh nghiep xua't khau lao dong

Cac khoan chi phi tripe tiep lien quan den hoat dong xuat khau lao dong cua doanh nghiep hien nay bao gom:

- Phi quan ly: Theo quy dinh tai khoan 12 dieu 13, Nghi dinh sd 152, doanh nghiep xua't khau lao dong phai nop phi quan ly cho Cue quan ly lao dong vdi nudc ngoai - Bo Lao dong - Thuong binh va Xa hoi, muc phi quan ly bang 1% so' phi dich vu doanh nghiep thu cua ngudi lao dong Doanh nghiep tarn nop phi quan ly khi dang ky hop dong theo sd lupng lao dong dang ky, muc luong

va thdi han hpp dong Phi quan ly dupc quyet toan hang nam theo thuc te Ke tir sau ngay 11/8/2003, doanh nghiep se nop 1% sd phi dich vu xuat khau lao dong nay vao Quy hd tro xua't khau lao dong

- Phi hoa hong mdi gidi: Cac doanh nghiep xuat khau lao dong Viet Nam phai chi phi mdi gidi tu van, dich vu viec lam cho phfa nudc ngoai de khai thac hpp dong, quan ly ngudi lao dong Tren thuc te tai mot sd thi trudng, de canh tranh dupe thi trudng cac doanh nghiep da phai chi phi mdi gidi kha cao, trong khi nguon thu phi dich vu cua ngudi lao dong khdng dap ung dupc khoan chi tren

Vi vay tren thuc te, ngoai cac khoan dong gop theo quy dinh, ngudi lao dong

con phai chiu mot phan chi phi moi gidi tu van, dich vu viec lam cho phfa nudc ngoai.

- Cac chi phi khac lien quan den hoat dong xuS't khau lao dong bao gom tien

luong cho can bo, chi phi tim kiem khai thac thi trudng, tuyen chon lao ddng, chi phi di lai cho can bo quan ly ngoai nudc, chi phi dien thoai, fax, chi phi quan ly doanh nghiep

Hien nay vide thu tien bao hiem xa hoi cua ngudi lao ddng di lam viec

cd thdi han o nudc ngoai duqc thuc hien theo quy dinh tai Thong tu so LDTBXH ngay 24/4/1997 cua Bo Lao dong - Thuong binh va Xa hoi Ngudi

17/TT-mure luong trudc khi di Ngudi chua tham gia ddng bao hiem xa hoi mire ddng hang thang bang 15% cua 2 l<in mure luong tdi thieu Khoan tien bao hiem xa

«

hoi nay vd mat nguyen tac la khoan tien ngudi lao dong phai nop qua doanh nghiep de doanh nghiep nop ho cho co quan bao hiem Tuy nhien trong thuc td" thi doanh nghiep bat buoc phai nop cho co quan bao hiem trong suot thdi gian ngudi lao dong lam viec o nudc ngoai cho du doanh nghiep cd thu duqc hay khong thu duqc khoan tien bao hiem nay cua ngudi lao dong

Cac khoan tien dat coc (neu cd), tien thu ho de lam cac thu tuc cho ngudi lao dong trudc khi di lam viec o nudc ngoai, ngudi lao dong bat buoc phai nop cho doanh nghiep ngay sau khi ky kdt hop ddng vdi doanh nghiep Cac khoan phi dich vu xuat khau lao dong va tien bao hiem xa hoi lao dong, tuy theo thoa thuan giua ngudi lao dong va doanh nghiep, ngudi lao ddng cd the nop mot ldn trudc khi di (dieu nay rat hiem xay ra), hoac thong thudng hon thi doanh nghiep chi cd the thu dan hang thang, sau khi ngudi lao dong da xuat canh lam viec va da nhan duqc luong tir phfa chu sir dung lao dong

1.2.4 Dich vu quan lylao don g x uat k hau

1.2.4.1 Quanly d trong nudcDoanh nghiep ky hop dong vdi ngudi lao dong di lam viec d nude ngoai

va chiu trach nhiem quan ly ho so cua ngudi lao ddng

Doanh nghiep phai quan ly so lao dong, s6 bao hiem xa hoi cua ngudi lao dong Doi vdi ngudi chua co sO bao hiem thi doanh nghiep lam thu tuc xin cap tai Sd Lao dong Thuong binh va Xa hdi va co quan bao hiem xa hoi tren dia ban doanh nghiep dong tru sd Doanh nghiep chiu trach nhiem xac nhan qua trinh lam viec, tien luong va dong bao hiem xa hoi cua ngudi lao dong trong thdi gian lam viec d nudc ngoai theo quy dinh cua phap luat bao hiem xa hoi hien hanh Theo quy dinh tai thong tu 17/TT-LDTBXH ngay 24/4/1997 cua Bo Lao dong Thuong binh va Xa hoi thi cac doanh nghiep xuat khau lao dong phai thuc hien du, dung chinh sach bao hiem xa hoi gom: Trich luong cua ngudi lao dong d tat ca cac nudc; Lap danh sach lao dong di (tang) - ve (giam) hang quy, nam; Dong; Lap so bao hiem xa hoi; Giai quyet che do hudng bao hiem xa hoi noi tren cho ngudi lao dong Nhu vay, ngoai bao hiem

xa hoi cho can bo minh, doanh nghiep con phai thuc hien che do bao hiem xa hoi cho tat ca cac lao dong ma ho da dua di - ve giong nhu can bo cua ho

Doanh nghiep phai bao cao tinh hinh dua lao dong di lam viec d nudc ngoai dinh ky 3 thang, 6 thang, hang nam vao trudc ngay 15 cua thang cuoi quy gui Cuc Quan ly lao dong vdi nudc ngoai

Doanh nghiep co trach nhiem thanh ly hop dong vdi ngudi lao dong khi

ho ve nudc Noi dung thanh ly hop dong gom: Tra so lao dong va so bao hie’m

xa hoi da duoc xac nhan day du; thanh toan cac khoan tien co lien quan giua doanh nghiep va ngudi lao dong; lam thu tuc chuyen tra ve don vi cu hoac noi thudng tru va thuc hien cac chinh sach, che do (neu co) theo hop dong va theo quy dinh cua Nha nudc

-29-1.2.4.2 Quan ly d ngoai nudc

Doanh nghiep chiu trach nhiem quan ly true tiep ngudi lao dong do doanh nghiep dua di, doanh nghiep co ddng ngudi lao dong dang lam viec o nudc ngoai duqc thanh Up van phong dai dien hoac ctr ngudi dai dien lam cong tac quan ly tai nudc nhan lao dong Can bo duqc doanh nghiep cu di quan ly lao dong d nudc ngoai phai cd pham chat dao ddc tot, cd trinh do chuyen mon va ngoai ngu dap ung duqc cac nhiem vu theo doi, giam sat viec thuc hien hop ddng da ky; xu ly tranh chap lao dong va nhung van de phat sinh lien quan den ngudi lao dong cho den khi hoan thanh viec dua lao dong

ve nudc

Doanh nghiep phai bao cao bang van ban vd viec cu can bo di quan ly (kem theo so yeu ly lich cua ngudi duqc cu) cho Cue Quan ly lao dong vdi nudc ngoai va co quan dai dien cua Viet Nam o nudc nhan lao dong va chiu su quan ly nha nudc cua co quan dai dien ciia Viet Nam o nudc nhan lao dong

Nhung van de phat sinh cua ngudi lao dong o nudc ngoai vuqt qua pham vi tham quyen thi doanh nghiep bao cao ngay co quan chil quan bang van ban de xin y kien chi dao, vdi co quan dai dien ciia Viet Nam d nudc nhan lao dong, Cue Quan ly lao dong vdi nudc ngoai

Doanh nghiep phai lap danh sach lao dong Viet Nam gui cho co quan dai dien cua Viet Nam tai nhung nudc nhan lao dong va Cue Quan ly lao dong vdi nudc ngoai

Neu cd vu viec dot xuat (vi pham phap luat; tranh chap lao dong; tai nan; chet ngudi;), doanh nghiep cd trach nhiem bao cao ngay vdi co quan chu quan, co quan dai dien Viet Nam tai nudc nhan lao dong, Cue Quan ly lao dong vdi nudc ngoai Trudng hop phat sinh tranh chap giua ngudi lao dong va chu doanh nghiep nudc nhan lao dong thi doanh nghiep xuat khau lao dong (hoac dai dien cua doanh nghiep d nudc ngoai) cd trach nhiem thuong luqng, kien nghi vdi do'i tac su dung lao dong xem xet giai quyet tren co so hop ddng

da ky ket va quy dinh cua phap luat nudc nhan lao dong Neu khong giai quyet duoc thi bao cao kip thdi vdi co quan dai dien Viet Nam d nudc nhan lao dong de can thiep, giai quyet.

1.3 Cac yeu to anh hudng den dich vu xuat khau lao dong cua doanh

nghiep va he thong chi tieu danh gia dich vu xuat khau lao dong

1.3.1 Cac yeu to anh hitting den dich vu xuat khau lao dong cua

1.3.1.1 Cac yeu to thuoc vd nudc nhap khau lao dong

- Phong tuc tap quan cua nu’dc nhap khau lao dong: Yeu to' phong tuc,

tap quan cua nudc nhap khau lao dong thudng cd anh hudng manh tdi cuoc so'ng hang ngay cua ngudi lao dong trong qua trinh sinh song va lam viec d nudc ngoai Su anh hudng nay tac dong den kha nang lam viec cua ngudi lao dong boi thong thudng ngudi lao dong phai tuan thu theo nhung thdi quen va yeu cau cua cac phong tuc, tap quan do “nhap gia tuy tuc” Ne'u cd su khac biet qua ldn vd phong tuc, tap quan se kho khan cho ngudi lao dong va doi khi gay ra nhung mau thuan giua chu su dung lao dong va ngudi lao dong Trong trudng hop nay, dich vu dao tao giao due dinh hudng cho ngudi lao dong trudc khi xua't canh di lam viec d nudc ngoai ma cac doanh nghiep thuc hien la het sire quan trong va can thie't, nd giup cho ngudi lao dong bie't trudc va chuan bi san sang ve mat tinh thdn de sao cho nhung mau thuan cd the xay ra la han che nha't

- Doi tac - chu su dung lao dong: Cot loi thanh cong khi ky hop ddng cung ling lao dong vdi ben nudc ngoai la phai xem xet that ky phia chu sii dung lao dong Ho cd the la chu Hang hay chu Xi nghiep, chu gia dinh sir

siic ep trong viec thuc hien hop ddng lao dong, lam kho de cho ngudi laodong , cac doanh nghiep se phai dien di, fax lai hoac phai bay sang tan noi

de ban each giai quyet, se phat sinh chi phf va se anh hudng den hieu qua kinh doanh cua doanh nghiep Chua ke den viec ne'u giai quyet khong on, doanh nghiep chi con each dua ngudi lao dong ve nudc va khi do thi doanh nghiep khong nhung phai chi phf nhieu ma lai khong thu dupe khoan phf dich

vu tir ngudi lao dong vi hop ddng vdi ngudi lao dong da khong thuc hien dupe tron ven

1.3.1.2 Cac ye'u to thuoc ve nudc xuat khau lao dong

- Chu truang chinh sach cua Ddng va Nha nudc ta ve xuat khau lao dong: Xuat khau lao dong dupc coi la mot trong 4 nganh kinh te mui nhon cua dat nudc (Dau khf, det may, thuy san, xuat khau lao dong) Hien nay da

co rat nhieu van ban phap luat dupe ban hanh quy dinh chi tiPt vP hoat dong xuat khau lao dong nhu Chi thi cua BP Chinh tri, Nghi dinh cua Chinh phu, cac thong tu hudng dan cua cac Bo, nganh lien quan Cac van ban phap luat dupe ban hanh la nham tao ra mot co chP, chinh sach thuan lpi cho hoat dong cua cac doanh nghiep xuat khau lao dong Cac van ban do cua Chinh phu, cua cac co quan quan ly nha nude cang hoan thien, cang bam sat thuc tiPn thi cac doanh nghiep cang cd di£u kiPn hoat dong tP't hon va hiPu qua cua hoat dong nay cang cao hon va ngupc lai.

- Ngudi lao ddng: Xet ve mat phap ly thi khi ngudi lao dong ky ket hop

ddng vdi doanh nghiep de di lam viec d nudc ngoai thi ban than ho la mot chu the tham gia tu nguyen, ho cd quyPn va nghTa vu binh dang trudc phap luat nen phai chiu trach nhiem thuc hien nghiem tuc nhung thoa thuan da ky va cam ket vdi doanh nghiep Nhung thuc te da cho thay nhieu doanh nghiep con

bi that thu nang ne do mot bp phan khong nhd ngudi lao dong ra nudc ngoai khong thuc hien dung thoa thuan va cam ket da tu y bo hop ddng trudc thdi han di lam viec cho chu khac Hien tupng nay da dan tdi cac doanh nghiep vtra bi doi tac ban phat tien, vira mat di khoan phi dich vu dupe thu cua ngudi lao dong theo quy dinh Hoac mot so ngudi lao dong vi pham ky luat lao dong phai vP nudc cung gay ton kem va phiPn toai rat nhiPu cho doanh nghiep (va duong nhien cung la gay thiet hai cho chinh ngudi lao dong)

- Chat lutfng cua doanh nghiep xuat khau lao dong: Hieu qua cua dich

vu xuat khau lao dong phu thuoc rat ldn vao trinh do, nang luc to chdc thuc hien cua dpi ngu can bo true tiep lam nhiem vu xuAt khau lao dong trong cac doanh nghiep, cung nhu chat luong hoat dong cua doanh nghiep Ban than cac doanh nghiep tham gia trong linh vuc nay phai hoi du cac dieu kien: cd thuc luc vP von de dau tu khai thac, mo thi trudng, co so vat chat tru so lam viec khang trang dang hoang, dac biPt la dpi ngu can bo lam cong tac xuat khau lao dong phai cd nang luc thuc su, tinh thong nghiep vu, am hieu thi

1.3.1.3 Cac yeu to' khac

- 77u trudng lao dong quoc te: Trong dieu kien hien nay, khdng cd nudc nao cd the kho'ng che duoc thi trudng xua't khau lao dong cua minh ma khong phai tuan theo quy luat cung cau cua thi trudng lao dong quoc te Day la nhan

to quan trong quyet dinh gia ca, so luong cung nhu each thde cung irng lao dong cua cac doanh nghiep xuat khau lao dong Hien nay, thi trudng su dung lao dong nudc ngoai trong khu vuc va tren the gidi da cd sir thay doi can ban

ve nhu c£u su dung, chat luong va co cau tiep nhan lao dong Cac nudc nhap khau lao dong doi hoi sir dung lao dong cd chat lupng cao, dan den viec giam dang ke so lupng lao dong nudc ngoai trong san xua't, gia thue cong nhan ha Mat khac, vi muc tieu sieu loi nhuan va do gia cong nhan noi dia cao, cac nudc phat trien da va dang chuyen dich dau tu tu ban va cong nghe san xua't sang, cac nudc ngheo cd gia nhan cong thap va cac dich vu re Cung can phai

ke den mot nguyen nhan la cac nudc dang phat tri&n du thira lao dong tiep tuc day manh xua't khau lao dong khien sir canh tranh giu’a cac doanh nghiep Viet Nam vdi cac doanh nghiep nudc ngoai ngay cang gay gat

De khai thac dupc nhung loi the va han che nhung kho khan khi tham gia vao thi trudng lao dong quo'c te, cac doanh nghiep Viet Nam phai vupt qua khong ft rao can Do la viec trinh do tay nghe, ngoai ngu cua ngudi lao dong con han che, y thirc chap hanh phap luat, ky luat lao dong, ky luat sinh hoat va

kha nang thfch nghi cua ngudi lao dong con chua tot trong khi loi the vd gia nhan cong re cua Vidt Nam dang mat ddn.

- Quan he chinh tri, kinh te givta nitac xuat khau va nufic nhap khau:

Kinh te giua cac quo'c gia khong the tach rdi the che chinh tri va quan he chinh tri giua cac qud'c gia do Dac biet trong linh vuc xuat khau lao dong, linh vuc lien quan den con ngudi, co nhidu yeu to nhay cam thi quan he chinh tri cang co y nghia quan trong Neu khong cd su binh dang va ton trong lan nhau ve mat chinh tri, ton giao giua nudc xua't khdu va nhap khau lao dong thi khong the cd su di chuyen sire lao dong bdi sire lao dong gSn lien vdi con ngudi cu the, cd y chi, suy nghi va hoat dong vi lpi ich cua quoc gia minh mot each chu dong hoac bi dong

- Cac yeu to khong thu&ng xuyen, bat kha khang khac: Chang han nhu

cuoc chien tranh Iraq va dich benh viem dudng ho hap ca'p (SARS) trong khu vuc va tren the gidi trong thdi gian qua cung anh hudng khong nho den dich

vu xuat khau lao dong cua cac doanh nghiep Chang han vdi thi trudng Malaysia, ke tit ngay 1/4/2003, Malaysia da tarn ditng cap visa cho lao dong cac nudc cd dich benh vao lam viec, vi vay ma so' lao dong da tuyen dung de dua sang Malaysia lam viec cua cac doanh nghiep dang trong thdi gian chd cap visa da bi ach lai, da lam anh hudng khong chi den viec sd lupng lao dong xuat khau khong dat theo ke hoach ma con lam giam uy tin cua doanh nghiep vdi cac doi tac va ngudi lao dong thi hoang mang, lo lang Thi trudng Dai Loan thi chua den mtre cong bo ngimg cap visa nhung lai khuyen cao cac doanh nghiep cua ho trong trudng hpp thieu lao dong khien cho san xuat bi dinh tre thi mdi nhan lao dong tir cac nudc cd dich benh, trong do cd Viet Nam, cho nen tien do xuat khau lao dong sang thi trudng nay cua cac doanh nghiep cung bi cham lai va cung la mot thiet hai ldn cho cac doanh nghiep xuat kh^u lao dong