“Nông nghiệp công nghệ cao là nền nông nghiệp được áp dụng những công nghệ mới vào sản xuất, bao gồm: công nghiệp hóa nông nghiệp cơ giới hóa các khâu của quá trình sản xuất, tự động hóa
Tổng quan về nông nghiệp công nghệ cao
Khái niệm nông nghiệp công nghệ cao
Chúng ta khó có thể tìm thấy một định nghĩa nhất quán, đúng cho tất thảy về nông nghiệp công nghệ cao, mà ngay cả tên gọi cũng có thể gây tranh cãi Những thuật ngữ kỹ thuật được chấp nhận rộng rãi hơn là “nông nghiệp thay thế” (alternative agriculture) - chỉ những phương pháp sản xuất khác với cách làm nông nghiệp truyền thống, hoặc “nông nghiệp bền vững” (sustainable agriculture) - được tác giả người Úc Gordon McClymont đưa ra từ cuối những năm 1980 với đặc điểm
“một hệ thống tích hợp sản xuất cây trồng và vật nuôi với các ứng dụng phù hợp cho vùng địa lý cụ thể có thể duy trì trong dài hạn”
Các chuyên gia của Tổ chức Nông lương Liên Hiệp Quốc (FAO), J.F Parr và Neill Schaller, từ đầu những năm 1990 đã tìm cách làm rõ hơn khái niệm “nông nghiệp thay thế” bằng những đặc điểm cụ thể như “đầu tư đầu vào ít”, “hữu cơ”,
“thân thiện về mặt sinh học”, và “tự nhiên”
Những tác giả khác lại có thể nhấn mạnh về mô hình tổ chức và cách vận hành của nông trại, với các tính chất độc lập, phi tập trung hóa, thiên về cộng đồng, hòa hợp với tự nhiên, đa dạng Hội đồng Nghiên cứu quốc gia Hoa Kỳ (National Research Council) từ năm 1989 gọi “nông nghiệp thay thế” là “một cách tiếp cận nông nghiệp có tính chất hệ thống đưa vào các kiến thức về những chu kỳ tự nhiên của nông sản và sự tương tác của các yếu tố sinh học khác”, tức nhấn mạnh việc coi canh tác nông nghiệp, và cả chăn nuôi, cần được cân nhắc như một phần của tổng thể là tự nhiên
Tóm lại, định nghĩa về nông nghiệp công nghệ cao có thể thiên hình vạn trạng, chứ không chỉ chú trọng vào năng suất, sản lượng và tính khả thi kinh tế Ở một số nơi, các yếu tố kinh tế được nhấn mạnh, nhưng hiểu theo một nghĩa hiện đại hơn thì nông nghiệp thật sự tiên tiến phải tính tới tất cả khía cạnh xã hội - văn hóa, kinh tế, và nhất là hệ sinh thái của sản xuất nông nghiệp Như thế, một hệ thống nông nghiệp bền vững và hiện đại không nhất thiết phải là hệ thống tạo ra giá trị kinh tế lớn nhất
Theo Luật Công nghệ Cao Việt Nam (2008): “Công nghệ cao là công nghệ có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, được tích hợp từ thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại, tạo ra sản phẩm có chất lượng, tính năng vượt trội, giá trị gia tăng, thân thiện với môi trường, có vai trò quan trọng đối với việc hình thành ngành sản xuất, dịch vụ mới hoặc hiện đại hoá ngành sản xuất, dịch vụ hiện có”
Theo Vụ Khoa học Công nghệ - Bộ Nông nghiệp và PTNT thì Nông nghiệp công nghệ cao: "Là nền nông nghiệp được áp dụng những công nghệ mới vào sản xuất, bao gồm: công nghiệp hóa nông nghiệp (cơ giới hóa các khâu của quá trình sản xuất), tự động hóa, công nghệ thông tin, công nghệ vật liệu mới, công nghệ sinh học và các giống cây trồng, giống vật nuôi có năng suất và chất lượng cao, đạt hiệu quả kinh tế cao trên một đơn vị diện tích và phát triển bền vững trên cơ sở canh tác hữu cơ"
Trên cơ sở các nghiên cứu và các quan điểm về nông nghiệp công nghệ cao, trong nghiên cứu này, nông nghiệp công nghệ cao được hiểu là sự hình thành và sử dụng rộng rãi các kết hợp giữa nghiên cứu và các ứng dụng trong thực tế các thành tựu công nghệ, khoa học- kỹ thuật trong quá trình sản xuất nông nghiệp để nhằm mục đích tạo ra bước đột phá về năng suất, chất lượng hàng hóa, thỏa mãn nhu cầu của đời sống con người, đặc biệt là đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp hiện tại và trong tương lai.
Đặc điểm của nông nghiệp công nghệ cao
“Nông nghiệp công nghệ cao là một nền nông nghiệp được ứng dụng kết hợp những công nghệ mới, tiên tiến để sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả , tạo bước đột phá về năng suất, chất lượng sản phẩm, thỏa mãn nhu cầu càng cao của xã hội và sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Tổng quan về ngành nông nghiệp công nghệ cao có một số đặc điểm như sau:“
Thứ nhất: Nông nghiệp công nghệ cao là một ngành giàu tri thức
“Nông nghiệp công nghệ cao là ngành nông nghiệp thường tập trung vào các lĩnh vực như tạo ra giống mới thông qua tổng hợp các kỹ thuật di truyền và tạo giống, công nghệ gen; sử dụng kỹ thuật mới trong việc nhân giống cây trồng và vật nuôi, các kỹ thuật tiên tiến trong quá trình chăm sóc, nuôi trồng và thu hoạch.””Chẳng hạn như đối với công nghệ sinh học, các loại kiến thức sau đây đều cần thiết: sinh học, toán học, tin học, KH máy tính, nông học, viên học (horticulture), dược học, hóa học, vật lý, điện tử,…Thêm vào đó, mỗi loại kiến thức trên lại bao hàm nhiều ngành KH khác như sinh học cần có kiến thức về: thực vật học, động vật học, vi sinh học, di truyền, sinh học phân tử, đo đạc sinh học(biometrics), sinh hóa, sinh học phát triển (developmental biology),….” Đối với kỹ thuật chăm sóc đòi hòi nguồn tri thức phong phú về cây trồng, vật nuôi đảm bảo một quá trình chăm sóc đúng, đủ, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm.”Từ đó đặt ra vấn đề về yêu cầu tri thức dành cho nông nghiệp công nghệ cao là rất lớn
Thứ hai: Nông nghiệp công nghệ cao là lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn đầu tư tương đối lớn:
“Để triển khai thực hiện kế hoạch về nông nghiệp công nghệ cao đòi hỏi chủ đầu tư phải bỏ ra một lượng vốn ban đầu tương đối lớn để đầu tư các trang thiết bị công nghệ tiên tiến đồng thời với đó là đầu tư nguồn nhân lực để vận hành, đội ngũ nhân sự phải thực sự hiểu biết sâu và có kiến thức, kinh nghiệm trong việc triển khai ứng dụng công nghệ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp hàng ngày Vì thế, thị trường tập trung cao vào một số ít cá nhân/doanh nghiệp do yêu cầu về vốn đầu tư lớn và sở hữu công nghệ cao, thực hiện thành lập, xây dựng các doanh nghiệp nông nghiệp kiểu mới so với việc truyền thống trước đây qua các cá thể, hợp tác xã,…“
Thứ ba : Nông nghiệp công nghệ cao gắn liền với sự thay đổi và phát triển của ngành công nghệ sinh học
“Tác động của công nghệ sinh học đến sự phát triển của ngành nông nghiệp công nghệ cao ngày càng mạnh mẽ và sâu rộng Các thành công trong nghiên cứu lĩnh vực công nghệ sinh học được tiến hành áp dụng và triển khai thực tế trong quá trình phát triển của ngành nông nghiệp nói chung và nông nghiệp công nghệ cao nói riêng, góp phần thay đổi số lượng và chất lượng của sản phẩm, cũng như quá trình phát triển của con giống, cây trồng, vật nuôi.““Việc chọn lọc và sử dụng các dòng vi sinh vật biến đổi gen đã cải thiện đáng kể năng suất sản xuất trong ngành công nghiệp sinh học Đây là một ngành công nghiệp mới dựa trên công nghệ cao, sản phẩm của nó có thể được áp dụng trong chế biến thực phẩm, công nghiệp phân bón sinh học, y học, mỹ phẩm,… Sản xuất thức ăn nhân tạo cho người và gia súc bao gồm các loại thức ăn giàu đạm bằng việc thăm dò các nguồn đạm đơn bào, công nghệ lên men với các dòng vi sinh vật có hiệu quả cao, sản xuất các lá protein ăn được và sản xuất hàng loạt các amino acid bằng kỹ thuật lên men và kỹ thuật di truyền vi sinh vật Việc chăn nuôi gia súc có thể được thực hiện trong điều kiện môi trường do con người kiểm soát với quy trình hoàn toàn tự động.“ “
Thứ tư: Nông nghiệp công nghệ cao gắn liền với quá trình phát triển của khoa học công nghệ ứng dụng
Quá trình phát triển các kỹ thuật, công nghệ hàng ngày được áp dụng thực tiễn trong việc nghiên cứu và phát triển của ngành nông nghiệp công nghệ cao
“Chẳng hạn, việc ứng dụng kỹ thuật máy tính vào nông nghiệp ngoài lĩnh vực truyền thông, phân tích dữ liệu, còn giúp xử lý những dữ liệu sinh học như: dữ liệu di truyền, DNA sequences, genome sequencing, genome function;“ “các chips DNA và chipsprotein cho phép con người mô phỏng và hiểu được thực vật, động vật đã phát triển như thế nào, quan hệ tương tác giữa sự phát triển của chúng với các môi trường khác nhau Với máy tính, con người có thể tạo ra những cây trồng hay vật nuôi ảo(virtual) để mô phỏng sự phát triển của chúng trong những điều kiện môi trường khác nhau, như những cây trồng, vật nuôi chuyển gen đặc biệt; thực hiện các thí nghiệm trước trên những sinh vật ảo này Như vậy sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian và chi phí nghiên cứu.“
“Nông nghiệp còn có thể sử dụng hệ thống định vị toàn cầu (Global Position System – GPS) và hệ thống thông tin địa lý (GIS) Đây là những thành tựu của khoa học không gian được sử dụng vào mục đích hòa bình Ứng dụng phổ biến nhất là trong việc dự báo khí tượng thủy văn Các cơ quan làm công tác bản đồ, quy hoạch, những nông trại lớn ở các nước tiên tiến đã sử dụng để lập các loại bản đồ đơn tính và bản đồ lồng ghép, trong đó có bản đồ năng suất để điều khiển việc bón phân, phun thuốc tự động ngoài đồng thông qua việc cơ giới hóa với các máy nông nghiệp thông minh được điều khiển từ xa.“ “Điều này sẽ giúp công việc quy hoạch, vẽ bản đồ được dễ dàng hơn; các nông trại sẽ sử dụng hợp lý nguồn lực, giảm chi phí và hạn chế được ô nhiễm môi trường Nông nghiệp công nghệ cao kết hợp ứng dụng các ngành khoa học công nghệ sẽ mở ra những ngành nông nghiệp mới, chú trọng khai thác đại dương,“ "nền nông nghiệp đại dương", "chăn nuôi ở đại dương", "lâm nghiệp đại dương", tổng hợp khoa học không gian và khoa học nông nghiệp sẽ thúc đẩy phát triển ngành "nông nghiệp không gian"…“
Vai trò của Nông nghiệp công nghệ cao đối với phát triển kinh tế
Bên cạnh các vai trò chức năng truyền thống mang đặc trưng của ngành nông nghiệp thì Nông nghiệp công nghệ cao cũng có những chức năng mang tính chất đặc thù theo tiến trình phát triển của xã hội mà theo ý kiến của các nhà khoa học trong nước và thế giới gồm:
“ Một là khu trình diễn, vườn thực nghiệm nông nghiệp hiện đại hóa, là vườn ươm xí nghiệp, chuyển hóa thành quả nghiên cứu khoa học công nghệ thành sức sản xuất, là nguồn lan tỏa công nghệ cao mới.“ “Nông nghiệp công nghệ cao là nơi triển khai thực tế các nghiên cứu về kỹ thuật, công nghệ, những thành tựu tiên tiến vào thực tế sản xuất và nuôi trồng, tạo ra một lượng sản phẩm lớn, năng suất cao, chất lượng tốt và đặc biệt là thân thiện với môi trường.”Các bài học kinh nghiệm của Israel cho thấy khi áp dụng công nghệ cao thì mỗi ha trồng cà chua cho ra 250 – 300 tấn/ năm , trong khi với cách sản xuất truyền thống của nước ta thì năng suất chỉ đạt khoảng 20 – 30 tấn/ha/năm Cũng như vậy, một ha trồng hoa hồng ở nước ta chỉ cho khoảng 1 triệu cành với doanh thu từ 50 – 70 triệu đồng/ha/năm thì ở Israel con số tương ứng là 15 triệu cành chất lượng đồng đều và hiển nhiên doanh thu cũng cao hơn.““Không những vậy việc ứng dụng khoa học công nghệ cao còn giúp nhà sản xuất tiết kiệm các chi phí như nước, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và do đó góp phần bảo vệ môi trường Chính những lợi ích như vậy mà sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đã và đang trở thành mẫu hình cho nền nông nghiệp thế kỷ XXI.“
“ Hai là trung tâm ứng dụng mở rộng, trung tâm phục vụ, trung tâm tập huấn các kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ, công nghiệp, thị trường có hàm lượng khoa học công nghệ tương đối cao Các vùng nông nghiệp công nghệ cao là nơi triển khai vào thực tế các nghiên cứu khoa học và kỹ thuật ứng dụng.Việc triển khai ứng dụng thành công các thành tựu của khoa học công nghệ vào việc phát triển sản xuất nông nghiệp góp phần tạo tiền đề nền tảng để nhân rộng các mô hình và các kết quả tốt từ đó góp phần mở rộng thị trường sản xuất, ứng dụng công nghệ vào nông nghiệp.“
“ “ Ba là có thể thu hút một khối lượng sức lao động lớn của nông thôn, làm cho nông thôn thành thị hóa, nông dân được công nhân hóa.”Việc thực hiện phát triển nông nghiệp công nghệ cao đòi hỏi sự đồng bộ của hạ tầng khu vực, quá trình phát triển các ngành nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cần được quy hoạch tập trung theo khu vực, vùng chức năng, từ đó góp phần phát triển kinh tế xã hội, tạo điều kiện cho lao động trên địa bàn có cơ hội tiếp cận các thành tựu của khoa học công nghệ phát triển áp dụng thực tế vào sản xuất Nông nghiệp công nghệ cao đòi hỏi nguồn lao động có kỷ luật và tuân thủ quy trình cả về thời gian và không gian, chính trong quá trình lao động và tiếp cận với các tiến bộ kỹ thuật ứng dụng như vậy sẽ góp phần những người nông dân được công nhân hóa, cải thiện chất lượng lao động và năng suất sản xuất.“
“ Bốn là thích ứng hóa với chức năng kinh doanh để các lĩnh vực từ trồng trọt, lâm nghiệp, chăn nuôi, nuôi trồng chế biến, khoa học công nghiệp, thương mại, sản xuất, cung ứng tiêu thụ được thống nhất Làm cho sản xuất nông nghiệp thực hiện được khoa học hóa, thâm canh hóa và trở thành đầu tàu của việc phát triển nông nghiệp kỹ thuật cao.“ Quá trình phát triển nông nghiệp ứng dụng các kỹ thuật công nghệ cao phải gắn liền với việc hoàn thiện của chuỗi cung ứng Khi nông nghiệp thích ứng tốt với chức năng kinh doanh sẽ góp phần gia tăng nguồn vốn đầu tư trở lại ngành.Việc đầu tư nghiên cứu công nghệ và con người phát triển các ngành nông nghiệp công nghệ cao sẽ góp phần tạo ra những sản phẩm chất lượng, từ đó đòi hỏi sự đồng bộ của đầu ra sản phẩm, cả quá trình tạo thành một chu trình khép kín, giúp sản phẩm đến tay người tiêu dùng một cách nhanh nhất và chất lượng nhất
“ Năm là góp phần nâng cao năng lực của người nông dân, trang bị và làm cho họ có được những tri thức khoa học Nông nghiệp công nghệ cao sẽ giúp nông dân chủ động trong sản xuất, giảm sự lệ thuộc vào thời tiết và khí hậu do đó quy mô sản xuất được mở rộng Việc ứng dụng hiệu ứng nhà kính để tạo ra môi trường thuận lợi nhất cho sản xuất nông nghiêp cũng như ứng dụng các thành tựu công nghệ khác để tạo ra các cơ sở trồng trọt chăn nuôi hiện đại, không phụ thuộc vào thời tiết, khí hậu đã khiến nông dân chủ động được kế hoạch sản xuất của mình cũng như khắc phục được tính mùa vụ nghiệt ngã trong sản xuất nông nghiệp.“ “Do không phụ thuộc mùa vụ và thời tiết nên có thể cho ra đời các sản phẩm nông nghiệp trái vụ có giá bán cao hơn và do đó đạt lợi nhuận cao hơn các sản phẩm chính vụ Không những vậy, hiệu ứng nhà kính với các môi trường nhân tạo được tạo ra đã tránh được các rủi ro thời tiết, sâu bệnh và hiển nhiên là năng xuất cây trồng vật nuôi trên một đơn vị đất đai sẽ tăng lên, sản phẩm nhiều lên thì tất yếu thị trường được mở rộng hơn Mặt khác môi trường nhân tạo thích hợp với các giống cây trồng mới có sức chịu đựng sự bất lợi của thời tiết cao hơn đồng thời chống chịu sâu bênh lớn hơn Điều này thích hợp với các vùng đất khô cằn không thuận với sản xuất nông nghiệp như vùng trung du, miền núi, vùng bị sa mạc hóa.“
Vốn đầu tƣ phát triển lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao
Khái niệm về vốn đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao
“Vốn là yếu tố quan trọng, quyết định sự tăng trưởng và phát triển của một địa phương, một quốc gia, lãnh thổ trên thế giới Đối với các nước đang phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng, yếu tố vốn chiếm tỷ trọng lớn trong các yếu tổ tăng trưởng kinh tế Cho đến nay, có nhiều khái niệm về vốn được nhìn nhận dưới góc độ phân loại thành vốn cố định, vốn lưu động, vốn đầu tư tài chính Để đưa ra một khái niệm mang tính chất tổng hợp về vốn đầu tư, cần đi sâu phân tích những đặc trưng cơ bản của vốn đầu tư sau đây:“”
- “Vốn được biểu hiện bằng giá trị Vốn phải đại diện cho một lượng giá trị có thực của tài sản (tài sản hữu hình và tài sản vô hình) Tài sản hữu hình là những tài sản có hình thái vật chất cụ thể (nhà xưởng, máy móc, thiết bị, hàng hóa, nguyên vật liệu…) Tài sản vô hình là những tài sản không có hình thái vật chất cụ thể (bằng phát minh sáng chế, bí quyết kỹ thuật, bí quyết kinh doanh, nhãn hiệu hàng hóa, quyền sử dụng đất, uy tín trên thị trường…).”“Có thể thấy, trong nền kinh tế thị trường, các hình thái của vốn rất phong phú, đa dạng, từ đó khái niệm về vốn cũng được mở rộng về phạm vi Do vậy, cần nhận thức đầy đủ các khía cạnh xung quanh vấn đề vốn đầu tư để khai thác triệt để nguồn lực này, nhằm đóng góp tích cực cho sự phát triển của nền kinh tế“.”
-““Vốn luôn được vận động nhằm mục đích sinh lời Vốn được biểu hiện bằng tiền nhưng không phải tất cả mọi nguồn tiền đều là vốn Tiền chỉ biến thành vốn khi sử dụng vào mục đích đầu tư kinh doanh Như vậy, tiền chỉ là dạng vốn tiềm năng, tiền là phương tiện trao đổi, lưu thông hàng hóa; còn vốn là để sinh lời, nó luôn luân chuyển và tuần hoàn.“
“Trong nền kinh tế thị trường, vốn là một loại hàng hóa đặc biệt vì nó mang đầy đủ hai đặc trưng cơ bản của hàng hóa thông thường là giá trị, giá trị sử dụng và đặc biến người bán vốn không mất đi quyền sở hữu mà chỉ bán quyền sử dụng nó Người mua nhận được quyền sử dụng vốn trong một khoảng thời gian nhất định và phái trả cho người bán một tỷ lệ nhất định tính trên số vốn, gọi là lãi suất Cũng như mọi hàng hóa thông thường khác, vốn bao giờ cũng gắn với chủ sở hữu nhất định Tùy theo hình thức đầu tư mà chủ sở hữu có thể đồng nhất hoặc không đồng nhất với người sử dụng vốn.“
-“Tích tụ và tập trung vốn: Tích tụ vốn là sự tăng thêm quy mô vốn cá biệt của từng doanh nghiệp, từng nhà sản xuất Tập trung vốn là sự tăng thêm quy mô của vốn cá biệt bằng cách hợp nhất nhiều nguồn vốn cá biệt sẵn có thành một nguồn vốn cá biệt khác lớn hơn.“
-“ Vốn có giá trị về mặt thời gian Nói cách khác, ở các thời điểm khác nhau giá trị của vốn cũng khác nhau Thời gian càng dài, giá trị và độ an toàn của đồng tiền càng giảm Vì vậy, khi tính toán, phân tích hiệu quả đầu tư cần phải hiện tại hóa hoặc tương lai hóa giá trị của vốn.”
“Vốn đầu tư phát triển là những chi phí bỏ ra để thực hiện các hoạt động đầu tư nhằm tăng thêm tài sản tài chính, tài sản vật chất (nhà máy, thiết bị, vật tư, nguyên, nhiên, vật liệu, hàng hoá, cầu cống, đường xá); tài sản trí tuệ và nguồn nhân lực (trình độ văn hoá, trình độ chuyên môn, trình độ khoa học kỹ thuật).“
“Vốn đầu tư phát triển gồm: vốn đầu tư xây dựng cơ bản và sửa chữa lớn tài sản cố định; vốn lưu động bổ sung; vốn đầu tư phát triển khác Vốn đầu tư phát triển khác bao gồm: chi phí thăm dò, khảo sát và qui hoạch ngành, vùng lãnh thổ; chi phí thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia; chi phí cho các hoạt động nghiên cứu, triển khai, đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực không thuộc vốn đầu tư xây dựng cơ bản.“
“Vốn đầu tư phát triển là vốn được bỏ ra để thực hiện mục đích đầu tư nhằm sau một chu kỳ hoạt động hoặc sau một thời gian nhất định thu về một giá trị nhất định lớn hơn giá trị vốn đã bỏ ra ban đầu Nội dung của vốn đầu tư phát triển gồm: vốn đầu tư xây dựng cơ bản, vốn đầu tư mua sắm thiết bị máy móc, tài sản cố định dùng cho sản xuất kinh doanh, vốn đầu tư cho sửa chữa lớn tài sản cố định; vốn đầu tư bổ sung cho vốn lưu động và các nguồn vốn đầu tư phát triển khác như vốn đầu tư để thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, cho khoa học công nghệ, cho đào tạo nguồn nhân lực con người “
“Vốn đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao cơ bản là một thành tố nằm trong tổng thể vốn đầu tư phát triển nói chung và của ngành nông nghiệp nói riêng, tuy nhiên nguồn vốn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao lại tập trung mũi nhọn vào một số lĩnh vực cụ thể, không dàn trải quá rộng nhằm mục đích nâng cao sản lượng và chất lượng của sản phẩm Nguồn vốn đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao thường tập trung vào việc đầu tư hạ tầng phục vụ trực tiếp cho sản xuất như: nhà xưởng, vườn, giàn treo, công nghệ, máy móc; hay trực tiếp vào con giống cây trồng qua các kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng,… Áp dụng các kỹ thuật, hệ thống ưu việt, tiến bộ nhất góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.“
“Từ các đặc trưng cơ bản trên về vốn, có thể tổng hợp lại để đưa ra một khái niệm mang tính tóm lựợc về vốn đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao như sau:”
“Vốn đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao là một bộ phận của nguồn lực biểu hiện dưới dạng giá trị, được thể hiện bằng các tài sản hữu hình và vô hình, được sử dụng vào mục đích đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao để sinh lời.“
Phân loại vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao
- Vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước
“Vấn đề đầu tư cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao luôn được Nhà nước quan tâm.”“Trước hết cần khẳng định rằng vốn đầu tư cho nông nghiệp công nghệ cao từ ngân sách Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp và nông thôn Vốn Nhà nước đầu tư cho nông nghiệp công nghệ cao có vai trò to lớn, giúp tăng cường năng lực sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp Mặt khác, do đặc điểm của đầu tư trong nông nghiệp công nghệ cao là mức đầu tư lớn, khả năng thu hồi vốn chậm hoặc không có khả năng thu hồi vốn ở một số hạng mục đầu tư, rủi ro cao nên chưa thu hút được các nhà đầu tư tất cả các khía cạnh của việc phát triển nông nghiệp công nghệ cao.““”
“Vốn ngân sách nhà nước đóng vai trò đi tiên phong, mở đường để thu hút các nguồn vốn khác thông qua các hình thức: tạo ra cơ sở hạ tầng tốt, nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp đồng thời tạo cho các nhà đầu tư có cảm giác yên tâm hơn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao khi có sự tham gia của Nhà nước Vốn ngân sách Nhà nước chủ yếu đầu tư cho thuỷ lợi, chuyển dịch cơ cấu sản xuất, đầu tư vào các công trình trồng rừng, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho doanh nghiệp, nông dân.””
- Vốn đầu tư của các doanh nghiệp, hộ nông dân
“Cùng với vốn đầu tư của ngân sách nhà nước, vốn đầu tư của các doanh nghiệp, hộ nông dân cũng góp phần rất quan trọng trong phát triển nông nghiệp, nông thôn Nguồn vốn này được đầu tư để phát triển sản xuất, mua sắm máy móc thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp, mua phân bón, giống mới ” Nông nghiệp công nghệ cao là lĩnh vực phát triển tiềm năng của tương lai trước nhu cầu của người dân Các doanh nghiệp có tiềm lực mạnh đã lên kế hoạch hợp tác với các địa phương đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao; có những doanh nghiệp có hoạt động sản xuất kinh doanh liên quan trực tiếp đến các sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao, nhưng bên cạnh đó cũng có rất nhiều doanh nghiệp được xem là “ngoại đạo” với nông nghiệp đến từ các lĩnh vực chế tạo, xây dựng,….với góc độ là một nhà đầu tư công nghiệp có lợi thế có mô hình tổ chức công nghiệp và quản trị doanh nghiệp hiện đại sẽ giúp các doanh nghiệp tham gia vào nông nghiệp công nghệ cao khắc phục được điểm yếu lớn nhất của ngành nông nghiệp Việt Nam là khâu vận chuyển, bảo quản sau thu hoạch cũng như tính rủi ro cao, lợi nhuận thấp trong khi lại đòi hỏi vốn nhiều nếu đầu tư phát triển quy mô lớn, để xây dựng mô hình sản xuất hiện đại cho nông nghiệp, từ đó nâng cao năng suất, chất lượng của ngành nông nghiệp.’
“Hiện nay, vốn đầu tư của các hộ nông dân được tập trung vào mở rộng quy mô sản xuất hàng hoá theo mô hình trang trại với số vốn đầu tư tương đối lớn.“”
“Tiềm năng của nguồn vốn này là rất to lớn bởi vì nó phụ thuộc lớn vào thu nhập của các hộ nông dân Khi năng lực sản xuất tăng, NSLĐ tăng thì thu nhập của hộ nông dân cũng tăng Thu nhập của các hộ nông dân một phần phục vụ đời sống sinh hoạt hàng ngày, một phần tích luỹ Mặt khác, đầu tư của các hộ nông dân phụ thuộc phần lớn vào tiết kiệm của họ nên khi năng lực sản xuất tăng thì đầu tư của hộ nông dân cũng tăng lên.“”
- Vốn đầu tư cho nông nghiệp công nghệ cao thông qua hệ thống ngân hàng
“Ngoài vốn ngân sách, Nhà nước còn đầu tư cho nông nghiệp và nông thôn qua hệ thống ngân hàng như ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn, ngân hàng chính sách xã hội, ngân hàng vì người nghèo, ngân hàng thương mại theo phương thức cho vay không lãi hoặc lãi suất ưu đãi để bù giá vật tư nông nghiệp, giá bán nông sản hàng hoá cho nông dân Các ngân hàng trên cho các hộ nông dân vay với lãi suất ưu đãi để đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp, mua phân bón, mua giống,mua máy móc thiết bị phục vụ sản xuất, phục vụ cơ sở hạ tầng nông thôn.“”
“Ngoài ra, các ngân hàng này còn cho các doanh nghiệp vay để mua nông sản của các hộ nông dân với giá trần hợp lý, bù đắp một phần thua thiệt của họ khi giá nông sản trên thị trường xuống quá thấp.“”
“Các ngân hàng thương mại cho vay với lãi suất ưu đãi trong các lĩnh vực trọng điểm hoặc các lĩnh vực được Nhà nước khuyến khích Chênh lệch giữa lãi suất ưu đãi và lãi suất thông thường của ngân hàng thương mại được ngân sách Nhà nước cấp bù- đó là vốn có nguồn gốc từ ngân sách Hình thức này được áp dụng đối với các chương trình xoá đói giảm nghèo Đây là nguồn vốn đầu tư quan trọng trong việc phục vụ nhu cầu đầu tư cho nông nghiệp và phát triển nông thôn nói chung và nông nghiệp công nghệ cao nói riêng.“”
- Vốn đầu tư nước ngoài
“Nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài ngày càng đóng góp vai trò quan trọng đối với các nước đang phát triển, để phát triển kinh tế, thoát khỏi cảnh nghèo thì vấn đề nan giải ngay từ đầu là thiếu vốn gay gắt, từ đó sẽ dẫn đến thiếu nhiều thứ khác như công nghệ, cơ sở hạ tầng “
“Nông nghiệp cũng là ngành nằm trong xu thế đó, đặc biệt là nông nghiệp công nghệ cao Việt Nam là một nước nghèo, nên vốn đầu tư từ trong nước vào lĩnh vực nông nghiệp nói chung và nông nghiệp công nghệ cao nói riêng còn hạn chế, không đáp ứng đủ nhu cầu đầu tư phát triển đất nước Vì vậy, trên con đường phát triển không thể không huy động nguồn vốn nước ngoài, tranh thủ nguồn vốn này nhất là trong điều kiện nền kinh tế mở.“”
“Nguồn FDI chủ yếu tập trung vào trồng và chế biến cao su, cà phê, chè, mía đường, NTTS, chăn nuôi gia súc, gia cầm theo phương pháp công nghiệp với mục đích nâng cao năng lực sản xuất và chế biến nông, lâm, thuỷ sản nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm theo yêu cầu của thị trường quốc tế Nguồn này có ý nghĩa quan trọng, nhờ công nghệ tiên tiến tạo ra nhiều sản phẩm đủ tiêu chuẩn xuất khẩu, hiệu quả kinh tế cao.“”
“Ngoài nguồn FDI còn có các nguồn vốn vay, viện trợ, hợp tác khoa học kỹ thuật của các quốc gia phát triển và các tổ chức quốc tế như UNDP, PAM, FAO, ADB, WB, IMF, UNICEF, OECF đầu tư hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao Nguồn này chủ yếu tập trung vào việc nâng cấp cơ sở hạ tầng nông thôn, nước sạch, vệ sinh môi trường, sức khoẻ cộng đồng đặc biệt là sức khoẻ phụ nữ và trẻ em, đảm bảo nguồn lao động chất lượng tại các khu vực nông nghiêp nông thôn Lợi thế của nguồn vốn này là cho vay với lãi suất thấp (0- 2%), thời gian trả nợ dài (từ 30- 40 năm).“”
“Đầu tư của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế đã đóng góp tốc độ và quy mô đầu tư cho nông nghiệp và cho nền kinh tế Phương thức đầu tư chủ yếu của các doanh nghiệp là hỗ trợ kỹ thuật, giống cây trồng vật nuôi, ứng trước vốn cho nông dân mua vật tư, phân bón để đảm bảo sản xuất Ngoài ra các doanh nghiệp còn bao tiêu sản phẩm nông nghiệp cho các hộ nông dân, nhất là những sản phẩm nông sản là nguyên liệu cho công nghiệp chế biến” “Nguồn vốn này đã góp phần hỗ trợ cho phát triển sản xuất nông nghiệp, giải quyết phần nào nhu cầu về vốn cho quá trình phát triển kinh tế của đất nước.”
Thu hút vốn đầu tƣ phát triển nông nghiệp công nghệ cao
Quan điểm về thu hút vốn đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao 21 1.3.2 Nội hàm về thu hút vốn đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao
Ngay từ Đại hội III của Đảng đến nay, Đảng ta luôn luôn xác định công nghiệp hóa là nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ Đến Đại hội VIII, nhất trí nhận định đất nước ta đã chuyển sang thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đã đề ra 6 quan điểm, 5 nhiệm vụ của công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đại hội
IX, X đã cụ thể và bổ sung một số nội dung mới, trong đó coi nhiệm vụ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu.”Do vậy, nhiệm vụ huy động mọi nguồn lực trong và ngoài nước cho phát triển nông nghiệp, nông thôn hết sức quan trọng Đối với thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tại Đại hội X đã đề cập một cách triệt để và toàn diện, đó là tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài, mở rộng lĩnh vực, địa bàn và hình thức thu hút FDI, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về số lượng và chất lượng nguồn vốn FDI; tranh thủ nguồn vốn ODA đi đôi với việc đẩy nhanh tốc độ giải ngân, nâng cao hiệu quả sử dụng và có kế hoạch đảm bảo trả nợ Quan điểm này đốc thúc Nhà nước phải nhanh chóng cải thiện môi trường đầu tư trong nước nhằm thu hút tối đa vốn đầu tư nước ngoài để phát triển nông nghiệp Đối với thu hút vốn đầu tư trong nước, cần khơi dậy mọi nguồn nội lực cho phát triển nông nghiệp, đặc biệt huy động nguồn lực to lớn từ khu vực tư nhân Trước năm 1979, với quan điểm xây dựng nền kinh tế XHCN dựa trên công hữu thuần khiết Đảng ta không thừa nhận kinh tế tư nhân là lực lượng cấu thành của nền kinh tế mà là đối tượng cần cải tạo để chuyển thành công hữu Chỉ đến Hội nghị Trung ương 6 (khóa IV) Đảng ta mới lần đầu tiên đưa ra quan điểm thừa nhận và cho phép đầu tư tư nhân trong nước tồn tại và phát triển
Từ đó đến Đại hội X, quan điểm khuyến khích đầu tư tư nhân trong nước đạt tới mức độ cao khi Đảng ta chính thức cho phép đảng viên được làm kinh tế tư nhân
Sự cho phép này có ý nghĩa quan trọng cho giới doanh nhân Việt Nam trong lĩnh vực đầu tư phát triển nói chung và đầu tư phát triển nông nghiệp nói riêng Sự phát triển mới về nhận thức của Đảng đối với KTTN tại Đại hội XII là, chính thức xác nhận: “Hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo thuận lợi phát triển mạnh kinh tế tư nhân ở hầu hết các ngành và lĩnh vực kinh tế, trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế.”
1.3.2 Nội hàm về thu hút vốn đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao
Thu hút vốn đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao là một khái niệm bao trùm về việc thu hút vốn đầu tư vào nhiều lĩnh vực, đối tượng khác nhau của ngành nông nghiệp công nghệ cao Trong đó, bao gồm các yếu tố:
- Thu hút vốn đầu tƣ cho phát triển cơ sở hạ tầng
“Thu hút vốn đầu tư cho việc phát triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp – nông thôn là một trong những yếu tố cơ bản cho sự phát triển nông nghiệp của một quốc gia nói chung và nông nghiệp công nghệ cao nói riêng, trong đó có Việt Nam, cơ sở hạ tầng giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự kết nối, hợp tác và phát triển của kinh tế xã hội đất nước.“ “Đầu tư cho cơ sở hạ tầng cho nông nghiệp – nông thôn bao gồm đầu tư hệ thống thủy lợi, hệ thống giao thông phục vụ quá trình sản xuất – vận chuyển đầu vào và thành phẩm đầu ra, hệ thống điện -thông tin liên lạc phục vụ quá trình nghiên cứu – trao đổi sản xuất,…“”
“Vốn đầu tư vào phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao là khoản đầu tư có tác động kép, không chỉ là động lực để thúc đẩy, chuyển dịch sự phát triển nông nghiệp theo hướng công nghệ cao của khu vực mà còn thu hút các nguồn vốn đầu tư khác vào nông nghiệp.““Hoàn thiện cơ sở hạ tầng sẽ góp phần mở rộng và nâng cao quy mô và tốc độ tăng trưởng kinh tế nông nghiệp bởi cơ sở hạ tầng tốt không chỉ góp phần đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật trong nông nghiệp công nghệ cao mà còn giúp giảm giá thành trong sản xuất, hạn chế các rủi ro trong quá trình đầu tư.“” “Thực tế cho thấy, địa phương nào mà cơ sở hạ tầng yếu kém thì khó thu hút các nhà đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp nói chung và nông nghiệp công nghệ cao nói riêng, và khi không thu hút được nguồn vốn đầu tư thì khả năng cải thiện cơ sở hạ tầng càng hạn chế, tạo nên một vòng luẩn quẩn là khu vực nào cơ sở hạ tầng yếu kém thì ngày càng tụt hậu hơn tạo nên sự phát triển không đồng đều giữa các vùng.”.”
- Thu hút vốn đầu tƣ phát triển sản xuất kinh doanh nông nghiệp công nghệ cao
“Thu hút nguồn vốn cho đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh trong nông nghiệp công nghệ cao đa số là vốn của các doanh nghiệp và người nông dân có thể là vốn tự có hoặc vốn đi vay từ các kênh tín dụng, vốn của các cơ sở sản xuất kinh doanh chủ yếu để phục vụ trực tiếp vào sản xuất nông nghiệp công nghệ cao như các chi phí nhân công, mua giống, vật tự nông nghiệp, chi phí đầu tư các thiết bị khoa học – công nghệ, “
“Trong sản xuất thủy sản, nguồn vốn được đầu tư vào mua sắm con giống, thức ăn, trang thiết bị máy móc, tàu thuyền đánh bắt cá, phao cứu hộ, hệ thống bảo quản cá khi đánh bắt xa bờ “
Trong sản xuất rau củ quả, nguồn vốn đầu tư vào việc xây dựng hệ thống vườn trại chăm sóc, cây giống, kỹ thuật chăm non – tưới tiêu, trang thiết bị máy móc theo dõi quá trình phát triển, ….”
- Thu hút vốn đầu tƣ phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cho ngành nông nghiệp công nghệ cao
“Thu hút vốn đầu tư tư phát triển giáo dục cho dân cư nông thôn là tiền đề đầu tiên tạo cho nông dân khả năng tiếp cận được những thành tựu của các cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật trong nông nghiệp, từ đó cho phép họ nâng cao khả năng trao đổi, kiểm soát cũng như ứng dụng khoa học vào sản xuất Đây là cơ sở để người nông dần làm chủ hoạt động kinh doanh của mình, chủ dộng lựa chọn các phương án sản xuất tối ưu nhằm đạt hiệu quả cao Vì vậy, việc đầu tư phát triển nguồn nhân lực cho phát triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp có ý nghĩa rất to lớn trong phát triển nông nghiệp của địa phương, quốc gia nói chung và lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao nói riêng.“”
“Đội ngũ cán bộ quản lý ở địa phương cũng là một bộ phân quan trọng đối với sự phát triển nông nghiệp, nông thôn, có vai trò quyết định thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Thông qua đội ngũ này, các chủ trương phát triển của Đảng và Nhà nước sẽ đến được với người nông dân Nguồn vốn đầu tư của nhà nước vào nông nghiệp công nghệ cao đạt hiệu cao và tác động lan tỏa tới đâu phần lớn nhờ vào đội ngũ này.“”
- Thu hút vốn đầu tƣ vào nghiên cứu khoa học công nghệ cho nông nghiệp công nghệ cao
“Cách mạng khoa học kỹ thuật công nghệ đã trở thành một yếu tố của lực lượng sản xuất Tăng trưởng kinh tế và đổi mới cơ cấu kinh tế nông thôn và sản xuất nông nghiệp nói chung cũng phải bắt đầu từ khoa học kỹ thuật Thu hút vốn đầu tư cho nghiên cứu phát triển - ứng dụng khoa học kỹ thuật là phương hướng đầu tư sớm đem lại hiệu quả nhất cho nông nghiệp.”“Tuy nhiên, yếu tố này còn tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố khác như cơ sở hạ tầng, trình độ dân trí, trình độ quản lý và các yếu tố thiên nhiên, Ảnh hưởng của vốn đầu tư cho tăng trưởng kinh tế trước hết được thể hiện ở đầu tư cho khoa học công nghệ Vì vậy, nâng tỉ trọng đầu tư cho việc nghiên cứu phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ trong tổng số vốn đầu tư cho nông nghiệp là một xu hướng phổ biến ở các nước hiện nay, kể cả các nước đang phát triển.““”
“Tiến bộ khoa học công nghệ trong nông nghiệp có nội dung rộng lớn, liên quan đến sự phát triển của tất cả các yếu tố, bộ phận cấu thành lực lượng sản xuất của ngành này Nhìn chung, chính phủ các nước đều quan tâm đến đầu tư cho nghiên cứu, triển khai, mời chuyên gia đến trao đổi kinh nghiệm, nhập nội các giống tốt và quá trình công nghệ tiên tiến, cử cán bộ đi đào tạo nước ngoài, chi phí tập huấn, chuyển giao công nghệ đến hộ nông dân, đến đồng ruộng, khuyến nông.“”
“Nội dung chủ yếu bao gồm: o Cơ giới hoá nông nghiệp: là quá trình thay thế công cụ thủ công thô sơ bằng công cụ lao động cơ giới, thay thế động lực người, gia súc bằng động lực của máy móc, thay thế phương pháp sản xuất thủ công, lạc hậu bằng phương pháp sản xuất với kỹ thuật cao.“
Các tiêu chí đo lường về thu hút vốn đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao
1.3.3.1 Tiêu chí theo quy mô
- Số lƣợng dự án thu hút đầu tƣ vào nông nghiệp công nghệ cao
Số lượng dự án thu hút đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao bao gồm tổng số lượng các dự án đã được đăng ký đầu tư vào địa phương, khu vực với số vốn cụ thể Để đánh giá được hiệu quả của việc thu hút vốn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao của một địa phương, hay khu vực, việc sử dụng tiêu chí số lượng dự án thu hút đầu tư là một yếu tố rõ nét trong việc mô tả sự hấp dẩn của địa phương đối với các nhà đầu tư thực hiện các dự án của mình, đồng thời là một tiêu chí định lượng trực tiếp cho thấy được sự hiệu quả trong việc thu hút các nguồn vốn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao của địa phương đó
- Quy mô khối lƣợng vốn đầu tƣ thu hút
“”Khối lượng vốn đầu tư thu hút bao gồm tổng vốn đăng ký hoặc cam kết đầu tư đã được địa phương thu hút về tiến hành các hoạt động của các công cuộc đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, bao gồm nguồn vốn phục vụ cho các chi phí cho công tác chuẩn bị đầu tư, xây dựng nhà cửa và các cấu trúc hạ tầng, mua sắm thiết bị máy móc, để tiến hành các công tác xây dựng cơ bản và chi phí khác theo quy định của thiết kế dự toán và được ghi trong dự án đầu tư được duyệt.”
- Quy mô theo diện tích đầu tƣ
Quy mô theo diện tích đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao là tổng số diện tích thực hiện đầu tư của các dự án đầu tư nông nghiệp công nghệ cao mà địa phương thu hút các nhà đầu tư thực hiện được, thông thường được tính bằng mét vuông hoặc héc ta Tương tự như số lượng dự án đầu tư, quy mô theo diện tích đầu tư là tiêu chí định lượng cụ thể đánh giá kết quả thu hút đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao của một địa phương
1.3.2.2 Tiêu chí theo cơ cấu
- Nguồn vốn thu hút theo lĩnh vực đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao
Kết quả thu hút vốn đầu tư vào lĩnh vực hàng năm sẽ được đánh giá theo cơ cấu cụ thể của các lĩnh vực ngành nông nghiệp công nghệ cao Việc định hướng thu hút nguồn vốn đầu tư tập trung vào từng phân ngành cụ thể theo thế mạnh riêng của từng khu vực, từng vùng sẽ mang lại hiệu quả cao hơn đối với chủ đầu tư cũng như nơi tiếp nhận nguồn vốn đầu tư Các nguồn vốn thu hút đầu tư có thể tập trung vào một số ngành như nuôi trồng, chế biến, nghiên cứu,….Mặt khác mỗi khu vực, mỗi vùng lại có lợi thế khác nhau, việc đánh giá được kết quả thu hút các nguồn vốn theo các lĩnh vực sẽ tạo ra định hướng và mục tiêu để tập trung thu hút đối với địa phương đó
- Cơ cấu theo nguồn vốn thu hút đầu tƣ
“Kết quả của việc thu hút được các nguồn vốn đầu tư mang lại nhiều thành quả trong việc thúc đẩy và phát triển ngành nông nghiệp công nghệ cao Việc đánh giá được cơ cấu của các nguồn vốn đầu tư vào địa bàn, khu vực sẽ đem lại sự tổng quan trong về các nguồn vốn, từ đó có những bước đi ưu tiên và tập trung hơn đối với những nguồn vốn có khả năng tiến hành thuận lợi hơn.”Các nguồn vốn thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao có thể từ các doanh nghiệp trong nước, từ chính các hộ dân, từ các doanh nghiệp nước ngoài, các tổ chức phi chính phủ, hay các nguồn viện trợ của các quốc gia, tổ chức khác Điều đó có thể thấy nguồn vốn thu hút đầu tư vào nông nghiệp là đa dạng và nên ưu tiên đẩy mạnh quá trình thu hút đối với những nguồn trọng tâm sẽ mang lại kết quả cao hơn.”
- Cơ cấu theo khu vực đầu tƣ
Do đặc điểm địa hình và địa lý của mỗi địa phương, mỗi khu vực là khác nhau, việc phân loại đánh giá hiệu quả thu hút vốn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao theo khu vực đầu tư sẽ góp phần có đánh giá chi tiết hơn về hiệu quả thu hút vốn của từng khu vực.Theo khu vực đầu tư có thể phân loại theo nhiều vùng địa lý khác nhau như các vùng đồng bằng ven biển, vùng trung du, vùng núi,… lợi thế và khó khăn của mỗi vùng lại có những tính đặc trưng khác nhau Việc thu hút vốn vào từng khu vực này sẽ đo lường được hiệu quả của việc thu hút vốn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao.
Các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút vốn đầu tư phát triển Nông nghiệp công nghệ cao
1.3.4.1 Nhóm nhân tố vĩ mô
- Chính sách thu hút vốn đầu tƣ phát triển nông nghiệp công nghệ cao
“Hệ thống các chính sách kinh tế vĩ mô của Nhà nước nói chung và chính sách thu hút vốn đầu tư phát triển vào nông nghiệp công nghệ cao nói riêng có một vai trò vô cùng to lớn với chức năng điều tiết của việc quản lý Nhà nước đối với nông nghiệp, thúc đẩy hữu hiệu nền nông nghiệp hàng hoá nhiều thành phần phát triển theo đúng định hướng Bất kỳ một nền sản xuất nông nghiệp hàng hoá nào cũng lấy thị trường làm chỗ dựa Việc thu hút vốn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất ra các sản phẩm hàng hóa chưa hàm lượng công nghệ cao để kinh doanh chịu sự tác động của các quy luật của thị trường cả về mặt tích cực cũng như tiêu cực.””Các chính sách kinh tế có khả năng hạn chế mặt tiêu cực của thị trường bằng cách kích thích những người kinh doanh nông nghiệp hoạt động theo hướng đã đề ra không những vì lợi ích của toàn bộ nền kinh tế quốc đân mà còn vì lợi ích thiết thân đối với họ.“Vì vậy, Nhà nước phải thực hiện hàng loạt chính sách kinh tế để thực thi có hiệu quả việc quản lý Nhà nước đối với nông nghiệp công nghệ cao nói chung và thúc đẩy sự hiệu quả của các dòng vốn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao nói riêng Đó là điều vô cùng quan trọng không thể thiếu được đối với bất kỳ chế độ xã hội nào, góp phần duy trì sự ổn định và phát triển của ngành nông nghiệp, là lĩnh vực đầu tư an toàn, mang lại hiệu quả đối với các nguồn vốn đầu tư của các doanh nghiệp, cá nhân.””
“Thị trường là một yếu tố quyết định sự tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nông thôn, đặc biệt là nông nghiệp công nghệ cao – nơi sản xuất những sản phẩm có chứa hàm lượng khoa học kỹ thuật áp dụng tiên tiến.Thị trường là đầu ra và cũng là đầu vào của quá trình sản xuất nông nghiệp Bên cạnh đó, thị trường còn có chức năng hướng dẫn người sản xuất thông qua hệ thống thông tin, quảng cáo về nhu cầu người tiêu dùng đối với các mặt hàng nông sản, giá cả và khả năng tiêu thụ sản phẩm trên thị trường - từ đó khuyến khích các nhà đầu tư thực hiện các khoản vốn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao sản xuất ra nhiều nông sản hàng hoá với chất lượng ngày càng tốt hơn, chủng loại ngày càng phong phú hơn Một thị trường thông thoáng thì sản xuất ngày càng có điều kiện phát triển nhanh.“
1.3.3.2 Nhóm nhân tố thuộc về địa phương
- Nhu cầu vốn đầu tƣ phát triển nông nghiệp công nghệ cao
“Thu hút vốn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao của một vùng, địa phương trước hết xuất phát từ chính nhu cầu của bản thân vùng, địa phương đó Tập trung phát triển nông nghiệp công nghệ cao hay bất cứ một lĩnh vực sản xuất công nghiệp, nông nghiệp hay dịch vụ là định hướng phát triển chung của địa phương nhằm mục đích tận dụng các thế mạnh và nguồn lực sẵn có, cũng như các nguồn lực thu hút từ bên ngoài về Nhu cầu vốn đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao đối với từng vùng, từng địa phương lại khác nhau.” Đối với một số địa phương với điều kiện về thiên nhiên thuận lợi như nguồn nước, khí hậu thì tập trung đẩy mạnh thu hút nguồn vốn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao trong lĩnh vực trồng trọt, đối với các địa phương gần biển thì tập trung nguồn vốn vào đánh bắt, nuôi trồng và chế biển thủy, hải sản,….hình thành các khu chuyên canh về nông nghiệp công nghệ cao “Ngoài ra, bên cạnh việc thu hút nguồn vốn để triển khai sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, các địa phương còn khuyến khích, ưu tiên các nguồn vốn đầu tư cho việc đào tạo, phát triển đội ngũ nhân lực có trình độ, áp dụng các nghiên cứu, các thành tựu về khoa học kỹ thuật đi vào thực tế sản xuất Từng bước đẩy mạnh năng suất và chất lượng sản phẩm của ngành nông nghiệp nói chung và nông nghiệp công nghệ cao công nghệ cao nói riêng.” “Nhưng trái lại đối với nhiều địa phương, việc tận dụng các điều kiện và nền tảng sẵn có để thu hút nguồn vốn đầu tư vào công nghiệp dịch vụ sẽ đem lại hiệu quả kinh tế - xã hội cao hơn, thay vì tập trung vào nông nghiệp.”
Như vậy nhu cầu về vốn đầu tư vào nông nghiệp nói chung và nông nghiệp công nghệ cao nói riêng là khác nhau giữa các địa phương Chính điều này tác động đến các chính sách và hiệu quả trong việc thu hút nguồn vốn đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao
“Nông nghiệp là lĩnh vực sản xuất có những nét đặc thù, là ngành gắn với đối tượng là sinh vật (cây trồng và vật nuôi), bị chi phối bởi quy luật sinh học, điều kiện ngoại cảnh (đất đai, thời tiết, khí hậu) Dù quá trình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao sử dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật áp dụng vào quá trình chăm sóc và thu hoạch nhưng trước các yếu tố thay đổi của môi trường, nông nghiệp công nghệ cao cũng chịu tác động một phần nào đó, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng của ngành.“
Chính vì vậy, điều này tác động không nhỏ đến việc thu hút được nguồn vốn của các nhà đầu tư đến với nông nghiệp của địa phương nói chung và nông nghiệp công nghệ cao nói riêng, đặc biệt đối với các khu vực có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thường xuyên chịu ảnh hưởng bất lợi của thiên nhiên “Mỗi một loại cây trồng, vật nuôi phù hợp với từng điều kiện tự nhiên nhất định Nắm bắt được vấn đề này để người nông dân lựa chọn loại cây trồng, vật nuôi thích hợp với điều kiện tự nhiên nơi mình sản xuất, sẽ góp phần cải thiện môi trường, và sự e ngại trong việc đầu tư vốn vào khu vực của các nhà đầu tư.“
- Sử dụng vốn của ngành nông nghiệp công nghệ cao
“Vốn là điều kiện cần thiết và không thể thiếu được để thực hiện quá trình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao Do đặc điểm đặc thù của ngành (là ngành sản xuất sinh học, phụ thuộc rất lớn vào các thành tựu nghiên cứu về khoa học kỹ thuật), vốn có vai trò hết sức quan trọng Tuy nhiên, để đầu tư vốn cho nông nghiệp công nghệ cao có hiệu quả kinh tế cao thì phải nắm chắc các đặc điểm hoạt động của vốn, khả năng hấp thụ vốn của nông nghiệp công nghệ cao Cũng giống như vai trò hoạt động của vốn, đặc điểm hoạt động của vốn và khả năng hấp thụ vốn chịu sự chi phối rất lớn bởi các đặc điểm của sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.”
“Vốn đầu tư, cùng với khoa học công nghệ và lao động là một trong những yếu tố đầu vào cơ bản của mọi quá trình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao Mặc dù lý thuyết kinh tế hiện đại ngày nay đề cập vốn đầu tư theo quan điểm rộng hơn, đầy đủ hơn, bao gồm cả đầu tư để nâng cao tri thức, thậm chí bao gồm cả đầu tư để tạo ra nền tảng, tiêu chuẩn đạo đức xã hội, môi trường kinh doanh (nguồn vốn xã hội) cũng là những đầu tư quan trọng của quá trình sản xuất
Vốn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao được sử dụng với nhiều mục đích và ở nhiều điều kiện khác nhau, phụ thuộc vào việc phân bổ của người sử dụng vốn, đối với các doanh nghiệp và các hộ gia đình sản xuất kinh doanh sử dụng vốn để đầu tư mua sắm máy móc, đầu tư vào các tài sản để sản xuất; đối với nhà nước thì quy mô lớn hơn, tập trung chủ yếu vào mục đích hoàn thiện hạ tầng, phục vụ tối đa sự phát triển của vùng, địa phương Mặt khác, vốn đầu tư phát triển còn bao gồm cả những nguồn lực cho khoa học công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao trình độ nghiên cứu - điều này phù hợp với nội dung và ý nghĩa của chỉ tiêu này Tuy nhiên, việc nghiên cứu và triển khai, đào tạo cán bộ trong xã hội hiện nay có mặt ở hầu hết các ngành, các cơ quan, đơn vị sản xuất kinh doanh
Vốn là nguồn lực hạn chế đối với các ngành kinh tế nói chung, nông nghiệp nói riêng Vốn sản xuất vận động không ngừng: từ phạm vi sản xuất đến phạm vi lưu thông và trở về sản xuất Vốn trong nông nghiệp, đặc biệt là nông nghiệp công nghệ cao là biểu hiện bằng tiền của tư liệu lao động và đối tượng lao động được sử dụng vào sản xuất nông nghiệp Để phát triển một nền nông nghiệp bền vững, nhằm bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, tăng nông sản xuất khẩu và chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn, đa dạng hoá nông nghiệp thì vấn đề đầu tiên, mang tính chất quyết định là vốn.”