LỜI CAM ĐOANTôi xin cam đoan, luận văn thạc sỹ kinh tế, chuyên ngành Kinh tế phát triển, với đề tài “Phát triển dịch vụ Thanh toán quốc tế cho các Doanh nghiệp Xuất nhập khẩu nông sản t
L Ý LUẬN VÈ PHÁT TRIẺN DỊCH v ụ THANH TOÁN QUỐC TẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP XUẤT NHẬP KHẨU NÔNG SẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG M Ạ I
Phát triển dịch vụ Thanh toán quốc tế của Ngân hàng thương mại
1.1.1.2 Đặc điểm của dịch vụ TTQT
(i) Chủ thể trong TTQT là các cá nhân, pháp nhân, chính phủ ở các quốc gia khác nhau Mỗi giao dịch TTQT có liên quan tối thiểu tới hai quốc gia.
(ii) TTQT liên quan đến việc trao đổi tiền của quốc gia này lấy tiền của quốc gia khác.
(iii) Tiền tệ trong TTQT thường không phải là tiền mặt mà tồn tại dưới hình thức các phương tiện thanh toán như thư chuyển tiền, điện chuyển tiền, hối phiếu, kỳ phiếu và séc ghi bằng ngoại tệ.
(iv) TTQT về bản chất chính là các nghiệp vụ NH quốc tế được hình thành và phát triển trên cơ sở các họp đồng ngoại thương và các trao đổi tiền tệ quốc tế.
(v) Quan hệ TTQT bao gồm hai loại: Thanh toán mậu dịch và thanh toán phi mậu dịch
(vi) TTQT phát sinh trên cơ sở hoạt động ngoại thương và là một yếu tố quan trọng để đánh giá hiệu quả của hoạt động kinh tế đối ngoại.
(vii) TTQT được thực hiện dựa trên nền tảng pháp luật và tập quán thương mại quốc tế, đồng thời nó cũng bị chi phối bởi luật pháp của các quốc gia, bởi các chính sách kinh tế, chính sách ngoại thương và chính sách ngoại hối của các quốc gia tham gia trong thanh toán
(viii) Ngôn ngữ được sử dụng trong TTQT là tiếng Anh Đồng thời TTQT đòi hỏi trình độ chuyên môn, trình độ công nghệ tương xứng với trình độ quốc tế.
1.1.1.3 Các phương thức dịch vụ TTQT trong các NH TM
Hiện nay các NHTM cung cấp 2 nhóm dịch vụ TTQT, đó là nhóm dịch vụ thanh toán xuất khẩu và nhóm dịch vụ thanh toán nhập khẩu, ứ n g với mỗi nhóm dịch vụ có các phương thức TTQT là: (i) Phương thức chuyển tiền (Remittance); (ii) Phương thức nhờ thu (Collection o f Payment); (iii) Phương thức tín dụng chứng từ (Documentary Credit)
1.2 P h át triển dịch vụ T T Q T của NHTM
1.2.1 Khái niệm và nội dung phát triển dịch vụ TTQT
Phát triển dịch vụ TTQT trong các NHTM là quá trình gia tăng quy mô, chủng loại, mạng lưới, sự thay đổi cơ cấu và hiệu quả của dịch vụ TTQT trong các NHTM. 1.2.1.2 Nội dung đảnh giá ph á t triển dịch vụ TTQT a Sự thay đổi về quy mô của dịch vụ TTQT.
Sự thay đổi về quy mô của dịch vụ TTQT được thể hiện ở sự gia tăng quy mô (sự gia tăng các phương thức dịch vụ TTQT được áp dụng trong toàn hệ thống của NHTM) và sự phát triển mạng lưới TTQT (việc mở rộng thêm chi nhánh, phòng giao dịch đảm nhận chức năng tiếp nhận giao dịch TTQT của khách hàng tới từng vùng miền, địa phương, tỉnh thành và việc mở rộng mối quan hệ tới các Ngân hàng nước ngoài, tăng số lượng các Ngân hàng đại lý). b Sự thay đổi cơ cấu dịch vụ TTQT
Sự thay đổi cơ cấu dịch vụ TTQT là sự tăng, giảm sử dụng các dịch vụ chuyển tiền, nhờ thu, tín dụng chứng từ trong cơ cấu các dịch vụ TTQT xuất khẩu và nhập khẩu của NHTM. c Kết quả và hiệu quả dịch vụ TTQT
(i) Kết quả dịch vụ TTQT được xác định bằng doanh thu phí dịch vụ TTQT của NHTM; (ii) Hiệu quả dịch vụ TTQT được xác định bằng lợi nhuận thu được từ dịch vụ TTQT của NHTM.
1.2.2 Tiêu ch í đánh giá phát triển dịch vụ TTQT
1.2.2.1 Tiêu chí đảnh giá sự thay đổi về quy mô của dịch vụ TTQT:
(i) Tốc độ gia tăng của các nhóm dịch vụ TTQT dựa trên số món và doanh sổ (số tiền thanh toán) đối với từng nhóm dịch vụ chuyển tiền, nhờ thu, tín dụng chứng từ qua các năm.
(ii) Tốc độ gia tăng các dịch vụ mới là số lượng dịch vụ TTQT mới tăng thêm qua các năm.
(iii) Tốc độ gia tăng mạng lưới TTQT tới các vùng miền, địa phương là số lượng chi nhánh, phòng giao dịch mới tăng thêm trong hệ thống NHTM qua các năm. (iv) Tốc độ gia tăng số Ngân hàng đại lý là số Ngân hàng đại lý được thiết lập mới qua các năm.
1.2.2.2 Tiêu chí đánh giả sự thay đỗi cơ cẩu dịch vụ TTQT:
Tác giả sử dụng chỉ tiêu cơ cấu dịch vụ theo loại sản phẩm dịch vụ, đó là tỷ trọng các nhóm dịch vụ TTQT chuyển tiền, nhờ thu và tín dụng chứng từ thay đổi so với tổng doanh số dịch vụ TTQT xuất khẩu và nhập khẩu qua các năm.
1.2.2.3 Tiêu chí đảnh giả kết quả và hiệu quả dịch vụ TTQT:
(i) Để đánh giá kết quả dịch vụ TTQT tác giả sử dụng chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng phí dịch vụ thu được của từng nhóm dịch vụ qua các năm của Ngân hàng.
Sự cần thiết phát triển dịch vụ Thanh toán quốc tế của Ngân hàng thương mại đối vói Doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản
cần có nhiều ngoại tệ, một trong những nguồn ngoại tệ cần cho hoạt động Thanh toán quốc tế ở đây là nguồn ngoại tệ phát sinh trong hoạt động mua bán ngoại tệ của Ngân hàng Nếu nguồn ngoại tệ này ổn định và đáp ứng đầy đủ cho nhu cầu hoạt động Thanh toán quốc tế thì sẽ tạo điều kiện cho hoạt động Thanh toán quốc tế phát triển Ngược lại nếu nguồn ngoại tệ này không đáp ứng đủ cho hoạt động Thanh toán quốc tế thì sẽ gây ra không ít khó khăn và trở ngại cho việc phát triển dịch vụ Thanh toán quốc tế.
+ Nghiệp vụ tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu:
Bản chất của Thanh toán quốc tế là việc thực hiện nghĩa vụ thanh toán, chi trả tiên với nước ngoài Vì vậy hoạt động Thanh toán quốc tế chịu ảnh hưởng rất nhiều của hoạt động cho vay tài trợ xuất nhập khẩu Đa số các hoạt động xuất nhập khẩu đều có sự hỗ trợ vốn của NHTM Như vậy bất kỳ một sự thắt chặt hay nới rộng hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của các NHTM đều có tác động tương tự tới sự phát triển dịch vụ Thanh toán quốc tế.
1.3 S ự cân thiêt phát triển dich vụ T hanh toán quốc tế của N gân hàng th ư ơ n g mại đối với D oanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản
1.3.1 X u ấ t p h á t từ nhu cầu của các Doanh nghiệp x u ấ t nhập khẩu nông sản:
Mặt hàng nông sản là những mặt hàng có xuất xứ từ sản xuất nông nghiệp Những mặt hàng này thường chỉ sử dụng trong thời hạn ngắn, đồng thời cần phải có điều kiện bảo quản và lưu trữ khắt khe để tránh bị biến đổi về chất lượng sản phẩm
Do đó, trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng nông sản, thời gian giao hàng phải nhanh chóng để tránh ảnh hưởng tới chất lượng sản phẩm.
Các Doanh nghiệp xuất khẩu các mặt hàng nông sản như gạo, hạt tiêu, điều, cà phê, sau khi xuất hàng đi nước ngoài, muốn thu tiền về thì phải qua hệ thống Thanh toán quốc tế ở các NHTM Các Doanh nghiệp nhập khẩu các mặt hàng phục vụ sản xuất nông nghiệp như nguyên liệu, thức ăn chăn nuôi, sau khi ký kết hợp đồng ngoại thương với các đối tác nước ngoài, muốn nhận được hàng thì phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán cho bên xuất khẩu Việc thực hiện thanh toán của các Doanh nghiệp nhập khẩu và việc nhận thanh toán của các Doanh nghiệp xuất
25 khẩu có tính chất quyết định đến thời gian giao hàng, từ đó ảnh hưởng tới chất lượng hàng nông sản Có thể nói thời gian giao hàng và thời hạn thanh toán ảnh hưởng trực tiếp tới sự thành công của giao dịch ngoại thương xuất nhập khẩu hàng nông sản.
Do đó, NHTM cần phải phát triển dịch vụ Thanh toán quốc tế đáp ứng nhu cầu của các Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Nông sản, đảm bảo giao dịch Thanh toán quốc tế được nhanh chóng, tiện lợi và an toàn cho các bên tham gia ký kết hợp đồng ngoại thương cũng như cho bản thân Ngân hàng.
1.3.2 X u ấ t p h á t từ kh ả n ăn g cu n g cấp dịch vụ Thanh toán quốc tế của các
Hiện nay, các dịch vụ Thanh toán quốc tế phục vụ các Doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản của các NHTM còn chưa đa dạng so với yêu cầu của các đối tác nước ngoài, do đó các NHTM cần phát triển nhiều sản phẩm dịch vụ Thanh toán quốc tế đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế Phát triển dịch vụ Thanh toán quốc tế cho các Doanh nghiệp xuất khẩu nông sản tại các NHTM cũng chính là góp phần thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu hàng nông sản, đưa hàng Việt Nam ra thị trường thế giới, thúc đẩy phát triển kinh tể Việt Nam. v ề phía NHTM, khi phục vụ các Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Nông sản, trong điều kiện phát triển của các Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Nông sản hiện nay thì việc phát triển dịch vụ Thanh toán quốc tế sẽ thu hút được nguồn ngoại tệ từ các dịch vụ xuất khẩu và tăng doanh thu phí dịch vụ của Ngân hàng từ các dịch vụ nhập khẩu và xuất khẩu, đa dạng hóa các dịch vụ Ngân hàng, đồng thời góp phần thúc đẩy các nghiệp vụ Ngân hàng khác cùng phát triển, đem lại lợi nhuận kinh doanh cho Ngân hàng.
1.3.3 X u ấ t p h á t từ x u h ư ớ n g tăn g cư ờ n g các dịch vụ Thanh toán quốc tế của N gân h àn g th ư ơ n g m ại
Việc phát triển và hoàn thiện dịch vụ Thanh toán quốc tế có vai trò hết sức quan trọng đổi với hoạt động của NHTM, nó không chỉ là một dịch vụ thanh toán
26 thuần túy mà còn là khâu trung tâm không thể thiếu trong dây chuyền hoạt động kinh doanh, bổ sung và hỗ trợ chợ các hoạt động kinh doanh khác của Ngân hàng.
Thong qua cung câp dịch vụ Thanh toán quôc tê cho các Doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản, Ngân hàng thu một khoản phí để bù đắp cho các chi phí của Ngân hàng và tạo ra lợi nhuận kinh doanh cần thiết.
Một thực tế là, đối với NHTM hiện đại, thì thu nhập từ phí dịch vụ có xu hướng ngày một tăng không những về số lượng mà cả về tỷ trọng trong thu nhập của Ngân hàng Hơn nữa, các NHTM ngày nay hoạt động là đa năng, tạo ra một dây chuyền kinh doanh khép kín, mỗi nghiệp vụ tạo ra một mắt xích không thể thiếu trong đó hoạt động Thanh toán quốc tế được xác định là nghiệp vụ căn bản làm tiền đê cho cách nghiệp vụ khác phát triên, như kinh doanh ngoại tệ, tài trợ thương mại bảo lãnh Ngân hàng trong ngoại thương Do đó, việc các NHTM chú trọng mở rộng dịch vụ Thanh toán quốc tế nói chung và dịch vụ Thanh toán quốc tế nói riêng cho các Doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản là rất cần thiết.