Luận văn một số biện pháp nhằm phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn quảng nam đà nẵng

, ■ 1 Cho din nay, da cd hang van trang trai du'dc hinh thanh thu hut nhiiu lao dong lam ra khdi lu’dng nong san hang hoa ldn, gop phin quan trong trong viec chuyen dich cd cau kinh te n

PAI HOC DA NANG

NGO NGOC THONG

MOT SO BIEN PHAP NHAM PHAT TRIEN

QUANG NAM - DA NANG

LUAN VAN THAC SI• *

CHUYEN NGANH : QUAN TRI K I NH DOANH

Da Nang, nSm 2003

DAI HOC DA NANG

• •

NGO NGOC TRONG

QUANG NAM - DA NANG

LUAN VAN THAC SI

CHUYEN NGANH: QUAN TRI KINH DOANH

MA SO: 5.02.05

DAI HOC KTQD

TRUNG TAM THONG TIN THUVlSfl i s m

Ngudi hudng dan khoa hoc:

PGS.TS VO XUAN Tl£N

Da Nang, nam 2003

Toi xin cam doan day la cong trinh ngliien cuu cua riSng toi.

Cac so lieu, ket qua neu trong luan van la trung thuc va chua du'Oc ai cong b6 trong bat ky cong trinh nao khac

Ngudi cam doan

i

NgoNgoc Trong ,

Trang phu bia Trang

Ldi cam doan

Muc luc

m6dau

1.1 Khainiem va dac trdng cua kinh te trang trai

1

1.2. Phan loai trang trai

1.3 Cac nhan t6 anhhu'dng densd hinh thanh va phat trien cua kinh te trang

sd nghiepcong nghiep hoa, hien dai hoa nong nghiep nong thon

ChdOng 2 - THUC TRANGKINH Tfi TRANG TRAI 6 QUANG NAM ; DA

nAng

4 9

12

21

26

2.1. Dac diem td nhien, kinh te, xa hoi Quang Nam - Da Nang anh hddng

. den sdphat trien cua kinh tetrang trai

2.1.1 Di£u kien td nhien cua Quang Nam - Da Nang

2.1.3 Dac diem xa hoi cua Quang Nam - Da Nang

-Da Nang trong nhu'ng nam gin day

2.3. Ket qua sanxuat kinhdoanh kinh te trangtrai 6 Quang Nam - Da Nang

qua cac nam

29

29 33

2.4.3. Ve van de dat dai trong trang trai d Quang Nam - Da Nang

Nang

kinh td trang trai tren dia ban

Chu'dng 3 - MOT SO BIEN PHAP CHU YfiU NHAM PHAT TRIEN KINH

DEN NAM 2010

3.2.2 LUa chon phUdng htidng phat trienkinh td trang trai d Quang Nam -

3.2.3 Giai phap ve thi triidng tieu thu va phat trien cong nghiep che bien

3.2.4 Cac giai phap ve dat dai

3.2.6 Giai phap ve tra cong, tao ngudn lao dong va nang cao trinh dong

nghe va bao ve moi triidng sinh thai

3.2.9 Giai phap vd to chiic thiichien

TAI LIEUTHAM KIIAO

5961

108

113

114117

PHULUC

mod A u

l.

Tinh cap thiet cua di tai

Nong nghiep - Nong thonluon la van de trong yeu cua mdi quoc gia, la khu vUc san xuat vat chit cd ban, dam bao viec lam va ddi song cua mot bo phan dan ctf trong xa hoi, la thi tru’dng rong ldn cua nen kinh ti Nong nghiep san xuat

ra nhu'ng san pham toi cin thiet phuc vu cho cuoc song cua con ngu'di, cung cap nguyen lieu cho cac nganh cong nghiep chi biin va cong nghiep nhe; gop phin xu£t khau thu ngoai te, la ndi cung cip ngudn nhan lu’c, ngudn tfch lily cho cong nghiep hoa - hien dai hoa dit nu’dc

d nu’dc ta, vdi 80% dan so song bang nghe nong, nong nghiep cang co mot vi tri hit su'c i quan trong, Dang va Nha nu'd’c ta luon coi nong nghiep la mat tran san xuit hang diu, co y nghia quan trong trong nin kinh te quic dan Trong nhiing nam qua, Dang va Nha nu’dc da ban hanh nhiiu chinh sach va bien phap

de khuyin khich va tao diiu kien cho nong nghiep phat trien Nganh nong nghiep da co nhiing bu'dc tien vu'dt bac, san xuit ngay cang nhiiu cua cai vat chit cho xa hoi va khong ngu’ng hoan thien ca vi cd ciu san xuit, ky thuat san xuat va hinh thiic to chile san xuit Hien nay, 6 nu’dc ta cd nhiiu hinh thiic to chiic san xuit trong nong nghiep nhu’ ho gia dinh, HTX, cac nong, lam tru’dng cua Nha nude, Quan doi Trong do, trang trai la mot trong nhu'ng hinh thiic to chiic san xuat co hieu qua

, ■ 1

Cho din nay, da cd hang van trang trai du'dc hinh thanh thu hut nhiiu lao dong lam ra khdi lu’dng nong san hang hoa ldn, gop phin quan trong trong viec chuyen dich cd cau kinh te nong nghiep, tao dieu kien de cong nghiep hoa - hien dai hoa nong nghiep - nong thon Nhu'ng dong gop bUo’c diu cua kinh ti trang trai cho nin kinh ti nu’dc ta la rit dang ke, do vay Dang va Nha nude da cd nhiiu chinh sach tao diiu kien va khuyin khich su' phat trien cua loai hinh kinh te nay

Du vay, trong qua trinh phat trien kinh ti trang trai vdn con mang nhiiu yeu ti tu phat va boc 16 nhiiu van di vi dit dai, vdn, cong nghe, thi tru’dng,- lao dong

ma ban than chu trang trai khong the nao giai quyit du'dc niu khong cd su' hd trd tu' phia Nha nude

Vi vay, viec nghien ciiu thu’e trang kinh te trang trai de tim ra nhu'ng giai phap nham thuc day mo hinh kinh ti nay phat trien cd mot y nghia hit sii'c to ldn

\k kinh t6 vaxa hoi ddi vdi nu'dc ta Yeu cau dat ra trong nhu’ng nam ddn la phat trien kinh td trang trai theo hu’dng san xuat hang hoa Ddng thdi, xay du’ng mot ndn'nong nghiep phat trien an toan, bdn vu’ng, bao ve moi tru’dng sinh thai Phat trien kinh td trang trai gan lidn vdi qua trinh cong nghiep hoa - hien dai hoa nong nghiep - nong thon, gop phAn xoa doi giam ngheo, tu’ng bu’dc xay dung nong thon Viet Nam van minh, tidn bo De lam du’o’c didu do, tru'dc hdt cAn cd nhu’ng giai phap thiet thu’c va hu'u hieu nham phat trien manh kinh td trang trai tren mdi vung dat nu'dc cung nhu' o’ mdi dia phuong.

Quang Nam va Da NSng la mot vung cd nhidu tidm nang va ldi the de phat trien kinh te trang trai nhu’ng chu’a duo’c khai thac het Cac trang trai tren dia ban con trong tinh trang kem phat trien va dang gap nhidu vin dd kho khan vd dinh hu’dng kinh doanh, vd ddt dai, vdn, thi tru’dng tidu thu Do do, cin cd nhu’ng giai phap ddng bo phu hdp vdi didu kien cua dia phu’dng de thuc day su phat trien cua mo hinh kinh td nay Vi vay, chung toi chon vdn dd "Mot so bien phap nham phat trien Kinh te trang trai tren dia ban Quang Nam - Da Nang tu* nay den nam 2010" lam dd tai nghien cu’u cua luan van

2 Muc dich va noi dung nghien cull cua luan van

- He thdng hoa nhu'ng van dd ly luan chung vd kinh te trang trai

- Tim hieu thu’c trang kinh te trang trai tren dia ban Quang Nam va Da Ndng, chi ro nhu’ng kdt qua dat du’o’c va nhu'ng tdn tai cua kinh td trang trai trong vung, ddng thdi chi ro nhu'ng tidm nang phat trien kinh td trang trai d Tinh Quang Nam va Thanh phd Da Ndng

- Dd xudt nhu’ng quan die?m, bien phap nham thuc day su phat trien cua kinh td trang trai tren dia ban nghien cu’u

3 Doi tu’tfng va phain vi nghien cu’u

- Ddi tu’dng nghien cuu:

Luan van nghien cu’u nhu’ng van dd vd kinh td va td chu’c lien quan den vide hinh thanh va phat trien kinh td trang trai tren dia ban Quang Nam - Da Nang

- Pham vi nghien cu’u:

+ Vd khong gian: La cac trang trai tren dia ban Quang Nam - Da NMng

+ VS thdi gian: Luan van nghien cull cac trang trai du’Oc hinh thanh trong nhu’ng nam g4n day va d6 xuat nhUng bien phap chu yeu de phat trien kinh te trang trai tren dia ban tu" nay d&n nam 2010.

4 PhUOng phap nghien cull

- Phu'dng phap nghien cuu la duy vat bien chu'ng, duy vat lich sit

- Kdt hop cac phUOng phap phan tich, tong hop, thdng ke

- Phu'Ong phap chuyen gia

- PhUOng phap phan tich thu'c chu'ng

- PhUOng phap phan tich chuan the

5 Ket cau cua luan van

Ngoai phin md dau, k£t luan va danh muc tai lieu tham khao, luan van gdm 3 chu'Ong:

tren dia ban Quang Nam - Da Ndng tu' nay ddn nam 2010

Chu’oiig 1 - LY LUAN CHUNG KINH Tfe TRANG TRAI VA VAI TRd CUA NO TRONG

QUA TRINH PHAT TRIEN NONG NGHIEP - NONG THON 1.1 Khai niem va dac trifng cua kinh te trang trai

1.1.1 Khai niem ve trang trai va kinh te trang trai

Tren thd gidi, ngu’di ta thu’dng dung cac thuat ngu’ : Ferme (Tidng Phap), Farm (Tidng Anh), thu’dng dude dich sang tidng Viet la trang trai, la cd so san xudt nong nghiep gdn vdi ho gia dinh cua ngu’di nong dan, gin vdi dat dai duo’c su’ dung

0 nitdc ta, trang trai du’dc hieu la: cd sd, la doanh nghiep cua mot hoac mot nhom nha kinh doanh trong san xuat nong nghiep, nd gan lidn vdi khong gian nh£t dinh, thuoc sd hu’u cua ddi tu’o’ng nhat dinh; Trang trai la dia ban de to chu’c san xudt lam ra san pham cho xa hoi Trang trai co the la nong trai, ngu’ trai, lam trai la bo phan cdu thanh trong he thdng san xuit nong nghiep

Thu’c td hien nay 6 nude ta con cd nhidu khai niem khac nhau vd kinh td trang trai:

- Theo PGS TS Le Trong thi "Kinh td trang trai la hinh thu’c td chu’c kinh

td cd sd, la doanh nghiep tnic tiep td chu’c san xudt ra nong san hang hoa du’a tren co’ sd hiep tac va phan cong lao dong xa hoi, du’o’c chu trang trai ddu th vdn, thud mu’dn phAn ldn hoac hdu het sue lao dong va trang bi tu’ lieu san xuat de? hoat dong kinh doanh theo yeu ciu cua thi tru’dng, dude Nha nu’d’c bao ho theo luat dinh" [8,22]

Khai niem tren khang dinh:

+ Vd mat hinh thu’c td chdc san xudt: Kinh td trang trai la hinh thu’c td chu’c kinh td cd sd trong nong nghiep

+ Vd noi dung san xudt: Kinh td trang trai la do’n vi san xudt hang hoa Chu trang trai la ngu’di dau tu’ vdn, trang bi tu’ lieu san xudt, thud mu’dn phin ldn hoac hdu hdt lao dong, san xuAt theo nhu cau cua thi tru’dng Tu’ do, kdt qua san xudt kinh doanh thuoc vd chu trang trai, chu trang trai la ngu’di quyet dinh phan phoi san pharn

- Theo DHN (Ten viit tit cac chu’ cai diu cua ten tac gia) "Trang trai la mot ddn vi san xuit cd ban cua nin nong nghiep hang hoa nu’dc ta du’dc to chiic tren nguyen tic tich tu va tap trung ruong dit, tfch tu va tap trung vdn, tap trung

va chuyen mon hoa lao dong vao mot hay nhiiu chu the kinh doanh 6 quy mo nhat dinh nham dat san lu’dng hang hoa cao, vdi ty suit hang hoa cao" [5,152]

(J khai niem nay, tac gia cho ta thiy:

+ Vi mat hinh thiic to chiic san xudt: Kinh ti trang trai la mot hinh thiic to chiic san xuit cd sd trong nong nghiep

+ Vi mat noi dung san xuit: Kinh ti trang trai la ddn vi san xudt hang

+ Vi quy mo va tfnh chuyen mon hoa san xuat: Kinh ti trang trai co tinh chuyen mon hoa cao do do san xuit du’dc san lu’dng hang hoa ldn, tren cd sd tich

tu va tap trung du ldn vi cac tu’ lieu san xuit nhu’: dit dai, vdn, lao dong

+ Vi chu the kinh doanh: Chu the kinh doanh trong kinh ti trang trai cd the la mot hoac mot nhom ngUdi

- Ky stt Trin HUu Quang, Vien nghien ciiu quan ly kinh ti Trung u’dng vdi tit each la chu nhiefn di tai cdp Bo "Mo hinh kinh ti trang trai Trien vong phat trien d Viet Nam" 1995 - cho rang: "Trang trai la hinh thiic san xuat nong nghiep dua tren cd sd lao dong va dit dai cua ho gia dinh la chu yeu, cd tu’ each phap nhan, tit chu san xuat kinh doanh va binh dang vdi cac thanh phin kinh ti khac,

cd chiic nang chu yin san xuit nong san hang hoa,-tao,, ra ngudn thu nhap chinh cho gia dinh va dap ling nhu ciu cho xa hoi" [5,244],

Nhu’ vay, theo tac gia cua khai niem nay thi:

+ Vi mat hinh thiic to chiic san xuit: Kinh ti trang trai la mot hinh thiic to chiic san xudt trong nong nghiep

+ Vi mat noi dung san xudt: Kinh ti trang trai la dtin vi san xuit hang hoa •>

+ Vi chu the kinh doanh: Chu yiu la ho gia dinh, cac tu’ lieu san xuat nhu’ ddt dai, lao dong, vdn la cua ho gia dinh thuoc quyin sd hull va quyin su’ dung cua ho gia dinh

- Theo chung toi: "Kinh ti trang trai la mot hinh thiic to? chiic san xuat cd

sd trong he thing nin nong nghiep san xuit hang hoa d nu’dc ta, cd the co su’

tham gia cua nhidu hinh thu’c sd hu'u khac nhau, song chu yeu van la trang trai cua ho gia dinh nong dan vdi sU ddu tu’ ldn vd von, lao dong va cd kha nang ap dung cac thanh tu’u khoa hoc ky thuat vao san xuat, mang lai hieu qua kinh te cao, ty suit hang hoa ldn".

Khai niem tren phan anh nhUng noi dung sau:

+ Vd mdt hinh thuc td chu’c san xuat: Kinh td trang trai la hinh thu’c td chlic san xudt cd so’ trong nong nghiep ritfdc ta ben canh cac hinh thu’c td chu’c san xu£t khac nhU: ho gia dinh, hdp tac xa

+ Vd noi dung san xudt: Kinh td trang trai la ddn vi san xuat hang hoa

+ Vd quy mo va tinh chuyen mon hoa san xuat: Quy mo san xuat ldn the hien qua sU ddu tU vd vdn, lao dong, ky thuat tinh chat san xuat la chuyen mon

- Nghi quydt 03/2000/NQ-CP ngay 02 thang 02 nam 2000 cua Chinh phu

vd kinh td trang trai neu: "Kinh td trang trai la hinh thu’c td chu’c san xudt trong nong nghiep, nong thon, chu ydu du'a vao gia dinh, nham md rong quy mo va ndng cao hieu qua san xuat trong cac linli vu'e trong trot, chSn nuoi, nuoi trdng thuy san, trdng ring, gSn san xuat vdi chd bien va tieu thu ndng, 1dm, thuy san"

1.1.2 Dac trtfng cua kinh te trang trai

Tu’ khai niem tren day ta cd the rut ra cac dac trung cua kinh td trang trai Viec xem xet cac dac trUng co ban cua kinh td trang trai cho thdy ro hon su khac biet giiia kinh td trang trai vdi cac hinh thu’c td chu’c kinh te co' sd khac trong ndng nghiep Dac trUng cua kinh te trang trai du’OC quyet dinh boi ban chat cua kinh te trang trai va nhu’ng dac diem cua san xuat ndng nghiep

Kinh td trang trai cd nhu’ng dac tru'ng cd ban sau: ,

a) Dac tru'ng thiinhat: Kinh te trang trai la mot hinh thu'c td chile san

xuat hang hoa co’sdtrong nong nghiep, chu yeu la cua ho gia dinh nong dan.

Kinh td trang trai la mot trong nhu’ng hinh thu’c to chu’c san xudt trong

nong nghiep cua nude ta, cung tdn tai vdi cac hinh thu’c td chu’c td chile san xudt

cd ban khac trong ndng nghiep nhu‘: ho gia dinh, hdp tac xa Song chu the kinh

doanh trong kinh td trang trai phong phu hdn

Trong kinh td trang trai co cac chu the? kinh doanh vdi cac hinh thu'c sd

Trang trai thuoc sd hu'u tit nhan bao gdm:

+ Trang trai thuoc sd hu’u cua ho gia dinh nong dan, la nhu’ng ho gia dinh

d nong thon, sinh sdng chu yeu bang nghd nong Day la mot bo phan phat trien

cao cua kinh td ho, chidm phan ldn trong kinh td trang trai hien nay o' nu'dc ta

Trong qua trinh phat trien mot sd ho nong dan co nang lu’e du'o’c Nha nUdc

giao ddt hoac khai hoang phuc hoa, co tri thu'c, co vdn lidng, co ky thuat, co

nSng lUc quan ly bu’e pha ra klioi sd ngheo nan, vUdt ra khoi quy mo san xudt

nho le cua kinh td ho, lap nen nhu’ng trang trai vdi quy mo san xudt hang hoa du

ldn, co ty suat hang hoa cao, mang lai hieu qua kinh td cao hdn han kinh td ho

nong dan va trd thanh nhu’ng ngddi chu trang trai Tinh chit san xuat hang hoa

trong kinh td trang trai the hien ro ret hdn, quy mo san xudt ldn hdn quy mo san

xuat cua kinh td ho, the hien d quy mo ddt dai, vdn, lao dong, trinh do san xudt,

ky thuat san xudt, trinh do chuyen mon hoa san xudt Ngoai ra, ky nang quan ly

va to? chile san xuat cua chu trang trai cung cao hdn chu ho nong dan Cd cau san

xutt dUdc chu trang trai xac dinh ro rang hd’n?v6i mot nganh hang kinh doanh

chu lUc (Cd the la trdng trot, chan nudi, trdng rung, nuoi trdng thuy san ) va

dUdc xac dinh ngay t£f giai doan xay dung trang trai Muc tieu san xudt cua trang

trai la san xudt hang hoa va ldi nhuan Trong kinh td trang trai ho gia dinh, thi ho

la chu the quan ly va chiu trach nhiem vd ket qua san xu£t va phan phdi san

pham Cac thanh vien trong ho cd vai trd va quydn ldi ngang nhau, cung gop

cong, gop siic vao xay dung va phat trien san xudt, binh dang trong sd huu va su’

dung tai san chung cua ho Cd sd chu yeu cua su’ binh dang trong sd hu’u cua cac

thanh vien trong ho la quan he hdn nhan va huyet thdng

+ Trang trai thuoc sd hull cua nhu'ng can bo, cong nhan, nhu'ng ngudi o' thanh pho khong true tiep san xuat nong nghiep, song cd du didu kien de dau tu

va phat trien kinh td trang trai

+ Trang trai thuoc sd hull cua nhu'ng nha tu' ban tu' nhan: Nong nghiep tu ban tu nhan d niidc ta chu'a phat trien, sd lu’dng con ft Cac trang trai tu’ ban tu nhan co dac tru'ng la hoan toan san xuat ra san pham hang hoa, hoan toan thud lao dong ben ngoai de san xuat, co khi thue ca lao dong quan ly, quy mo san xuat (Dat dai, von, lao dong) la ldn hdn han trang trai gia dinh

- Trang trai thuoc sd hilu cua ngifdi niidc ngoai' Mac du loai hinh trang

trai nay chu'a xuat hien d nude ta, song trong tien trinh hoi nhap chung ta cung khong loai trit nhu’ng nha tu ban nude ngoai dau tu' vao san xuat nong nghiep du'di hinh thu'e to chiic san xuat trang trai

■ i

Day la hinh thu'e tap trung san xuat thong qua lien doanh, lien kdt hinh thanh nen cac to hdp tac trong san xuat va tieu thu san pham Cac ca nhan, ho cung gop vdn, tu' lieu san xuat, lao dong, dat dai cua ban than va cua gia dinh vao san xuat tao lap nen cac trang trai san xuat hang hoa va cung chiu trach nhiem vd kdt qua san xuat cung nhu' lo'i nhuan mang lai Ngoai ra, cung cd the la hdp tac xa san xuat nong nghiep dung ra td chiic san xuat du'di hinh thiic trang trai

b) Dac trung thii hai: Kinh te trang trai cd muc do chuyen mon hoa cao, quy mo san xuat hang hoa ldn va gan vdi nhu cdu thi trudng

Kinh td trang trai la kinh te san xuat hang hoa ro ret vdi quy mo ldn, muc tfch tu va tap trung cac tu’ lieu san xuat cao hdn so vdi miic binh quan cua kinh td

ho gia dinh trong xa hoi Quy mo san xuat hang hoa ldn, hinh thanh cac vung san xuat cac loai cay, con chuyen canh phii hdp vo'i didu kien tu’ nhien cua tu’ng dia phu'dng Kinh te trang trai cd kha nang tao ra vung thi trudng rong ldn ca vd san pham, dich vu ddu vao va ddu ra Do vdy, san xuat o’ kinh td trang trai luon gan vo’i thi tru’dng, lay nhu cau thi tru’dng lam can cii, lay lo’i nhuan lam muc tieu

c) Dac triing thu ba: Kinh te trang trai la mo hinh kinh te co ky thuqt

san xuat tien tien, dp dung rong rai cac tien bo khoa hoc ky thuqt

Td muc tieu cua san xuat hang hoa la ldi nhuan, da thuc day cac trang trai

ap dung cac cong nghe tien tidn vao san xudt de tang nang suit lao dong, giam thap*cac chi phi ddu vao, tang hieu qua tren ddn vi dien tich Vdi quy mo ldn cac trang trai khong nhUng co du didu kien de trang bi cac cong cu thong thudng ma con co kha nang trang bi cac thiet bi cd gidi Dac bidt la u’ng dung cac thanh tuu

vd cong nghe sinh hoc vao san xuat theo hudng cong nghiep hoa - hien dai hoa Day chinh la ydu td quan trong hang ddu de? nang cao nang suit, chit lUdng san pham va hieu qua kinh doanh Ddu tu san xudt trong kinh td trang trai la ddu tu

ca vd chidu rong ldn chidu sau vdi muc tieu khong phai la tai san xudt gian ddn

ma la tai san xudt md rong

d) Dac trtfng thtftit: Trong kinh te trang trai thUcfng xuyen sii dung lao dong lam thue

Vdi quy mo san xudt ldn, kinh td trang trai ngoai viec su” dung lao dong cua chu trang trai, cac thanh vien trong gia dinh con sd dung phan ldn lao dong lam thud Viec thud ngoai lao dong thudng xuyen quanh nam hay theo thdi vu vdi sd lu’dng nhidu hay it khac nhau tuy theo quy;mo cua trang trai va dac diem cua nganh hang kinh doanh Lao dong thue ngoai d day cd the? la lao dong ky thuat, lao dong pho? thong, tham chi ca lao dong quan ly

e) Dac trung thtf nam: Chu trang trai la nhung ngu’di co ndng luc to

ch de san xuat va quan ly

NgUdi chu trang trai la nhung ngu’di cd y chi lam giau, va bidt lam giau, cd vdn, cd trinh do ky thuat, cd hieu bidt vd thi tru’dng, cd kha nang quan ly kinh td

d trinh do nh£t dinh Dd la kha nang tidp can thi tru’dng de tim ngudn nguyen lieu, vat tu, vdn, con gidng ddn viec khuyen cao, gidi thieu san pham hang hoa ra thi trUdng tieu thu, co kha nang phan cong bo tri cong viec hop ly cho lao dong trong trang trai Nhu’ng pham chdt dy la nhu’ng ydu td vd cung quan trong

de chu trang trai td chu’c san xudt cd hieu qua Do vay, ngu’di chu trang trai hien nay khong chi ddn thudn la mot nha ky thuat gidi ma con la mot nha kinh td tai

ba, ho phai Ida chon nhu'ng chien lUo’c san xuat thich hop, khong khac bat ky mot giam ddc xi nghiep nao khac

1.2. Phan loai trang trai

Phan loai trang trai hien nay va trong thdi gian tdi la nham phan tich nhu’ng xu hu’dng van dong cua cac loai hinh trang trai Tren cd sd do, dd xuat

nhu'ng giai phap cd cd sd va thu'e tidn dam bao cho su' phat trien cua kinh td trang trai phu hdp vdi tien trinh san xuat xa hoi va su' phat trien nong nghiep - nong thon, nham muc dich nang cao hieu qua khai thac va su' dung cac ngudn tidm nang vd ddt dai, lao dong, vdn d nong thon gin vdi su' khai thac thd manh cua tu'ngvung.

Co nhieu tieu chi de’ phan loai trang trai

Ldy tieu chi quydn sd hu'u vd tu' lieu san xuit va quyen su dung dit duo'c Nha nu’dc cip, giao lam cd sd phan loai Tu’ viec phan loai-theo tieu chi nay chung ta se thiy du'dc su' tham gia cua cac thanh phin kinh td vao san xuit trang trai, thay du'dc xu thd phat trien cua cac trang trai theo tung hinh thu'e sd hu'u khac nhau Theo tieu chi nay thi chu trang trai la phap nhan dang ky kinh doanh tru’dc phap luat va du'dc didu chinh bdi cac luat kinh td chung va dac thu

Theo hinh thu’e sd hu'u co cac loai hinh trang trai sau:

+ Trang trai tu' nhan: Gom co trang trai cua ho gia dinh nong dan, cua cac

ca nhan, Cong ty tu’ nhan, cong ty TNHH

+ Trang trai Hdp tac xa

+ Trang trai hdp doanh: La hinh thu'e lien doanh lien kdt, hdp tac san xuit gdm:

* Lien doanh giu’a cac ho

* Lien doanh giu’a no vdi cac thanh phan kinh td khac

+ Trang trai thuoc sd hu'u ngu'di nude ngoai

Tuy theo tiing khu vu'e, loai hinh san xuat ma cd the’ phan loai thanh cac loai hinh trang trai theo quy mo, trinh do san xuat Theo each phan loai nay cd cac loai hinh trang trai nho vua va ldn Cac can cu' dung de phan loai la:

- Quy mo dat dai, vdn, lao dong

- Gia tri td’ng san pham

- Doanh thu, thu nhap

bidn cua cac trang trai, hieu qua cua cac trang trai theo tu'ng loai quy mo tren dia ban nghien cu'u, tu' do rut ra su' phu htip giu’a quy mo san xuat cua trang trai vdi cac dieu kien kinh td xa hoi cua vung.

Hien nay, o' nu'd'c ta Bo NN - PTNT va Tong cue Thdng ke da ban hanh Thong tu lien tich sd: 69/2000/TTLB/ BNN - TCTK ngay 23/3/2000 quy dinh mot sd tieu chi dinh luting de xac dinh kinh td trang trai Tren cti sd do, tuy theo didu kien cua tifng vung phan ra quy mo nho vu'a va ltin Cac tieu chi do bao gtim:

Loai hinh san xuat

Cac tinh phia Bac va Duyen ’ hai mien Trung

Cac tinh phia Nam va Tay nguyen

A Trang trai trdng trot

1 Trang trai trdng cay hang nam Tu' 2 ha trd ldn Tu' 3 ha trd len

2 Trang trai trdng cay lau nam Tu' 3 ha trd ldn Tu' 5 ha trd ldn

Rieng TT trdng hd tieu Tu' 0,5 ha trd ldn Tu' 0,5 ha trd ldn

3 Trang trai lam nghiep Tu' 10 ha trd ldn Tu' 10 ha trd len

B Trang trai nuoi trdng thuy san cac

Rieng TT nuoi tom thit CN Tu' 1 ha trd ldn Tu' 1 ha trd ldn

xuyen lam tieu chi xac dinh Cu the la:

Trang trai chan nuoi bo cd quy mo tu 50 con trd ldn

Trang trai chan nuoi de thit cd quy mo tu 200 con trd ldn

Trang trai chan nuoi heo thit cd quy mo tu' 100 con trd len

Trang trai chan nuoi gia edm nhit: ga, vit cd quy mo.tu' 2.000 con trd ldn

D Vdi mot so trang trai co tinh chat san xuat dac thu nhU: trang trai san

xuat tom giong, lam ndm, hoa cay canh thi lay tieu chi gia tri san pham hang hoa lam tieu chuan xac dinh

V& gid tri san hieing hang hoa vd dich vu:

Ddi vdi cac tinh phia Bic va Duyen hai midn Trung gia tri san lu'dng hang hoa va dich vu binh quan trong mot nam phai dat tu’ 40 trieu trd len

Doi vdi cac tinh phia Nam va Tay Nguyen gia tri san lu’dng hang hoa

va dich vu binh quan trong mot nam phai dat tu’ 50 trieu trd len

Theo each phan loai nay cd:

- Trang trai chuyen mon hoa: La trang trai chi chuyen san xuit mot nganh hang, mu'e do tham canh, chuyen canh cao

- Trang trai san xuat tong hdp: La trang trai kdt hdp san xuit nhidu nganh nghd, ke ca nhu'ng nganh phi ndng nghiep, ket hop trdng trot, chan nuoi, trdng ru’ng

Tu’ each phan loai nay chung ta cd the thiy ditdc trinh do, kha nang san xuat chung cua vung

1.2.4 Phan loai theo nganh hang san xuat chink trong trang trai

Can cd vao san pham hang hoa trang trai san xuit ra, cd cac loai hinh trang trai sau:

- Trang trai trdng trot: Chu ydu trdng cac loai cay cong nghiep hang nam, cay ltu nam, cay an qua

- Trang trai chan nuoi: Chan nuoi cac loai gia sue, gia cam, dai gia sue

- Trang trai thuy san: Nuoi trdng thuy san cac loai

- Trang trai vu’o’n ru’ng: Kdt hdp trdng ru’ng, trdng cay an qua, chan nuoi dtfdi tan rung

- Trang trai chim, cay, ca canh

Can cu’ vao each phan loai nay, chung ta cd the’ thay du'dc su' phat trien cua cac loai hinh trang trai tuy theo tu’ng vung sinh thai khac nhau, tinh chit phu hdp

va le thuoc cua san xult nong nghiep vdi cac diiu kien tu' nhien, khi hau cua

tu'ngvung

1.3 Cac nhan to anh hiiong den su’hinh thanh va phat trien cua kinh

r

De hinh thanh trang trai san xuat hang hoa trong nong nghiep doi hoi phai

co mot sd diiu kien nhlt dinh Do la cac diiu kien vl phia Nha nude, cac diiu

kien vl tu nhien, kinh tl, xa hoi cua tu’ng vung, diiu kien cua nhu'ng ngUo’i mu6n

xay dung trang trai de tro thanh nhu'ng ngudi chu trang trai Cac diiu kien do co

anh hudng nhlt dinh din qua trinh hinh thanh va phat trien cua kinh tl trang trai

phat trien kinh te trang trai

Bat ky mot’loai hinh kinh tl nao ra ddi, tin tai va phat trien thi ngoai

nhu'ng diiu kien khach quan va nhu'ng yeu clu cua su' phat trien dlu gin chat vdi

nhu'ng chinh sach vi mo cua Nha nu'd’c Cac chinh sach vl mo cua Nha nUo'c se

tac dong tich cUc din qua trinh phat trien nlu nd phu hop vdi nhiing diiu kien

khach quan va giai quylt du'dc nhu'ng ddi hoi nay sinh trong qua trinh phat trien,

bang ngUdc lai, se la nhan td him ham sU phat trien

Tru'dc hit, la cac quan diem, nhan thu'e vl kinh te trang trai Viec Nha

nude cong nhan sU ra ddi va tdn tai tat yeu cua nd trong qua trinh phat trien nen

nong nghiep san xult hang hoa co y nghia hit su'e quan trong Tu' nhu’ng quan

diem va nhan thu'e do, Nha Nude su’ dung cac” ngudn luc kinh tl cua minh tac

dong vao cac ylu td ben ngoai de thue day va tao diiu kien thuan ldi cho kinh tl

trang trai hinh thanh va phat trien

Sh nhan thiic va chu trUdng phat trien kinh tl trang trai o' nu'o'c ta the hien

ro net 6 Nghi quylt Hoi nghi ldn thu' 4 cua Ban chip hanh Trung u'dng Dang

(thang 12 ndm 1997) va Nghi quylt sd 06 ngay 10 thang 11 ndm 1998 cua Bo

Chinh tri vl phat trien nong nghiep, nong thon, Nghi quylt Hoi nghi lln thu' 5

Ban chip hanh Trung u’dng (Khoa IX) vl phat trien kinh tl tu’ nhan Dac biet, la

Nghi quyet so 03 cua Chinh phu ban hanh ngay 02 thang 02 nam 2000 da the

chi hoa va the hien su’ nhlt quan cua Dang va Nha nude vl phat trien kinh tl

trang trai Trong do khang dinh:

- Dang va Nha nu’dc ta khang dinh vai tro tich cu’c cua kinh te tu’ nhan, coi

kinh tl tif nhan la bo phan clu thanh quan trong cua nin kinh tl qudc ddn Phat

trien kinh td tu' nhan la vdn dd chidn lu'o'c lau dai trong phat trien ndn kinh te nhidu thanh phdn dinh hu’dng Xa hoi chu nghTa, gop phdn quan trong thUc hien

- Nha nu'd'c cong nhan va bao ho quydn sd hu’u, quydn thu'a kd ban nhuong tai san va thu iihap hdp phap cua cac ho gia dinh, ca the tu' nhan, thiia nhan tu' each phap nhan va dia vi phap ly cua ho binh dang tru'dc phap luat

- Cac ho gia dinh, ca nhan ddu tu' phat trien kinh te trang trai du'dc Nha nu'dc giao ddt, cho thue ddt, cap gidy chu'ng nhan quydn su' dung ruong ddt on dinh, lau dai de td chu’c san xuat kinh doanh, du’dc phep thue lao dong theo nhu cdu phat trien san xuat

- Nha hudc dac biet khuydn khich viec ddu tu' khai thac va sit dung cd hieu qua ddt trdng, ddi riui troc d trung du, midn nui, bien gidi, hai dao, tan dung khai thac cac loai ddt con hoang hoa, ao hd, ddm, bai bdi ven bien, ven song de san xuat nong, lam, ngil nghiep theo hitdng san xudt chuyen canh vdi ty suit hang hoa cao

- Nha nude hd trd vd vdn, khoa hoc - cong nghe, che bidn, tieu thu san pham, xay dung ket cau ha tdng, tao didu kien cho cac trang trai phat trien bdn vu'ng

Nhu’ng chu trUdng, chinh sach tren day tao ra dong lu'e va md ra cac didu kien khuydn khich cac thanh phdn kinh td, dac biet la ho nong dan tu' chu vu'dn len trd thanh cac chu the kinh td true tidp san xuat nong nghiep hang hoa va la didu kien cu'c ky quan trong cho su’ ra ddi va phat trien cua md hinh kinh td trang trai

1.3.2 DiQu kien tit nhien, lich sit xa hoi

San xuat nong nghiep noi chung, san xuat trong kinh td trang trai noi rieng la san xuat ngoai trdi, ddi tu'dng la cac sinh vat song, do vay, luon gdn chat-vdi cac didu kien cua tu nhien va cac didu kien tu' nhien co anh hu'dng nhat dinh ddn sit phat trien cua san xudt Cac dieu kien tit nhien bao gom:

a) Didu kien ddt dai:

Trong nong nghiep dat dai co vai trd rat quan trong va la tu' lieu san xuat dac biet, trite tidp tham gia vao qua trinh san xuat vdi tu’ each vu'a la ddi tu'dng lao dong vita la tu' lieu lao dong Dat dai la san pha’m cua tu' nhien cd tru'dc lao dong, dat dai cd gidi han ve mat dien tich nhu'ng sii'c san xudt thi khong cd gidi han

- De trd thanh trang trai ddi hoi phai co quy mo dien tich du ldn Vi vay, trang trai dd dang ra ddi va phat trien d nhu'ng vung cd dat dai rong ldn, nguoi thu'a, dien tich dat binh quan tren ddu ngu’di cao O nhu'ng vung ddt hoang hoa, chifa cd ngiidi sd dung nhidu se la didu kien thuan ldi de nhu’ng ngu’di cd du didu kien dd nghi Nha nu’dc giao ddt, cho thud ddt xay dung va phat trien kinh td trang trai Ben canh dd, viec the chd hoa cac quan he dat dai nhu': cac didu kien vd chuyen nhu'dng ruong ddt, vd cdp gidy chung nhan quydn su’ dung ddt on dinh va lau dai la nhiing nhan td quan trong de cac nha ddu til tich tu va tap trung ruong ddt, an tarn phat trien san xudt

- Tinh chdt ndng hoa tho nhitdng, do phi cua ddt, dia hinh, didu kien canh tac la nhan td quan trong anh hiidng ddn su' phat trien kinh td trang trai Quy mo dat dai, vi tri, dia hinh va tho nhu'dng cd lien quan mat thidt ddn tu’ng loai ndng san pham, tdi sd lu’dng va chdt lifting san pha’m lam ra, tdi gia tri san pha’m va lo’i nhuan thu du’dc San xudt ndng nghiep la nganh

cd ddi tu'dng san xudt la sinh vat, phat trien theo nhu'ng quy luat tu’ nhien va quy luat sinh hoc Neu dat dai cd tinh chdt ndng hoa tho nhu’dng phu hdp,

do phi cao thi cd the’ tan dung nhitng ydu td ddu vao de’ tao ra san pha’m vdi chi phi thdp, cd chdt lu’dng va du kha nang canh tranh tren thi tru’dng

nho ddn su’ phat trie’n kinh td trang trai O vi tri thuan ldi, gdn du'dng giao thong, gdn thi tritdng tieu thu, gdn cac cd sd chd bidn hay gan cac ndi cung cdp vat tit thi trang trai de cd didu kien phat trie’n Ngiidi chu trang trai cd didu kien thuan ldi hdn de’ chu dong san xudt va de dang tieu thu san pha’m lam ra

c) Didu kien thdi tiet - khi hau: Didu kien thdi tidt, khi hau nhu’ lu’o’ng

mu'a, do am, anh sang tren cac vung co moi quan he chat che vdi dieu

kie.n hinh thanh va su’ dung cac loai dat O nhu’ng qudc gia, vung khac nhau

co didu kien thdi tiet khac nhau se co cti cau cay trdng mua vu khac nhau va

kdt qua san xudt cung hoan toan khac nhau Thdi tidt khi hau anh hu'o’ng

true tidp ddn qua trinh sinh tru’dng va phat trien cua cay trong, vat nudi

Viec bd tri chung loai cay trdng, vat nudi san xuat d trang trai phai can cu

tren didu kien thdi tiet khi hau cua vung San xudt nong nghiep co su’ tidp

xiic true tidp va lien quan chat che vdi thdi tidt, khi hau Su thay doi cua

thdi tidt, khi hau tdt se anh hu'dng ddn su’ sinh trudng, phat trien cua cay

trdng, vat nudi Do vay, thdi tidt khi hau cung la nhan td anh hu'dng ddn kdt

qua san xudt cua trang trai, va do do nd anh hu'dng ddn su’ phat trien cua

kinh td trang trai

cay trdng con vat nudi, sinh tru’dng va phat trie’n theo cac quy luat tit nhien,

quy luat sinh hoc Ndu moi tru’dng sinh thai thuan lo’i thi cay trdng vat nudi

phat trie’n tdt, cho ndng sufit cao, chat lu’o’ng'tdt dem lai hieu qua kinh td

cao, tang kha nang canh tranh tren thi trudng

thdng canh mang cua dia phu’dng cd anh hu’dng nhat dinh ddn lam ly, tinh

each, thdi quen tieu dung cua ngu’di dan dia phu’dng se co anh hu'dng nhdt

dinh ddn su phat trie’n ciia kinh td trang trai trong vung

kien tit nhien, ndu didu kien tu’ nhien thuan lo’i thi chu trang trai cd the’ tan

dung cac yeu td ddu vao de’ tao ra cac san pham co chdt lu’o’ng tdt, rui ro va

chi phi thdp, tdng kha nang canh tranh tren thi tru’dng

Ngay nay, khoa hoc - cong nghe phat trie’n manh, ngay cang dong vai

tro tich cite trong phat trie’n kinh td, khoa hoc - cong nghe trd thanh lu'e

lifting san xudt trite tidp va tac dong vao moi nganh, moi linh vu’e san xudt

va ddi sdng Vdi moi tru’dng san xuat tap trung, trong kinh td trang trai cang

ddi hoi phai ting dung khoa hoc - cong nghe vao san xudt tu’ khau chon

gidng, ky thuat canh tac, kha nang tham canh, miic do cti gitii hoa, cac bien

phap ky thuat khac nham tao ra san pham ddng loat cung thdi die’m de’ tien

viec thu hoach, tieu thu san pham Tuy nhien, tap quan, ky thuat canh tac cua tu'ng vung, tu'ng dia phu'o'ng la khac nhau nen su' xay dung va phat trien trang trai d tu’ng vung cung hoan toan khong gidng nhau.

Viec u’ng dung tidn bo khoa hoc - ky thuat - cong nghe, ma dac biet

la cong nghe sinh hoc vao san xuat se tac dong manh me ddn su' phat trien cua kinh td trang trai, md ra trien vong ldn cho viec nang cao nang sudt, chat liidng san pham, tang hieu qua va giam thieu cac rui ro trong qua trinh san xuat, gop phan nang cao kha nang canh tranh khong chi 6 thi tru’dng trong nu'dc ma con tap didu kien de hoa nhap vao thi tru'dng khu vu’c va thi tru’dng thd gidi

1.3.4 Nhom nhan to ve kinh te va tdchile

Day la nhom nhan td lien quan ddn thi tru'dng va cac ngudn lu'e chii ydu cua san xuat, cd y nghTa vd cung quan trong trong viec phat trien kinh

td noi chung va phat trien kinh td trang trai noi rieng Thuoc nhom nhan td nay bao gdm:

a) Ve lao dong:

- Muon san xudt tat'yeu phai cd lao dong cua con ngudi Bang lao dong cua minh con ngu’di dung may moc thidt bi hay con goi la cac tu' lieu lao dong tac dong ldn ddi tu'dng lao dong de tao ra san pham hang hoa Viec su' dung lao dong hdp ly khong nhu'ng la didu kien de tang nang sudt lao dong, nang cao hieu qua cua san xuat ma con tao didu kien de phan cong lao dong xa hoi, dap u'ng ngay cang tdt hdn nhu cdu lao dong cua xa hoi Kinh td trang trai vdi quy md san xuat hang hoa ldn trong nong nghiep khong chi su' dung lao dong cua nhu'ng thanh vien trong gia dinh va cua chu trang trai ma con phai thud ngoai mot lu’o'ng lao dong nhat dinh Quy md va hinh thifc thud lao dong ben ngoai tuy thuoc vao quy mo, loai hinh san xuat kinh doanh cua trang trai Tinh chat mua vu trong san xuat nong nghiep cung la mot trong nhu’ng didu kien anh hu'dng ldn den nhu cau lao dong cua trang trai Lao dong cung ling cho trang trai co the la lao dong tai dia phu'dng hay lao dong tu’ nhu’ng no’i khac ddn Chu trang trai la ngifo’i chiu trach nhiem quan ly va sif dung lao dong Tidn cong trong trang trai co the du’o’c tra bang tidn hoac san pham theo sit thoa thuan giu'a chu trang trai va ngiidi lao dong Vi vay, muon hinh thanh trang trai phai co thi tru'dng cung ling lao dong cho cac chu trang trai

/ ■

- Trinh do, ky nang lao dong nhu’ trinh do van hoa, chuyen mon cung nhu kinh nghiem san xuit kinh doanh cua chu trang trai co vi tri quan trong, anh'hudng trite tidp din sit thanh cong hay thdt bai trong san xuit kinh doanh cua trang trai San xuat trong trang trai la san xuit hang hoa vdi quy mo ldn, cd cau cay trdng, vat nuoi phai dude xac dinh ngay tu’ diu, tru'dc khi bit tay vao san xuit kinh doanh Vi vay, mudn san xuat cd hieu qua, diu tu dung hu'dng ngu’di chu trang trai phai cd nhu'ng hieu bidt nhit dinh vd ky thuat san xuit, vd cd chd sinh tru’dng va phat trien cua cay trdng, vat nuoi ma minh se kinh doanh, tim hieu va nam chic cac didu kien tu' nhien, khi hau, kinh td, xa hoi cua dia phu'dng

ma minh se xay dung trang trai Tu’ dd, xac dinh tinh phu hdp cua cay trdng, vat nuoi vdi cac didu kien tu' nhien, khi hau cua vung di ddi vdi viec nghien cu’u thi tru’dng, de san pham lam ra phai dap u'ng du'dc nhu cau cua thi tru’dng va dude thi tru’dng chap nhan.; Tat ca nhu’ng didu dd ddi hoi, ngUo’i san xudt tru’dc khi xay du'ng trang trai phai nghien cu’u ky lu’dng qua nhidu nam, tich luy kinh nghiem san xudt, tich luy tri thu’c

- Trinh do cua lao dong thud ngoai cung cd anh hu’dng nhdt dinh ddn su’ phat trien cua kinh td trang trai Do tinh chdt san xudt ndng nghiep la mang tinh thdi vu cao, trinh do cd gidi hoa con kem, hieu qua chu’a cao nen kho

co the? thu hut lao dong cd trinh do cao Ben canh do, chu trang trai hien nay o' nu’dc ta chu ydu la ndng dan, cd trinh do thdp cung la mot trd ngai Ion

? « trong viec phat trien trang trai

Vdn la didu kien khong the? thieu trong qua trinh san xudt kinh doanh,

Du cd du cac dieu kien vd ddt dai, lao dong hay y mudn san xudt ldn, song thidu vdn thi chu trang trai se gap rdt nhidu kho khan trong viec xay du'ng va phat trien trang trai Vi vay, de hinh thanh trang trai va tidn hanh san xudt kinh doanh ddi hoi ngUdi chu trang trai phai cd trong tay mot lu’dng vdn nhdt dinh ban ddu tu'o'ng ddi ldn, binh quan vai chuc trieu ddng de? khai hoang hoac mua lai ruong ddt, dau tu' cd co' ha tang, cay con gidng, cac loai may moc, cong cu san xudt, tidn thud lao dong va lu’dng vdn de chi phi thu'dng xuyen mua cac loai vat tu', phan bon cho cay trdng, thu’c an cho chan nuoi Quy mo vdn ddu tu’ edn thidt phu thuoc vao quy mo, loai hinh san xuat, chu ky sdng cua cay trdng, con vat nuoi

ma trang trai kinh doanh Vdn la nhan td cd tinh quydt dinh den viec hinh thanh

va phat trien trang trai, dac biet vdi nhu'ng trang trai ddi hoi nhieu vdn nhU: nudi trdng thuy san, chan nudi, trdng cac loai cay co gia tri kinh te cao

Vdn ddu td de xay du'ng va phat trien trang trai du'dc hinh thanh tu' nhu'ng ngudn co' ban sau day:

* Vdn tu cd cua chu trang trai: Day la ngudn vdn chu yeu, dong vai tro quydt dinh, song ngudn vdn nay khong nhidu vi kha nang tich luy cua ngu'di nong dan khong cao

* Vdn vay cac td chu'c tin dung

* Vdn lien doanh, lien ket san xuat giu’a chu trang trai vdi cac td chu'c, ca

+ SU tac dong cua vdn vao qua trinh kinh doanh va hieu qua kinh td cua nd khong phai bang each true tiep ma thong qua dat, cay trdng, vat nudi Cd cdu cua vdn cung phai phu hdp vdi yeu cdu san xuat kinh doanh cua trang trai

+ Tinh thdi vu trong san xuat nong nghiep mot mat lam cho tuin hoan

va chu chuyen cua vdn cham, keo dai thdi gian thu hdi vdn Phai sau mot chu ky san xuat thi chu trang trai mdi co the thu hdi vdn da bo ra, mdi tinh toan dUdc hieu qua cua san xuat Dac biet vo'i nhung trang trai trdng caylau nam, trong rung thi sau 5,10 nam hoac ldu hdn mdi ddn ky khai thac, thu hoach, luc ay vdn dau tu mdi ddn dUdc thu hdi

+ San xuat nong nghiep cd quan he tru'e tidp vdi cac didu kien tu' nhien nen viec sd dung vdn cung gap nhidu rui ro, cd the’ ddn ddn ton that

va giam hieu qua cua sd dung vdn

Td nhung dac thu cua vdn trong nong nghiep ma quy mo dau tu vdn vao san xuat trang trai khong cao Mot mat, do kha nang tich luy cua ngu'di nong dan con thap, phai qua qua trinh tich gop gian kho? nen ho khong dam mao hid’m dau tu ldn Mat khac, do tarn ly e ngai vay vdn cung nhu kha

nang dap ling cac rang buoc de vay vdn cua ngu’di nong dan vdi ngan hang

la rat han chd Tu do, phia ngan hang cung khong manh dan ddu tu' ldn, do

san -xudt nong nghiep luon gap rui ro bdi cac didu kien ngoai canh, cd the

xay ra ton that ldn Do cung chinh la nhu'ng trd ngai ldn trong qua trinh xay

du’ng va phat trien kinh td trang trai o' nude ta hien nay

phai bam sat vao thi tru’dng, san xudt nhu’ng gi thi tru’dng edn chu' khong

phai san xudt nhUng gi ma trang trai cd didu kien Vi vay, nhu cdu va gia ca

cua thi tru’dng nong san pham anh hufdng trite tidp ddn sd phat trie?n cua kinh

td trang trai San pham cua nong nghiep noi chung va cua trang trai noi

rieng chu ydu la hang tu’di sdng, thdi gian cdt trii rdt han chd va dd bi xudng

cap Mat khac, kinh td trang trai lam ra khoi lifting san pham ldn, nen ydu

cau phai cd thi tru'dng tieu thu rong ldn Dac biet, la cac nha may chd bidn

nong san pham se dong vai trd vd cung quan trong trong viec tieu thu cac

san pham cua kinh td trang trai Sd phat trie?n cua nganh cong nghiep chd bidn

nong, lam, thuy san keo theo su gia tang nhu cau nguyen lieu cho san xudt Vi

vay, d nhu'ng- vung cd cong nghiep chd bidn phat trien thi d nhu'ng ntii dd va cac

vung lan can se du'tic dau td, quy hoach phat trien san xudt nguyen lieu Ngudi

nong dan se du'tic hd trd cac didu kien vd dat dai,vdn, ky thuat de? tang quy md

san xudt nham dap u'ng nhu cdu nguyen lieu cho cac nha may chd bidn Ddng

thdi, nd cung thue day ngddi nong dan lien doanh, lien ket chat che htin nham

tang hieu qua cua san xudt Quy md san xudt tang se la didu kien de? hinh thanh

cac trang trai Viec tidu thu nhanh, kip thdi vdi gia ca dam bao se dem lai

hieu qua kinh td cho trang trai, tao didu kien de? chu trang trai thu hdi du’tic

vdn va tai san xudt

d) Cong cu san xuat: De? tidn hanh san xuat nong nghiep, mot trong

nhu’ng didu kien quan trong la phai su' dung mot he thdng cong cu san xudt

phu hdp vdi ddi tu'ting san xudt va didu kien san xudt cu the’ Cong cu lao

dong cd vai tro quan trong ddi vdi viec thu'c hien cac bien phap ky thuat san

xudt trong viec nang cao nang suat lao dong, nang suat cay trdng, vat nuoi

Mile do hoan thien cong cu lao dong va tinh phu htip cua cong cu lao dong

vdi ddi tilting va dieu kien san xudt cho phep ngudi lao dong tidt kiem du'tic

thdi gian va hao phi su'e lao dong dem lai hieu qua san xiidt kinh doanh cho

trang trai Cong cu san xudt trd' thanh mot nhan td anh hudng trite tidp ddn

kit qua san xuit va do vay anh hudng din su' phat trien cua kinh ti trang

trai

e) K£t cdu ha tdng: Kinh te trang trai ddi hoi phai co sU phat trien vi

giao thong, thuy ldi, dien, va mang lu’di thong tin lien lac trong vung Mot

he thing kit cdu ha ting ddng bo se hd tro" manh me cho san xuit Chang

han nhu’ dien va thuy ldi tao diiu kien cho may moc, cong cu san xuit phat

huy tac dung va cho phep ap dung cac bien phap canh tac tien tiin, hieu

qua Nha cu’a va trang thiet bi trong ndng nghiep tao diiu kien cho cac tu’

lieu lao dong phat huy tac dung trong san xuat va la phUdng tien bao quan, , gid gin san pham Giao thong, thong tin phat trien cho phep van chuyen va

tieu thu san pham nhanh chorig Cac cd sd vat chit ky thuat phuc vu sau thu

hoach, bao quan va chi biin ndng san cd y nghia to ldn trong viec bao ve va

nang cao chit ludng san pham Nhu'ng diiu kien dd thuc day va tao diiu kien

thuan ldi cho/ngiidi san xuit tang quy mo dien tich san xuat, tu'ng biio’c hinh

thanh cac trang trai til quy mo nho den quy mo lo’n, vdi tinh chat chuyen mon

hoa trong san xuit ngay cang dUdc nang cao

Til nhilng ly do tren day, ma cd sd ha ting trd thanh nhan td tac dong

trilc tiip va manh me din sU phat trien cua kinh ti trang trai

NhU vay, de mot trang trai ra ddi va phat trien ngoai nhung dieu kien tu

nhien ben ngoai, cac diiu kien vi phia chu trang trai, con cin cd nhu’ng chinh

sach vi mo cua Nha nude va nhung diiu kien dd cd anh hUong nhit dinh din qua

trinh phat trien cua mo hinh kinh te nay Viec tao diiu kien thuan ldi va ddng bo

se cd vai trd quyit dinh trong viec day nhanh qua trinh phat trien cua cac loai

hinh trang trai mot each on dinh va bin vung, gop phan du’a ndng nghiep nu’dc ta

len san xudt hang hoa lo’n

1.4. Xu the phat trien kinh te trang trai 6’ nu’dc ta va vai trd cua nd

trong stf nghidp cong nghiep hoa - hien dai hoa ndng nghiep, ndng thon

1.4.1 Xu the phat trien tatyeu cua kinh te trang trai

ThUc tidn ndng nghiep ndng thon d cac nu’dc tren thi gidi cung nhu’d nu’dc

ta cho thiy vai tro tich cUc cua kinh ti ho ndng dan Song, kinh ti ho nong dan

vdn cd nhung tdn tai nhu su phan tan, manh mun trong san xudt, kho cd diiu

kien xay dung ndn nhung vung san xudt chuyen mdn hoa, dac biet la sU han chi

trong viec ap dung cac tiin bo ky thuat vao san xuit

Kinh ti trang trai khSc phuc du'dc nhu'ng han chi tren day, nen trong qua trinh van dong va phat trien, kinh ti trang trai la mo hinh kinh ti hu'dng tdi cua

ho nong dan, xu htfdng phat trien cua nd trong san xuit nong nghiep trd thanh tit yeu Sh tat yeu phat trien cua mo hinh kinh ti trang trai vi nhu'ng ly do sau day:

- Lich su' kinh ti ho la su' phat trien th thip din cao, tu' ho sinh tin din ho tu' cap tu tuc va cao hdn la ho san xuit hang hoa Tit yiu se cd mot bo phan kinh

ti ho san xuit hang hoa chuyen sang phat trien san xudt theo hinh thu’e kinh ti trang trai khi du diiu kien Kinh ti trang trai cd quy mo, trinh do san xuit cao hdn, lam ra khdi lifting hang hoa ldn hdn dem lai hieu qua kinh ti cao hdn kinh

ti ho nong dan Trang trai se la mo hinh kinh ti ma cac ho nong dan mong muin

va hudng tdi

- Trong diiu kien cua nen kinh ti thi trudng, kinh te nong ho cung ngay cang phat trien Song trong qua trinh phat trien kinh ti nong ho se cd su' phan hoa Mot bo phan nong ho do dieu kien san xuit gap nhiiu kho khan, it kinh nghiem, thiiu vdn, san xuit khong cd hieu qua, muc song, thu nhap thip buoc

ho phai han chi san xuit hoac thoat ly khdi san xuit nong nghiep chuyen sang lam dich vu,-san xuat tieu thu cong nghiep hoac lam thue tuy theo kha nang va hoan canh cua ho Ruong dit se dUdc ho chuyen nhudng hoac cho nhung ngu'di ngu'di nong dan khac cd du diiu kien hdn thue de td chiic san xudt Qua trinh tich tu va tap trung ruong dat trong nong nghiep, nong thon didn ra

Mat khac, tich tu va tap trung san xudt la quy luat cua qua trinh chuyen tu' san xuit nho len san xuit lo'n, tu' san xudt hang hoa gian ddn len san xuit hang hoa trinh do cao Thu'e te cho thay rang, chi khi ma th lieu san xuat, dat dai, vdn, lao dong dtldc tap trung d quy mo nhit dinh thi mdi cd diiu kien de phan cong lao dong ca chiiu rong ldn chiiu sau Nhd vay, ma cac u'u the cua phan cong lao dong mdi cd diiu kien phat huy mot each triCt de San xuit hang hoa do vay ma phat trien

- Vdi qua trinh cong nghiep hoa - hien hoa nong nghiep - nong thon, tiim

life cd so' vat chdt ky thuat phuc vu san xudt nong nghiep va phat trien nong thon

ngay cang dtfpc dau tu' va tang cu’dng Di ddi vdi nd la trinh do doi ngu lao dong nong nghiep difdc nang len, kha nang n&m bit va ap dung tiin bo ky thuat vao san xuit diio'c cai thien ro net Diiu do khang dinh rang lu'c lu’dng san xuit da phat trien 6 chit va trinh do mdi cao hdn Do vay, ddi hdi quy mo sd hu'u, quan

he, each thu'c, cong cu va bien phap quan ly san xuat kinh doanh phai thay doi

de phu hdp vdi trinh do mdi do cua lu'e lu'dng san xuat

- Quy mo va dung lu'dng cua thi tru'dng du'o'c quydt dinh bdi sd lu'dng, chung loai hang hoa Trong kinh te thi tru'dng, ai cung cap du'o'c nhidu hang hoa vdi chat lu'dng cao, gia ca thap thi ngtfdi do tang cu'dng du'dc kha nang chidm linh thi triidng va kha nang canh tranh tren thi tru'dng Canh tranh tao sue ep, buoc mdi nha san xuat phai lu'a chon cong nghe san xuat, lu’a chon cac ydu td dau vao, tang ciidng cong tac quan ly de tao ra san pham vdi chat lu'dng cao, gia

ca thdp Vdi ifu thd vd quy md, trang trai cd the tang nang suat lao dong, tang nang suat tren ddn vi dien tich, tao ra san pham hang loat vdi chi phi thdp cd kha nang dap u’ng du'dc nhu’ng doi hoi cua thi tru'dng/

Noi tom lai, kinh td trang trai la mot hinh thu'c to? chuc san xuat kinh doanh trong nong nghiep ma sU ra ddi, van dong cua nd bit ngudn tu' sit phat trien cua ndn nong nghiep san xuat hang hoa nham dap ling du'dc nhu'ng doi hoi khach quan cua ndn kinh td thi tru'dng

hien dai hod nong nghiep, nong thon

Mac du, mdi hinh thanh va quy mo san xuat chu'a ldn, song kinh td trang trai nude ta da the hien du'o'c nhu'ng mat tich cu'c va co vai tro quan trong trong

su' nghiep CNH - HDH nong nghiep va nong thon the hien tren nhu'ng mat sau day:

- Mot la: Kinh td trang trai gop phdn khai hoang phuc hoa tan dung dat trong ddi nui troc, bdi bdi ven bidn, ven song, cai thien mdi triidng sinh thdi, sii’ dung co hieu qua tai nguyen dat dai vd tan dung diio'c ldi thd cua tiing vung.

Nhit tren da noi de hinh thanh trang trai yeu to quan trong dau tien la dat dai Vdi quy mo du ldn thi d vung ddng bang kho cd didu kien de xay dung mo

hinh trang trai O nu'dc ta, kinh te trang trai hinh thanh gan lien vdi cac chu'o'ng trinh muc tieu cua Nha nu'dc Dd la cac chu'o'ng trinh trdng rung, 327, kinh te

mdi, dinh canh - dinh cU, gop phdn to ldn trong viec khai hoang phuc hoa, phu

xanh dat trong ddi nui troc trong trdng ru’ng, trdng cay cong nghiep, cay an qua

hay cai tao va dua vao su' dung cac mat nude hoang hoa, cac bai bdi ven bien,

ven sdng trong nuoi trdng thuy san, giai phong du'dc nang lu'e dat dai, tang hieu

qua cho viec* sit dung dat, gop phan bao ve tai nguyen, cai thien du'dc mdi tru'dng

sinh thai Ben canh do, kinh te trang trai phat trien gop phdn vao viec khai thac cac ldi thS cua tu'ng vung nhu' la cac didu kien vd th nhien, ddt dai,-lao dong, thi trtldng

chuyen dich cd cau kinh td nong nghidp nong thon.

Kinh td trang trai vo'i tidm nang ddt dai, nang lu’c vd vdn, lao dong, cong nghe, kinh nghiem tao ra site san xudt, tao ra khdi lu'o’ng hang hoa lo’n San xudt trong trang trai la san xudt hang hoa, hieu qua cua san xudt hang hoa la ldi nhuan

va dap u'ng du’dc ydu cdu cua thi tritdng De lam dude didu do ddi hoi trang trai phai ndng cao ndng sudt lao dong thong qua viec ap dung cac tidn bo ky thuat, trang bi phifdng tien may moc, th chu trong phan cong lao dong, khoa hoc trong quan ly va nang dong trong tim kidm thi tru’dng Tdt ca nhu’ng didu dd cd tac dung thuc day san xudt hang hoa, gop phan chuyen dich cd cdu kinh td ndng nghiep ndng thon theo hu’d’ng cong nghidp hoa, hoa hien dai hoa, do la:

+ Ndng cao ty sudt hang hoa ndng san thu’c pham

+ Ndng cao ty trong gia tri hang hoa cua nganh chan nuoi so vdi nganh trdng trot

+ Gop phdn thuc day va ndng cao ty trong cac nganh cong nghidp, thudng mai dich vu phuc vu ndng nghidp ngay cang phat trien de giai quydt nhung yeu cdu cho ddu vao va ddu ra cua san xudt trang trai

- Ba la: Kinh td trang trai gop phdn vao viec khai thac vdn trong ddn cit, tang hidu qua sit dung ddng vdn.

Du’di sti'c ep cua cd chd thi tru’dng trong ndn kinh td san xudt hang hoa, vdi muc tieu hieu qua, ldi nhuan thi yeu cdu vdn cho san xudt la cdp thidt Vi vay, kinh td trang trai gop phdn khai thac cac ngudn vdn trong ddn cu’ thong qua qua trinh tich tu va tap trung vdn Vdn trong kinh td trang trai se du’o’c khai thac tu nhidu ngudn, nhidu chu sd hu’u thong qua nhidu hinh thu’c, kdt hdp vdi ngudn vdn ddu tu' tu’ cac chu’dng trinh muc tieu cua Chinh phu

nganh cong nghidp chd bien vd thUdng mai dich vu.

Vdi quy mo ldn, thi nhu cdu vd may moc thidt bi, cong cu, vat th nguyen lieu cho san xudt cua trang trai cung gia tang Do vay, cung vdi su phat trie?n cua

kinh td trang trai ddi hoi cac nganh cd khi san xuat va su’a chu'a may moc, cong

cu san xuat, mang ludi cung u’ng cac dich vu nhu‘ cay, con gidng, phan bon, thuoc bao vd thUc vat, thudc thu y cung phai phat trien ca vd sd lUdng, quy mo

va phu’Ong thu’c phan phdi

Kinh-te trang trai phat trien thi nong san pham lam ra ngay cang nhidu Didu do kich 'thich sU phat trien cua cua cac nganh cong nghiep chd bidn va mang ludi tieu thu nham nang cao hieu qua kinh td cua nong san hang hoa Cac nha may chd bidn cua cac thanh phan kinh td se du’dc dau tu xay du’ng mdi hoac

md rong quy mo san xuat vdi nhidu loai hinh va quy mo khac nhau PhUOng thu'c lien doanh, lien ket san xudt, thu mua tieu thu san pham giu'a trang trai vdi cac nha may chd bidn cung phat trien phong phu va da dang hdn

- TVtfm la: Kinh td trang trai gop phdn phd bidn khoa hoc - ky thuat thdng

qua vide dp dung cac tidn bo ky thuat vao san xudt.

Cd the? noi, kinh td trang trai la mo hinh kinh td u’ng dung rong rai cac thanh tu'u vd khoa hoc - cong nghe, dac biet la cong nghe sinh hoc vao san xuat Thong qua dd, trang trai la dia ban de cac nha khoa hoc tidp tuc nghien chu, phat hien ra ydu cau ma san xuat c4n ddn su tac dong cua khoa hoc va ky thuat, lam cho viec nghien cu'u khoa hoc thu’c td hdn, hieu qua hdn Ddng thdi, vdi viec u'ng dung cac thanh tu'u khoa hoc - cong nghe mdi, trang trai se la md hinh thu'c td giup nhu'ng ngudi nong dan xung quanh tidp can mot each chinh xac va tru’e tiep

•vdi khoa hoc Bang thUc td san xuat chu’ng minh vai trd cua khoa hoc - ky thuat trong viec phat trien va nang cao hieu qua san xuat Thdng qua cac thao tac cu the va sU hudng dan cua chu trang trai, ngu’di lao dong dUdc dao tao tay nghd, ngu’di nong dan tru'e tidp tai nghe, mSt thay, tay lam se giup cho ho dd hieu hdn,

+ Kinh td trang trai phat trien thiic day qua trinh hop tac trong san xuat cung nhu tieu thu san pham, tu'ng bu’dc hinh thanh quan he san xuat kieu mdi va tang citdng quan he tinh lang nghia xom, gop phan xay dung cuoc song van hoa lanh manh d nong thon.

+ Kinh te trang trai gop phan phat trien cd sd ha tang lam thay doi dan bo mat nong thon

Nhlt tren da noi trang trai dude hinh thanh da phan thong, qua qua trinh khai hoang phuc hoa suf dung dat trdng bai bdi d nhu'ng ndi xa xoi, didu kien kho khan, cd sd vat chat ban dau thap kem Trong khi do, nhu cau ddi hdi phai cd he thdng cong trinh ha tang phuc vu cho san xuat va tieu thu hang hoa lam ra tu kinh td trang trai Do vay, bang nhidu hinh thu'e va ngudn vdn khac nhau, Nha nude va ban than cac chu trang trai buoc phai dau tu' xay dung cac cong trinh ha tang nhu: DUdng giao thdng, dien, thuy Idi, cac cd sd khoa hoc ky thuat va thu'dng mai Nhd do gop phan cai thien bo mat nong thon, gop phdn o’n dinh trat tu, tang cu'dng an ninh, qudc phong d nhu'ng vung xa xoi, heo lanh

1.5 Cac chi tieu danh gia ket qua va hieu qua cua kinh td trang trai

Hieu qua la mot pham tru kinh td phan anh mdi quan he giu'a kdt qua cua san xuat vdi cac ydu td ddu vao cua qua trinh san xuat Kdt qua cua san xudt la

cd sd de tinh toan va xem xet hieu qua Hieu qua kinh td cao hay thap ndi ldn trinh do phat trien va quan ly cua ddn vi kinh td Vi vay, danh gia kdt qua va hieu qua san xudt kinh doanh trong san xudt nong nghiep ndi chung va trong san xuat cua kinh td trang trai ndi rieng la van de edn thiet

doanh thu, chi phi, Idi nhuan, ty sudt ldi nhuan de thay du'o'c kdt qua va hieu qua cua kinh td trang trai Ngoai ra, chung ta cd the? dung them mot sd chi tieu phan anh tinh hinh su' dung cac ydu td ngudn lu'e, kha nang huy dong va hieu qua su dung cac ngudn lu'e do vao san xuit Cac chi tieu tren du'dc so sanh qua nhidu nam de thdy dUdc su’ phat trien va hieu qua cua kinh td trang trai dem lai

Ta cd bang to?ng hop cac chi tieu danh gia kdt qua va hieu qua cua kinh td trang trai nhu' sau:

Gia tri to?ng san lu’dng r-r-» • a 4 A

Tneu dong

Gia tri san lddng hang

Ldi nhuan/ha canh tac Trieu/ha

Ldi nhuan/ lao dong Trieu/ngu’di

• ••

nhu’ng ddng gop ldn cho xa hoi Vi vay, xem xet hieu qua xa hoi cua kinh te trang trai cung rat cdn thidt Dd la viec giai quydt lao dong du’ thu’a, su’ dung lao dong nhan rdi, nang cao thu nhdp cho nguo’i lao dong 6 ndng thon gop phdn xoa ddi giam ngheo Dd la viec tien phong di ddu trong ung dung khoa hoc ky thuat,

dd la viec bao ve moi tritdng sinh thai

Ket luan chiidng 1

Tu viec nghien cu’u cd sd khoa hoc cua su’ phat trien kinh te trang trai; tac gia da he thong hoa mot so vdn dd ly luan vd kinh td trang trai, lam cd sd cho nghien cu’u cac chitdng tiep theo cua luan van

Trong chitdng 1, luan van da tap trung giai quydt 1 sd vdn dd sau:

Tren cd sd phdn tich cac khai niem khac nhau cua cac nha khoa hoc va su nhan dinh cua Dang va Nha nude vd kinh td trang trai tren cac phu’dng dien hinh thiic, noi dung, quy mo tac gia manh dan neu ldn khai niem cua kinh td trang trai Do la: "Kinh td trang trai la mot hinh thu’c to’ chu’c san xudt cd sd trong he thdng ndn ndng nghiep san xudt hang hoa d nu’dc ta, co the co su’ tham gia cua nhidu hinh thdc sd hu'u khac nhau, song chu ydu vdn la trang trai cua ho gia dinh ndng ddn vdi sd ddu tu' ldn vd vdn, lao dong va cd kha nang ap dung cac thanh tdu khoa hoc ky thuat vao san xudt, mang lai hieu qua kinh td cao, ty sudt hang hoa ldn"

Tu’ khai niem va ban chdt kinh td cua cua kinh td trang trai, luan van da neu nhu’ng dac tru’ng co’ ban cua nd, de’ lam co’ sd phdn bidt ro ho’n sd khac nhau giu’a kinh td trang trai vdi cac hinh thu’c to’ chu’c san xudt khac trong ndng nghidp, dac bidt la kinh td ho, thdng qua dd neu len nhu’ng u'u viet cua kinh te trang trai

Luan vSn da phan tich nhu'ng nhan td anh hu'dng ddn qua trinh hinh thanh

va phat trien cua kinh te trang trai bao gdm du'dng Idi, chu trudng, cP chd chinh sach cua Dang va Nha nu’dc, nhom nhan to tu nhien, ky thuat, kinh td, td chu'c san xudt, chi ro pham vi va muc do anh hu'dng cua titng nhom nhan td Tu' do, viec Xcly dtfng cac chinh sach phu hdp, tao moi trilong thuan Idi cho kinh td trang trai se co vai tro vo cung quan trong de phat trien mo hinh kinh td nay trong thdi gian ddn

Kinh te trang trai ra ddi va phat trien o nude ta da cd nhung dong gop tich cu'c trong cong cuoc cong nghiep hoa - hien dai hoa nong nghiep - nong thon, gop ph&n chuyen dich co cdu kinh td va xoa ddi giam ngheo d nong thon hien nay Luan van cung da neu len nhu'ng dong gop do cua kinh td trang trai de lam noi bat, vai tro cua nd trong su’ nghiep cong nghiep hoa, hien dai hoa nong nghiep ndng thon d nude ta Thdng qua do, khang dinh phat trien mo hinh kinh

td nay la hitdng di dung dan va phu hdp vdi quy luat phat trien Chung minh cho didu do luan van neu len cac chi tieu vd kdt qua va hieu qua cua kinh td trang trai, lam cd sd de so sanh vdi cac hinh thu'e td chu'c san xuat khac trong nong nghiep

Chiftfng 2 THU’C TRANG KINH Fll TRANG TRAI

• • • •

d QUANG NAM - DA NANG2.1 Dac diem tu nhien, kinh te, xa hoi Quang Nam Da Nang anh

liuong den stf phat trien cua kinh td trang trai

Nhu’ tren da phan tich cac didu kien tu' nhien, kinh td, xa hoi co anh

hu'dng r^t ldn ddn su’ phat trien cua kinh td trang trai Song, mdi vung co

nhUng dieu kien khac nhau, mu'c do anh hu'dng cua chung ddn san xudt nong

nghiep noi chung, ddn kinh td trang trai noi rieng la khong gidng nhau Vi

vay, nghien ctiu cac dac die’m tu nhien, kinh td, xa hoi cua Quang Nam - Da

Nang de? danh gia dung, cd can cd nhu’ng tac dong, anh hudng thuan ldi va

khong thuan ldi1 cua chung ddn qua trinh hinh thanh va phat trie’n cua kinh

td trang trai tren dia ban Thdng qua dd, tim ra du'dc nhu'ng ldi thd rieng biet

cua vung de’ khai thac mot each hdp ly va cd hieu qua hdn, cung nhu' han

chd nhdng didu bat thuan ldi nham phat trie’n md hinh kinh td nay mot each

on dinh va ben vung

2.1.1 Dieu kien tit nhien cua Quang Nam - Da Nang

- Vi tri dia ly:

Tru'dc khi chia tach thanh 2 ddn vi hanh chinh tru’e thuoc Trung Udng

la Thanh phd Da NMng va tinh Quang Nam (1997) thi Quang Nam - Da

NSng la 1 tinh nam d trung do ca nude vdi to’ng dien tich tu' nhien la: 11.150

’ Km2 Uu thd ro ret ve vi tri dia ly cua Quang Nam - Da Nang de’ phat trien

kinh td chinh la nam tren true giao thdng BSc - Nam vd du'dng bo, dudng

sSt, dudng hang khong va dudng bidn, cd cac cang bien va san bay qudc td

Vdi vi tri dia ly thuan ldi nhu vay, Quang Nam va Da Ning ma dac

biet la thanh phd Da Nang se la trung tarn hoi tu, giao lu'u cua cac ludng

thdng tin kinh td, ky thuat, la dia ban hap ddn thu hut cac nha ddu tu' trong

va ngoai nu’dc diu tu’ phat trie’n san xudt tren tat ca cac nganh: cong nghiep,

thUdng mai, dich vu va ngoai thu’dng Dd la nhu’ng didu kien thuan ldi cho

kinh td Quang Nam - Da Nang noi chung, kinh te kinh td trang trai noi rieng

co didu kien giao lUu, tidp can, noa nhap vo'i cac vung kinh td cua ddt nu'dc

cung nhu vdi khu vu'e va qudc td Dd la viec tidp can vdi cac may moc va

cong nghe san xudt hien dai Da Ndng se la thi trUdng rong ldn tieu thu true tiep cac san pham nong nghiep, la trung tarn cua cac hOat dong xudt nhap khau cua ca khu vUc mien Trung Tat ca nhu'ng dieu kien thuan lo'i do se la

sU hd trd, la dong lu’c thuc day kinh te trang trai tren dia ban phat trien

- Dia hinh va tho nhtfo’ng

Nhin chung, dia hinh Quang Nam - Da Ndng la phu’e tap, da dang, dong bang nho hep chay dai ven bien, su’dn nui doc, lai nhidu no'i ddi nui lai dam thang ra bien tao thanh cac dao, ban dao Dia hinh co the chia lam 3

+ Dia hinh ddi niii cao: Nam d Tay, Tay bdc, Tay nam cua vung

trong he TrUdng Sdn cd do cao trung binh: 500-1000m Dia hinh nay chidm phdn ldn, chu yeu la ruing tu' nhien Dia hinh nay kho cd the xay du'ng trang trai

+ Dia hinh ddi go: La vung chuyen tiep giu’a nui cao va ddng bdng

da phdn la ddi bac up, dinh nhon Day la vung cd cac loai ddt de phat trien trang trai, song vdi dia hinh tren thi ddt dai dd bi xoi mon, rua troi do do doc ldn

nhidu song, vung cat ven bie’n bi nhidm man, ddt dai khong thudn nhdt

Tho? nhudng cua Quang Nam - Da Ndng la phu'e tap do kdt cdu dia hinh O Quang Nam - Da Ndng hien nay cd ddn 10 nhdm.dat

Trong dd, ddt phu sa thuan ldi cho san xuat ndng nghidp lai chidm rat

it, chi cd 57.050 ha, chu ydu d ddng bang, dat hep, ngu'di ddng Loai ddt nay

da du'dc Nha nude giao quyen su' dung cho cac hd ndng dan san xudt lua va cac loai cay lu’dng thu’c chu ydu Dien tich ddt nay binh quan cho mot ndng

ho la khong cao Ddi vdi loai ddt nay chi cd the tich tu de’ phat trie’n cac trang trai trdng cay hang nam, cac trang trai rau, hoa, nhu’ng khong nhidu va vdi quy mo nho

Ddt man, ddt bac mau, dat do vang, ddt cat ven bie’n chidm dien tich rat ldn, cd ddn 674.802 ha, nam d vung ven bie’n, vung ddi nui trung du cd anh hu’dng tru’e tiep ddn viec bd tri cd cau cay trong vat nuoi, co the dude xay dUng phat trie’n trang trai, song ddi hoi phai du’dc cai tao, mdi co the’

du'a vao san xuat Do vay, chi phi ddu tu" ban ddu cho viec cai tao dat, cai tao mat bang thu’dng cao.

Vo'i dia hinh va tho nhudng da dang nhu' vay lam cho kinh td trang trai

o Quang Nam va Da NMng phat trien da dang vd loai hinh, nhu’ng nho be vd quy mo va se han chd vd hieu qua Nguyen nhan chu ydu la:

+ Dat tot, giau dinh du'dng de phat trien trang trai con rdt it, chu ydu

la dat xdu, ngheo dinh du'dng, dat bac mau ddi hdi phai dau tu' cao ca o’ tho’i

ky kidn thidt cd ban ldn sudt chu ky kinh doanh Mat khac, dat xdu rut ngan tuo?i tho cay trdng, ddng nghia vdi rut ngSn thdi ky kinh doanh ddn ddn thdi gian phan bo? cac chi phi trong giai doan dau tit xay du'ng cd ban bi rut ngdn, chi phi san xuat trong nam cao Ddi vdi cac loai dat nay d Quang Nam va

Da N£ng con kha ldn nhat la d cac vung trung du cua Quang Nam nhlt cac huyen Tien Phitdc, Tra My, Dai Loe, cac huyen midn nui: Hiep Dtic, Nam Giang, d cac xa vung tay bac Hoa Vang Theo thdng ke tinh hinh sd dung dat d hai dia phddng thi dien tich dat trdng ddi nui troc hien nay do Nha ntidc quan ly va cd kha nang phat trien trang trai khoang: 401.660 ha

Mac du, dia hinh va tho’ nhitdng khong thuan Idi, song Quang Nam -

Da NSng la vung cd tai nguyen bien, ven bien va mat nitdc cung nhu’ tai nguyen rdng va dat rung rdt thuan Idi de phat trien kinh td trang trai

+ Vdi bd bien dai 150 km cd cac cang bien quan trong cua khu vile midn Trung va Tay nguyen cung vdi nhiing dai cat ven bien la tidm nang ldn de phat trien kinh td bien, dac biet la nuoi trdng thuy hai san Ngoai ra, toan vung cd ddn hdn 5.500 ha mat nu’dc (Quang Nam la: 4.286 ha, Da Ndng la 1.546 ha) cd kha nang phat trien nudi trdng thuy san de td do hinh thanh cac trang trai nudi trdng thuy san

+ Tai nguyen rung va ddt riing: Theo ket qua didu tra hien trang su dung ddt cua hai dia phildng thi dien tich ddt ddi go, ru'ng chila sd dung khoang 372.630 ha Day se la tidm nang rdt ldn de trdng rung va phat trien kinh td vifdn ddi, kinh td trang trai theo mo hinh nong lam kdt ho’p trong thdi gian ddn cua vung

- Thdi tidt - khi hau

Khi hau cua vung la khi hau nhiet ddi gid mua dien hinh Khi hau cua vung cd 2 dac diem chu yeu:

+ Thdi tidt miia, bao, lut thu’dng xay ra trong cac thang 9, 10, 11, 12 Tong lu'dng mu’a cua 4 thang nay chidm tu' 70-75% tong lu’dng mu’a ca nam, thdi tidt lanh trong cac thang 11,12,1&2 do su’ xam nhap sau cua gid mua Dong Bac.

+ Do anh hu’dng cua dai Tru’dng Sdn lam cho gid mua Tay nam tran vao khu vu’c trd ndn n&ng nong khd han trong cac thang mua ha Trong cac thang nay rat it mu’a va thu’dng xay ra thidu nu'dc

Dac diem cua thdi tidt cd anh hudng ldn ddn san xudt trang trai Hai ydu to nhiet do cao (mua ha) va nhiet do thdp (mua dong) cd tac hai khong nho ddn qua trinh nd hoa thu phdn hinh thanh qua ndu mua hoa qua trung lap vdi vdi thdi die’m nay nhu' cac loai cay: xoai, didu, nhan ra hoa mua dong; tieu, ca phd, ra hoa mua ha Tu' dd, lam giam nang sudt va chdt ltidng cua cay trdng

Ben canh do, vao mua mu'a lu'dng mu’a tap trung ldn, chi sd am u’dt cao gay ndn tinh trang ru'a troi, xoi mon manh, ngap ring Vao mua it mu’a lu’dng mu'a giam ro ret gay ndn tinh trang thidu nu'dc, thidu do am Nhu'ng didu dd lam han chd toe do sinh trito'ng cay trdng, gay khd khan thu hoach

dd gay mdt mua

Ddc tru’ng gid bao cung la nhan td anh hu'dng ldn ddn san xudt cua trang trai Mua dong thu’dng xay ra gid mua dong bdc manh gay nen tinh trang rung hoa, rung qua, gay that thu ddi vdi nhu'ng loai cay trdng ra hoa, dau qua trung vdi mua nay

Bao lut xay ra thiidng men, gay nga dd cay trdng, hu’ hai de bao, cac co' sd ha tdng cua trang trai lam cho san xuat trang trai thidu on dinh va bdn vu'ng, xac sudt rui ro tang cao ndu khong cd giai phap kha thi khde phuc

Thdi tidt didn bidn phtfc tap, hay thay doi la nhUng nguyen nhan dd dan ddn tinh hinh dich benh tren cac loai cay trdng vat nuoi

Nhu' vay, didu kien til nhien cua Quang Nam va Da Ndng vu'a tao ndn nhu'ng thuan ldi va khd khan trong viec phat trie?n kinh td trang trai la:

- Nam trong vung kinh td dong lu'e cua midn Trung vdi nhu'ng thuan ldi cd ban vd dia ly dd dang tidp can vdi cac dia phu’dng khac cua midn Trung va ca niidc cung nhu' eda ngo giao lu’u vo’i qudc td la thuan ldi cd ban trong viec phat trie?n trang trai cua Quang Nam - Da Ndng Dd la didu kien

thuan ldi trong tiep can cac thong tin ky thuat hien dai, do la thi tru’dng rong ldn tieu thu ndng san pham cua trang trai.

- Ddt dai, mat nude co kha nang phat trien kinh te trang trai con rdt ldn chu'a dUdc khai thac hdt Song, tinh chdt tho nhu'dng cua ddt la da dang, ddt phu hdp vdi viec phat trien trdng cay cong nghiep dai ngay, cdy an qua la nhu’ng loai cdy chu lUc trong phat trien kinh td trang trai khong nhidu Ddt bac mau chidm dien tich ldn ddi hoi phai ddu tu’ cao trong qua trinh cai tao de? san xudt

- Didu kien dia hinh bi chia cat nen kho cd kha nang tao lap nhu’ng trang trai cd quy mo ldn

- Thdi tidt khi hau la kha khdc nghiet, thu'dng xay ra bao, lu lut vd mua mUa, kho han vd mua ndng va hay thay doi thdt thudng la bdt ldi ldn ddn san xudt ndng nghidp noi chung va kinh td trang trai noi rieng nhdt la vdi cac cdy an qua, cdy cong nghidp dai ngay

2.1.2 Dac diem ddn so, lao dong cita Quang Nam - Dd Ndng

Ddn sd hien nay cua vung la: 2.128.252 ngUdi, lao dong cua vung la: 1.101.509 ngiidi chidm ty le khoang > 50% ddn sd Lao dong trong ndng nghidp, lam nghidp & thuy san chidm ty trong cao la: 632.667 chidm 62,61% tong lao dong cua vung

Luc ludng lao dong chu’a cd viec lam hien nay la: 25.198 ngu’di

Sd lao dong ndng nhan rat ldn, hien nay chi quydt khoang 3/4 thdi gian lao dong cua ndng dan/nam Day la ngudn lao dong ddi dao cung cdp cho cac trang trai

Vd trinh do cua lao dong con rdt thap dac biet la tdng ldp ndng ddn Day la han chd ro ret cua vung cd anh hudng nhdt dinh ddn sii phat trie?n cua kinh te cua dia phUdng nhdt la kha ndng tiep can va ap dung cac thanh tu’u khoa hoc cong nghe hien dai vao san xuat trang trai

NhUng didu kien vd ddn sd va lao dong tren da tao nen nhu’ng thuan ldi va kho khan trong qua trinh phat trien kinh td trang trai cua vung tren cac mat sau:

- Ro rang rang luc lu’dng lao dong cua vung la kha ddi dao, trong do lao dong chUa cd viec lam, lao dong ndng nhan con rdt ldn la didu kien

thuan Idi de cung cap lao dong cho cac nganh kinh te ndi chung va cho kinh

te trang trai ndi rieng

- Trinh do lao dong con rat thap ma dac biet la tang ldp nong dan gay trd ngai nhdt dinh trong viec ting dung ky thuat cung nhu' hie’u bidt thi tru'dng lam cham qua trinh phat trien cua kinh td trang trai cua vung

- Cac trang trai ditdc xay dung d nhu'ng Jvung kho khan, cac didu kien vat chat ban ddu con rat thap kem, vi vay ddi hdi nhung ngu'di chu trang trai, nhung ngudi lao dong phai can cu chiu kho, bdn chi Con ngu’di Quang Nam - Da Nang vdn cd truydn thdng anh dung trong dau tranh, can cu, thdng minh, sang tao trong lao dong la mot Idi thd trong viec xay du’ng va phat trien trang trai

2.1.3 Dac diem xa hdi cua Quang Nam - Da Nang

Quang Nam va Da Ndng la vung cd tap quan va kinh nghiem san xuat

? cay lua nUd’c va cac loai cay lu’o’ng thu’e nham dam bao can ddi lu’dng thiic cua vung Trinh do ky thuat va sii hie’u bidt cua ngu'di nong ddn vd cac quy luat tU nhien cd anh hu'dng true tidp, gian tidp ddn san xuat nong nghiep con thap Do quen vdi tap quan trdng cay lu’dng thu'e va cay ngan ngay nen kha nang tidp can va hie’u bidt vd cac loai cay cong nghiep, cay an qua - nhu'ng loai cdy chu lUc trong kinh td trang trai con nhieu han chd, do la didu bat loi trong phat trie’n trang trai cua vung Tap quan chan nudi cua nhan dan trong vung da phan la chan nudi nho chu ydu tao ra sue keo va phan bdn cho san xuat, dong thdi tan dung cac phu pha’m cua san xuat nong nghiep de’ lam thiic an cho chan nudi la chu ydu Thdi quen chan nudi cong nghiep va su dung cac loai giong mdi mang lai hieu qua kinh td cao ddi hdi ky thuat cao

va su’ dau tu’ ldn con thap

Nhlt vay, dac die’m xa hoi cd anh hu'dng ddn su' phat trie’n kinh td trang trai nhu' sau:

- Lao dong trong vung cd truydn thdng anh dung, kien cu'dng, edn cu, chiu kho, sang tao, ham hoc hdi la didu kien thuan lo'i de’ xay dung va phat

trien kinh td, trong do cd kinh te trang trai

- Tap quan canh tac con mang nang tinhThudn nong, tu cdp tu’ tuc va san xudt hang hoa nho Day cung la han chd trdng qua trinh nang cao trinh

do san xuat hang hoa trong nong nghiep Phat trie’n kinh td trang trai trong

didu kien cua vung cdn phai thay doi din tap quan san xudt do cua ngu’di nong dan Viec lam nay ddi hoi phai ca qua trinh lau dai, bin bi.

- He thdng thuy ldi d Quang Nam va Da NSng dUdc xay dung kha hoan chinh d vung ddng bang, vung ddng bing dien tich chu dong nu’dc tu’di tren 80% Toan vung cd he thing tram bdm va hd dap kha hoan chinh dac biet la cac hd chua nhdc ldn nhU: Phu Ninh, Ddng Nghe Song d vung trung du thi vdn dd thuy ldi vdn con khd khan do dia hinh Thuy ldi d day cliu yeu la tan dung cac hd nho, sdng suoi va gieng Tinh trang thidu nu’dc

vd mua khd vdn thudng hay xay ra Day la didu bit ldi cho' viec xay dung va phat trien kinh td trang trai d dia phu’dng

- Vd giao thong: Quang Nam va Da Nlng la vung thuan ldi cd du 4 loai du’dng giao thdng la dudng bo, dudng sit, dudng hang khong, du’dng bie’n kha phat trie’n Trong nhu’ng nam gin day vdi phu’dng cham "Nha nu’dc

va nhan dan cung lam" cung vdi sU ddu tu’ cua Chinh phu thdng qua cac chu’dng trinh muc tieu ma he thdng giao thdng nong thon, dac biet la giao thdng d nhUng vung sau, vung xa da du’dc cai thien rd ret Giao thdng phat trien tao didu kien hinh thanh cac cum dan cu’, cac cum thu’dng mai, dich vu

d nhUng vung trung du, mien nui cung nhu tao nen thuan ldi trong viec giao lUu, van chuye’n trao do’i kinh td giUa ddng bang vdi vung cao Dieu dd da

’tao didu kien va thue day kinh td trang trai trong vung phat trie’n

- Didn ludi qudc gia da trai rong, song- d nhu’ng ndi vung sau, vung xa con cd ndi dien ludi chu’a ddn nhdt la cac xa thuoc cac huyen midn nui, trung du tinh Quang Nam, mot sd vung nong thon mang lu’di dien xay du’ng lau nam khong dung tieu chuan da xudng cdp va hu’ hong nhidu

- Cac nganh thu’dng mai, cong nghiep phuc vu nong nghiep trong vung con cham phat trie’n, he thdng thu’dng mai cung u'ng phan bon thu’c an gia sue, cay con gidng chu ydu tap trung d ddng bang Da cd mot sd nha may chd bidn nong, lam, thuy san phuc vu cho chd bidn san pham nong nghiep Cac cd sd cd khi san xuat cong cu san xudt nong nghiep con nho le

va chu ydu cua tu’ nhan dia phu’dng Cd sd dich vu ky thuat cho san xudt nong nghiep hdu nhu chu’a cd