Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục sử dụng di sản văn hóa vùng đbscl trong dạy học lịch sử việt nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường thpt thành phố cần thơ

“Trongi bội sáchi Cải i cách i giáo i dục i ở i các i nước i phát i triểni Nxbi Giáoi dục,i 2010i gồmi 07i cuốni doi Lữi Đạti vài Chui Mãni Sinhi đãi tuyểni chọn,i biêni dịchi nh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

-🙦🕮🙦 -

NGUYỄN ĐỨC TOÀN

SỬ DỤNG DI SẢN VĂN HÓA VÙNG ĐBSCL TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN NĂM 1918 Ở TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ CẦN THƠ

ý luận và phương pháp dạy học Lịch sử

Mã số : 60.14.01.11

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS

¬r Nguyễn Thị Côi

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Thị Côi

Hà Nội - 2022

Trang

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4

5 Giả thuyết khoa học của đề tài 5

6 Đóng góp của đề tài 5

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 6

8 Cấu trúc của luận án 6

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 7

1.1 Những nghiên cứu về di sản văn hoá, di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long và Thành phố Cần Thơ 7

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về DSVH 7

1.1.2 Những công trình nghiên cứu về di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long và thành phố Cần Thơ 10

1.2 Các công trình nghiên cứu về sử dụng di sản văn hoá trong dạy học nói chung, trong dạy học lịch sử nói riêng 16

1.2.1 Các công trình nghiên cứu về lí luận dạy học 16

1.2.2 Các công trình nghiên cứu về sử dụng DSVH trong dạy học Lịch sử 23

1.3 Đánh giá về các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài 33

1.3.1 Nhận xét chung 34

1.3.2 Những vấn đề luận án được kế thừa 34

1.3.3 Những vấn đề luận án tiếp tục giải quyết 35

Chương 2 VẤN ĐỀ SỬ DỤNG DI SẢN VĂN HÓA VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 38

2.1.2 Quan niệm về sử dụng di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong

dạy học lịch sử ở trường phổ thông 40

2.1.3 Di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long cần khai thác và sử dụng trong dạy học lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 42

2.1.4 Những yêu cầu cơ bản khi khai thác, lựa chọn biện pháp sử dụng di sản văn hóa vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong dạy học Lịch sử Việt Nam (từ nguồn gốc đến năm 1918) ở trường THPT 38

2.1.5 Cơ sở xuất phát để giải quyết vấn đề 56

2.1.6 Vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học LSVN (từ nguồn gốc đến năm 1918) 61

2.2 Cơ sở thực tiễn 66

2.2.1 Khái quát tình hình khai thác và sử dụng di sản văn hoá trong dạy học Lịch sử Việt Nam ở trường trung học phổ thông 66

2.2.2 Tình hình khai thác và sử dụng di sản văn hóa vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong dạy học Lịch sử Việt Nam ở trường THPT Thành phố Cần Thơ 68

2.2.3 Những vấn đề rút ra từ thực tiễn của việc sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học LSVN ở trường THPT TP Cần Thơ 74

Chương 3 SỬ DỤNG DI SẢN VĂN HÓA VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG TRONG DẠY HỌC NỘI KHOÁ PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN NĂM 1918 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ CẦN THƠ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 77

3.1 Vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản của chương trình Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường trung học phổ thông 77

3.1.1 Vị trí 77

3.1.2 Mục tiêu 77

3.1.3 Nội dung cơ bản 79

3.2 Các biện pháp sử dụng di sản văn hoá vùng ĐBSCL trong dạy học các bài Lịch sử Việt Nam nội khoá ở trường THPT thành phố Cần Thơ 81

sử dân tộc ở trên lớp 81

3.2.2 Sử dụng DSVH vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong dạy học LSĐP 99

3.2.3 Sử dụng di sản văn hóa vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập 104

3.3 Thực nghiệm sư phạm toàn phần 107

3.3.1 Mục đích thực nghiệm 108

3.3.2 Đối tượng, địa bàn trường học và GV thực nghiệm sư phạm 108

3.3.3 Nội dung thực nghiệm sư phạm 109

3.3.4 Phương pháp tiến hành và kết quả TNSP 110

Chương 4 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VỚI DI SẢN VĂN HÓA VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN NĂM 1918 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ CẦN THƠ THỬ NGHIỆM SƯ PHẠM 117

4.1 Vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng di sản văn hóa vùng Đồng bằng sông Cửu Long để tổ chức hoạt động ngoại khoá trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông Error! Bookmark not defined 4.1.1 Quan niệm về hoạt động ngoại khoá 117

4.1.2 Vai trò, ý nghĩa 118

4.2 Một số biện pháp sử dụng di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long để tổ chức hoạt động ngoại khoá trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường trung học phổ thông thành phố Cần Thơ 122

4.2.1 Tổ chức cho học sinh trải nghiệm di sản văn hoá thông qua hoạt động tham quan ngoại khoá 122

4.2.2 Hướng dẫn tổ chức cho học sinh tập làm hướng dẫn viên du lịch 125

4.2.3 Tổ chức cho học sinh tham gia các lễ hội truyền thống ở địa phương 127

4.2.4 Tích hợp các hình thức ngoại khoá để tổ chức dạ hội lịch sử với chủ đề tìm hiểu về DSVH ở địa phương 130

khấu hoá Lịch sử 132

4.2.6 Tổ chức thi tìm hiểu về di sản văn hoá địa phương 134

4.3 Thử nghiệm sư phạm 117

4.3.1 Mục đích thử nghiệm 136

4.3.2 Đối tượng, địa bàn thử nghiệm 117

4.3.3 Phương pháp tiến hành và nội dung thử nghiệm 137

KẾT LUẬN 147

CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 149

TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 PHỤ LỤC

Chữ viết tắt Viết đầy đủ

Trang

Bảng 2.1 Hình thức tổ chức dạy học LSVN với DSVH vùng ĐBSCL 69

Bảng 2.2 Các biện pháp sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong giờ học nội khoá 70

Bảng 2.3 Những khó khăn khi sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học 71

Bảng 3.1 Kết quả sử dụng DSVH vùng ĐBSCL để cụ thể hoá kiến thức 86

Bảng 3.2 Kết quả sử dụng di tích lịch sử ảo để tạo biểu tượng 90

Bảng 3.3 Kết quả sử dụng DSVH vùng ĐBSCL gắn kiến thức LSDT với thực tế địa phương 92 Bảng 3.4 Kết quả sử dụng DSVH vùng ĐBSCL để hiểu sâu sắc bản chất của sự kiện, hiện tượng lịch sử 94

Bảng 3.5 Thống kê điểm số kết quả TNSP toàn phần bài 19 112

Bảng 3.6 Thống kê điểm số kết quả TNSP toàn phần Lịch sử địa phương 112

Bảng 3.7 Thống kê tần số điểm tại giá trị điểm số của lớp TN và lớp ĐC bài 19 113

Bảng 3.8 Thống kê tần số điểm tại giá trị điểm số của lớp TN và lớp ĐC bài LSĐP 114

DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1 Đồ thị tần số điểm tại giá trị điểm số của lớp TN và lớp ĐC bài 19 114

Biểu đồ 3.2 Đồ thị tần số điểm tại giá trị điểm số của lớp TN và lớp ĐC bài LSĐP 115

DANH MỤC HÌNH Hình 3.1 Thiết kế di tích ảo trên phần mềm Scratch 87

Hình 3.2 Một số hình ảnh Di tích ảo Óc Eo – Phù Nam 89

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong thời đại ngày nay, khi kinh tế ngày càng phát triển cùng với xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa đã tạo ra những thuận lợi nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với các quốc gia, dân tộc trên thế giới Chúng ra phải chủ động hội nhập để tranh thủ tận dụng những cơ hội mà quá trình toàn cầu hóa đưa lại nhằm đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh Để đạt được mục tiêu đó, chúng ta phải xây dựng một nguồn nội lực vững mạnh Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các quốc gia chỉ có thể xây dựng nguồn nội lực đủ mạnh trên cơ sở một nền tảng tinh thần thật vững chắc, đó là bản sắc văn hóa dân tộc và tính thống nhất trong đa dạng văn hóa Do đó, Nghị quyết 29 của BCH Trung Ương khoá XI, khi bàn về công tác giáo dục đã chỉ rõ: “phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình

và giáo dục xã hội” [2; tr.122] Điều này đặt ra cho sự nghiệp giáo dục nói chung, nhà trường phổ thông nói riêng, nhiệm vụ phải đào tạo thế hệ trẻ “phát triển toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và

kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học,

khuyến khích học tập suốt đời” [2; tr.123]

“Mỗii bội môni ởi trườngi phổi thôngi cầni căni cứi vàoi chứci năng,i nhiệmi vụi đặci trưngi củai

mìnhi mài xáci địnhi phầni đóngi gópi cụi thểi vàoi việci thựci hiệni mụci tiêui giáoi dục.i Đặci biệti

bội môni Lịchi sửi cói nhiềui ưui thếi trongi việci thựci hiệni nhiệmi vụi giáoi dụci tưi tưởng,i chínhi

trị,i đạoi đức,i lòngi yêui quêi hươngi đấti nước…i choi HS,i thôngi quai nhữngi trii thứci lịchi sửi cụi

thểi sinhi động.i Môni Lịchi sửi giữi vaii tròi chủi đạoi trongi việci giáoi dụci lòngi yêui nước,i tinhi

thầni tựi tôni dâni tộc,i truyềni thốngi lịchi sửi vài văni hoái dâni tộc,i giúpi HSi nhậni thứci vài vậni

dụngi đượci cáci bàii họci lịchi sửi giảii quyếti nhữngi vấni đềi củai thựci tếi cuộci sống,i pháti triểni

tầmi nhìn,i củngi cối cáci giái trịi nhâni văn,i tinhi thầni cộngi đồng,i lòngi khoani dung,i nhâni ái;i

gópi phầni hìnhi thành,i pháti triểni nhữngi phẩmi chấti củai côngi dâni Việti Nam,i côngi dâni toàni

cầui trongi xui thếi pháti triểni củai thờii đại”

“Tuy nhiên, những năm gần đây, dạy học lịch sử đang đứng trước nhiều khó khăn, thử thách Quan niệm của HS, phụ huynh và xã hội còn chưa đúng với vị trí của bộ môn Lịch sử

trong việc giáo dục tư tưởng, phẩm chất đạo đức cho HS Đặc biệt quan niệm về môn chính, môn phụ đã và đang tồn tại trong tư tưởng của nhiều GV và HS, thậm chí một số các em còn cảm thấy chán, ghét môn Lịch sử Vậy, làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử luôn là vấn đề thu hút sự quan tâm lớn của các nhà giáo dục học, các nhà nghiên cứu lịch sử, nghiên cứu lý luận và PPDH bộ môn Đổi mới và nâng cao chất lượng dạy học lịch sử

là vấn đề lớn, bao gồm hệ thống tổng thể của nhiều vấn đề, từ đổi mới trong chủ trương mang tầm vĩ mô đến những biện pháp cụ thể, từ đổi mới chương trình, sách giáo khoa đến đổi mới phương pháp và phương tiện dạy học Trên con đường tìm tòi và sáng tạo ấy, vấn đề khai thác tối ưu đặc trưng và lợi thế của các nguồn tư liệu lịch sử trong dạy học, nhất là các nguồn sử liệu địa phương luôn được coi là một trong những nội dung đặc biệt quan trọng Và DSVH tại địa phương là một trong những nguồn tư liệu quí giá ấy”

Hiệni nay,i giáoi dụci vềi dii sảni đãi lài yêui cầui vớii cáci trườngi phổi thông.i Cáci dựi áni đưai

dii sảni vàoi trườngi họci đãi mangi lạii nhữngi hiệui ứngi tíchi cựci nhưngi còni khôngi íti tháchi thứci

đốii vớii cáci nhài quảni lýi giáoi dục,i văni hóa i Đểi hiệni thựci hóai chínhi sáchi nóii trêni vềi sửi

dụngi DSVHi trongi dạyi học,i Bội Giáoi dụci vài Đàoi tạo,i Bội Văni hóa,i Thểi thaoi vài Dui lịchi đãi

bani hànhi Văni bảni 73/HDi -i BGDĐTi -i BVHTTDLi ngàyi 16/1/2013i hướngi dẫni sửi dụngi dii

sảni trongi dạyi họci ởi trườngi phổi thông,i trungi tâmi giáoi dụci thườngi xuyên.i Việci sửi dụngi

DSVHi trongi dạyi họci ởi trườngi phổi thôngi hướngi tớii đíchi giúpi HSi cói nhữngi hiểui biếti vềi

cáci giái trịi củai dii sản,i quai đói giáoi dụci HSi ýi thứci gìni giữ,i bảoi vệi cáci DSVH.i

“Theoi dòngi lịchi sử,i trảii quai hơni 300i nămi hìnhi thànhi vài pháti triển,i vùngi ĐBSCLi

cùngi vớii cải nướci đãi hyi sinhi biếti baoi xươngi máui chốngi xâmi lăng,i giữi vữngi bời cõii chai

ông.i Vài cũngi trongi khoảngi thờii giani nàyi trêni vùngi đấti Tâyi Đôi nóii riêng,i ĐBSCLi nóii

chungi đãi hìnhi thànhi vài pháti triểni nhiềui loạii hìnhi văni hóa,i văni nghệi dâni giani đặci sắci nhưi

đờni cai tàii tử,i sâni khấui cảii lương,i thơi văni yêui nước,i nhữngi côngi trìnhi kiếni trúci cổ,i nhữngi

DTLSi cùngi vớii biếti baoi lễi hộii dâni giani đặci sắc…i Trảii quai baoi thăngi trầmi củai lịchi sử,i

cáci giái trịi DSVHi ấyi luôni đượci bảoi lưui traoi truyền,i bổi sung,i sángi tạoi quai cáci thếi hệi theoi

chiềui hướngi tíchi cực,i hòai chungi trongi “dòngi chảy”i củai cộngi đồngi văni hóai cáci dâni tộci

Việti Nam.i Cáci DSVHi vùngi ĐBSCLi khôngi chỉi cói giái trịi trongi việci giáoi dụci trii thức,i

hìnhi thànhi nhâni cáchi coni người,i nhiềui DSVHi củai vùngi đãi vài đangi pháti huyi vaii trò,i tiềmi

năng,i thếi mạnhi củai mìnhi trongi việci quảngi bái hìnhi ảnhi quêi hương,i pháti triểni kinhi tếi dui

lịch,i thui húti dui kháchi đếni vớii vùngi đồngi bằngi sôngi nước,i cói táci dụngi toi lớni trongi việci

giáoi dụci tưi tưởng,i tìnhi cảmi choi thếi hệi trẻ”

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn vấn đề Sử dụng di sản văn hóa vùng

ĐBSCL trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường THPT Thành phố Cần Thơ làm đề tài Luận án Tiến sĩ Khoa học giáo dục, chuyên ngành Lý

luận và PPDH bộ môn Lịch sử, góp phần nâng cao chất lượng DHLS ở trường THPT nói

chung, TP Cần Thơ nói riêng

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Là quá trình sử dụng DSVH (bao gồm DSVH vật thể và DSVH phi vật thể) vùng ĐBSCL trong dạy học LSVN từ nguồn gốc đến năm 1918 ở các trường THPT TP Cần

Thơ Trong đó, chủ yếu là các hình thức, biện pháp sử dụng

2.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: nội dung nghiên cứu của đề tài được giới hạn trong chương trình LSVN từ nguồn gốc đến năm 1918, chương trình Cải cách giáo dục hiện hành và có tính

đến chương trình mới được ban hành

- “Về mặt lý luận PPDH lịch sử và vận dụng: đề tài không đi sâu nghiên cứu tài liệu DSVH như một nguồn sử liệu trong nghiên cứu văn hóa mà chỉ tập trung nghiên cứu phương pháp sử dụng tư liệu lịch sử trong dạy học bộ môn, từ đó sưu tầm, khai thác nguồn DSVH vùng ĐBSCL liên quan trực tiếp đến chương trình LSVN từ nguồn gốc đến năm

1918 phục vụ DHLS ở trường THPT TP Cần Thơ và xác định nguồn DSVH vùng ĐBSCL phù hợp với nội dung chương trình LSVN ở trường THPT, từ đó đề xuất các hình thức, biện pháp sử dụng trong DHLS bài nội khóa trên lớp, bài học tại thực địa và hoạt động ngoại khoá”

- Phạm vi điều tra: việc điều tra, khảo sát sẽ được tiến hành ở tất cả 25 trường phổ

thông trên địa bàn TP Cần Thơ

- Phạm vi thực nghiệm: thực nghiệm sư phạm toàn phần và từng phần các biện pháp

được tiến hành ở 10 trường THPT trên địa bàn Thành phố Cần Thơ

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở khẳng định vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong DHLS ở trường THPT TP Cần Thơ, luận án đi sâu xác định nội dung DSVH vùng

ĐBSCL có thể và cần khai, từ đó đề xuất các hình thức, biện pháp sử dụng trong DHLS

Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường THPT TP Cần Thơ

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích trên, luận án tập trung giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau:

- Tìm hiểu lý luận Tâm lý học, Giáo dục học, Giáo dục lịch sử để làm rõ những vấn

đề lý luận liên quan đến đề tài;

- Tìm hiểu thực trạng sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học LSVN ở các

chức dạy học nội khóa cũng như hoạt động ngoại khóa

- Thực nghiệm sư phạm làm cơ sở cho việc rút ra các kết luận khoa học, để khẳng

định tính khả thi của những biện pháp mà đề tài nêu ra

4 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở phương pháp luận

“Cơ sở phương pháp luận của luận án: là những quan điểm lý luận của chủ nghĩa Mác

- Lênin về nhận thức, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về vấn

đề giáo dục, giáo dục lịch sử”

4.2 Phương pháp nghiên cứu

4.2.1 Nghiên cứu lý thuyết

- Nghiên cứu các tài liệu về giáo dục học, tâm lý học, phương pháp DHLS và các tài

liệu lịch sử, DSVH liên quan đến đề tài luận án

- Nghiên cứu nội dung LSVN từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường THPT để từ đó

xác định được kiến thức cần sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học LSVN

4.2.2 Nghiên cứu thực tiễn: Điều tra thực tế việc sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong

dạy học LSVN ở các trường THPT TP Cần Thơ thông qua nhiều cách khác nhau: dự giờ, quan sát, điều tra xã hội học, trao đổi với GV và cán bộ quản lý chuyên môn ở các sở Giáo dục - Đào tạo, ngoài ra chúng tôi còn tranh thủ trao đổi ý kiến với các đồng nghiệp trong

Tổ bộ môn PPDH Lịch sử ở trường Đại học, Cao đẳng.; Các thầy cô giáo trực tiếp giảng

dạy bộ môn Lịch sử ở các trường THPT TP Cần Thơ

4.2.3 Thực nghiệm sư phạm: TNSP (từng phần và toàn phần): chúng tôi tiến hành

soạn giáo án và tiến hành thực nghiệm dạy học LSVN ở các trường THPT TP Cần Thơ nhằm kiểm chứng những biện pháp mà luận án nêu ra, từ đó rút ra những kết luận khoa

học, khẳng định tính khả thi của đề tài

4.2.4 Sử dụng toán học thống kê: để xử lý kết quả thực nghiệm sư phạm và điều tra

xã hội học Trên cơ sở so sánh các giá trị thu được giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

để đánh giá hiệu quả của những biện pháp dạy học do chúng tôi đề xuất

5 Giả thuyết khoa học của đề tài

Việc sử dụng DSVH vùng ĐBSCL sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn, hoàn thành mục tiêu môn học, nếu xác định được nội dung DSVH cần khai thác sử dụng trong dạy học LSVN từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường THPT TP Cần Thơ và

đề xuất các hình thức, biện pháp sử dụng phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi, trình độ

nhận thức của HS, đặc điểm vùng miền, điều kiện dạy học

6 Đóng góp của đề tài

Kết quả của đề tài sẽ góp phần:

- Khẳng định rõ vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy

- Xác định những nội dung DSVH của ĐBSCL cần khai thác, sử dụng trong dạy học

LSVN từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường THPT TP Cần Thơ

- Đề xuất những hình thức, biện pháp sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong DHLS Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở các trường THPT TP Cần Thơ góp phần nâng

cao chất lượng bộ môn

- Trên cơ sở sử dụng DSVH tại ĐBSCL trong dạy học LSVN để đi đến những kết luận chung mang tính khái quát và có thể vận dụng để dạy học cho các địa phương khác

ngoài khu vực ĐBSCL về sử dụng DSVH trong dạy học LSVN ở trường THPT

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

7.1 i Ý i nghĩa i khoa i học:i Kếti quải nghiêni cứui củai luậni áni gópi phầni làmi phongi phúi

thêmi lýi luậni dạyi họci bội môni vềi việci sửi dụngi DSVHi trongi DHLSi nóii chungi vài DHLSi

Việti Nami nóii riêngi ởi trườngi THPT.i

7.2 i “ Ý i nghĩa i thực i tiễn:i Kếti quải nghiêni cứui củai luậni áni gópi phầni giúpi choi GVi lịchi

sửi cáci trườngi THPTi ởi TP.i Cầni Thơi nóii riêng,i ĐBSCLi nóii chungi biếti vậni dụngi vàoi dạyi

họci gópi phầni nângi caoi chấti lượngi bội môn.i Đồngi thờii luậni áni còni lài tàii liệui thami khảoi

choi việci nghiêni cứui PPDHi lịchi sửi củai Nghiêni cứui sinh,i Họci viêni caoi học,i sinhi viêni cáci

trườngi Đạii học,i Caoi đẳngi ngànhi Sưi phạmi Lịchi sử”

8 Cấu trúc của luận án

Ngoài mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận án

gồm có 4 chương:

“Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài”

“Chương 2: Vấn đề sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học LSVN ở trường THPT Thành phố Cần Thơ Lý luận và thực tiễn”

“Chương 3: Sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học nội khoá phần LSVN từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường THPT Thành phố Cần Thơ Thực nghiệm sư phạm”

“Chương 4: Tổ chức hoạt động ngoại khoá với DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học LSVN từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường THPT Thành phố Cần Thơ Thử nghiệm sư phạm”

Chương 1

TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Vấn đề sử dụng DSVH trong DHLS là một vấn đề hay và khá hấp dẫn đối với các nhà Giáo dục học và Giáo dục lịch sử Ở chương này, Luận án nghiên cứu một cách tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước và thế giới về Giáo dục học, Tâm lý học, Giáo dục Lịch sử về các vấn đề của đề tài Liên quan đến vấn đề sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong DHLS ở các trường THPT TP Cần Thơ sẽ được chúng tôi tiếp cận trên các phương

diện sau:

- Các công trình nghiên cứu về DSVH nói chung, ĐBSCL nói riêng về việc bảo tồn,

phát huy giá trị các di sản đó

- Những công trình đề cập đến các nguồn tài liệu học tập nói chung, DSVH nói riêng

trong DHLS và việc sử dụng nguồn tài liệu đó trong DHLS ở trường THPT

1.1 Những nghiên cứu về di sản văn hoá, di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về DSVH

1.1.1.1 Trên Thế giới

Hội đồng di sản thế giới (WHC) của UNESCO đã được thành lập và tiến hành xây dựng các tiêu chuẩn, điều kiện công nhận của các DSVH và thiên nhiên thế giới, đồng thời nghiên cứu, giúp đỡ các quốc gia trong việc nghiên cứu, tôn tạo, bảo vệ các di sản thế giới Hội đồng di sản thế giới có vai trò lớn trong việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy các DSVH trên toàn thế giới với các chương trình hoạt động cụ thể ở từng quốc gia Tổ chức này cũng

đề cao vai trò của giáo dục trong việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị DSVH thông qua nhiều dự án, chương trình đầu tư vào giáo dục để nâng cao nhận thức của công dân

toàn cầu về DSVH

Ngoài ra, đã có nhiều công trình nghiên cứu các di sản như: “Công ước về Bảo vệ

Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới”, Trung tâm Di sản thế giới của UNESCO, Pari, Pháp, WHC- 2001/WS/2 “Hướng dẫn hoạt động thực hiện Công ước Di sản thế giới”, Trung tâm Di sản thế giới của UNESCO, Pari, Pháp, WHC-99/2 March 1999; công trình

“World cultural and natural heritage sites” (2002) của Luo Zhewen đã giới thiệu các danh thắng ở Trung Quốc đã được công nhận là những di sản văn hoá Thế giới, Một số các công trình nghiên cứu về các khía cạnh của du lịch: “Du lịch và sự phát triển sáng tạo” của Lawson và Baud Bovy (1977), “Tổ chức lãnh thổ du lịch” của Gunn (1972), “Nghiên cứu các chỉ tiêu đánh giá, phục vụ mục đích quy hoạch du lịch” của L.I Mukhina (1973),

“Quản lí du lịch tại các khu di sản thế giới” Tài liệu hướng dẫn thực tiễn cho các nhà quản

lý khu Di sản thế giới, tác giả Arthur Pedersen (2002)

Bên cạnh đó đã có rất nhiều công bố khoa học của các tác giả trên các tạp chí, hội

thảo, hội nghị quốc tế, chẳng hạn như:

“Towards a new era for Cultural Heritage Education: Discussing the role of ICT” (Hướng tới một kỷ nguyên mới cho giáo dục DSVH: Thảo luận về vai trò của CNTT - TT), của các tác giả Michela Ott, Francesca Pozzi (Computers in Human Behavior 27 (2011) 1365–1371) Bài báo này nghiên cứu các công cụ ICT có thể đóng góp vào việc tăng cường Giáo dục DSVH, coi DSVH là nền tảng cơ bản của bản sắc của chúng ta Trên thực tế, ICT một mặt cung cấp khả năng tiếp cận dễ dàng hơn và có cái nhìn đa góc độ về các hiện vật DSVH, mặt khác, cũng có thể làm phong phú và cải thiện Giáo dục DSVH

nhờ áp dụng các phương pháp học tập mới

Bài viết “Heritage education for primary school children through drama: The case of Aydin, Turkey” (Giáo dục di sản cho HS tiểu học thông qua Kịch: trường hợp của Aydin, Thổ Nhĩ Kỳ) của tác giả Simsek, G (Procedia - Social and Behavioral Sciences 46 (2012)

3817 - 3824) đã chỉ rõ việc sử dụng kịch như một phương pháp giảng dạy để giáo dục di

sản cho trẻ em tiểu học để nâng cao ý thức bảo vệ giá trị của DSVH “Sử dụng kịch đã trở thành một cách tiếp cận phổ biến, đặc biệt là tại các di sản và bảo tàng, để giáo dục công chúng và trường học” [tr 3819] Đây là một dẫn chứng khoa học, giúp tác giả xác định hình thức, biện pháp sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong DHLS bài nội khoá cũng như

HĐNK ở trường THPT

Tác giả Tulay Ocal thì có bài viết “Necessity of Cultural Historical Heritage Education in Social Studies Teaching” (Sự cần thiết của việc giáo dục di sản lịch sử văn hoá trong giảng dạy khoa học xã hội) (Creative Education, 2016, 7, 396-406), bởi đây chính là biện pháp hiệu quả giúp bảo tồn các giá trị di sản để truyền lại cho thế hệ mai

sau Kết quả của công trình nghiên cứu là những gợi ý quan trọng để nghiên cứu sinh vận dụng trong quá trình lựa chọn hình thức, biện pháp sử dụng DSVH trong DHLS ở

trường THPT

Bài viết “Improving history learning through cultural heritage, local history and technology” (Cải thiện việc học lịch sử thông qua DSVH, LSĐP và công nghệ), tác giả Graça Magro, Joaquim Ramos de Carvalho and Maria José Marcelino, nhấn mạnh đến việc sử dụng công nghệ như thiết bị di động với phần mềm tham khảo địa lý và các nguồn

di sản và lịch sử địa phương trong một phương pháp tiếp cận thử nghiệm hợp tác để học các khái niệm lịch sử của chương trình học truyền thống Đây là một hướng tiếp cận rất mới, giúp tác giả định hướng cho việc sử dụng công nghệ thực tế ảo trong DHLS, góp

phần đa dạng hoá các hình thức dạy học, nâng cao chất lượng bộ môn hiện nay

Đồng thời nhiều quốc gia, nhiều tổ chức đã thành lập các Website liên quan đến giáo dục di sản và đặc biệt là cung cấp các nguồn tư liệu về di sản, di sản với giáo dục, liên

kết các trang học tập nhằm giáo dục kiến thức toàn diện cho HS

Các công trình nghiên cứu trên có những con đường tiếp cận khác nhau, góp phần làm rõ cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu Khẳng định giá trị quan trọng của di sản trong các lĩnh vực của cuộc sống - trong đó có lĩnh vực giáo dục - đào tạo, coi DSVH là nguồn tài nguyên quý báu của quốc gia; gợi ý cách tiếp cận DSVH đa chiều, nhấn mạnh việc cần thiết bảo tồn và phát huy giá trị của di sản Đồng thời, bước đầu gợi ý một số định hướng

trong việc phát huy giá trị DSVH trong công tác giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ

1.1.1.2 Ở Việt Nam

Tác giả Nguyễn Đăng Duy - Trịnh Minh Đức trong cuốn Bảo tồn di tích lịch sử văn

hóa, Nxb Đại học văn hóa Hà Nội, 1993, đã khẳng định tầm quan trọng của DSVH, coi

đó là bộ mặt quá khứ của một dân tộc, là những di sản quý báu mà cha ông để lại Đồng thời nhấn mạnh, việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị của DSVH là trách nhiệm của toàn xã hội Nhận định trên là cơ sở để chúng tôi khẳng định tầm quan trọng của việc sử

dụng DSVH trong DHLS ở trường phổ thông

Trong cuốn Một số vấn đề về bảo tồn và phát triển DSVH dân tộc (NXB Chính trị

Quốc gia, Hà Nội, 1997) Hoàng Vinh đã nêu lên một hệ thống lý luận về DSVH dựa trên những quan niệm quốc tế Trên cơ sở đó, bước đầu tác giả đã vận dụng nghiên cứu thực

tiễn: tiến hành phân loại; đề xuất một số giải pháp bảo tồn, gìn giữ và phát huy DSVH dân tộc Trong đó, nhấn mạnh kinh nghiệm từ Nhật Bản trong việc phát huy các giá trị văn hóa bằng việc đưa chúng thâm nhập vào đời sống cộng đồng, bảo tồn DSVH được nhấn mạnh trong nhận thức con người Kết quả của công trình nghiên cứu là những gợi ý quan trọng

để nghiên cứu sinh vận dụng trong quá trình phân loại DSVH định hướng xác định hình

thức, biện pháp sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong DHLS ở trường THPT

Bộ sách Một con đường tiếp cận di sản văn hoá Việt Nam gồm 07 tập, do Bộ Văn

hóa Thể thao và Du lịch cùng với Cục Di sản văn hóa biên soạn từ 2005 - 2014 là tập hợp các công trình nghiên cứu của nhiều tác giả trên các tạp chí DSVH Trong đó, DSVH đã được tiếp cận nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau, góp phần hỗ trợ cho hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị văn hoá dân tộc Bộ sách đã giải mã nhiều hiện tượng văn hoá, cung cấp phong phú những hiểu biết về hệ thống DSVH của dân tộc Vì vậy, góp phần định hướng cho luận án lựa chọn những nội dung di sản phù hợp với việc sử dụng trong

DHLS ở trường phổ thông

Cuốn sách Con đường tiếp cận di sản văn hoá Việt Nam của nhiều tác giả (NXB

Văn hoá dân tộc, Hà Hội, 2014) gồm 04 phần, trong đó, các tác giả dành Phần 1 đề cập những vấn đề chung về DSVH, phần còn lại nghiên cứu sâu về DSVH phi vật thể, văn hóa vật thể và bảo tàng Công trình đề xuất các giải pháp để bảo tồn và phát huy giá trị của di sản Đây là những gợi ý quý báu để luận án vận dụng linh hoạt trong quá trình xác định

hình thức và biện pháp sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong DHLS ở trường THPT

Cuốn Di sản văn hóa trong xã hội Việt Nam đương đại của Nhiều tác giả (NXB Thế

giới, 2014) được thực hiện với sự tài trợ của Viện Harvard Yenching Các bài viết được tập hợp trong cuốn sách đã thể hiện những cách tiếp cận đa chiều về DSVH Việt Nam trong bối cảnh xã hội đương đại DSVH là sợi dây kết nối giữa hiện tại với quá khứ lịch

sử, với tác động của xã hội đương đại đã có sự vận động và thay đổi nhất định Theo đó, cần có cách tiếp cận đa chiều để khai thác hợp lý và khoa học giá trị của DSVH trong dạy học bộ môn lịch sử ở trường THPT Vì vậy, cuốn sách có đóng góp thiết thực về lý luận

và thực tiễn cho hướng nghiên cứu của đề tài luận án

1.1.2 Những công trình nghiên cứu về di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long

1.1.2.1 Công trình của các tác giả nước ngoài

Đầu thế kỉ XX, nhiều công trình địa phương chí của các tỉnh miền Tây Nam Kỳ bằng tiếng Pháp lần lượt xuất bản Từ năm 1901 đến năm 1911, Hội nghiên cứu Đông Dương (Société des études Indochinoises) chủ trương và thực hiện dự án Địa lý học: Tự nhiên, Kinh tế và Lịch sử Nam Kỳ (Géographie Physique, Économique ét Historique de la Cochinchine) Công trình được xuất bản thành từng tập sách nhỏ cho từng tỉnh, không mang tên tác giả, chỉ ghi là Ấn phẩm của Hội nghiên cứu Đông Dương (Publications de la société des études Indo–Chinoises) Dự án này đã thực hiện được ở 14 tỉnh Nam Kỳ, trong

đó ở khu vực miền Tây Nam Kỳ có 5 chuyên khảo về các tỉnh Hà Tiên (1901), Châu Đốc (1902), Cần Thơ (1904), Sóc Trăng (1904), Long Xuyên (1905) Năm 1906, có thêm một quyển chuyên khảo về đảo Phú Quốc (thuộc tỉnh Hà Tiên) Nội dung của các công trình này chủ yếu là những thông tin ngắn gọn về mặt số liệu trên các lĩnh vực địa lý tự nhiên, địa lý kinh tế, lịch sử và chính trị, văn hoá Những số liệu được thống kê cẩn thận và khá đầy đủ, tuy nhiên vẫn còn một số sai sót về chi tiết trong các sự kiện lịch sử Các chuyên khảo này mang tính chất khái quát ban đầu về các tỉnh miền Tây Nam Kỳ trong những năm cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX Trên cơ sở đó, giúp tác giả có sự định hướng cho việc

lựa chọn nội dung DSVH vùng ĐBSCL xưa trong dạy học LSVN

Năm 1931, Henri Russier xuất bản công trình Indochine Française (Xứ Đông

Dương thuộc Pháp) Quyển sách trình bày nhiều vấn đề của các xứ Đông Dương trên các lĩnh vực điều kiện tự nhiên, chính trị, văn hoá, kinh tế xã hội Vấn đề văn hoá của Đông Dương được tác giả quan tâm đặc biệt Riêng Nam Kỳ thuộc Pháp, tác giả đã dành nhiều trang viết để phân tích các mặt của kinh tế, văn hoá, xã hội, sự tiếp biến, giao thoa giữa các nền văn hoá phương Đông và phương Tây Tác phẩm đã cho thấy sự quan tâm của những học giả nước ngoài trong vấn đề văn hoá dân tộc, tạo động lực và nguồn cảm hứng cho

nghiên cứu sinh trong quá trình nghiên cứu về DSVH vùng ĐBSCL

Năm 1931, tổ chức Exposition coloniale internationale (Triển lãm thuộc địa quốc tế)

đã xuất bản công trình nghiên cứu La Cochinchine (Xứ Nam Kỳ) ở Paris với độ dài hơn

300 trang Đây là quyển sách tập hợp những bài viết của nhiều tác giả viết về xứ Nam Kỳ trong những năm đầu của thế kỉ XX Công trình nghiên cứu về điều kiện tự nhiên, xã hội, kinh tế, con người, văn hoá Tài liệu này đã giúp luận án có những minh chứng phong

phú về đời sống văn hoá vật chất và tinh thần người dân vùng miền Tây Nam Bộ, làm cơ

sở xác định những nội dung cần khai thác trong dạy học LSVN giai đoạn từ nguồn gốc

đến năm 1918

L Malleret đã công bố kết quả khám phá và nghiên cứu của mình trong bộ sách có

nhan đề Khảo cổ học ở đồng bằng sông Cửu Long (L 'Archeologie du delta du Mekong)

lần lượt xuất bản từ 1959 - 1964 Công trình này được coi là thành tựu Khảo cổ học chủ yếu về Văn hóa Óc Eo cho đến trước năm 1975 Theo L Malleret, nền văn hóa này có phạm vi phân bố chủ yếu ở vùng trũng miền Tây sông Hậu gồm điạ bàn các tỉnh An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, Bạc Liêu… và một phần đất Đông Nam Campuchia Tài liệu này đã giúp cho luận án có thêm những luận cứ khoa học để xác định nội dung và

địa bàn phân bố DSVH phục vụ cho DHLS ở trường THPT vùng ĐBSCL

Cuốn L'Indo-Chine française: Souvenirs (Đông Dương thuộc Pháp: Hồi ký) của

Paul Doumer do Lưu Đình Tuân, Hiệu Constant, Lê Đình Chi, Hoàng Long, Vũ Thúy dịch, Nxb Thế Giới, 2018 Đây là một trong những công trình giá trị nhất về xứ Đông Dương cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, vừa được viết theo lối hành văn hồi ký, vừa chứa đựng những kiến thức về lịch sử, địa lý, thiên nhiên, con người, văn hóa của xứ Đông Dương Đặc biệt những minh họa rất đẹp trong sách cho thấy hình ảnh của nhiều địa điểm lịch sử trên khắp đất nước Việt Nam, trong đó có đồng bằng Nam bộ Tài liệu này đã giúp cho luận án có thêm những đánh giá, số liệu, hình ảnh về một Tây Nam Bộ trong những

năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX để khai thác và sử dụng vào DHLS

1.1.2.2 Công trình của các tác giả trong nước

Cuốn Thơ văn yêu nước Nam bộ nửa sau thế kỉ XIX của Bảo Định Giang (Nxb Văn

học, TP Hồ Chí Minh, 1977) Trong đó, tác giả đã tuyển lựa một số bài thơ văn tiêu biểu, phản ánh tinh thần yêu nước chống giặc ngoại xâm của nhân dân Nam Bộ nửa sau thế kỉ XIX Những áng thơ văn đương thời chẳng những phản ánh được phong trào đấu tranh anh dũng chống Pháp của dân tộc mà còn là những công trình nghệ thuật có giá trị Đây là nguồn tài liệu DSVH quý giá giúp chúng tôi có thể khai thác và sử dụng trong dạy học

LSVN ở trường THPT

Cuốn Văn hóa Óc Eo và các văn hóa cổ ở đồng bằng sông Cửu Long, do Sở Văn

hóa Thông tin An Giang xuất bản năm 1984 Kết quả của các cuộc điều tra các di tích cùng

với số hiện vật khai quật được đã cho thấy tầm vóc lịch sử, sự phát triển cao của nền văn hóa này, đồng thời nó cũng cho thấy sức sáng tạo của những tộc người cổ ở ĐBSCL và các mối quan hệ văn hóa lịch sử rộng rãi của họ với các cư dân cổ ở vùng biển Đông Thái Bình Dương, Đông Nam Á hải đảo, cho đến Ấn Độ Dương và cả Địa Trung Hải xa xôi Các di tích của nền văn hóa này không chỉ nằm trong tỉnh An Giang mà còn phân bố ở

Kiên Giang, Đồng Tháp…và có thể còn phân bố tại nhiều đại phương khác nữa

Trong cuốn Vè Nam Bộ (Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, 1988) của Huỳnh Ngọc

Trảng Thông qua công trình nghiên cứu của mình, tác giả đã khắc họa lại bức tranh lịch

sử Nam bộ từ thời mở cõi cho đến những năm đầu thế kỉ XX, một cách chân thật và sống động, chẳng hạn: Vè thổ sản, vè Lao động, sản xuất và sinh hoạt, Vè phê phán thói hư tật xấu và tệ nạn xã hội; Vè yêu nước chống thực dân đế quốc,…Qua đó, nó còn phản ánh một cách đầy đủ các sự kiện lịch sử quan trọng của hơn nửa thế kỷ từ khi thực dân Pháp sang xâm lược nước ta Đây là nguồn tư liệu quý để chúng tôi tham khảo trong quá trình

lựa chọn nội dung DSVH vùng ĐBSCL trong DHLS

Nguyễn Hữu Hiếu với cuốn Tìm hiểu nguồn gốc địa danh Nam Bộ qua chuyện tích

và giả thuyết (Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2004) Qua công trình nghiên cứu này, tác

giả đi sâu tìm hiểu về nguồn gốc, hoàn cảnh ra đời của mỗi một địa danh trên đất Nam Bộ, trong đó có Tây Nam Bộ Có thể nói, địa danh là một dấu ấn lịch sử, một di chỉ khảo cổ học, ghi và truyền lại cho hậu thế một sự kiện lịch sử, một hiện tượng thiên nhiên, một hiện tượng xã hội Vì vậy, công trình đã góp phần định hướng cho luận án lựa chọn những

nội dung di sản phù hợp với việc sử dụng trong DHLS ở trường phổ thông

Cuốn Đình Miếu và Lễ hội dân gian miền Nam của tác giả Sơn Nam (Nxb Trẻ,

2009) Trong toàn bộ tác phẩm của mình tác giả đã dành một phần nghiên cứu về Đình miếu và Lễ hội dân gian ở Nam Bộ Việc cất đình, lập miếu và tạo ra những lễ hội truyền thống mang màu sắc địa phương không chỉ là những hoạt động của một bộ phận cư dân ở một làng quê cụ thể mà đã trở thành hoạt động văn hóa mang tính chất riêng của vùng miền Đây chính là những giá trị của DSVH Nam bộ nói chung và ĐBSCL nói riêng, cần được giáo dục cho thế hệ trẻ địa phương để các em biết trân trọng, giữ gìn và phát huy nó

trong thời đại hội nhập

Cuốn Một số di tích lịch sử - văn hoá Việt Nam dùng trong nhà trường của Đinh

Ngọc Bảo (Chủ biên) Nxb Đại học Sư phạm, 2012, Các tác giả đã hệ thống các DTLS văn hoá theo tỉnh Trong phần viết về ĐBSCL, các tác giả cũng đã lựa chọn một số DTLS văn hoá tiêu biểu như: Rạch Gầm - Xoài Mút, di tích Gò Tháp, Chùa Nam Nhã; Mộ nhà thơ Phan Văn Trị, Mộ Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa; Khám lớn Cần Thơ;… Mỗi di tích đều được giới thiệu khái quát về vị trí, giá trị lịch sử văn hoá và phần nào đó là giá trị du lịch -

dã ngoại khi gắn nó với các quần thể di tích và danh thắng ở xung quanh Đây là một công trình khoa học có đóng góp thiết thực về lý luận và thực tiễn cho hướng nghiên cứu của Luận án, giúp chúng tôi lựa chọn những DSVH nói chung, DTLS nói riêng đã được nhà nước công nhận để đưa vào DHLS góp phần giáo dục cho HS ý thức giữ gìn, bảo tồn và

phát huy các giá trị DSVH tại địa phương

Cuốn Văn hoá người việt vùng Tây Nam Bộ, do GS TSKH Trần Ngọc Thêm chủ

biên (Nxb Văn hóa văn nghệ, Thành phố Hồ Chí Minh, 2013) Đây là một công trình nghiên cứu khá đồ sộ nói riêng về văn hóa người Việt ở Tây Nam Bộ, nhằm khẳng định những nét riêng, nét đặc trưng trong sinh hoạt văn hóa của vùng Tây Nam Bộ với vùng Đông Nam Bộ và với cả nước Trong đó các tác giả đã dành chương IV để đề cập nhiều đến vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo, phong tục và các lễ hội truyền thống Qua đó, giúp chúng tôi có thêm một nguồn tài liệu về DSVH rất cần thiết để khai thác và sử dụng trong DHLS

ở trường THPT TP Cần Thơ

Cuốn Lễ hội dân gian Đồng bằng sông Cửu Long (Nxb Phương Đông, Cà Mau,

2013), đây là công trình tập hợp một số bài viết của các tác giả là nhà nghiên cứu, giảng viên các trường Cao Đẳng, Đại học ở ĐBSCL do TS Trần Văn Nam chủ biên Các tác giả

đã đi sâu nghiên cứu về nguồn gốc, phong tục và các nghi lễ trong lễ hội dân gian ở ĐBSCL Thông qua lễ hội cũng là dịp để nhắc nhở thế hệ con cháu về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, và qua đó giáo dục cho thế hệ trẻ tình yêu quê hương đất nước, góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng Vì vậy, cuốn sách có đóng góp thiết thực

về lý luận và thực tiễn cho hướng nghiên cứu của đề tài luận án

Cuốn Di sản văn hoá trong xã hội Việt Nam đương đại, Nxb Tri Thức, 2014 Các

bài viết trong cuốn sách này là những nghiên cứu về đa dạng các loại hình DSVH phi vật thể và vật thể theo hướng tiếp cận đa chiều Đặc biệt là bài viết “Chợ nổi Cái Bè - nhìn từ

góc độ di sản” của tác giả Lâm Nhân, đã phát hoạ lên những nét đặc trưng của văn hóa ĐBSCL “văn hóa sông nước”, đây là những giá trị của DSVH phi vật thể cần được bảo tồn và phát huy trong xã hội đương đại tạo nên sự gắn kết của các DSVH với đời sống cộng đồng, với du lịch, với sự phát triển của xã hội Nội dung trong cuốn sách này đề cập tới là đóng góp thiết thực cho hướng nghiên cứu của Luận án về cả mặt lý thuyết và thực tiễn Vì vậy, chúng ta cần có cách tiếp cận đa chiều để khai thác và sử dụng hợp lý nguồn

DSVH tại địa phương trong dạy học bộ môn

Mới đây nhất là cuốn Cần Thơ phố cũ nét xưa của tác giả Nhâm Hùng (Nxb Trẻ,

2017) Trong công trình nghiên cứu của mình, tác giả đã khái quát lại quá trình hình thành

và phát triển của vùng đất Cần Thơ từ thời các Chúa Nguyễn Theo đó, Cần Thơ - Trấn Giang từ thời các chúa Nguyễn đã phát lộ vóc dáng của một “đô thị sơ khai”; rồi không ngừng phát triển, đến những năm đầu của thế kỉ XX, định hình thành một trung tâm kinh

tế, văn hóa lớn của miền Tây Đây là những nguồn tài liệu DSVH cần thiết để chúng tôi

khai thác và sử dụng trong dạy học LSVN cho HS ở trường THPT TP Cần Thơ

Cuốn Di sản văn hoá phi vật thể ở thành phố Cần Thơ do Sở Văn hoá, Thể thao và

Du lịch Thành phố Cần Thơ phối hợp với Bảo Tàng Thành phố Cần Thơ biên soạn Đây

là công trình tổng hợp từ 30 bài viết của các nhà nghiên cứu về DSVH của các dân tộc Việt, Hoa, Khmer nhằm giới thiệu những di sản tiêu biểu như: Đờn ca tài tử, văn hoá Chợ nổi Cái Răng, Hò Cần Thơ, Lễ hội Kỳ yên Đình Bình Thuỷ; những bài viết về tín ngưỡng dân gian, nghề thủ công truyền thống, nghệ thuật trình diễn dân gian… Đây là một công trình phản ánh tương đối đầy đủ các giá trị văn hóa của Cần Thơ xưa và nay Nó luôn được tôn tạo giữ gìn và lưu truyền qua nhiều thế hệ, tạo nên một nét đẹp truyền thống mang sắc thái riêng của vùng đất Tây Đô, có tác dụng to lớn trong việc giáo dục tư tưởng, tình cảm

cho thế hệ trẻ

Cuốn Khảo cổ học Nam bộ thời sơ sử của Bùi Chí Hoàng (2018), NXB Khoa học

Xã hội, Hà Nội Công trình sử dụng nguồn tư liệu khảo cổ học làm nền tảng để nhận diện quá trình hình thành, phát triển của Văn hóa Óc Eo và tiếp cận lịch sử vùng đất Nam Bộ Đây là một nền văn hóa rực rỡ nhất trong những thế kỷ đầu Công nguyên ở khu vực Đông Nam Á, có quá trình hình thành, tồn tại, phát triển và suy vong đột ngột Đỉnh cao của nền

Văn hóa Óc Eo là sự ra đời của Nhà nước Phù Nam - nhà nước cổ đại hình thành sớm nhất

trong khu vực Đông Nam Á

Sử dụng các công trình nghiên cứu trên có một ý nghĩa to lớn trong việc cung cấp những tri thức lịch sử, văn hoá và đặc biệt trong giáo dục tư tưởng, tình cảm cho HS, làm cho bài giảng trở nên sinh động, hấp dẫn và thiết thực Những công trình trên sẽ giúp tạo môi trường; tạo công cụ hoặc là nguồn cung cấp chất liệu để xây dựng nội dung dạy học

trong môn Lịch sử ở trường phổ thông

1.2 Những công trình đề cập đến các nguồn tài liệu học tập nói chung, DSVH nói riêng trong dạy học lịch sử

1.2.1 Các công trình nghiên cứu về lí luận dạy học

1.2.1.1 Công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài

Từi thựci tiễni củai quái trìnhi nhậni thức,i cáci nhài giáoi dụci họci đềui thốngi nhấti rằngi

DSVHi vừai lài phươngi tiệni trựci quan,i vừai lài nguồni kiếni thức,i tạoi môii trườngi họci tập.i Choi

nêni chúngi tôii tiếpi cậni DSVHi dướii góci đội lài phươngi tiệni trựci quani vài lài nguồni tàii liệui

họci tập,i nhằmi giúpi HSi hiểui sâui sắci bảni chấti kiếni thức,i hìnhi thànhi cáci kháii niệm,i nêui quyi

luậti vài rúti rai bảni chấti củai vấni đề

Cuốni Tư i duy i của i học i sinh,i củai táci giải M.N.i Sacđacốpi (Nxbi Giáoi dục,i 1970).i

Trongi côngi trìnhi nàyi táci giải nghiêni cứui khái sâui sắci sựi pháti triểni củai mộti hoạti độngi tâmi

lýi phứci tạpi củai HSi ởi cáci lứai tuổii đói lài tưi duy.i Táci giải đãi chỉi rai rằngi kếti quải củai hoạti

độngi tưi duyi đãi đượci thựci tiễni kiểmi nghiệmi lài “Từi trựci quani sinhi độngi đếni tưi duyi trừui

tượngi vài từi tưi duyi trừui tượngi đếni thựci tiễn”.i Theoi đói biểui tượngi giữi mộti vaii tròi vôi cùngi

quani trọngi trongi hoạti độngi tưi duyi củai HS.i Từi côngi trìnhi nghiêni cứui này,i choi thấyi việci

tạoi biểui tượngi choi HSi trongi quái trìnhi dạyi họci nóii chung,i dạyi họci Lịchi sửi nóii riêngi lài

mộti khâui vôi cùngi quani trọngi giúpi HSi khắci sâui vài nhới lâui kiếni thức

Bội sáchi Những i cơ i sở i của i lý i luận i dạy i họci củai B.P.i Êxipốpi (Chủi biên)i (Nxbi Giáoi

dục,i 1971)i gồmi cói 3i tập.i Đâyi lài bội tàii liệui nghiêni cứui chuyêni sâui vềi nhữngi vấni đềi lýi

luậni trongi dạyi họci phụci vụi choi việci nghiêni cứui vài giảngi dạyi choi sinhi viên,i họci viêni cáci

trườngi Đạii họci sưi phạm.i Theoi đó,i cáci táci giải choi rằngi “Tàii liệui vềi địai phươngi lạii đặci

biệti gầni gũii đốii vớii HSi vài choi phépi họi nghiêni cứui trựci tiếpi được,i môni tìmi hiểui địai

phươngi lài phươngi tiệni quýi giái vài vừai sứci đốii vớii mỗii trườngi đểi gắni liềni việci dạyi họci

vớii đờii sốngi chungi quanhi nhài trường.i Nhữngi hiệni tượng,i nhữngi quái trìnhi trongi phạmi vii

cải nướci đượci phảni ánhi trongi cáci sựi kiện,i biếni cối củai đờii sốngi địai phươngi giốngi nhưi

trongi mộti giọti nước.i Thôngi quai việci nghiêni cứui cáii gầni gũii sẽi dễi dàngi đưai HSi tớii việci

nhậni thứci cáii xai hơn”.[25;i tr.i 136]

N.M.i Iacốplépi trongi tàii liệui Phương i pháp i và i kỹ i thuật i lên i lớp i trong i trường i phổ i thông,i Tậpi 1,i (Nxbi Giáoi dục,i 1975)i đãi đềi cậpi đếni cáci vấni đềi chungi vềi phươngi pháp,i kỹi

thuật,i giúpi GVi cói thểi tiếni hànhi hoạti độngi lêni lớpi ởi trườngi phổi thôngi mộti cáchi hiệui quả.i

Táci giải cũngi nghiêni cứui khái kỹi vềi nhữngi bàii họci ngoàii lớp.i Trongi đó,i táci giải đãi đềi cậpi

khái chii tiếti vềi cáci hìnhi thứci vài biệni phápi khii tiếni hànhi giời họci tạii thựci tếi giúpi HSi hiểui

hơni vềi nhữngi giái trịi củai cuộci sống.i Táci giải choi rằngi cầni phảii cói mốii liêni hệi chặti chẽi vớii

đờii sốngi sinhi độngi củai coni ngườii trêni cáci lĩnhi vựci “…vớii tấti cải nhữngi gìi HSi nhậni thứci

đượci trongi khii nói đangi sốngi vài hoạti độngi trongi xãi hội”i [84;i tr.36].i Quani niệmi nàyi đãi

giúpi chúngi tôii suyi nghĩi vềi cáci biệni phápi tổi chứci hoạti độngi ngoạii khoái khii sửi dụngi

DSVHi tạii địai phươngi trongi dạyi họci bội môni choi HSi THPT

Cuốni Phát i triển i tư i duy i học i sinh i củai M.i Alêcxêepi (chủi biên)i (Nxbi Giáoi dục,i Hài

Nội,i 1976),i trongi đó,i cáci táci giải đãi đánhi giái rấti caoi vaii tròi củai cáci phươngi tiệni trựci quan,i

củai hoạti độngi thựci tiễn,i coii đói nhưi mộti trongi nhữngi nguyêni tắci củai lýi luậni nhậni thứci vài

lài nhâni tối khôngi thểi thiếui trongi lýi luậni dạyi học.i Đồngi thờii táci giải cũngi nêui lêni nhữngi

biệni phápi lýi luậni dạyi họci đểi nângi caoi hiệui quải củai đồi dùngi trựci quan,i vài choi rằngi trựci

quani cũngi đượci dùngi làmi điểmi tựai choi cáci loạii thaoi táci tưi duyi khác.i Đâyi chínhi lài cơi sởi

khoai họci rấti quani trọng,i giúpi chúngi tôii lựai chọni nhữngi tưi liệu,i tranhi ảnh,i sựi kiện,i địai

danhi tạii địai phương,i thôngi quai cáci DSVHi nhằmi táii hiệni lạii bứci tranhi lịchi sửi mộti cáchi

châni thậti vài hấpi dẫn.i Thôngi quai đồi dùngi trựci quani khôngi chỉi bồii dưỡngi kiếni thứci vềi

LSĐPi mài còni gópi phầni giáoi dụci cáci emi vềi truyềni thốngi tốti đẹpi củai quêi hương

I.F.i Kharlamốpi trongi cuốni Phát i huy i tính i tích i cực i học i tập i của i HS i như i thế i nào?i

(Nxbi Giáoi dục,i Hài Nội,i 1978)i khẳngi định:i “vấni đềi sửi dụngi sáchi giáoi khoai vài tàii liệui họci

tập i cói lịchi sửi củai nói mài theoi chúngi tôii cói nhữngi điềui bổi íchi đángi họci hỏi ”[43;i tr.37].i

Từi đó,i ôngi đãi đềi rai nhữngi yêui cầui vềi quái trìnhi lĩnhi hộii kiếni thứci củai HS:i “HSi muốni

nắmi vữngi kiếni thứci mộti cáchi sâui sắc,i thìi phảii thựci hiệni đầyi đủi mộti chui trìnhi tríi tuệ,i baoi

gồmi nhữngi hoạti độngi trii giáci tàii liệui nghiêni cứui (trựci tiếpi hoặci giáni tiếp);i thôngi hiểu;i

ghii nhới (ghii nhậni bani đầu,i ghii nhớ,i củngi cối thườngi xuyêni vài ôni tậpi tiếp);i luyệni kỹi năng,i

kỹi xảoi bằngi nhữngi bàii luyệni tậpi vài cuốii cùngi lài nhữngi hoạti độngi kháii quáti hóai vài hệi

thốngi kiếni thứci nhằmi xáci lậpi mốii quani hệi trongi từngi đềi tài,i giữai cáci đềi tàii vài cáci môni

học”[43;i tr.29].i

M.A.i Đanilopi &i M.N.i Xcatkini trongi cuốni “Lý i luận i dạy i học i ở i trường i phổ i thông- i Một i số i vấn i đề i của i lý i luận i dạy i học i hiện i đại”i (NXBi Giáoi dục,i Hài Nội,i 1980)i đãi khẳngi

định:i Tínhi trựci quani đượci coii nhưi điểmi xuấti pháti khôngi thểi thayi thếi đượci củai sựi dạyi

học.i Đồngi thờii cáci táci giải còni choi rằng:i “Họci sinhi hìnhi thànhi nhữngi biểui tượngi vài kháii

niệmi trêni cơi sởi cáci emi trii giáci sốngi độngi nhữngi vậti thểi vài hiệni tượngi củai ngoạii giớii hayi

nhữngi hìnhi ảnhi củai chúng”i [23;i tr.55].i Đâyi lài nhữngi cơi sởi lýi luậni quani trọng,i giúpi

chúngi tôii lựai chọni hìnhi thứci vài biệni phápi phùi hợpi vớii nguồni DSVHi ởi địai phươngi đểi

pháti huyi tínhi tíchi cựci họci tậpi củai HS

Cuốni Giáo i dục i họci Tậpi 2,i N.V.i Savini (Nxbi Giáoi dục,i Hài Nội,i 1983)i Đâyi lài cuốni

giáoi trìnhi cói ýi nghĩai khoai họci rấti lớn,i giúpi íchi choi chúngi tôii rấti nhiềui trongi việci xáci địnhi

cáci nguyêni tắci giáoi dụci ởi nhài trườngi phổi thông,i hệi thốngi cáci phươngi phápi giáoi dục,i tổi

chứci choi HSi lĩnhi hộii trii thức,i hìnhi thànhi kỹi năng,i tháii đội đểi tiếni hànhi cáci hoạti độngi dạy.i

Trongi đó,i táci giải đặci biệti chúi trọngi đếni nguyêni tắci “Gắni giáoi dụci vớii đờii sống,i vớii laoi

độngi vài thựci tiễn”.i Đểi thựci hiệni đượci nguyêni tắci đó,i táci giải cũngi gợii mởi mộti sối phươngi

phápi tiếni hànhi cáci hoạti độngi giáoi dụci như:i giaoi việc,i kểi chuyện,i đọci truyện,i tổi chứci tròi

chơi,…i nhằmi tạoi hứngi thúi vài pháti huyi tínhi tíchi cựci nhậni thứci củai HSi trongi quái trìnhi

dạyi học.i Đói cũngi lài nhữngi gợii ýi đểi xáci địnhi hìnhi thứci dạyi học,i phươngi phápi dạyi

học,i vài cáci biệni phápi sưi phạmi phùi hợpi khii sửi dụngi DSVHi vùngi ĐBSCLi trongi quái

trìnhi tổi chứci cáci HĐNKi ởi trườngi THPT

Trongi côngi trìnhi nghiêni cứui Những i cơ i sở i của i lý i luận i dạy i học, i Tập i 2, i táci giải E.I.i

Gôlani đãi hướngi dẫni cụi thểi quyi trìnhi tổi chứci vài cáchi tiếni hànhi việci thami quani cáci địai

điểmi DSVH.i Táci giải choi rằngi “thami quani trướci hếti phụci vụi việci tíchi luỹi nhữngi biểui

tượngi rõi rệti vài nhữngi sựi kiệni sống,i làmi phongi phúi thêmi kinhi nghiệm,i tìnhi cảmi củai HS,i

cói ýi nghĩai toi lớni trongi việci giáoi dụci thẩmi mỹ,i giáoi dụci lòngi yêui quêi hương,i yêui tổi

quốc”i [113;i tr.67-68].i Vấni đềi nàyi rấti hữui íchi đốii vớii đềi tàii củai chúngi tôii khii chúngi tôii đềi

xuấti cáci hìnhi thức,i biệni phápi sửi dụngi DSVHi trongi hoạti độngi thami quani họci tậpi tạii dii

sản

Trongi cuốni Lý i luận i dạy i học i và i Cuộc i sốngi (Nxbi Giáoi dục,i 1985),i táci giải L.V.i

Zancốpi đãi đềi cậpi rấti chii tiếti đếni cáci vấni đềi vềi lýi luậni trongi dạyi họci vài chỉi rõi việci giáoi

dụci trongi nhài trườngi cầni gắni bói mậti thiếti vớii thựci tiễni sinhi độngi củai cuộci sống.i Trongi

đó,i táci giải đãi nhấni mạnhi đếni vaii tròi củai hoạti độngi thựci tế,i thami quani trãii nghiệm,i vìi

thôngi quai đói cáci emi đượci hoài nhậpi vớii môii trường,i đượci giaoi lưui vài họci hỏii thêmi nhiềui

điềui bổi ích.i Cuốni sáchi cói đóngi gópi thiếti thựci vềi lýi luậni vài thựci tiễni choi hướngi nghiêni

cứui củai đềi tàii chúngi tôi.i DSVHi lài mộti môii trườngi dạyi họci vôi cùngi sinhi độngi vài hấpi

dẫn,i doi đói cầni cói cáchi tiếpi cậni đai chiềui đểi khaii tháci hợpi lýi vài khoai họci giái trịi củai

DSVHi trongi dạyi họci bội môn

“Trongi cuốni Methodsi fori Teachingi -i Phươngi phápi dạyi họci (Prenticei Half-Galei

2002)i củai cáci táci giải Davidi A.i Jacobsen,i Pauli Eggen,i Donali Kauchak.i Cáci táci giải đãi

pháci thảoi rai cáci phươngi phápi vài kĩi thuậti cói liêni quani trongi dạyi họci hiệui quải phùi hợpi

vớii từngi phongi cáchi họci kháci nhaui củai HSi nhằmi khuyếni khíchi vaii tròi chủi độngi củai

cáci em.i Quani điểmi trêni củai cáci táci giải đãi địnhi hướngi choi chúngi tôii trongi việci lựai

chọni phươngi phápi vài kỹi thuậti dạyi họci đểi sửi dụngi nguồni DSVHi tạii ĐBSCLi phùi hợpi

vớii nộii dung,i chươngi trìnhi SGKi vài đốii tượngi HSi nhằmi nângi caoi hiệui quải dạyi học,i tạoi

hứngi thúi choi HS,i gópi phầni đổii mớii PPDH,i đai dạngi hóai cáci hìnhi thứci DHLSi ởi trườngi

THPTi hiệni nay"

Haii táci giải Jean-Marci Denomme'i &i Madeleinei Royi trongi táci phẩmi Tiến i tới i một i phương i pháp i sư i phạm i tương i táci (NXBi Đạii họci Quốci Gia,i 2005)i đãi môi tải logici củai hoạti

độngi dạyi họci vài mởi rai mộti quani điểmi sưi phạmi tươngi táci vớii cấui trúci dạyi họci lài “bội ba”i

gồm:i ngườii học,i ngườii dạyi vài môii trường.i Bai táci nhâni nàyi cói ảnhi hưởngi quai lạii vớii

nhau,i trongi đói môii trườngi ảnhi hưởngi đếni phươngi phápi dạyi vài phươngi phápi học.i Đồngi

thờii cũngi chỉi rai đượci cáci côngi cụi đểi kíchi thíchi sựi hứngi thúi vài xâyi dựngi cáci tìnhi huốngi

dạyi học,i vài cáci cáchi thứci giai tăngi sựi tươngi tác,i hợpi táci giữai Dạyi -i Họci -i Môii trườngi đểi

dạyi họci đạti hiệui quải cao.i Đói cũngi lài nhữngi gợii ýi quýi báui đểi táci giải xáci địnhi hìnhi thứci

dạyi học,i dạyi họci khôngi chỉi bói hẹpi trongi khôngi giani lớpi họci mài còni cói thểi đượci tổi chứci

ởi nhữngi nơii như:i bảoi tàng,i dii tích,…i vài địnhi hướngi choi việci lựai chọni cáci biệni phápi sưi

phạmi phùi hợpi khii sửi dụngi DSVHi trongi dạyi học

“Trongi bội sáchi Cải i cách i giáo i dục i ở i các i nước i phát i triểni (Nxbi Giáoi dục,i 2010)i gồmi

07i cuốni doi Lữi Đạti vài Chui Mãni Sinhi đãi tuyểni chọn,i biêni dịchi nhữngi văni kiệni nổii tiếngi

vềi cảii cáchi giáoi dụci ởi cáci nướci pháti triển:i Mỹ,i Anh,i Đức,i Pháp,i Ôttrâylia,i Nhậti Bản.i

Đâyi đượci xemi lài cơi sởi lýi luậni vài thựci tiễni củai côngi cuộci cảii cáchi nềni giáoi dụci mỗii

nước,i cói nhiềui phầni liêni quani trựci tiếpi đếni đềi tàii nghiêni cứui củai luậni án.i Trongi đói cói

nhữngi quani điểmi vài kinhi nghiệmi quani trọngi khii choi rằng,i “tiếni trìnhi họci tậpi thườngi đii

từi cụi thểi đếni trừui tượng”,i “phảii làmi thựci tếi thìi mớii họci tốti được”.i Trongi giảngi dạyi khoai

họci cần:i đểi choi HSi tíchi cựci thami gia,i tậpi trungi thui thậpi vài sửi dụngi cáci chứngi cứ,i cầni

cungi cấpi bốii cảnhi lịchi sử,i giảngi dạyi khoai họci cầni phảni ánhi đượci cáci chuẩni giái trị i

Muốni làmi đượci điềui đói GVi cói thểi ápi dụngi nhiềui biệni pháp,i trongi đói cầni đềi caoi việci họci

tậpi vớii nhữngi nộii dungi gắni liềni vớii thựci tế,i coii trọngi cáci giái trịi văni hoái dâni tộc”,…

Gầni đâyi nhấti lài cuốni Các i phương i pháp i dạy i học i hiệu i quả i củai táci giải Roberti J.i

Marzano,i ngườii dịchi Nguyễni Hồngi Vâni (Nxbi Giáoi dụci Việti Nam,i Hài Nội,i 2013).i Đâyi

lài mộti trongi sối nhữngi quyểni sáchi nằmi trongi bội sáchi đổii mớii PPDH,i vớii mụci đíchi pháti

huyi caoi đội khải năngi họci tậpi củai HS,i nângi caoi chấti lượngi giảngi dạyi củai GVi đứngi lớp.i

Trongi đó,i táci giải đãi đềi cậpi đếni phươngi phápi điềui trai lịchi sử,i tứci là:i “Họci sinhi thami giai

điềui trai lịchi sửi khii cáci emi dựngi lêni mộti kịchi bảni hợpi lýi choi nhữngi sựi kiệni xảyi rai trongi

quái khứ,i mộti sựi kiệni khôngi cói sựi thốngi nhấti chungi trongi dưi luận”[60;i tr.136].i Đâyi lài

mộti PPDHi hiệui quải khii gắni nộii dungi bàii họci lịchi sửi vớii LSĐP.i GVi cói thểi giaoi nhiệmi

vụi choi HSi tìmi kiếmi vài phâni tíchi nhữngi cứi liệui lịchi sửi ởi địai phươngi liêni quani đếni LSDTi

đểi làmi sángi tỏi nhữngi nộii dungi trongi bàii học…

Cuốni Nghệ i thuật i và i Khoa i học i dạy i học i củai táci giải Roberti J.i Marzano,i ngườii dịchi

Nguyễni Hữui Châui (Nxbi Giáoi dụci Việti Nam,i Hài Nội,i 2013).i Trongi côngi trìnhi nghiêni

cứui củai mình,i táci giải đãi đãi chỉi rai nhữngi cáchi thứci cụi thểi đểi tiếni hànhi xâyi dựngi cáci bàii

họci hiệui quả,i gợii ýi choi GVi cói thểi vậni dụngi nhằmi gópi phầni nângi caoi chấti lượngi bàii họci

“Mỗii GVi phảii tựi xâyi dựngi PPHDi cụi thểi choi HSi củai mìnhi tạii thờii điểmi thíchi hợp”i [59;i

tr.i 8].i Trongi đó,i táci giải khuyếni khíchi GVi cói thểi sửi dụngi cáci phươngi tiệni đểi truyềni đạti

thôngi tin,i baoi gồmi “tàii liệui choi HSi đọc,i biểui diễni bằngi vậti thể,i trìnhi bàyi bằngi videoi hoặci

DVD,i cáci chuyếni đii thựci tế”i [59;i tr.i 206].i Nhưi vậy,i táci giải đãi chỉi rai trongi cáci coni đườngi

hìnhi thànhi kiếni thứci choi HSi thìi hoạti độngi liêni quani đếni thựci tế,i thựci hànhi đóngi vaii tròi

quani trọngi trongi việci tạoi hứngi thúi họci tập,i pháti huyi khải năngi tưi duyi sángi tạoi choi ngườii

học

“Trongi cuốni Những i phẩm i chất i của i người i giáo i viên i hiệu i quả i củai táci giải Jamesi H.i

Stronge,i ngườii dịchi Lêi Văni Canhi (Nxbi Giáoi dụci Việti Nam,i Hài Nội,i 2013).i Trongi đó,i táci

giải đặci biệti nhấni mạnhi đếni tầmi quani trọngi củai PPDHi “ngườii GVi hiệui quải chúi trọngi đếni

tầmi quani trọngi củai quái trìnhi tưi duyi cấpi caoi nhưi kỹi năngi giảii quyếti vấni đề,i tưi duyi phâni

tíchi vài sángi tạo”[87;i tr.88].i Đâyi lài mộti biệni phápi hiệui quải trongi dạyi họci nóii chungi vài

DHLSi nóii riêng.i GVi cói thểi giaoi bàii tậpi vềi nhài vềi choi HSi tìmi kiếmi vài phâni tíchi nhữngi

cứi liệui lịchi sử,i văni hóai ởi địai phươngi liêni quani đếni LSDTi đểi báoi cáoi trướci lớp.i Quai đó,i

gópi phầni rèni luyệni cáci năngi lựci họci tậpi bội môn”

“Trongi cuốni Tám i đổi i mới i để i trở i thành i người i giáo i viên i giỏi i củai táci giải Gisellei O.i

Martin-Kniep,i ngườii dịchi Lêi Văni Canhi (Nxbi Giáoi dụci Việti Nam,i Hài Nội,i 2013).i Táci

giải nhấni mạnhi đếni việci sửi dụngi phươngi phápi đánhi giái gắni vớii đờii sốngi thựci tế.i Từi đó,i

táci giải đãi chỉi rai “nhữngi bàii tậpi sáti vớii thựci tếi cuộci sốngi giúpi HSi cói khải năngi hiểui vài vậni

dụngi nhữngi gìi đãi đượci họci vài liêni hệi nhữngi gìi đãi họci đượci trongi trườngi vớii cuộci sốngi

củai họ”[62;i tr.i 54-55].i Tàii liệui nàyi cói ýi nghĩai khoai họci rấti lớni giúpi chúngi tôii vậni dụngi

cói hiệui quải việci sửi dụngi DSVHi tạii địai phươngi trongi kiểmi trai đánhi giái kếti quải họci tậpi

HS,i gópi phầni nângi caoi ýi thứci vài tráchi nhiệmi củai cáci emi trongi việci bảoi tồni vài giữi gìni

cáci giái trịi dii sảni củai quêi hương”

“Trong công trình Cải cách giáo dục Nhật Bản (2014), Nxb Từ điển bách khoa, (tài

liệu dịch) của tác giả Ozaki Muger cho rằng cần tôn trọng cá nhân HS Các em biết nắm bắt thiên nhiên và xã hội xung quanh bản thân mình thông qua các hoạt động và trải nghiệm phong phú Từ đó, Nhật Bản xác định trọng tâm của việc cải tiến nội dung dạy học là nhấn mạnh đến hoạt động trải nghiệm, tổ chức cho HS đi sâu vào xã hội để tiếp nhận tri thức giáo dục, coi trọng bồi dưỡng các tập quán sống, ý thức đạo đức công cộng, tăng cường các biện pháp giao lưu với các cơ quan giáo dục ngoài nhà trường Đồng thời trong quá trình tiến hành những hoạt động và trải nghiệm sẽ gieo trồng nền tảng nhận thức bản thân, trang bị cho trẻ em những thói quen, kỹ năng cần thiết cho cuộc sống Quan điểm giáo dục này được chúng tôi vận dụng để tổ chức các hoạt động tham quan, trải nghiệm với DSVH

ở địa phương trong DHLS ở trường THPT”

1.2.1.2 Công trình nghiên cứu của tác giả trong nước

Trongi cuốni Giáo i dục i học i đại i cương, i Tậpi 2i củai Hài Thếi Ngữi -i Đặngi Vũi Hoạti (Nxbi

Giáoi dục,i 1987)i đãi đềi cậpi đếni nộii dungi dạyi họci vài sựi táci độngi củai nói đốii vớii hiệui quải

củai việci giáoi dục.i Cáci táci giải đãi nhấni mạnhi nộii dungi dạyi họci đượci hìnhi thànhi từi nhữngi

tinhi hoai củai nềni văni hóai vậti chấti vài nềni văni hóai tinhi thần,i đượci tíchi lũyi quai quái trìnhi

pháti triểni xãi hộii vài tưi duy.i Đồngi thờii táci giải còni khẳngi địnhi sựi chuyểni hóai cáci yếui tối

củai nềni văni hóai thànhi nộii dungi dạyi họci baoi giời cũngi cói giai côngi vềi mặti sưi phạmi nhằmi

đảmi bảoi choi nộii dungi dạyi học,i phảni ánhi đượci nhữngi yếui tối cơi bảni củai nềni văni hóai xãi

hội,i phùi hợpi vớii mụci tiêui giáoi dụci vài đảmi bảoi choi ngườii họci cói thểi chiếmi lĩnhi đượci

hiệui quải tốii ưu

Cuốn Giáo dục học của Phạm Viết Vượng (Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2000) đã

dành một số chương phân tích về các nguyên tắc dạy học, nội dung dạy học, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, Trên cơ sở đó, tác giả đã nhấn mạnh nguyên tắc đặc biệt quan trọng của quá trình dạy học là sự thống nhất biện chứng giữa tính trực quan và tính khái quát Khi trình bày về các hình thức tổ chức dạy học, tác giả khẳng định “Tham quan là hình thức tổ chức cho HS thâm nhập thực tế cuộc sống, bằng trực tiếp quan sát thực tiễn

mà rút ra những bài học cần thiết Tham quan là hình thức dạy học ngoại khóa hỗ trợ cho nội khóa làm cho các kiến thức trở nên sinh động, hấp dẫn đối với HS” [119; tr.121] Đây

là những chỉ dẫn khoa học giúp chúng tôi định hướng cho việc lựa chọn hình thức tổ chức HĐNK liên quan đến đề tài

“Trongi cuốni Giáoi dụci họci hiệni đạii -i Nhữngi nộii dungi cơi bảni củai Tháii Duyi

Tuyêni (NXBi Đạii họci Quốci giai Hài Nội,i 2001)i tiếpi tụci khẳngi địnhi “trựci quani lài điểmi

xuấti pháti củai dạyi học”i [110,i tr.169].i Trêni cơi sởi đó,i táci giải bàni đếni cáci biệni phápi

pháti huyi tínhi tíchi cựci nhậni thứci củai HSi đãi chỉi rõ:i kiếni thứci phảii cói tínhi thựci tiễn,i

gầni gũii vớii sinhi hoạt,i cầni sửi dụngi cáci phươngi tiệni dạyi học,i kiếni thứci phảii đượci trìnhi

bàyi trongi “dạngi động”,i dụngi cụi trựci quani cói táci dụngi tốti trongi việci kíchi thíchi hứngi

thúi HS,i cầni sửi dụngi nhiềui hìnhi tổi chứci dạyi họci kháci nhau,i trongi đói cói thami quan i

Doi vậy,i DSVHi lài mộti loạii phươngi tiệni cầni thiếti trongi dạyi họci lịchi sử”

Trong cuốn Dạy học hiện đại - lý luận, biện pháp, kỹ thuật của Đặng Thành Hưng

(Nxb Đại học Quốc Gia, Hà Nội, 2002) Tác giả đã đi sâu phân tích những quan niệm lý

thuyết, những biện pháp và kỹ thuật dạy học vô cùng phong phú và quý giá trong khoa học giáo dục và thực tiễn nhà trường nhằm tích cực hóa (hoặc hoạt động hóa) người học

và quá trình học tập Đồng thời tác giả đã khẳng định: “Dạy học hiện đại đòi hỏi học sinh phải phần nào tự mình tích luỹ dữ kiện dựa vào kinh nghiệm cá nhân và sự hỗ trợ của giáo viên, mới có đủ dữ kiện để xử lý” Ví như “Muốn kể được thật hay về Hà Nội, các em đừng quên Hồ Gươm, Văn Miếu, những chiều Hồ Tây, những bài ca về người Hà Nội; v.v…” [38; tr.178] Qua đó, tác giả cũng muốn nhấn mạnh đến việc để giúp HS khắc sâu kiến thức thì đòi hỏi GV phải gắn quá trình học tập ở nhà trường với xã hội Đó là những gợi ý quý báu để tác giả luận án vận dụng khi xây dựng cơ sở lí luận của đề tài Đặc biệt là, xác định hình thức, biện pháp sử dụng DSVH vùng ĐBSCL theo nguyên tắc

phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong nhận thức của HS

“Trongi giáoi trìnhi Giáo i dục i học,i (2i Tập),i doi Trầni Thịi Tuyếti Oanhi chủi biêni (Nxbi Đạii

họci Sưi phạm,i Hài Nội,i 2009).i Đâyi lài bội giáoi trìnhi cói ýi nghĩai rấti lớni đốii vớii GV,i giúpi íchi

rấti nhiềui trongi việci xáci địnhi hệi thốngi kiếni thứci phổi thông,i hìnhi thànhi kỹi năng,i tháii đội

đểi tiếni hànhi cáci hoạti độngi dạyi họci vài giáoi dụci trongi lĩnhi vựci nghềi nghiệpi củai mình.i

Trongi đó,i cáci táci giải cói đềi cậpi đếni việci dạyi họci nhữngi nộii dungi văni hóai thôngi quai hoạti

độngi ngoạii khóa.i Quai đó,i giáoi dụci choi HSi lòngi yêui quêi hươngi đấti nước,i yêui coni ngườii

vài cuộci sốngi laoi độngi choi HS.i Đói cũngi lài nhữngi nguyêni tắci dạyi họci theoi địnhi hướngi

pháti triểni phẩmi chấti năngi lựci ngườii họci mài chúngi tôii sẽi vậni dụngi linhi hoạti trongi

quái trìnhi làmi luậni án”

Cuốni Dạy i học i theo i định i hướng i hình i thành i và i phát i triển i năng i lực i người i học i ở i trường i phổ i thôngi củai táci giải Lêi Đìnhi Trungi -i Phani Thịi Thanhi Hộii (Nxbi Đạii họci Sưi

phạm,i 2016).i Theoi đó,i đểi hìnhi thànhi vài pháti triểni năngi lựci ngườii họci trongi dạyi học,i cáci

táci giải cũngi đãi chỉi rai mộti sối hìnhi thứci biệni phápi như:i dạyi họci dựi án,i dạyi họci giảii quyếti

vấni đề,i dạyi họci khámi phá,i dạyi họci trảii nghiệmi sángi tạo, i Đồngi thời,i táci giải còni khẳngi

địnhi “cầni phảii sửi dụngi kếti hợpi nhiềui phươngi phápi vài hìnhi thứci tổi chứci dạyi họci kháci

nhau,i đặci biệti tổi chứci cáci dựi áni họci tậpi gópi phầni gắni việci họci tậpi trongi nhài trườngi vớii

thựci tiễni đờii sốngi vài xãi hộii đểi kíchi thíchi vài hoạti độngi hóai ngườii học”i [95;i tr.i 80].i Việci

sửi dụngi cáci nguồni tàii liệui họci tậpi trongi đói cói DSVHi tạii địai phươngi trongi DHLSi ởi

trườngi THPTi lài nhằmi đápi ứngi yêui cầui đổii mớii theoi hướngi pháti triểni năngi lựci HS.i

1.2.2 Các công trình nghiên cứu về sử dụng DSVH trong dạy học Lịch sử

1.2.2.1 Công trình nghiên cứu của tác giả nước ngoài

Viện sĩ A.I Xtơrajốp trong cuốn Phương pháp giảng dạy lịch sử (Sách dùng cho

GV) (Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1964) đã nêu rõ tầm quan trọng của các tài liệu văn hóa - lịch sử trong các khóa trình lịch sử Liên xô trên tất cả các mặt: cung cấp tri thức, giáo dục đạo đức, tư tưởng và phát triển kỹ năng thực hành bộ môn Tác giả quan niệm rằng những

sự kiện về lịch sử - văn hóa rất phong phú, phức tạp, do đó cần xác lập một số nguyên tắc

về PPDH để GV vận dụng khi giảng dạy nội dung này

Cuốni Phương i pháp i dạy i học i Lịch i sử i ở i trường i phổ i thôngi củai A.A.i Vaghin,i Tậpi 2i

(Nxbi Giáoi dụci Matxcơva,i 1972),i Nguồni tàii liệui dịchi lưui trữi trongi phòngi tưi liệui trườngi

Đạii họci Sưi phạm).i Trongi côngi trìnhi này,i táci giải còni dànhi mộti sối chươngi phâni tíchi cáci

nguyêni tắc,i hìnhi thức,i biệni phápi tiếni hànhi dạyi họci nhữngi vấni đềi LSĐPi trongi khóai trìnhi

lịchi sửi phổi thông.i Táci giải choi rằngi “việci đưai tàii liệui địai phươngi vàoi cáci bàii họci lịchi sửi

vài côngi táci ngoạii khóai LSĐPi lài mộti trongi nhữngi biệni phápi quani trọngi nhấti gắni liềni việci

dạyi họci lịchi sửi vớii đờii sống”i [111;i tr.281].i Đâyi lài mộti côngi trìnhi cói ýi nghĩai khoai họci rấti

lớn,i giúpi chúngi tôii xáci địnhi nhữngi hìnhi thức,i biệni phápi đểi tổi chứci cáci hoạti độngi giáoi

dụci dii sảni trongi DHLSi ởi trườngi phổi thông.i Bởii vìi DSVHi chínhi lài nguồni sửi liệui địai

phương

“N.Gi Đairii trongi cuốni Chuẩn i bị i giờ i học i lịch i sử i như i thế i nào?i (Nxbi Giáoi dục,i Hài

Nội,i 1973)i cũngi đãi chỉi rai rằngi thầyi giáoi bắti buộci phảii biếti rõi nhữngi thànhi tựui củai khoai

họci lịchi sửi vài cáci khoai họci giáoi dục,i nhữngi vấni đềi mài khoai họci đangi giảii quyết,i phảii

biếti tấti cải nhữngi hiệni tượngi quani trọngi nhấti củai đờii sốngi chínhi trịi xãi hộii vài văni hóa i

Muốni vậyi “phảii sửi dụngi khôngi ngừngi vài cói hệi thốngi tấti cải mọii nguồni tưi liệui muôni hìnhi

muôni vẻ:i táci phẩmi kinhi điển,i văni kiệni củai Đảngi vài Nhài nước,i sáchi chuyêni khảo,i sáchi

giáoi khoa,i sáchi báoi tạpi chí,i táci phẩmi hộii họa,i nhữngi cuộci thami quan”i vài khẳngi địnhi

“toàni bội côngi táci dạyi họci sẽi vôi cùngi cói lợi,i nếui thầyi giáoi hiểui môni họci trêni cơi sởi tấti cải

nhữngi nguồni tưi liệui cói liêni quani đếni sựi kiện ”i [21;i tr.10]i nhằmi “xâyi dựngi nêni mộti bứci

tranhi toàni diện,i trọni vẹn,i rõi ràng,i cói hìnhi ảnh,i gợii cảmi vềi mộti biếni cối lịchi sửi hoặci vềi

mộti quái trìnhi lịchi sử”i [21;i tr.7].i Đói lài cơi sởi phươngi phápi luậni đểi chúngi tôii kếi thừai vài

vậni dụngi linhi hoạti trongi quái trìnhi xáci địnhi hìnhi thức,i phươngi phápi vài cáchi thứci tiếni

hànhi dạyi họci tạii thựci địai (nơii cói DSVHi vùngi ĐBSCL)i đạti hiệui quải vài cói tínhi khải

thi”

Trongi giáoi trìnhi Phương i pháp i dạy i học i lịch i sử i ở i trường i trung i học i phổ i thông,i Tậpi

2,i Nxbi Matxcơva,i 1978i doi N.i G.i Đairii (Chủi biên),i Hoàngi Trungi dịchi lưui tạii thưi việni

trườngi Đạii họci Sưi phạmi Hài Nội.i Đâyi lài côngi trìnhi biêni soạni vềi hệi thốngi cáci PPDHi Lịchi

sửi ởi trườngi phổi thông,i dùngi trongi giảngi dạyi choi sinhi viêni vài họci viêni chuyêni ngànhi sưi

phạmi Lịchi sử.i Trongi phầni cáci hìnhi thứci tổi chứci DHLSi ởi trườngi phổi thông,i cáci táci giải

đãi đii sâui phâni tíchi vaii trò,i ýi nghĩa,i phươngi phápi tiếni hànhi bàii họci lịchi sửi tạii thựci địa,i nơii

trưngi bày,i nhài truyềni thống.i Quai đó,i giúpi chúngi tôii cói thểi họci tậpi cáchi thứci tiếni hànhi

bàii họci lịchi sửi nộii khóai tạii DSVH,i nơii đãi từngi diễni rai cáci sựi kiệni lịchi sử

Trongi côngi trìnhi nghiêni cứui Phát i triển i tư i duy i trong i dạy i học i lịch i sửi củai I.Ia.i

Lécne,i Nxbi Matxcơva,i 1982,i bảni dịchi lưui tạii thưi việni Đạii họci Sưi phạmi Hài Nội,i đềi cậpi

tớii cáchi thứci xâyi dựngi vài sửi dụngi câui hỏi,i bàii tậpi nhậni thứci bằngi đồi dùngi trựci quani

giúpi HSi xáci địnhi cáci sựi kiệni lịchi sửi đểi giảii quyếti vấni đề.i Sựi pháti triểni năngi lựci độci

lập,i sángi tạoi trongi tưi duy,i kiểmi trai hoạti độngi nhậni thức,i củngi cối kiếni thứci củai HSi saui

khii tiếpi thui tàii liệui mới.i Ôngi coii đâyi lài nhữngi biệni phápi quani trọngi đểi nângi caoi hiệui

quải bàii họci lịchi sử.i Đâyi lài nhữngi gợii ýi khoai họci giúpi chúngi tôii cói thểi vậni dụngi vàoi

giảii quyếti nhiệmi vụi củai luậni án

A.i G.i Kôlôscốpi (chủi biên)i vài cáci táci giải cuốni Актуальныеi проблемыi методикиi

преподаванияi историиi вi вузах,i Издательствоi Москва,i 1984i (Những i vấn i đề i cấp i thiết i của i phương i pháp i dạy i học i Lịch i sử i ở i trường i phổ i thông,i Nxbi Matxcơva,i 1984).i Đâyi lài

côngi trìnhi cói ýi nghĩai khoai họci vài thựci tiễni rấti caoi giúpi GVi dạyi lịchi sửi ởi trườngi phổi

thôngi họci tậpi vài vậni dụngi linhi hoạti vàoi dạyi họci bội môn.i Táci giải đãi dànhi phầni thứi 5i đểi

đềi cậpi đếni nhữngi vấni đềi quani trọngi trongi DHLSi ởi trườngi phổi thông,i trongi đói đặci biệti

nhấni mạnhi đếni vấni đềi bàii họci lịchi sửi tạii dii tích,i thựci địa,i giúpi nângi caoi chấti lượngi dạyi

họci bội môn.i Đâyi lài nhữngi chỉi dẫni khoai họci cói giái trịi thựci tiễn,i giúpi chúngi tôii cói cơi sởi

lýi luậni rõi ràngi đểi đềi xuấti cáci hìnhi thứci họci tậpi tạii DSVHi trongi bàii họci nộii khoái cũngi

nhưi HĐNK

C.i A.i Erôva,i N.i M.i Lêbêđêva,i A.i B.i Đrurkovai đãi biêni soạni cuốni Методикаi

преподаванияi историиi вi среднихi школах,i Издательствоi Москва,i 1986i (Phương i pháp i dạy i học i Lịch i sử i ở i trường i THPT,i dùngi choi sinhi viêni sưi phạm,i Nxbi Matxcơva,i

1986).i Trongi côngi trìnhi nghiêni cứui nàyi cáci táci giải đãi đềi cậpi đếni nhữngi vấni đềi lýi luậni

chungi vềi hệi thốngi PPDHi bội môni ởi trườngi THPT.i Trongi hệi thốngi PPDHi lịchi sửi cáci táci

giải giớii thiệui 3i phươngi phápi cơi bản,i trongi đói cói phươngi phápi sửi dụngi đồi dùngi trựci

quan.i Theoi đó,i DTLS,i cổi vật,i hiệni vậti chínhi lài đồi dùngi trựci quani hiệni vật.i Đâyi chínhi lài

nhữngi phươngi tiệni dạyi họci đặci thùi trongi dạyi họci bội môn,i giúpi HSi tưởngi tượng,i hìnhi

dungi quái khứ.i Nhữngi PPDHi trongi côngi trìnhi nàyi lài nhữngi chỉi dẫni khoai họci cói giái trịi

giúpi chúngi tôii xáci địnhi nộii dungi củai khóai trìnhi LSVNi từi nguồni gốci đếni nămi 1918i đểi đềi

xuấti cáci biệni phápi sửi dụngi DSVHi trongi DHLSi ởi trườngi THPTi trongi bàii nộii khóai cũngi

nhưi HĐNK

“M.i B.i Kôrôvkôvai cùngi vớii M.i T.i Xtudennhikini trongi côngi trìnhi Методикаi

обученияi поi схемам,i таблицам,i рисункам,i Издательствоi Москва,i 1999i (Phương i pháp i dạy i học i qua i sơ i đồ, i biểu i bảng, i hình i vẽ,i Nxbi Matxcơva,i 1999).i Trongi đó,i cáci táci giải

đãi dànhi chủi đềi 15i đểi trìnhi bàyi vềi dụngi cụi trựci quani trongi DHLS.i Trêni cơi sởi trìnhi bàyi

sơi đồ,i biểui bảng,i cáci táci giải đii sâui phâni tíchi nhữngi phươngi pháp,i hìnhi thứci DHLSi ởi

trườngi phổi thông,i đềi xuấti nhiềui biệni phápi sưi phạmi trongi việci chuẩni bịi cáci loạii bàii họci

lịchi sửi củai GVi ởi trườngi phổi thôngi bằngi sơi đồ,i biểui bảng,i trongi đói DSVHi chínhi lài đồi

dùngi trựci quani hiệni vật.i Vìi vậy,i côngi trìnhi đãi giúpi chúngi tôii cói thểi họci tậpi đượci cáci

phươngi phápi sửi dụngi đồi dùngi trựci quani vàoi giảii quyếti vấni đềi củai luậni án”

“Nhưi vậy,i cáci nhài nghiêni cứui trongi lĩnhi vựci giáoi dụci lịchi sửi trêni thếi giớii đềui giáni

tiếpi hoặci trựci tiếpi khẳngi địnhi vaii tròi củai tàii liệui họci tậpi nóii chung,i DSVHi nóii riêngi

trongi quái trìnhi DHLSi ởi trườngi phổi thông.i DSVHi lài phươngi tiệni trựci quan,i lài môii

trườngi dạyi họci gắni liềni thựci tiễn,i lài nguồni kiếni thứci lịchi sửi khoai học,i lài mộti loạii tàii liệui

lịchi sửi địai phươngi quani trọngi cầni vậni dụngi trongi thựci tiễni dạyi học.i Trongi đó,i hìnhi thứci

tổi chứci dạyi họci tạii dii tíchi gópi phầni hìnhi thànhi tưi duyi độci lậpi vài tínhi tựi lậpi củai HS.i Kếti

quải củai cáci côngi trìnhi trêni khôngi nhữngi khẳngi địnhi sựi hợpi lý,i đúngi đắn,i khoai họci vài

cầni thiếti trongi hướngi nghiêni cứui củai đềi tài,i mài còni gópi phầni xâyi dựngi cơi sởi lýi luậni

trongi quái trìnhi thựci nghiệmi vài ứngi dụngi thựci tiễni củai luậni án”

1.2.2.2 i Công i trình i nghiên i cứu i của i các i tác i giả i trong i nước

Trêni cơi sởi kếi thừai thànhi tựui củai cáci nhài nghiêni cứui ngoàii nước,i vậni dụngi sángi tạoi

vàoi đặci thùi bội môn,i cáci nhài nghiêni cứui vềi lýi luậni vài phươngi phápi DHLSi trongi nướci đãi

bàni đếni ýi nghĩa,i vaii trò,i cáci hìnhi thức,i phươngi phápi sửi dụngi DSVHi vớii tưi cáchi lài nguồni

kiếni thức,i lài phươngi tiệni trựci quani trongi DHLSi ởi trườngi phổi thông

“Giáoi trìnhi PPDHi lịchi sửi củai Phani Ngọci Liên,i Trầni Văni Trị,i xuấti bảni nămi 1966i

Nxbi Giáoi dụci đãi nhấni mạnhi 3i nguyêni tắci cơi bảni là:i kếti hợpi việci dạyi họci lịchi sửi vớii đờii

sống,i đảmi bảoi tínhi trựci quani vài pháti triểni năngi lựci nhậni thứci củai HS.i Cáci táci giải khẳngi

địnhi trựci quani lài nguyêni tắci đặci biệti quani trọngi đốii vớii bội môni lịchi sử:i “Chỉi cói đảmi bảoi

tốti nguyêni tắci trựci quani trongi dạyi họci lịchi sửi mớii cói thểi xâyi dựngi nhữngi cơi sởi đểi tạoi

biểui tượngi vài hìnhi thànhi kháii niệmi choi HS”i [48;i tr.77-78].i Đâyi lài nhữngi gợii ýi trựci tiếpi

quani trọngi địnhi hướngi khii xâyi dựngi cơi sởi líi thuyếti vài xáci địnhi cáci biệni phápi sửi dụngi

DSVHi trongi dạyi họci bội môni ởi trườngi THPT”

“Giáoi trìnhi Phươngi phápi dạyi họci Lịchi sử,i Tậpi 1,i Nxbi Giáoi dụci nămi 1976i doi Phani

Ngọci Liêni vài Trầni Văni Trịi chủi biêni đãi nhấni mạnhi 3i nguyêni tắci cơi bảni là:i kếti hợpi việci

DHLSi vớii đờii sống,i đảmi bảoi tínhi trựci quani vài pháti triểni năngi lựci nhậni thứci củai HS.i Sửi

dụngi DSVHi trongi DHLSi cói thểi đảmi bảoi hiệui quải việci thựci hiệni nhữngi nguyêni tắci cơi

bảni nêui trên.i Táci giải khẳngi định,i biểui tượngi vềi nềni văni hoái vậti chấti khôngi nhữngi giúpi

HSi hiểui rõ,i chínhi xáci lịchi sửi quái khứ,i mài còni gópi phầni bồii dưỡngi choi cáci emi quani điểmi

Macxiti vềi quyi luậti pháti triểni củai lịchi sửi loàii người”

“Giáoi trìnhi Phương i pháp i dạy i học i lịch i sửi Tậpi 2i (NXBi Giáoi dụci Hài Nội,i 1980)i đãi

thấui suốti nguyêni lýi giáoi dụci trongi dạyi họci lịchi sửi ởi trườngi phổi thôngi bằngi việci nhấni

mạnhi cáci nguyêni tắc:i họci đii đôii vớii hành-i trongi đói yếui tối đầui tiêni lài quani sáti trựci tiếpi

hoặci giáni tiếpi đốii tượngi nghiêni cứu,i khẳngi địnhi mộti biệni phápi quani trọngi củai việci dạyi

họci gắni liềni vớii đờii sốngi lài “đưa i tài i liệu i lịch i sử i địa i phương, i chất i liệu i cuộc i sống i hiện i tại i vào i việc i trình i bày i lịch i sử i quá i khứ”i [50i ;i tr.30],i xemi đói lài mộti loạii tàii liệui cầni thiếti hỗi trợi

choi việci họci tậpi lịchi sửi ởi trườngi phổi thông”

“Cuốni Phương i pháp i dạy i học i lịch i sửi (Nxbi Giáoi dụci Hài Nội,i 1992)i doi Phani Ngọci

Liên,i Trầni Văni Trịi chủi biêni (đượci táii bảni cói sửai chữa,i bổi sungi vàoi cáci nămi 1998,i 1999,i

2000,i 2001)i đãi trởi thànhi giáoi trìnhi chungi choi cáci trườngi Đạii họci Sưi phạmi vài Caoi đẳngi

Sưi phạmi trongi cải nước.i Chươngi IIi viếti vềi “Bội môni Lịchi sửi ởi nhài trườngi phổi thôngi Việti

Nam”i khii xáci địnhi nhữngi yêui cầui cơi bảni đốii vớii việci cảii tiếni DHLS,i phảii đảmi bảoi tínhi

cụi thểi củai lịchi sử,i muốni vậyi phảii nhời đếni sựi hỗi trợi củai cáci phươngi tiệni trựci quan.i Trongi

chươngi V,i cáci táci giải nêui rõi đểi hìnhi thànhi choi HSi năngi lựci tưi duyi vài hànhi độngi thìi mộti

trongi nhữngi biệni phápi quani trọngi đểi cụi thểi hóai sựi kiệni lịchi sử;i khẳngi địnhi bàii họci tạii thựci

địa,i bảoi tàngi (bàii họci nộii khóa)i cói giái trịi lớni đốii vớii HS.i Bêni cạnhi đó,i giáoi trìnhi còni trìnhi

bàyi cụi thểi cáci loạii tàii liệui dii sản:i tàii liệui thànhi văni hayi sửi liệui viếti (cáci loạii địai phươngi

chí,i văni bia,i thầni tích,i giai phả,…),i tàii liệui hiệni vậti (dii vậti khảoi cổ,i nhữngi côngi trìnhi kiếni

trúci nghệi thuật,i cáci DTLSi ởi địai phương),i tàii liệui dâni tộci họci (phongi tụci tậpi quán,i quani hệi

xãi hội,i ăni ở…).i Đói chínhi lài cáci loạii hìnhi DSVHi quýi báui mài GVi cầni hướngi dẫni choi HSi

sưui tầm,i nghiêni cứui vài xemi đói lài mộti nhiệmi vụi quani trọngi củai DHLS.i Đâyi lài nguồni tàii

liệui quýi đểi chúngi tôii vậni dụngi linhi hoạti vàoi quái trìnhi đềi xuấti cáci biệni phápi sửi dụngi hiệui

quải DSVHi vùngi ĐBSCLi trongi DHLSi ởi trườngi THPT”.i

Trêni cơi sởi kếti quải nghiêni cứui củai nhữngi bội giáoi trìnhi nêui trên,i giáoi trìnhi Phương i pháp i dạy i học i lịch i sử,i gồmi 02i tập,i Nxbi Đạii họci Sưi phạm,i 2002i doi cáci táci giải Phani Ngọci

Liêni (chủi biên),i Nguyễni Thịi Côi,i Trịnhi Đìnhi Tùngi viếti đãi đượci táii bảni cói bổi sungi nămi

2009,i 2010,i 2011,i 2012,i 2013,i 2014i (Nxbi Đạii họci Sưi phạmi Hài Nội,i 2002).i Đâyi lài bội

giáoi trìnhi đượci sửi dụngi rộngi rãi,i trongi đói cáci táci giải đãi đềi cậpi đếni vaii tròi củai môni Lịchi

sửi đốii vớii việci giáoi dụci choi HSi quai dạyi họci nhữngi nộii dungi văni hóai “văni hóai lài mộti bội

phậni hữui cơi củai LSDT;i nói cói quani hệi khăngi khíti gắni bói chặti chẽi vớii kinhi tế,i xãi hội…i

Văni hóai khôngi chỉi lài yếui tối cấui tạoi nêni lịchi sửi mài còni làmi choi lịchi sửi phongi phú,i trởi

thànhi mộti độngi lựci choi sựi tồni tạii vài pháti triểni xãi hội…i Vìi vậy,i khii nghiêni cứu,i họci tậpi

lịchi sửi khôngi thểi khôngi tìmi hiểui cáci vấni đềi văni hóa,i khoai học,i giáoi dục”i [53;i tr.221].i

Đồngi thờii cáci táci giải cũngi chỉi rai mộti sối hìnhi thức,i biệni phápi dạyi họci trongi bàii nộii khóai

cũngi nhưi ngoạii khóa.i Đâyi lài nhữngi cơi sởi lýi luậni cầni thiếti choi táci giải tìmi kiếmi nhữngi

biệni phápi sửi dụngi DSVHi phụci vụi giảngi dạyi vài họci tậpi LSVN

Cùngi vớii giáoi trình,i nhiềui nộii dungi liêni quani đếni đềi tàii củai chúngi tôii còni thểi hiệni

khái phongi phúi trongi cáci nghiêni cứui chuyêni khảoi củai đôngi đảoi cáci nhài nghiêni cứui cói uyi

tíni trongi giáoi dụci vài dạyi họci lịchi sửi ởi Việti Nam.i Cói thểi nêui rai ởi đâyi mộti sối nghiêni cứui

tiêui biểui saui đây:

Trongi cuốni Một i số i chuyên i đề i phương i pháp i dạy i học i lịch i sử i (Nxbi Đạii họci Quốci giai

Hài Nội,i 2002), i doi Phani Ngọci Liêni chủi biêni đượci viếti dướii dạngi chuyêni đề.i Trongi đó,i

bàii viết:i Dạy i học i các i vấn i đề i văn i hóa i trong i khóa i trình i lịch i sử i dân i tộc i ở i trường i phổ i thông i

củai táci giải Trầni Viếti Thụ,i đãi đềi cậpi nhiềui đếni vấni đềi dạyi họci nhữngi nộii dungi văni hóai

trongi khóai trìnhi LSVN.i Táci giải đãi khẳngi định:i Khii giảngi dạyi nhữngi vấni đềi văni hóai

trongi môni lịchi sử,i GVi cầni nhậni thứci đâyi lài mộti sựi kiệni lịchi sử,i chứi khôngi phảii tìmi hiểui

chuyêni sâui vềi văni hóa.i Đồngi thời,i đưai rai cáci biệni phápi sưi phạmi nhằmi nângi caoi hiệui quải

dạyi họci nhữngi vấni đềi văni hóai trongi khóai trìnhi LSDTi ởi trườngi phổi thông.i Quai đó,i gópi

phầni nângi caoi chấti lượngi dạyi họci bội môn.i

Cuốni Đổi i mới i phương i pháp i dạy i học i Lịch i sử i ở i trường i phổ i thôngi (Nxbi Đạii họci sưi

phạm,i Hài Nội,i 2005)i doi Phani Ngọci Liêni chủi biên,i đãi tậpi hợpi cáci chuyêni đềi củai cáci nhài

nghiêni cứu.i Trongi đó,i bàii viếti củai táci giải Nguyễni Anhi Dũngi vớii việci đưai rai phươngi

phápi Tích i hợp i các i bộ i môn i khoa i học i xã i hội i trong i dạy i học i Lịch i sử i ở i trường i phổ i thôngi

trongi chuyêni đềi 1i đãi chỉi rai đượci mốii quani hệi giữai cáci môni khoai họci xãi hộii ởi trườngi phổi

thông,i trongi đói cói Văni họci vài Sửi họci đểi đii đếni khẳngi định:i “Khii nghiêni cứui vài họci tập,i

kiếni thứci củai nhữngi môni nàyi hỗi trợi choi nhau,i giúpi họci sinhi nhậni thứci sâui sắci vềi xãi hộii

vài đờii sốngi củai coni người”i [56;i tr.99].i Tuyi nhiên,i vớii nộii dungi nghiêni cứui rộngi lớni nêni

táci giải chưai đii cụi thểi vàoi nhữngi biệni phápi thựci hiệni củai từngi bội môn,i mài chỉi đặti vấni đềi

mangi tínhi gợii mởi đểi nghiêni cứui sâui hơn

Bên cạnh đó, trong cuốn giáo trình Phương pháp nghiên cứu và biên soạn lịch sử

địa phương (Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội, 2008), do Nguyễn Cảnh Minh chủ biên Các

tác giả đã nhấn mạnh: việc sử dụng tài liệu văn hóa truyền thống địa phương, tạo nên một trạng thái tâm lý đặc biệt, giúp HS hiểu một cách sinh động quá khứ lịch sử qua những tài liệu, hiện vật thu được Góp phần không nhỏ vào việc hiểu biết đầy đủ, toàn diện, sâu sắc hơn LSDT Ngoài ra, các tác giả còn chỉ ra nhiều hoạt động dạy học nội khóa cũng như

HĐNK những nội dung văn hóa - LSĐP sao cho đạt hiệu quả cao

Côngi trìnhi nghiêni cứui củai Nguyễni Thịi Côii vềi Các i con i đường, i biện i pháp i nâng i cao i hiệu i quả i dạy i học i lịch i sử i ở i trường i phổ i thông i (Nxbi Đạii họci Sưi phạm,i Hài Nội,i 2008).i Táci

giải đii sâui vàoi phâni tíchi bảni chấti củai quái trìnhi DHLS,i gợii mởi cáci coni đường,i biệni phápi

nângi caoi hiệui quải DHLSi dựai trêni nhữngi lýi luậni vài thựci tiễni khoai học.i Đồngi thời,i táci giải

cũngi đưai rai nhữngi gợii mởi vềi phươngi phápi tiếni hànhi mộti bàii họci lịchi sửi nóii chung,i bàii

họci LSĐPi nóii riêngi nhưi thếi nàoi saoi choi đạti hiệui quả.i Đâyi lài mộti côngi trìnhi quýi báui

cungi cấpi choi GVi nhữngi biệni phápi nângi caoi hiệui quải DHLS,i trongi đó,i cói việci sửi dụngi

tàii liệui văni hóai địai phươngi vàoi bàii họci lịchi sử

Trong cuốn Biên soạn tài liệu địa phương môn Lịch sử (Nxb Giáo dục Việt Nam,

2012) của tác giả Nguyễn Thị Côi - Vũ Thị Ngọc Anh, đã khẳng định tầm quan trọng của LSĐP đối với việc dạy học lịch sử dân tộc “LSĐP là nguồn tri thức để HS không những hiểu biết thêm về quê hương mà còn hiểu sâu sắc hơn về lịch sử dân tộc” Đồng thời, các tác giả còn nhấn mạnh đến vai trò của nguồn sử liệu địa phương, đặc biệt là nguồn DSVH đối với việc giáo dục ý thức bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống mà cha ông đã để lại Từ đó, các tác giả cũng đã đề xuất một số hình thức, phương pháp tiến hành dạy học LSĐP ở trường THCS như: dạy học LSĐP ở trên lớp, dạy tại thực địa, nhà bảo tàng, hoặc nhà truyền thống địa phương,… Đây sẽ là những định hướng khoa học giúp chúng tôi đưa ra những biện pháp sử dụng DSVH vùng ĐBSCL vào dạy học LSVN ở các

trường THPT TP Cần Thơ mang tính khả thi hơn

Bêni cạnhi đó,i Bội Giáoi dụci vài Đàoi tạoi phốii hợpi vớii Bội Văni hóai Thểi thaoi vài Dui

lịch,i đãi biêni soạni tàii liệui Sử i dụng i di i sản i văn i hóa i trong i dạy i học i ở i trường i phổ i thông, i trongi

đói cói môni Lịchi sử.i Tàii liệui đãi đềi cậpi đếni kháii niệmi DSVH,i đặci điểm,i phâni loạii dii sản,i

ýi nghĩai củai dii sảni vớii hoạti độngi dạyi học,i giáoi dụci phổi thông,i cáci hìnhi thứci tổi chứci vài

phươngi phápi sửi dụngi dii sảni trongi dạyi học,…i Đâyi sẽi lài nhữngi địnhi hướngi khoai họci giúpi

chúngi tôii đưai rai nhữngi biệni phápi sửi dụngi DSVHi tạii địai phươngi vàoi dạyi họci LSVNi ởi

cáci trườngi THPTi khui vựci ĐBSCLi mangi tínhi khải thii hơn

“Nămi 2012,i Bội Giáoi dụci vài Đàoi tạoi đãi tổi chứci Hộii thảoi khoai họci Quốci giai vớii chủi

đềi “Đổii mớii PPDHi Lịchi sử”i Thángi 8/2012i tạii Đài Nẵng.i Cáci bàii báoi khoai họci đãi đượci

tuyểni chọni xuấti bảni trongi cuốni Đổi i mới i Phương i pháp i dạy i học i Lịch i sử i (Nxbi Đạii họci Sưi

phạm,i 2014)i doi Trịnhi Đìnhi Tùngi chủi biên.i Nhiềui bàii trongi hộii thảoi đãi bàni sâui vài đưai rai

nhiềui giảii phápi tíchi cựci vềi việci sửi dụngi DSVHi trongi dạyi họci LSDT.i Trongi côngi trìnhi

nghiêni cứui củai mình,i cáci táci giải đãi đii sâui phâni tíchi vaii trò,i ýi nghĩai củai việci sửi dụngi

DSVHi trongi dạyi họci lịchi sửi Việti Nami ởi trườngi THPT.i Chẳngi hạni như:i “Dạyi họci lịchi

sửi thôngi quai cáci dii sản”i củai táci giải Phạmi Maii Hùng;i táci giải Bùii Minhi Nguyệti vớii bàii

viếti “Đổii mớii dạyi họci LSĐPi vớii hìnhi thứci ngoạii khoái thôngi quai dii sản”;i Cáci táci giải

Trầni Viếti Thụi -i Lêi Thịi Ngọci vớii bàii viếti “Tạoi biểui tượngi vềi văni hoái vậti chấti trongi dạyi

họci lịchi sửi thếi giớii nguyêni thuỷ,i cổi đạii vài trungi đại”,…i Cáci bàii viếti đãi đềi cậpi đếni mộti

sối vấni đềi cơi sởi lýi luậni củai việci sửi dụngi DSVHi trongi dạyi họci LSDT,i đềi xuấti cáci hìnhi

thứci biệni phápi sửi dụngi dii sảni trongi bàii họci nộii khoái vài HĐNKi trongi DHLSi theoi hướngi

gópi phầni nângi caoi chấti lượngi dạyi vài họci ởi nhài trườngi phổi thôngi hiệni nay.i Cáci bàii viếti

trêni tuyi trìnhi bàyi rấti kháii quáti nhưngi đâyi lài nhữngi gợii ýi bổi íchi choi chúngi tôii khii thựci

hiệni đềi tài”.i

Trongi cuốni Các i bước i xây i dựng i kế i hoạch i dạy i học i có i sử i dụng i di i sản i văn i hóa i phi i vật i thể i củai cáci táci giải Trầni Thịi Thui Thủy,i Nguyễni Xuâni Trường,i Nguyễni Đứci Tăngi (Nxbi

Giáoi dục,i Hài Nội,i 2014).i Trongi đó,i cáci táci giải đãi khẳngi địnhi “sửi dụngi DSVHi phii vậti thểi

vàoi dạyi họci ởi trườngi phổi thôngi sẽi gópi phầni đổii mớii PPDHi theoi hướngi tíchi cực,i đồngi

thờii đai dạngi hóai cáci hìnhi thứci tổi chứci dạyi học.i Quai đói bàii họci trởi nêni sinhi động,i hấpi

dẫn,i kíchi thíchi hứngi thúi họci tậpi củai HS,i giúpi cáci emi nângi caoi nhậni thức,i pháti triểni kỹi

năngi họci tập,i tựi chiếmi lĩnhi kiếni thứci vài tiếpi thui bàii tốti hơn”i [105;i tr.3].i Đâyi lài cơi sởi giúpi

chúngi tôii nghiêni cứu,i thami khảoi nhằmi vạchi rai cáci hìnhi thức,i biệni phápi sửi dụngi DSVHi

vùngi ĐBSCLi vàoi dạyi họci lịchi sửi ởi trườngi THPTi TP.i Cầni Thơi cói tínhi khải thi,i gópi phầni

nângi caoi chấti lượngi dạyi học

Gầni đâyi nhấti lài cuốni Dạy i học i phát i triển i năng i lực i môn i Lịch i sử i trung i học i phổ i thông i

doi Nghiêmi Đìnhi Vỳi (chủi biên)i (Nxbi Đạii họci Sưi phạm,i 2018)i đãi giớii thiệui mộti sối vấni

đềi lýi thuyếti vềi năngi lực,i pháti triểni năngi lực,i tiếpi cậni năngi lực,i phươngi phápi tổi chứci dạyi

họci pháti triểni năngi lực,…i trongi dạyi họci nóii chungi vài DHLSi nóii riêng.i Từi đó,i cáci táci giải

đãi đii đếni khẳngi địnhi “Bội môni Lịchi sửi cói ưui thếi trongi việci sửi dụngi cáci DSVHi nhưi lài

nguồni trii thức,i lài phươngi tiệni đểi dạyi họci bội môn”i [120;i tr.26]i nhằmi pháti huyi tínhi tíchi

cựci củai HS,i giúpi cáci emi vừai cói nhữngi hiểui biếti vềi dii sản,i vừai hiểui sâui sắci hơni nộii dungi

bàii họci LSDT.i Quai đói gópi phầni giáoi dụci ýi thứci giữi gìni vài pháti huyi cáci giái trịi củai

DSVHi tạii địai phương

“Đặci biệti lài tạii Hộii thảoi quốci tếi “Tăng i cường i sử i dụng i di i sản i văn i hóa i phi i vật i thể i trong i giáo i dục i vì i sự i phát i triển i bền i vững i tại i khu i vực i châu i Á i - i Thái i Bình i Dương”i đượci Bội

Giáoi dụci vài Đàoi tạo,i Bội Văni hóai Thểi thaoi vài Dui lịch,i Văni phòngi UNESCOi phốii hợpi tổi

chứci trongi 2i ngàyi (24i -i 25/03/2015)i tạii Hài Nội.i Cáci chuyêni giai đãi chiai sẻi nhữngi kinhi

nghiệmi thựci tếi khii triểni khaii thíi điểmi côngi táci giảngi dạyi vềi dii sảni trongi môii trườngi giáoi

dụci đượci thựci hiệni trongi 2i nămi vừai quai (2013i -i 2014)i tạii 4i quốci giai (Pakistan,i Palau,i

Uzebekistani vài Việti Nam),i cũngi nhưi kinhi nghiệmi tíchi hợpi cáci DSVHi phii vậti thểi vài pháti

triểni bềni vữngi trongi giáoi trìnhi hiệni tại.i Cũngi tạii hộii thảoi này,i cáci đạii biểui đãi thảoi luậni

vài đii đếni thốngi nhấti việci sửi dụngi DSVHi đểi dạyi họci sẽi mangi lạii nhữngi kếti quải tíchi cực,i

bởii vậy,i chươngi trìnhi đượci xâyi dựngi cầni cói sựi linhi hoạti vài phảii phùi hợpi vớii văni hóai địai

phươngi vài dâni tộc,i phùi hợpi vớii mọii điềui kiệni củai nhài trường”

Ngoàii ra,i chúngi tôii còni tiếpi cậni mộti sối côngi trìnhi nghiêni cứui vềi vấni đềi nàyi quai

mộti sối luậni văn,i luậni án,i cũngi nhưi cáci bàii viếti đượci đăngi tảii trêni mộti sối tạpi chí,i đángi

chúi ýi lài cáci côngi trìnhi sau”:

“Trongi luậni áni Giảng i dạy i những i nội i dung i văn i hóa i trong i khóa i trình i lịch i sử i dân i tộc i

ở i trường i phổ i thông i trung i học,i táci giải Trầni Viếti Thụi đãi giảii quyếti đượci nhữngi vấni đềi lýi

luậni vài thựci tiễni việci dạyi họci nhữngi nộii dungi văni hóai ởi nhài trườngi THPT.i Quai luậni án,i

táci giải đãi xáci địnhi cặni kẽi kiếni thứci cơi bảni vềi văni hóai trongi khóai trìnhi lịchi sửi ởi trườngi

phổi thông.i Đặci biệt,i táci giải đãi chỉi rai mộti sối biệni phápi nângi caoi hiệui quải dạyi họci nộii

dungi văni hóai trongi khóai trìnhi LSDT”

“Luậni áni Tiếni sĩi củai Hoàngi Thanhi Hảii Sử i dụng i DTLS i trong i dạy i học i lịch i sử i dân i tộc i

ở i trường i THCS, i Trường i Đại i học i Sư i phạm i Hà i Nội, i 2000 i đãi xáci địnhi cơi sởi lýi luận,i cơi sởi

thựci tiễni củai việci sửi dụngi DTLSi trongi dạyi họci ởi trườngi THCS.i Luậni áni đãi đềi xuấti cáci

hìnhi thức,i biệni phápi sửi dụngi DTLSi trongi dạyi họci LSDTi ởi THCSi trêni cơi sởi tiếni hànhi

thựci nghiệmi tạii cáci trườngi THCSi tỉnhi Thanhi Hoá.i Từi kếti quải thựci nghiệmi táci giải đãi đii

đếni khẳngi địnhi tínhi khải thii củai mỗii hìnhi thức,i biệni phápi sửi dụngi DTLSi trongi dạyi họci

LSDTi gópi phầni nângi caoi chấti lượngi dạyi họci bội môn

“Luậni áni Tiếni sĩi củai Nguyễni Thịi Duyêni vềi Tổ i chức i dạy i học i Lịch i sử i Việt i Nam i (1919 i - i 2000) i với i Di i tích i lịch i sử i tại i địa i phương i ở i trường i THPT i tỉnh i Nghệ i An,i Trườngi

Đạii họci Sưi phạmi Hài Nội,i 2018i đãi giảii quyếti cáci vấni đề:i lýi luậni vài thựci tiễni củai việci

sửi dụngi DTLSi trongi dạyi họci ởi trườngi THPT.i Luậni áni đềi xuấti cáci hìnhi thứci vài biệni

phápi sửi dụngi DTLSi trongi dạyi họci LSDTi saoi choi mangi lạii hiệui quải caoi nhất,i gópi

phầni thúci đẩyi việci đổii mớii PPDH,i thựci hiệni đai dạngi hóai hìnhi thứci tổi chứci dạyi học,i

nhằmi nângi caoi hiệui quải bàii họci lịchi sửi ởi trườngi phổi thôngi hiệni nay.i Đâyi cói thểi lài

nguồni tàii liệui thami khảoi giúpi chúngi tôii đềi xuấti hìnhi thức,i biệni phápi tiếni hànhi dạyi họci

lịchi sửi tạii nơii cói DSVHi vài tổi chứci cáci hoạti độngi ngoạii khóai gắni vớii việci tìmi hiểui

DSVHi tạii địai phương”

Luậni áni Tiếni sĩi củai Nguyễni Thịi Vâni Sử i dụng i Di i sản i văn i hoá i tại i địa i phương i trong i dạy i học i Lịch i sử i Việt i Nam i (từ i nguyên i thuỷ i đến i giữa i thế i kỉ i XIX) i ở i trường i THPT i tỉnh i

Thanh i Hoá,i Trườngi Đạii họci Sưi phạmi Hài Nội,i 2018i đãi đii sâui phâni tíchi cơi sởi lýi luậni vài

thựci tiễni vềi việci sửi dụngi DSVHi tạii địai phươngi trongi dạyi họci LSDT.i Từi đói đưai rai nhữngi

yêui cầui khii lựai chọni hìnhi thứci vài biệni phápi sửi dụngi DSVHi trongi dạyi họci nhằmi pháti

huyi khải năngi tưi duy,i sángi tạoi củai HS,i tổi chứci giời họci hiệui quả,i đưai kiếni thứci DSVHi

vàoi nộii dungi kiểmi tra,i đánhi giá.i Nhữngi biệni phápi nàyi tuyi khôngi hoàni toàni mớii nhưngi

táci giải đãi vậni dụngi sángi tạoi đốii vớii địai phươngi Thanhi Hoá.i Đâyi lài cơi sởi quani trọngi giúpi

chúngi tôii đềi xuấti hìnhi thứci biệni phápi sửi dụngi DSVHi tạii địai phươngi trongi dạyi họci phùi

hợpi vớii đốii tượngi HSi THPTi TP.i Cầni Thơ

“Luậni áni Tiếni sĩi củai Maii Văni Nami Sử i dụng i Bảo i tàng i và i nhà i truyền i thống i tại i địa i phương i trong i dạy i học i Lịch i sử i Việt i Nam i ở i trường i THPT i Thái i Nguyên, i Trườngi Đạii họci

Sưi phạmi Hài Nội,i 2019i đãi đii sâui phâni tíchi cơi sởi lýi luậni vài thựci tiễni vềi việci sửi dụngi Bảoi

tàng,i Nhài truyềni thốngi trongi dạyi họci LSVNi ởi trườngi THPT.i Từi đói táci đãi khẳngi địnhi

cáci tàii liệui củai Bảoi tàng,i Nhài truyềni thốngi lài phươngi tiện,i côngi cụi quani trọngi hỗi trợi GVi

hướngi dẫn,i tổi chứci choi HSi nhậni thứci lịchi sửi mộti cáchi châni thực,i dễi dàngi tạoi đượci biểui

tượngi vài tránhi hiệni đạii hoái lịchi sử.i Thôngi quai việci khaii thác,i sửi dụngi cáci tàii liệu,i hiệni

vậti Bảoi tàng,i Nhài truyềni thống,i GVi sẽi giúpi HSi họci tậpi bội môni trongi môii trườngi lịchi sửi

châni thực,i cụi thể,i trựci quani vài hấpi dẫn.i Đâyi lài cơi sởi quani trọngi giúpi chúngi tôii khaii tháci

giái trịi củai cáci nguồni sửi liệui địai phươngi (trongi đói cói DSVH)i phụci vụi DHLSi mộti cáchi

sinhi độngi đểi nângi caoi hiệui quải bàii học”.i

Trongi mộti sối bàii viếti đượci đăngi tảii trêni mộti sối tạpi chí,i cói bàii củai haii táci giải

Nguyễni Quangi Lê,i Trầni Viếti Thụi “Vềi tổi chứci dại hội,i thami quani vài dựi lễi hộii truyềni

thốngi trongi dạyi họci lịchi sử”i (Tạp i chí i Giáo i dục, i sối 6,i 1994);i “Giáoi dụci ýi thứci tôni trọng,i

bảoi vệi vài pháti huyi giái trịi dii sảni văni hóai choi họci sinhi quai môni lịchi sử”i (Tạp i chí i Nghiên i cứu i giáo i dục, i sối 308,i 2013)i củai Hoàngi Thanhi Hải.i Táci giải Ngôi Thịi Lani Hươngi vớii bàii

viếti “Sửi dụngi DSVHi vậti chấti nângi caoi hiệui quải DHLSi ởi trườngi THPTi cáci tỉnhi miềni núii

phíai Bắc”i (Tạp i chí i Giáo i dục,i 2013);i Bàii viếti Một i số i biện i pháp i sử i dụng i lễ i hội i truyền i thống i trong i dạy i học i lịch i sử i ở i trường i trung i học i của i thôngi (Tạpi chíi Giáoi dục,i sối 375,i

thángi 2/2016), i củai táci giải Nguyễni Thịi Vân.i

“Nhìni chung,i cáci côngi trìnhi trêni đãi khẳngi địnhi tầmi quani trọngi củai việci sửi dụngi

DSVHi trongi dạyi họci LSDT,i đềi cậpi đếni mộti phầni sựi kiệni vài mộti vàii biệni phápi vậni dụngi

nguồni tàii liệui DSVHi trongi dạyi học.i Tuyi vậy,i chưai hìnhi thànhi mộti hệi thốngi lýi luậni hoàni

chỉnhi vềi việci sửi dụngi DSVHi trongi dạyi họci LSDTi ởi trườngi THPT.i Chínhi vìi vậy,i thựci