Tiểu luận cao học thời cơ, thách thức của truyền hình trong kỷ nguyên số; nghiên cứu chỉ ra những vấn đề đặt ra đối với truyền hình thế giới và truyền hình việt nam trong kỷ nguyên số

LỜI MỞ ĐẦU Truyền hình là một loại hình truyền thông đại chúng chuyển tải thông tin bằng hình ảnh và âm thanh về một vật thể hoặc một cảnh đi xa bằng sóng vô tuyến điện. Truyền hình xuất hiện vào đầu thế kỷ thứ XX và phát triển với tốc độ như vũ bão nhờ sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ, tạo ra một kênh thông tin quan trọng trong đời sống xã hội. Ngày nay, truyền hình là phương tiện thiết yếu cho mỗi gia đình, mỗi quốc gia, dân tộc. Truyền hình trở thành vũ khí, công cụ sắc bén trên mặt trận tư tưởng văn hóa cũng như lĩnh vực kinh tế xã hội. Ở thập kỷ 50 của thế kỷ XX, truyền hình chỉ được sử dụng như là công cụ giải trí, rồi thêm chức năng thông tin. Dần dần truyền hình đã trực tiếp tham gia vào quá trình quản lý và giám sát xã hội, tạo lập và định hương dư luận, giáo dục và phổ biến kiến thức, phát triển văn hóa, quảng cáo và các dịch vụ khác. Sự ra đời của truyền hình đã góp phần làm cho hệ thống truyền thông đại chúng càng thêm hùng mạnh, không chỉ tăng về số lượng mà còn tăng về chất lượng. Công chúng của truyền hình ngày càng đông đảo trên khắp hành tinh. Với những ưu thế về kỹ thuật và công nghệ, truyền hình đã làm cho cuộc sống như được cô đọng lại, làm giàu thêm ý nghĩa, sáng tỏ hơn về hình thức và phong phú hơn về nội dung. Ngày 791970 là ngày phát sóng đầu tiên của chương trình truyền hình Việt Nam. Thấm thoắt đã 35 năm. Ngày 79 trở thành ngày kỉ niệm truyền thống của truyền hình Việt Nam. Từ ngày ấy đến nay, truyền hình Việt Nam đã trưởng thành nhanh chóng và có những tiến bộ vượt bậc. Từ phát hình đen trắng chuyển sang phát hình màu, từ phát thử nghiệm chương trình 4 giờ ngày vào ban đêm, đến năm 1995 phát 10 giờ ngày; đến nay Đài Truyền hình Việt Nam phát với tổng số thời lượng là 200 giờ ngày trên 5 kênh VTV1, VTV2, VTV3, VTV4, VTV5 cùng với 4 kênh truyền hình cáp hữu tuyến và 64 đài phát thanh truyền hình địa phương. Ngành truyền hình Việt Nam đã có nhiều nỗ lực vượt bậc nhằm cải tiến, nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình, đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng cao của công chúng. Truyền hình Việt Nam còn chú trọng đẩy mạnh việc đào tạo đội ngũ cán bộ, công nhân viên, cán bộ kỹ thuật, đặc biệt là đội ngũ phóng viên, biên tập nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp và sự quy chuẩn của đội ngũ người làm truyền hình hiện đại. Trong những năm qua, phát thanh truyền hình Việt Nam đã làm tốt chức năng vừa là cơ quan ngôn luận của tổ chức Đảng, Nhà nước, vừa là diễn đàn của nhân dân; góp phần tích cực giữ vững ổn định chính trị, tăng cường an ninh, quốc phòng, thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Hầu hết các cơ quan phát thanh truyền hình đã bám sát thực tiễn của đời sống xã hội, thực hiện đúng sự lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng thông tin của Đảng, Nhà nước; thông tin nhanh nhạy, kịp thời, đầy đủ, toàn diện về mọi diễn biến của đời sống chính trị, kinh tế xã hội trong nước và quốc tế, đặc biệt là các sự kiện lớn, đáp ứng tốt quyền được thông tin của nhân dân; thực hiện tốt chức năng là diễn đàn của nhân dân, góp phần quan trọng thực hiện dân chủ hóa đời sống xã hội, kịp thời phát hiện và biểu dương những gương người tốt, việc tốt, những điển hình tiên tiến. phát thanh truyền hình là một bộ phận hữu cơ trong hệ thống báo chí ở nước ta, hướng đến việc phục vụ những cộng đồng người ở từng địa phương, từng khu vực cụ thể. phát thanh truyền hình có lợi thế là có khả năng thông tin cho người dân ở địa phương về mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội... bằng các thứ tiếng của chính họ, theo cách nói của địa phương, vùng, miền nơi họ sinh sống. phát thanh truyền hình phát triển sẽ tạo ra cơ hội để những người sống trong cùng một địa phương kết nối với nhau, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau một cách dễ dàng. Việc kết hợp những ưu thế của loại hình phát thanh truyền hình với tính chất tác động sâu về thông tin, do vậy báo chí địa phương đã trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống phát thanh truyền hình nói riêng và hệ thống các phương tiện truyền thông nói chung ở nước ta. Những năm qua, đã có một vài cơ quan phát thanh truyền hình (chủ yếu là các ở thành phố lớn) tìm cách thích ứng với xu thế kỷ nguyên số và bước đầu thu được những thành công nhất định. Nhiều các đài phát thanh truyền hình vẫn sản xuất chương trình theo lối truyền thống, không có những cải tiến thực sự về nội dung lẫn hình thức. Phần lớn, họ vẫn “cho” công chúng cái họ “có”, chứ không cung cấp những “cái” mà công chúng “cần”. Phóng viên chưa có nhiều điều kiện thuận lợi trong việc sử dụng các chất liệu khác nhau để chuyển tải thông tin nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu, sở thích đa dạng của công chúng. Một số cơ quan chưa thấy được vai trò của kỷ nguyên số trong sự phát triển của phát thanh, truyền hình hiện nay… Chỉ có trên cơ sở nhận diện đúng về những thành công, hạn chế, cùng với những vấn đề đang đặt ra đối với sự vận động, phát triển của phát thanh truyền hình mới có thể đề xuất được những giải pháp khoa học nhằm tạo lập các điều kiện để phát thanh truyền hình phát triển ngày càng mạnh hơn trong kỷ nguyên số. Xuất phát từ thực trạng trên, cho thấy việc khảo sát, nghiên cứu phát thanh, truyền hình ở Việt Nam hiện nay nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng là yêu cầu mang tính cấp thiết từ đó đặt ra vấn đề: “thời cơ, thách thức của truyền hình trong kỷ nguyên số; Nghiên cứu chỉ ra những vấn đề đặt ra đối với truyền hình thế giới và truyền hình việt nam trong kỷ nguyên số” đã được lựa chọn làm đề tài tiểu luận môn học phát thanh trong kỷ nguyên số để nghiên cứu chuyên sâu về phát thanh trong bối cảnh phát triển xã hội và kỷ nguyên số ở Việt Nam hiện nay.

TIỂU LUẬN MÔN TRUYỀN HÌNH TRONG KỶ NGUYÊN SỐ

LỜI MỞ ĐẦU

Truyền hình là một loại hình truyền thông đại chúng chuyển tải thông tinbằng hình ảnh và âm thanh về một vật thể hoặc một cảnh đi xa bằng sóng vôtuyến điện Truyền hình xuất hiện vào đầu thế kỷ thứ XX và phát triển với tốc độnhư vũ bão nhờ sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ, tạo ra một kênhthông tin quan trọng trong đời sống xã hội Ngày nay, truyền hình là phươngtiện thiết yếu cho mỗi gia đình, mỗi quốc gia, dân tộc Truyền hình trở thành vũkhí, công cụ sắc bén trên mặt trận tư tưởng văn hóa cũng như lĩnh vực kinh tế

xã hội Ở thập kỷ 50 của thế kỷ XX, truyền hình chỉ được sử dụng như là công

cụ giải trí, rồi thêm chức năng thông tin Dần dần truyền hình đã trực tiếp thamgia vào quá trình quản lý và giám sát xã hội, tạo lập và định hương dư luận,giáo dục và phổ biến kiến thức, phát triển văn hóa, quảng cáo và các dịch vụkhác Sự ra đời của truyền hình đã góp phần làm cho hệ thống truyền thông đạichúng càng thêm hùng mạnh, không chỉ tăng về số lượng mà còn tăng về chấtlượng Công chúng của truyền hình ngày càng đông đảo trên khắp hành tinh.Với những ưu thế về kỹ thuật và công nghệ, truyền hình đã làm cho cuộc sốngnhư được cô đọng lại, làm giàu thêm ý nghĩa, sáng tỏ hơn về hình thức vàphong phú hơn về nội dung

Ngày 7/9/1970 là ngày phát sóng đầu tiên của chương trình truyền hìnhViệt Nam Thấm thoắt đã 35 năm Ngày 7/9 trở thành ngày kỉ niệm truyềnthống của truyền hình Việt Nam Từ ngày ấy đến nay, truyền hình Việt Nam đãtrưởng thành nhanh chóng và có những tiến bộ vượt bậc Từ phát hình đen trắngchuyển sang phát hình màu, từ phát thử nghiệm chương trình 4 giờ/ ngày vào

ban đêm, đến năm 1995 phát 10 giờ/ ngày; đến nay Đài Truyền hình Việt Namphát với tổng số thời lượng là 200 giờ/ ngày trên 5 kênh VTV1, VTV2, VTV3,

VTV4, VTV5 cùng với 4 kênh truyền hình cáp hữu tuyến và 64 đài phátthanh - truyền hình địa phương Ngành truyền hình Việt Nam đã có nhiều nỗ lựcvượt bậc nhằm cải tiến, nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình, đáp ứngnhu cầu thông tin ngày càng cao của công chúng Truyền hình Việt Nam cònchú trọng đẩy mạnh việc đào tạo đội ngũ cán bộ, công nhân viên, cán bộ kỹthuật, đặc biệt là đội ngũ phóng viên, biên tập nhằm nâng cao tính chuyênnghiệp và sự quy chuẩn của đội ngũ người làm truyền hình hiện đại

Trong những năm qua, phát thanh - truyền hình Việt Nam đã làm tốt chứcnăng vừa là cơ quan ngôn luận của tổ chức Đảng, Nhà nước, vừa là diễn đàn củanhân dân; góp phần tích cực giữ vững ổn định chính trị, tăng cường an ninh, quốcphòng, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Hầu hết các cơ quanphát thanh - truyền hình đã bám sát thực tiễn của đời sống xã hội, thực hiện đúng

sự lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng thông tin của Đảng, Nhà nước; thông tin nhanhnhạy, kịp thời, đầy đủ, toàn diện về mọi diễn biến của đời sống chính trị, kinh tế -

xã hội trong nước và quốc tế, đặc biệt là các sự kiện lớn, đáp ứng tốt quyền đượcthông tin của nhân dân; thực hiện tốt chức năng là diễn đàn của nhân dân, góp phầnquan trọng thực hiện dân chủ hóa đời sống xã hội, kịp thời phát hiện và biểu dươngnhững gương người tốt, việc tốt, những điển hình tiên tiến

phát thanh - truyền hình là một bộ phận hữu cơ trong hệ thống báo chí ởnước ta, hướng đến việc phục vụ những cộng đồng người ở từng địa phương, từngkhu vực cụ thể phát thanh - truyền hình có lợi thế là có khả năng thông tin chongười dân ở địa phương về mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa xãhội bằng các thứ tiếng của chính họ, theo cách nói của địa phương, vùng, miềnnơi họ sinh sống phát thanh - truyền hình phát triển sẽ tạo ra cơ hội để những

người sống trong cùng một địa phương kết nối với nhau, chia sẻ kinh nghiệm và hỗtrợ lẫn nhau một cách dễ dàng Việc kết hợp những ưu thế của loại hình phát thanh

- truyền hình với tính chất tác động sâu về thông tin, do vậy báo chí địa phương đãtrở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống phát thanh - truyền hình nóiriêng và hệ thống các phương tiện truyền thông nói chung ở nước ta Những nămqua, đã có một vài cơ quan phát thanh - truyền hình (chủ yếu là các ở thành phốlớn) tìm cách thích ứng với xu thế kỷ nguyên số và bước đầu thu được những thànhcông nhất định Nhiều các đài phát thanh - truyền hình vẫn sản xuất chương trìnhtheo lối truyền thống, không có những cải tiến thực sự về nội dung lẫn hình thức.Phần lớn, họ vẫn “cho” công chúng cái họ “có”, chứ không cung cấp những “cái”

mà công chúng “cần” Phóng viên chưa có nhiều điều kiện thuận lợi trong việc sửdụng các chất liệu khác nhau để chuyển tải thông tin nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu,

sở thích đa dạng của công chúng Một số cơ quan chưa thấy được vai trò của kỷnguyên số trong sự phát triển của phát thanh, truyền hình hiện nay…

Chỉ có trên cơ sở nhận diện đúng về những thành công, hạn chế, cùng vớinhững vấn đề đang đặt ra đối với sự vận động, phát triển của phát thanh - truyềnhình mới có thể đề xuất được những giải pháp khoa học nhằm tạo lập các điều kiện

để phát thanh - truyền hình phát triển ngày càng mạnh hơn trong kỷ nguyên số

Xuất phát từ thực trạng trên, cho thấy việc khảo sát, nghiên cứu phát thanh,truyền hình ở Việt Nam hiện nay nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng là yêu cầu

mang tính cấp thiết từ đó đặt ra vấn đề: “thời cơ, thách thức của truyền hình trong kỷ nguyên số; Nghiên cứu chỉ ra những vấn đề đặt ra đối với truyền hình thế giới và truyền hình việt nam trong kỷ nguyên số” đã được lựa chọn làm đề tài

tiểu luận môn học phát thanh trong kỷ nguyên số để nghiên cứu chuyên sâu về phátthanh trong bối cảnh phát triển xã hội và kỷ nguyên số ở Việt Nam hiện nay

I Những khái niệm về Truyền hình

1 Truyền hình là gì?

Truyền hình là một loại hình truyền thông đại chúng, một loại hình báo chíchuyển tải thông tin bằng hình ảnh và âm thanh về một vật thể hoặc một cảnh đi xabằng sóng vô tuyến điện Báo truyền hình là một kênh truyền thông giúp truyền tảithông tin bằng hình ảnh, âm thanh sống động với đầy đủ sắc màu từ lời nói đến âmnhạc và tiếng động. Truyền hình còn được khán giả gọi với những tên ưu ái như kẻmang bức tranh muôn màu cuộc sống, người đưa mang thông tin kết nối mọi ngườilại với nhau

Các loại hình truyền hình:

- Truyền hình sóng: thu phát qua ăngten

- Truyền hình cáp: truyền tín hiệu qua cáp nối

- Truyền hình số: dùng hạ tầng kỹ thuật số

- Truyền hình tương tự: dùng kỹ thuật analog (điện từ)

- Truyền hình công: phát quảng bá, phục vụ xã hội

- Truyền hình thương mại: phục vụ nhu cầu thông tin và giải trí của cácnhóm công chúng trả tiền

1.1 Đặc trưng của truyền hình

Truyền hình mặc dù là một loại hình báo chí nhưng bên cạnh những đặcđiểm chung của báo chí nó còn có những đặc điểm riêng biệt mang đặc trưng củatruyền hình

1.2 Tính thời sự

Tính thời sự là đặc điểm chung của báo chí Nhưng truyền hình với tư cách

là một phương tiện truyền thông đại chúng hiện đại có khả năng thông tin nhanhchóng, kịp thời hơn so với các loại phương tiện khác Với truyền hình, sự kiện

được phản ánh ngay lập tức khi nó vừa mới diễn ra thậm chí khi nó đang diễn ra,người xem có thể quan sát một cách chi tiết, tường tận qua truyền hình trực tiếp vàcầu truyền hình Truyền hình có khả năng phát sóng liên tục 24/24h trong ngày,luôn mang đến cho người xem những thông tin nóng hổi nhất về các sự kiện diễn

ra, cập nhật những tin tức mới nhất Đây là ưu thế đặc biệt của truyền hình so vớicác loại hình báo chí khác

Nhờ các thiết bị kỹ thuật hiện đại truyền hình có đặc trưng cơ bản là truyềntrực tiếp cả hình ảnh và âm thanh trong cùng một thời gian về cùng một sự kiện, sựviệc “khi sự kiện diễn ra phát thanh báo tin, truyền hình trình bày và báo in giảnggiải nó”

1.3 Ngôn ngữ truyền hình là ngôn ngữ hình ảnh và âm thanh

Một ưu thế của truyền hình chính là đã truyền tải cả hình ảnh và âm thanhcùng một lúc Khác với báo in, người đọc chỉ tiếp nhận bằng con đường thị giác,phát thanh bằng con đường thính giác, người xem truyền hình tiếp cận BÁO CHÍTRUYỀN HÌNH www.svbaochi.net 11 sự kiện bằng cả thị giác và thính giác Quacác cuộc nghiên cứu người ta thấy 70% lượng thông tin con người thu được là quathị giác và 20% qua thính giác Do vậy truyền hình trở thành một phương tiện cungcấp thông tin rất lớn, có độ tin cậy cao, có khả năng làm thay đổi nhận thức củacon người trước sự kiện

1.4 Tính phổ cập và quảng bá

Do những ưư thế về hình ảnh và âm thanh, truyền hình có khả năng thu húthàng tỉ người xem cùng một lúc Cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệtruyền hình ngày càng mở rộng phạm vi phủ sóng phục vụ được nhiều đối tượngngười xem ở vùng sâu, vùng xa Tính quảng bá của truyền hình còn thể hiện ở chỗmột sự kiện xảy ra ở bất kì đâu được đưa lên vệ tinh sẽ truyền đi khắp cả thế giới,

được hàng tỉ người biết đến Ngày nay ngồi tại phòng nhưng người ta vẫn có thểnắm bắt được sự kiện diễn ra trên thế giới.

1.5 Khả năng thuyết phục công chúng

Truyền hình đem đến cho khán giả cùng lúc hai tín hiệu cơ bản là hình ảnh

và âm thanh đem lại độ tin cậy, thông tin cao cho công chúng, có khả năng tácđộng mạnh mẽ vào nhận thức của con người Truyền hình có khả năng truyền tảimột cách chân thực hình ảnh của sự kiện đi xa nên đáp ứng yêu cầu chứng kiến tậnmắt của công chúng “Trăm nghe không bằng mắt thấy”, chính truyền hình đã cungcấp những hình ảnh về sự kiện thỏa mãn nhu cầu “thấy” của người xem Đây là lợithế lớn của truyền hình so với các loại hình báo in và phát thanh

1.6 Khả năng tác động dư luận xã hội mạnh mẽ và trở thành diễn đàn của nhân dân

Các chương trình truyền hình mang tính thời sự, cập nhật, nóng hổi, hấp dẫnngười xem bằng cả hình ảnh, âm thanh và lời bình, vừa cho người xem thấy đượcthực tế của vấn đề vừa tác động vào nhận thức của công chúng Vì vậy, truyền hình

có khả năng tác động vào dư luận mạnh mẽ Các chương trình của Đài truyền hìnhViệt Nam như các chuyên mục “Sự kiện và bình luận”, “Đối thoại trực tiếp”,

“Chào buổi sáng” của ban Thời sự VTV1 không chỉ tác động dư luận mà còn địnhhướng dư luận, hướng dẫn dư luận phù hợp với sự phát triển của xã hội và cácđường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước

Ngày nay, do sự phát triển của khoa học công nghệ, công chúng của truyềnhình ngày càng đông đảo, nên sự tác động dư luận ngày càng rộng rãi Chính vìthế,truyền hình có khả năng trở thành diễn đàn của nhân dân Các chuyên mục “ýkiến bạn xem truyền hình”, “với khán giả VTV3”, “Hộp thư bạn xem truyềnhình” ,… đã trở thành cầu nối giữa người xem và những người làm truyền hình

Qua đó người dân có thể nêu lên những ý kiến khen chê, ủng hộ, phản đối, góp ýphê bình về các chương trình truyền hình của đài truyền hình hoặc gửi đi nhữngthắc mắc, bất cập, sai trái ở địa phương Rất nhiều vụ tham nhũng, lạm dụng quyềnhạn đã được người làm báo làm sáng tỏ qua sự phản ánh của nhân dân.

2 Truyền hình trong kỷ nguyên số

Trong những năm gần đây, chúng ta đã chứng kiến sự phát triển như vũ bão của Internet, hệ thống mạng xã hội, hệ thống truyền thông số Điều này đã tác động

và làm thay đổi mạnh mẽ đến ngành truyền hình

Những năm trước đây truyền hình chỉ phân phối qua các nền tảng truyềnthống như: Hệ thống vệ tinh, truyền hình cáp, truyền hình mặt đất Đến nay,Internet, mạng xã hội là những kênh phân phối không thể thiếu của truyền hình.Thậm chí với Internet, thông qua YouTube hay Facebook, từng cá nhân riêng lẻcũng có thể làm được truyền hình Phát thanh, truyền hình công (của Nhà nước)đang đứng giữa ngã tư đường - hoặc chí ít cũng là ngã ba đường, trong một thờigian dài Tuy nhiên, vấn đề không phải là chọn con đường nào mà là làm thế nào

để xác định đúng vị trí, cách tồn tại và phát triển của mình Hay nói cách khác làphải xác định vai trò, tác dụng, hiệu quả hoạt động của các đài truyền hình côngtrong kỷ nguyên số hóa

2.1 Ứng dụng thiết bị công nghệ trong kỷ nguyên số vào truyền hình

Sự phát triển của công nghệ Internet, số hóa đã thay đổi công chúng truyềnhình Hiện nay, một phần không nhỏ người dùng không còn muốn xem truyền hìnhtheo cách truyền thống Trước đây, các đài truyền hình quyết định cho thính giả,khán giả nghe gì, xem cái gì; nghe, xem khi nào và như thế nào, thì đến nay, côngchúng truyền hình đã chuyển sang vai trò chủ động, kiểm soát, lựa chọn cái mìnhmuốn nghe, xem theo nhu cầu (thời gian, kênh, không gian) Họ có thể lựa chọn

không chỉ nội dung theo sở thích của mình mà còn có thể lựa chọn cách thứctruyền nhận thông tin Như với mảng truyền hình thì đó là sự xuất hiện của mạng

xã hội chia sẻ video lớn nhất hiện nay - YouTube (năm 2020) Đến nay, đã có hơn

5 tỷ người dùng, tương đương 1/7 dân số thế giới Mạng xã hội chia sẻ video này,tạo xu hướng thông tin, giải trí mới, với các kênh YouTube phổ biến nhất, thu hútngười xem còn đông hơn cả lượng khán giả của nhiều kênh truyền hình lớn, có thểtạo nên những ngôi sao trên mạng không kém gì các kênh truyền hình lớn

2.2 Trong những năm gần đây, chúng ta đã chứng kiến sự phát triển như

vũ bão hệ thống mạng xã hội.

Với mạng xã hội, ai cũng có thể lập cho mình một kênh riêng và dễ dàngđem sản phẩm của mình đến với công chúng mà không phải cần đến một hệ thốngcồng kềnh như một kênh truyền hình truyền thống

Và có một thực tế rằng trong những năm vừa qua khi công nghệ phát triển,người đọc báo in, người nghe đài, người xem truyền hình giảm số lượng lớn; trongkhi đó công chúng nghe, xem, đọc trên Internet tăng cả về số lượng lẫn dung lượngthông tin

Do đó, các đài truyền hình cần thay đổi để bắt kịp xu thế truyền thông hiệnđại Và để thực hiện được điều đó thì trước hết các đài phải nắm được nhu cầu, sởthích, hành vi của khán, thính giả, sự đa dạng về đối tượng sử dụng sản phẩmtruyền thông, các phương thức khán, thính giả tiếp cận và “tiêu dùng” sản phẩmtruyền thông thì mới có thể cạnh tranh được với các loại dịch vụ truyền thông mới

Ngày nay, hành vi và xu hướng tiếp cận thông tin của khán, thính giả đã thayđổi rất nhiều Họ muốn tìm kiếm thông tin bất cứ khi nào họ muốn, lựa chọn bất kỳloại hình truyền thông (cách tiếp cận thông tin) nào mà họ thấy thuận tiện nhất vàkhai thác những nội dung, chủ đề mà họ quan tâm nhất Những nội dung mà các

nhà đài khai thác và cung cấp phải đa dạng và đánh trúng nhu cầu của công chúng,dưới nhiều dạng thức, gồm: video, audio, văn bản, phát trực tiếp liên tục 24/7, tinvắn, Internet, podcast, mobile để tạo ra ảnh hưởng lớn nhất và rộng rãi nhất.

Trong lĩnh vực phát thanh, xu hướng của người nghe trên thế giới không còn

bó buộc vào các kênh radio phát qua sóng FM hay AM truyền thống cổ điển

Trong kỷ nguyên số, việc theo đuổi các công cụ và kỹ năng tác nghiệp bằngcông nghệ không phải là điều kiện tiên quyết mang lại thành công cho báo chí,truyền hình Đầu tư lớn cho công nghệ là cần thiết nhưng với báo chí, truyền hìnhchính thống, nội dung vẫn luôn là ưu tiên số một, có tính chất sống còn

Ngoài việc sản xuất ra những nội dung hay phù hợp, chúng ta cũng cần thayđổi cách quản lý nội dung, quản lý bản quyền để có thể phân phối một cách hiệuquả nhất trên nhiều nền tảng, trên nhiều hệ thống như mạng xã hội, hệ thốnginternet OTP…; áp dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất chương trình Bên cạnh

đó, các phóng viên, biên tập viên cũng phải trang bị cho mình kiến thức, kỹ năngcông nghệ để có thể tác nghiệp một cách hiệu quả nhất, tin, bài, hình ảnh phải phục

vụ tối đa cho mọi nền tảng công nghệ của tòa soạn, từ báo giấy, báo điện tử, videocho truyền hình và audio cho phát thanh

Tác động của công nghệ, mạng xã hội đối với ngành truyền hình và côngchúng ngày càng lớn, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội không nhỏ đối với cácđài truyền hình trên cả nước Để tận dụng được những cơ hội và lợi thế để bứt phá

có lẽ vẫn đang là một bài toán khó đối với các nhà đài

II Thời cơ, thách thức của truyền hình trong kỷ nguyên số

1 Khó khăn, thách thức của báo chí truyền thống

Xu hướng số hóa là không thể đảo ngược trong tiến trình phát triển hiệnnay của thế giới Và báo chí, truyền thông - với tư cách là một ngành, nghề luôn

tiếp xúc sớm nhất, phản ứng nhanh nhạy nhất với mọi biến động xã hội, đươngnhiên, không thể ra ngoài quỹ đạo của sự phát triển này; trong đó, báo chí truyềnthống, bao gồm phát thanh, truyền hình, báo in là lĩnh vực chịu tác động sâu sắcnhất Có thể nói, chúng ta đang đứng trước thời điểm “bản lề lịch sử” của nghềbáo mà nếu không nhận thức đúng, đề ra cách thức thay đổi, ứng phó phù hợp thì

sẽ bị tụt hậu

Trong một bản báo cáo thực hiện cuối năm 2015, Viện Brookings, một cơquan nghiên cứu chiến lược hàng đầu thế giới tại Mỹ, đưa ra con số tại thị trườngbáo chí lớn nhất thế giới là Mỹ như sau: số lượng đầu báo in tính trên 100 triệu dântại Mỹ đã giảm từ con số 1.400 báo/100 triệu dân năm 1945 xuống còn 400báo/100 triệu dân vào năm 2014 Lượng vốn lưu chuyển trong công nghiệp báo ingiảm từ 35% xuống 15%, số lượng nhà báo có đăng ký thẻ tại Mỹ giảm từ 43.000năm 1978 xuống còn 33.000 năm 2015 Một loạt các tờ báo in lâu đời và danhtiếng tại Mỹ phải đóng cửa hoặc đình bản ấn phẩm in để chuyển sang ấn phẩm điện

tử Ngoài Mỹ, thị trường báo chí lớn thứ hai thế giới là châu Âu cũng chứng kiến

sự suy giảm trầm trọng của báo in Tính từ năm 2008 đến nay, một nửa số tòa soạnbáo in tại Anh đã thực hiện cắt giảm nhân sự hoặc giảm số lượng ấn phẩm

Tại Việt Nam, chiều hướng đi xuống của báo giấy cũng thể hiện rõ, một số

tờ báo giấy buộc phải giảm số lượng bản in, thậm chí dừng hoạt động do thua lỗ.Truyền hình sau một thời gian dài có sự tăng trưởng cao thì giờ đây cũng đang phảiđối mặt với rất nhiều thách thức; phát thanh cũng đang gặp nhiều khó khăn

Trong khi đó, in-tơ-nét bùng nổ và có tốc độ tăng trưởng về số lượng ngườidùng đến chóng mặt qua từng năm Năm 2016, số người dùng in-tơ-nét trên toàncầu tăng 10% so với năm 2015, số người gia nhập các mạng xã hội tăng 21%.Tổng kết năm 2016, Liên minh viễn thông thế giới (IUT) đưa ra các số liệu nhưsau: 3,77 tỷ người tiếp cận được với in-tơ-nét, chiếm 50% dân số thế giới; 2,79 tỷ

người có đăng ký tham gia các mạng xã hội, chiếm 37% dân số thế giới; 4,9 tỷngười dùng thiết bị di động, chiếm 66% dân số thế giới; 2,5 tỷ người tham giamạng xã hội qua thiết bị di động Đời sống con người hiện nay ngày càng gắn chặtvào các thiết bị và ứng dụng công nghệ Con người hiện đại, đặc biệt tại các đô thịlớn, hầu như không thể tách rời các hoạt động trong đời sống cá nhân và công việckhỏi các thiết bị công nghệ và nền tảng số hóa “Nghiện” điện thoại thông minh(smartphone) và mạng xã hội đã trở thành phổ biến, nhất là ở giới trẻ và qua đó,mọi kênh tiếp cận thông tin và hưởng thụ thông tin của người dùng cũng ngày càngđược số hóa.

Một thống kê khác của Hiệp hội báo chí xuất bản thế giới (WAN-IFRA) chỉ

ra, những trang web được xem nhiều nhất thế giới hiện nay là các kênh tiếp nhận,tìm kiếm thông tin tổng hợp (Google, Yahoo, Wikipedia), mạng xã hội (Facebook),giải trí và tương tác video (YouTube), kênh thương mại điện tử (Amazon) Tức làchỉ cần ngồi trước màn hình máy vi tính, hoặc mở máy tính bảng hay điện thoạithông minh, người dùng có thể thoả mãn mọi nhu cầu của mình, từ tiếp nhận thôngtin, giao tiếp xã hội, giải trí và thực thi các nhu cầu cá nhân Với các điều kiện đó,

họ không có nhu cầu bắt buộc phải tìm đến các nhà cung cấp truyền thống về mặtthông tin, như phát thanh qua radio, truyền hình xem qua tivi hay đọc báo giấy.Thách thức đặt ra với truyền hình, báo chí trong thời đại số này, vì thế, là phảitrang bị cho mình công cụ, kỹ năng và tư duy mới để tìm đến với những độc giảgiờ đây có khả năng có được mọi thông tin qua máy vi tính, điện thoại thông minhhay máy tính bảng

2 Xu hướng của truyền hình trong kỷ nguyên số

Theo các nhà nghiên cứu của Trường Đại học Cambridge (Anh), phát thanh,truyền hình công (của nhà nước) đang đứng giữa ngã tư đường - hoặc chí ít cũng làngã ba đường, trong một thời gian dài Tuy nhiên, vấn đề không phải là chọn con

đường nào mà là làm thế nào để xác định đúng vị trí, cách tồn tại và phát triển củamình Hay nói cách khác là phải xác định được vai trò, tác dụng, hiệu quả hoạtđộng của các đài phát thanh, truyền hình công trong kỷ nguyên số hóa Năm 2010,Hội đồng châu Âu đã xác định 4 sự biến đổi về cấu trúc ảnh hưởng tới các tổ chứcphát thanh, truyền hình công, bao gồm số hóa (lộ trình số hóa); sự thay đổi thóiquen tiếp cận thông tin của khán, thính giả; những áp lực giữa chính trị và kinh tế;

sự cạnh tranh về quảng cáo thương mại

Theo Viện Xã hội mở (Open Society Institute) có 3 lý do chính dẫn tới

khủng khoảng trong ngành phát thanh, truyền hình công ở châu Âu: Thứ nhất, phát

thanh, truyền hình công vẫn được tổ chức, vận hành và quản lý theo mô hình cũ

trong quá khứ; thứ hai, ngày càng có nhiều hơn sự cạnh tranh khốc liệt từ các công

ty truyền thông tư nhân và sự giảm mạnh nhu cầu xem - nghe với những nội dung

phải trả tiền của công chúng; thứ ba, chính phủ nhiều nước dường như quan tâm

nhiều hơn tới việc gia tăng kiểm duyệt phát thanh, truyền hình công hơn là tạo điềukiện, tạo cơ chế cho các đài phát thanh, truyền hình công dễ dàng thích ứng vớimôi trường truyền thông mới

Một cách cụ thể, các đài phát thanh, truyền hình hôm nay, khác với các đàiphát thanh, truyền hình của thế kỷ XX, và chắc chắn, sẽ khác hơn rất nhiều trongtương lai, thậm chí là tương lai gần Sự phát triển của công nghệ in-tơ-nét, số hóa

đã thay đổi công chúng phát thanh, truyền hình Từ việc các đài phát thanh, truyềnhình quyết định cho thính giả, khán giả nghe gì, xem cái gì; nghe, xem khi nào vànhư thế nào, công chúng của lĩnh vực này đã chuyển sang vai trò chủ động, kiểmsoát, lựa chọn cái mình muốn nghe, xem, thời gian nghe, xem và kênh mà mình lựachọn Dấu tay của công chúng trên chiếc điều khiển của phát thanh, truyền hìnhtruyền thống đang thay đổi từng ngày Không chỉ thay đổi việc nghe, xem là lựachọn kênh phát thanh, truyền hình, công chúng nghe nhìn hiện nay còn đang có

những thay đổi cả phương thức truyền và nhận thông tin, trong đó họ vừa là ngườinhận, vừa là người cấp, họ tương tác với cơ quan báo chí và với nhau Nền tảngcủa in-tơ-nét và công nghệ số đã làm thay đổi sâu sắc cách thức mà công chúngđến với thế giới trực quan sinh động bên ngoài Với truyền hình, đó là sự xuất hiệnvào năm 2005 của mạng xã hội chia sẻ video lớn nhất hiện nay - Youtube Đếnnay, với hơn 1 tỷ người, tương đương 1/7 dân số thế giới, dùng mạng xã hội chia

sẻ video này đang tạo xu hướng thông tin, giải trí mới, với các kênh Youtube phổbiến nhất, thu hút người xem còn đông hơn lượng khán giả của nhiều kênh truyềnhình lớn Youtube cũng hoàn toàn có thể tạo nên những ngôi sao trên mạng khôngkém gì các kênh truyền hình Ai cũng có thể lập một kênh Youtube và có thể thànhcông khi đem sản phẩm của mình đến với công chúng mà không cần phải một hệthống cồng kềnh như truyền hình truyền thống

Tình hình vừa nêu khiến nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, nền tảng in-tơ-nét

đã tạo thách thức cho truyền hình Người đọc báo in, người nghe đài giảm, ngườixem truyền hình không tăng và sẽ giảm; trong khi đó công chúng nghe, xem, đọctrên in-tơ-nét tăng cả về số lượng lẫn dung lượng thông tin, dung lượng thời gian.Người xem truyền hình dành nhiều thời gian để xem các video trực tuyến (online)gấp đôi so với các khán giả xem truyền hình truyền thống Một số chuyên gia chorằng, việc chuyển sang số hóa giúp định vị lại vai trò của truyền hình, nó không chỉtạo ra khó khăn, thách thức mà còn mang lại rất nhiều cơ hội mới và lớn Các đàiphát thanh, truyền hình là một phần không thể tách rời trong quá trình làm mới,làm hấp dẫn nội dung Những công nghệ truyền thông mới giúp bổ sung, chứkhông phải là thay thế những cái cũ, và việc gây dựng nội dung từ nguồn do côngchúng cung cấp sẽ luôn đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh công nghệ pháttriển nhanh tới mức dư thừa nhưng lại tồn tại một sự khan hiếm tương đối trongviệc sản xuất, cung cấp những nội dung thông tin có tính chuyên nghiệp

Theo các nhà phân tích của tờ báo Người Bảo vệ (The Guardian) của Anh,trong kỷ nguyên số các đài phát thanh, truyền hình truyền thống phải hiểu rõ sởthích, hành vi của khán, thính giả, sự đa dạng về đối tượng sử dụng sản phẩmtruyền thông, động lực và các phương thức khán, thính giả tiếp cận, “tiêu dùng”sản phẩm truyền thông Sự phát triển của in-tơ-nét và việc thay đổi cách thức truycập vào nhiều nguồn phương tiện truyền thông đã bắt buộc các tập đoàn truyềnthông phải tiến hành tìm hiểu sâu hơn, nghiên cứu kỹ hơn về cách công chúng sửdụng các công nghệ truyền thông mới, về cách họ tiếp cận và tương tác với các nộidung phát sóng của các đài truyền hình.

Giáo sư Rây-mông Kun (Raymond Kuhn) từ Đại học Luân-đôn cho rằng,các cơ quan truyền thông công trong thời đại số hóa đều phải đối mặt với nhữngvấn đề lớn, đặc biệt là làm thế nào để vừa thực hiện được nhiệm vụ của mình, vừaphải thể hiện được vai trò và bắt kịp được xu thế mới Trong đó, có 4 vấn đề chính

mà các cơ quan truyền thông cần phải cân nhắc là tính chính trị; độ tin cậy vềthông tin; nguồn kinh phí; tính thương mại để từ đó duy trì lòng tin, xác định cácnguồn thông tin, những kỹ năng cần thiết đối với các nhà báo trong kỷ nguyên số,các công cụ truyền thông cần nắm bắt và sự cần thiết của đào tạo truyền thông đaphương tiện

Trong lĩnh vực phát thanh, xu hướng của người nghe trên thế giới không còn

bó buộc vào các kênh radio phát qua sóng FM hay AM truyền thống/cổ điển.Tháng 1-2017, Na Uy trở thành nước đầu tiên trên thế giới chính thức bỏ phát sóngphát thanh qua sóng FM mà hướng tới chuyển 100% sang công nghệ số Sau Na

Uy, dự kiến sẽ có nhiều nước trên thế giới sẽ từng bước thực nghiệm và tiến tới từ

bỏ sóng FM để chuyển hoàn toàn sang phát sóng bằng công nghệ số với chất lượng

âm thanh tốt hơn, tích hợp và đồng bộ hóa được radio với các loại hình truyền

thông khác, khả năng phát podcast, chi phí vận hành rẻ hơn nhiều lần (trong trườnghợp ở Na Uy là rẻ hơn 8 lần) so với phát sóng truyền thống.

Na Uy là một trường hợp đặc biệt để chúng ta cùng nghiên cứu Xu hướngnày sẽ còn một thời gian nữa mới có thể bùng nổ trên thế giới và sẽ tập trung trướctiên ở các thị trường báo chí phát triển vốn đã có nền tảng hạ tầng công nghệ tốt,nhưng các thế mạnh của công nghệ số trong phát thanh như đã nêu trên là khôngthể phủ nhận Phát thanh truyền thống bắt buộc phải hướng đến công nghệ số, ápdụng công nghệ số để mở rộng diện phủ sóng, thu hút thêm các thành phần thínhgiả trẻ vốn gắn chặt với thiết bị công nghệ, tăng chất lượng phục vụ cộng đồng vàgiảm chi phí hoạt động Phát thanh không chỉ còn giới hạn trong việc nghe đài trêncác làn sóng FM mà còn phải là tương tác trên web và trên mạng xã hội Việc pháttriển theo xu hướng này cũng đòi hỏi phải được thực hiện theo hướng đa nền tảng,trong đó nền tảng di động là ưu tiên bởi trong năm 2016, các nền tảng di động(điện thoại thông minh, máy tính bảng) chính thức vượt qua máy vi tính để bàn đểtrở thành công cụ truy cập in-tơ-nét lớn nhất của người dùng in-tơ-nét toàn cầu(51,3% truy cập in-tơ-nét qua điện thoại thông minh và máy tính bảng và 48,7%qua máy tính để bàn)

3 Hiệu quả rõ rệt của việc chuyển đổi

Trong sự bùng nổ của kỷ nguyên số, việc theo đuổi các công cụ và kỹ năngtác nghiệp bằng công nghệ không phải là điều kiện tiên quyết mang lại thành côngcho báo chí Sự phát triển của công nghệ hiện nay đòi hỏi nghề báo, gồm phátthanh, truyền hình và báo in phải thay đổi mạnh mẽ để thích nghi với các tháchthức và đáp ứng tốt nhu cầu mới của độc giả Ở một mức độ nào đó, sự tác độngcủa công nghệ làm thay đổi cách thức làm báo, đặc biệt khi mỗi công dân giờ đâyđều có thể trở thành một người đưa tin hiển nhiên (và có thể là xuất sắc) cả vềthông tin, hình ảnh lẫn video, qua các hình thức được gọi là “báo chí công dân”

đang nở rộ trên các mạng xã hội Nhưng với báo chí dòng chính thống, theo đuổi

và cạnh tranh theo hướng đó không phải là điều đơn giản bởi một toà soạn có đồ sộđến mấy cũng không thể nào cạnh tranh được với một mạng xã hội hoặc một trangweb có hàng trăm nghìn, hàng triệu, thậm chí đến hàng tỷ người dùng và tham giatương tác, như Facebook hay Twitter

Vì thế, đầu tư lớn cho công nghệ nhưng với báo chí chính thống, nộidung vẫn luôn là ưu tiên số 1, có tính chất sống còn Bài học của tờ báo hàng đầuthế giới New York Times là điển hình của việc áp dụng công nghệ số (chuyểnhướng từ báo giấy sang báo điện tử) nhưng không chạy đua theo lượng truy cập mà

tập trung vào việc khai thác nội dung và bán các bài báo đó Chiến lược của New York Times là cung cấp những câu chuyện báo chí đủ mạnh khiến hàng triệu người sẵn sàng trả tiền để được đọc Nhờ chiến lược đó, năm 2016, New York Times thu

về 500 triệu USD doanh thu chỉ từ phiên bản kỹ thuật số, nhiều hơn doanh thu của

bất cứ tờ báo lớn nào khác cộng lại Đến tháng 1-2017, New York Times có hơn 1,5

triệu tài khoản đăng ký theo dõi phiên bản kỹ thuật số, tăng 0,5 triệu so với cáchđây 1 năm Cách đây 6 năm, khi quyết định chuyển hướng chiến lược từ báo giấysang phiên bản số và tập trung vào nội dung trả tiền, con số đăng ký này là 0 Sự

chuyển hướng này là lựa chọn “sống hoặc chết” của New York Times bởi đến thời

điểm đó, thu nhập từ quảng cáo đối với ấn phẩm in ngày càng sụt giảm do sự cạnhtranh từ in-tơ-nét Thực tế cho thấy, hiện tại các nhà khổng lồ công nghệ, nhưGoogle, Facebook chiếm đến 99% doanh thu từ quảng cáo trực tuyến hay chi phí

marketing cho truyền thông Sự thay đổi kịp thời đã giúp New York Times tiếp tục đứng vững và với chiến lược “nội dung là số 1” như hiện nay, New York Times đặt

mục tiêu doanh thu từ phiên bản kỹ thuật số đến năm 2020 là 800 triệu USD

Thành công của New York Times và một số tờ báo in lớn khác trên thế giới

cho thấy, kể cả trong kỷ nguyên số, báo in vẫn có thể tồn tại được một cách vững

vàng nếu biết thay đổi phù hợp: tích hợp được công nghệ số để làm nền tảng nhưng

tập trung vào thế mạnh truyền thống của báo chí dòng chính là chất lượng thông tin Điều này cũng được chứng minh trong lĩnh vực phát thanh - truyền hình, với ví

dụ tiêu biểu là đài CNN của Mỹ hiện đã phát triển được 25 triệu người theo dõi trên

Facebook và ra mắt ứng dụng CNNGo từ năm 2014 không chỉ cho phép ngườidùng theo dõi liên tục thông tin mà còn mở rộng được sang các lĩnh vực khác, nhưthương mại điện tử hay dịch vụ

Tựu trung, trong kỷ nguyên số bùng nổ hiện nay, báo chí, phát thanh, truyềnhình bắt buộc phải thay đổi nếu muốn tiếp tục tồn tại Sự thay đổi này bao gồm cảviệc thay đổi cách thức quản lý (ở tầm quốc gia cũng như các bộ, ngành, địaphương); áp dụng công nghệ vào quản lý toà soạn; đầu tư cho các nền tảng côngnghệ mới ở cơ quan báo đài; ở chính từ cấp cuối cùng là các phóng viên Cácphóng viên cũng phải trang bị cho mình kiến thức, kỹ năng công nghệ để có thể tácnghiệp một cách hiệu quả nhất, tin, bài, hình ảnh phải phục vụ tối đa cho mọi nềntảng công nghệ của toà soạn, từ báo giấy, báo điện tử, video cho truyền hình vàaudio cho phát thanh Nhưng, để trở nên khác biệt, để tiếp tục đứng vững và pháttriển trước sự cạnh tranh từ truyền thông xã hội, truyền thông công dân đòi hỏi báochí, phát thanh, truyền hình chính thống vẫn phải sử dụng nhiều hơn thế mạnh củamình là chất lượng thông tin

Sự phát triển của công nghệ truyền thông đã tạo cho báo chí một hướng đimới, đó là tích hợp các phương tiện truyền thông Đây là xu hướng phát triển mangtính khách quan, đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng Tác động của côngnghệ, mạng xã hội đối với các cơ quan báo chí và công chúng ngày càng lớn, đâyvừa là thách thức, vừa là cơ hội không nhỏ đối với báo chí và cả xã hội Nhanhnhưng phải bảo đảm tính chính xác, tính khoa học, tính nhân văn, có trách nhiệmcao với xã hội, thể hiện được bản lĩnh chính trị, năng lực chuyên môn và đạo đức

nghề nghiệp vẫn là yêu cầu cốt lõi đối với phóng viên, nhà báo trong bất kỳ thờiđại nào Trong kỷ nguyên số, nhà báo phải luôn trong tâm thế sẵn sàng, tác nghiệpbất cứ lúc nào, ở đâu Bên cạnh yếu tố thông tin phải luôn mới, “nóng”, nhanhnhạy, chính xác, đòi hỏi nhà báo phải biết tìm tòi những cái mới, cần thiết, bổ ích,nhân văn mà công chúng quan tâm Biên tập viên, phóng viên cũng phải thườngxuyên thay đổi tư duy, phương pháp, cách thức hoạt động, sáng tạo không ngừng

để có nhiều các tác phẩm tốt, hấp dẫn, không bị nhàm chán, đơn điệu Trong kỷnguyên số, báo chí, phát thanh, truyền hình công là những công cụ quan trọngđược sử dụng để thực hiện chức năng tuyên truyền, giáo dục, kết nối, sẻ chia thôngtin, tư tưởng, tình cảm trên in-tơ-nét và các loại hình truyền thông mới

4 Thời cơ của truyền hình trong kỷ nguyên số

Đồng hành cùng công cuộc đổi mới, đã có nhiều đóng góp to lớn vào sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; vươn lên mạnh mẽ thực hiện tốt chức năngvừa là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, vừa

là diễn đàn của nhân dân; kịp thời thông tin, cổ vũ các phong trào, các điển hìnhtiên tiến trong công cuộc xây dựng đất nước, vừa phản ánh tâm tư, nguyện vọngchính đáng của các tầng lớp nhân dân Phần lớn đội ngũ những người làm báo đãthể hiện phẩm chất đạo đức trong sáng trong hoạt động nghề nghiệp; khẳng địnhthành quả của công cuộc đổi mới; đồng thời tham gia tích cực cuộc đấu tranhphòng chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu và các quan điểm sai trái của các thếlực thù địch; góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp hơn

Đó là mặt tích cực nổi rõ của giới báo chí nói chung, nhưng trong bối cảnhbùng nổ kỷ nguyên kỹ thuật số, người làm báo cũng đang đứng trước nhiều tháchthức Ngày nay báo chí truyền thống không còn độc quyền trong việc cung cấpthông tin Bạn đọc, người dân cùng một lúc tiếp cận, chọn lựa nhiều loại hìnhtruyền thông cho mình, từ báo chí chính thống đến internet, mạng xã hội; vừa tiếp

nhận thông tin nhanh, hưởng thụ tiện ích này, đồng thời trở thành nguồn phát tin,bình luận chỉ bằng một công cụ 3 - 4 trong 1, như điện thoại di động, máy ảnh kỹthuật số, iPad Công dân - nhà báo và truyền thông xã hội hình thành từ đây, có

xu hướng đánh bạt thông tin chuẩn mực của báo chí chính thống

Truyền thông kỹ thuật số phát triển với những tính năng vượt trội trong việclan tỏa thông tin, không chỉ cuộc sống chung quanh ta, mà còn làm thế giới xích lạigần nhau, giúp mọi giới nắm bắt các diễn biến diễn ra từng giờ, từng phút trên toàncầu bằng việc nghe, nhìn, đọc với các phương tiện đơn giản mọi lúc mọi nơi Bạnđọc bây giờ không còn phải trông chờ vào kỳ phát hành báo, giờ điểm tin nhưtrước đây Điều này đã làm thay đổi quy trình tác nghiệp của báo chí và xuất bảnthông tin, truyền thông chính thống (mainstream media) với các thông tin mangtính chất ban phát độc tôn, chậm chạp, không toàn diện, thiếu nhận định mất dần

vị trí trước sức ép của truyền thông xã hội (social media) Với truyền thông xã hội,bất cứ ai cũng có thể trở thành nguồn phát tin, thể hiện qua mạng cá nhân hoặc tậpthể (truyền thông nhóm); việc kiểm soát thông tin và xác định tính chân thực, tincậy trở nên khó khăn hơn

Mạng xã hội ngày càng phát triển đã đưa báo chí chính thống vào cuộc đuakhốc liệt trong việc cạnh tranh thông tin, đưa thông tin nhanh Ngoài ưu điểm vàlợi ích nêu trên, mặt tiêu cực và hệ lụy của kỷ nguyên số lại là nơi phát tán cácthông tin không chính xác, sai sự thật, thông tin vô bổ hoặc thiếu kiểm chứng Đó

là chưa kể thông tin bịa tạc, dựng đứng thiếu căn cứ, đưa ra các vấn đề “nhạy cảm”

về tổ chức, đời tư cá nhân mang tính bôi bác, đả phá vì lợi ích cá nhân, lợi íchnhóm hoặc mang tính chống đối của các thế lực thù địch Tác hại của việc này rấtlớn, nhưng loại tin trên lại lan truyền với tốc độ chóng mặt, gây bất an xã hội, tô vẽcuộc sống tối tăm