Bài 60 CƠ QUAN SINH DỤC NAM CƠ QUAN SINH DỤC NỮ I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Khi học xong bài này, HS Kể tên và xác định được các bộ phận trong cơ quan sinh dục nam, cơ quan sinh dục nữ Nêu được chức năng c[.]
Trang 1Bài 60: CƠ QUAN SINH DỤC NAM CƠ QUAN SINH DỤC NỮ
I MỤC TIÊU.
1 Kiến thức:
Khi học xong bài này, HS:
- Kể tên và xác định được các bộ phận trong cơ quan sinh dục nam, cơ quan sinh dục nữ
- Nêu được chức năng cơ bản của các bộ phận đó
- Nêu rõ được đặc điểm của tinh trùng, trứng
*Trọng tâm: Các bộ phận của cơ quan sinh dục nam, cơ quan sinh dục nữ
2 Năng lực
Phát triển các năng lực chung và năng lực chuyên biệt
- Năng lực phát hiện vấn đề
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực hợp tác
- Năng lực tự học
- N¨ng lùc sö dông CNTT vµ TT
- Năng lực kiến thức sinh học
- Năng lực thực nghiệm
- Năng lực nghiên cứu khoa học
3 Về phẩm chất
Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: yêu
nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Giáo viên:
- Giáo án, SGK, Tranh vẽ như SGK, tiêu bản mẫu vật, tranh ảnh
2 Học sinh
- Vở ghi, SGK, Nêu và giải quyết vấn đề kết hợp hình vẽ và làm việc với SGK
III HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC.
1.Ổn định tổ chức
2.Kiểm tra bài cũ
- Nêu rõ mối quan hệ trong hoạt động điều hòa của tuyến yên đối với các tuyến nôi tiết ?
(VB: Cơ quan sinh sản có chức năng quan trọng là duy trì nòi giống Vậy chúng
có cấu tạo như thế nào ? chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay
3.Bài mới
Trang 2Họat động của giáo viên Họat động của học sinh Nội dung
HOẠT ĐỘNG 1: Mở đầu(5’)
a Mục tiêu: HS biết được các nội dung cơ bản của bài học cần đạt được, tạo tâm
thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới
b Nội dung: Giáo viên giới thiệu thông tin liên quan đến bài học.
c Sản phẩm: Học sinh lắng nghe định hướng nội dung học tập.
d Tổ chức thực hiện: Giáo viên tổ chức, học sinh thực hiện, lắng nghe phát
triển năng lực quan sát, năng lực giao tiếp
Cơ quan sinh sản có chức năng quan trọng, đó là sinh sản duy trì nòi giống Vậy chúng có cấu tạo như thế nào? Ta vào bài
HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức a) Mục tiêu: Các bộ phận của cơ quan sinh dục nam, cơ quan sinh dục nữ.
b) Nội dung: HS căn cứ trên các kiến thức đã biết, làm việc với sách giáo khoa,
hoạt động cá nhân, nhóm hoàn thành yêu cầu học tập
c) Sản phẩm: Trình bày được kiến thức theo yêu cầu của GV.
d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm.
1 :
+ Hoàn thành mục
SGK trang 187
- GV nhận xét và hoàn
thiện bài tập
+ Cơ quan sinh dục nam
gồm những bộ phận nào?
+ Chức năng của từng bộ
phận là gì ?
- Gv cho đại diện các
nhóm lên trình bày trên
tranh
- HS tự nghiên cứu thông tin và hình 60.1 SGK trang 187
- Trao đổi nhóm thống nhất ý kiến
- Đại diện nhóm trình bày
Nhóm khác nhận xét, bổ sung
- HS quan sát lại hình 60.1, xem lại bài tập điền
từ, trình bày cấu tạo trên tranh
I Các bộ phận của
cơ quan sinh dục nam:
Gồm
- Tinh hoàn: là nơi sản xuất tinh trùng
- Túi tinh: Là nơi chứa tinh trùng
- Ống dẫn tinh: Dẫn tinh trùng tới túi tinh
- Dương vật: đưa tinh trùng ra ngoài
- Tuyến hành, tuyến tiền liệt: tiết dịch nhờn
Trang 3 3 :
+ Tinh trùng được sinh ra
từ khi nào ?
+ Tinh trùng được sản sinh
ra ở đâu ? và như thế nào ?
+ Tinh trùng có đặc điểm
gì về hình thái cấu tạo và
hoạt động sống ?
- Gv giảng giải thêm về
quá trình giảm phân hình
thành tinh trùng và quá
trình thụ tinh để khôi phục
bộ NST đặc trưng của loài
- Tinh trùng sản xuất bắt
đầu từ tuổi dậy thì → dấu
hiệu quan trọng của tuổi
dậy thì chính thức và đã có
khả năng sinh con
- HS tự nghiên cứu SGK trang 188, trả lời câu hỏi
- HS nghe giảng
II Tinh hoàn và tinh trùng:
- Tinh trùng được sản sinh ở tinh hoàn bắt đầu từ tuổi dậy thì
- Tinh trùng rất nhỏ gồm đầu, cổ, đuôi dài
di chuyển
- Có 2 loại tinh trùng: Tinh trùng X và Y
- Tinh trùng sống được 3 – 4 ngày trong
cơ quan sinh dục nữ
3 :
+ Hoàn thành bài tập mục
trang 190
- Gv nhận xét kết quả của
các nhóm và hoàn thiện
kiến thức
+ Cơ quan sinh dục nữ
gồm những bộ phận nào ?
+ Chức năng của từng bộ
phận ?
- Gv giáo dục ý thức giữ
gìn vệ sinh ở em nữ →
tránh viêm nhiễm
- HS nghiên cứu SGK, quan sát hình 61.1, 61.2
- Trao đổi nhóm hoàn thành câu trả lời
- Đại diện nhóm trình bày
- HS quan sát lại hình 61.1
và 61.2 , đọc lại bài tập điền từ → trình bày trên tranh
III Các bộ phận của
cơ quan sinh dục nữ:
Gồm:
- Buồng trứng: sản sinh ra trứng
- Ống dẫn, phễu: thu trứng và dẫn trứng
- Tử cung: Đón nhận
và nuôi dưỡng trứng
đã được thụ tinh
- Âm đạo: thông với tử cung
- Tuyến tiền đình: tiết dịch nhờn
Trang 4+ Trứng được sinh ra bắt
đầu từ khi nào ? ở đâu và
như thế nào ?
+ Trứng có đặc điểm gì về
cấu tạo và hoạt động sống?
- Gv đánh giá kết quả giúp
HS hoàn thiện kiến thức
- Gv giảng giải thêm về
+ Quá trình giảm phân
hình thành trứng
+ Trứng được thụ tinh và
trứng không được thụ tinh
+ Hiện tượng kinh nguyệt
đánh dấu giai đoạn dậy thì
ở nữ
- HS nghiên cứu SGK trang 191 và tranh hình ảnh, bảng → trả lời
- HS nghe giảng
trứng:
- Trứng được sinh ra ở buồng trứng bắt đầu từ tuổi dậy thì
- Trứng lớn hơn tinh trùng, chứa nhiều chất dinh dưỡng, không di chuyển
- Trứng có 1 loại mang X
Trứng sống được 2
-3 ngày và nếu được thụ tinh sẽ phát triển thành thai
HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập (10')
a Mục tiêu: Củng cố, luyện tập kiến thức vừa học.
b Nội dung: Dạy học trên lớp, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân.
c Sản phẩm: Bài làm của học sinh, kĩ năng giải quyết nhiệm vụ học tập.
d Tổ chức thực hiện: Tổ chức theo phương pháp: đặt và giải quyết vấn đề, học
sinh hợp tác, vận dụng kiến thức hoàn thành nhiệm vụ
GV giao nhiệm vụ cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm:
Câu 1 Ở cơ quan sinh dục nam, bộ phận nào là nơi sản xuất ra tinh trùng ?
A Ống dẫn tinh B Túi tinh C Tinh hoàn D Mào tinh
Câu 2 Ở người, nhiệt độ thích hợp cho sự sản sinh tinh trùng nằm trong khoảng
A 36-370C B 37-380C C 29-300C D 33-340C
Câu 3 Sau khi hoàn thiện về cấu tạo, tinh trùng được dự trữ ở đâu ?
A Ống đái B Mào tinh C Túi tinh D Tinh hoàn
Câu 4 Tuyến Côpơ là tên gọi khác của
A tuyến hành B tuyến tiền liệt
C tuyến tiền đình D tuyến trên thận
Câu 5 Sau khi được tạo ra tại tinh hoàn, tinh trùng sẽ được đưa đến bộ phận nào
để tiếp tục hoàn thiện về cấu tạo ?
A Mào tinh B Túi tinh C Ống đái D Tuyến tiền liệt
Câu 6 Trong cơ quan sinh dục nữ, bộ phận nào dưới đây nằm tách biệt với
những bộ phận còn lại ?
Trang 5A Ống dẫn trứng B Tử cung C Âm đạo D Âm vật
Câu 7 Chu kì rụng trứng ở người bình thường nằm trong khoảng
A.14 – 20 ngày B 24 – 28 ngày C 28 – 32 ngày D 35 – 40 ngày
Câu 8 Ở nữ giới, trứng sau khi thụ tinh thường làm tổ ở đâu ?
A Buồng trứng B Âm đạo C Ống dẫn trứng D Tử cung
Câu 9 Tế bào trứng ở người có đường kính khoảng
A 0,65 – 0,7 mm B 0,05 – 0,12 mm
C 0,15 – 0,25 mm D 0,3 – 0,45 mm
Câu 10 Ở những phụ nữ có chu kì kinh nguyệt đều đặn là 28 ngày thì nếu trứng
không được thụ tinh, thể vàng sẽ được bong ra sau
A 14 ngày. B 28 ngày C 32 ngày. D 20 ngày
Đáp án
HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động vận dụng (8’)
a Mục tiêu: Vận dụng các kiến thức vừa học quyết các vấn đề học tập và thực
tiễn
b Nội dung: Dạy học trên lớp, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân.
c Sản phẩm: HS vận dụng các kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ đặt ra.
d Tổ chức thực hiện:GV sử dụng phương pháp vấn đáp tìm tòi, tổ chức cho
học sinh tìm tòi, mở rộng các kiến thức liên quan
1 Chuyển giao
nhiệm vụ học tập
GV chia lớp thành
nhiều nhóm
( mỗi nhóm gồm
các HS trong 1
bàn) và giao các
nhiệm vụ: thảo
luận trả lời các
câu hỏi sau và ghi
chép lại câu trả lời
vào vở bài tập
- Vì sao số lượng
tinh trùng mỗi lần
phóng tinh rất lớn
nhưng lại chỉ có
1 Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS xem lại kiến thức đã học, thảo luận để trả lời các câu hỏi
2 Báo cáo kết quả hoạt động
Mỗi lần phóng tinh, số lượng tinh trùng được phóng ra là khoảng nửa tỉ tinh trùng trong 4 - 5 ml tinh dịch với mật độ chừng 50 - 120triệu/ml Tinh trùng được phóng vào âm đạo phải vượt qua cổ tử cung vào tử cung, tới vòi trứng, gặp trứng để thực hiện quá trình thụ tinh Trong cuộc hành trình
đó chỉ những tinh trùng khoẻ mới tới được nơi thụ tinh với trứng, số này chỉ còn vài ngàn, nhưng cũng chỉ vài trăm tinh trùng đến tiếp xúc được với trứng
mà thôi, số còn lại hoặc vì yếu hoặc vì
bị bạch cầu thực bào
Trang 6một tinh trùng
được thụ tinh cho
trứng ? Giải thích
mâu thuẫn đó như
thế nào ?
2 Đánh giá kết
quả thực hiện
nhiệm vụ học
tập:
- GV gọi đại diện
của mỗi nhóm
trình bày nội dung
đã thảo luận
- GV chỉ định
ngẫu nhiên HS
khác bổ sung
- GV kiểm tra sản
phẩm thu ở vở bài
tập
- GV phân tích
báo cáo kết quả
của HS theo
hướng dẫn dắt đến
câu trả lời hoàn
thiện
và thảo luận
- HS trả lời
- HS nộp vở bài tập
- HS tự ghi nhớ nội dung trả lời đã hoàn thiện
Khi tinh trùng gặp trứng, chúng bao quanh trứng và từ thể đỉnh ở đầu tinh trùng tiết ra các enzim cần thiết cho sự xâm nhập của tinh trùng vào trứng để thụ tinh
Trước hết enzim hialuronidaza phá huỷ lớp vỏ bao quanh trứng Tiếp đó tinh trùng tiếp xúc với màng trong suốt, enzim acrozin chọc thủng màng này để đưa vật chất di truyền trong nhân tinh trùng vào hoà nhập với vật chất di truyền của trứng tạo thành hợp
tử Như vậy, trứng đã được thụ tinh Quá trình này xảy ra ở 1/3 phía ngoài của ống dẫn trứng
Ngay sau khi một tinh trùng khoẻ nhất đột nhập được qua màng trứng để thụ tinh thì đã xảy ra hiện tượng phong bế của trứng không cho một tinh trùng nào khác có thể xâm nhập được vào trứng nữa Như vậy, trứng chỉ được thụ tinh với 1 tinh trùng có cơ may đột nhập được vào trứng qua màng trứng trước tiên Các tinh trùng khác chỉ hỗ trợ bằng tiết enzim hialuronidaza giúp phá huỷ lớp vỏ bao quanh trứng do các
tế bào hạt được gắn kết bởi axit hialuronic mà thôi
Vẽ sư đồ tư duy khái quát nội dung
4 Hướng dẫn về nhà:
- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK
- Đọc mục “Em có biết” trang 189,192