PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HUYỆN TUY AN TRƯỜNG THCS TRẦN RỊA NÂNG CAO HỨNG THÚ VÀ CHẤT LƯỢNG HỌC MÔN NGỮ VĂN BẰNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC GV: Nguyễn Xuân Tài... Bản thân tôi là m
Trang 1
PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HUYỆN TUY AN TRƯỜNG THCS TRẦN RỊA
NÂNG CAO HỨNG THÚ VÀ CHẤT LƯỢNG HỌC MÔN NGỮ VĂN BẰNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
GV: Nguyễn Xuân Tài
Trang 23,2 Thiết kế nghiên cứu
I.3 Quy trình nghiên cứu
I.4 Đo lường và thu thập dữ liệu
IV Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả
Trang 3Hiện nay việc thay sách, đổi mới phương pháp dạy học tích cực đang được các thầy cô thực hiện đồng bộ Chúng ta có thể khẳng định rằng việc thay sách và đổi mới phương pháp dạy học đã giúp các em tiếp xúc được nhiều tác phẩm hay, mới lạ, cập nhật với cuộc sống; không những thế, đổi mới phương pháp dạy học nói chung và đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ Văn nói riêng giúp các em biết tư duy sáng tạo, phát hiện vấn đề, biết nói lên suy nghĩ và cảm nhận riêng của mình.
Bản thân tôi là một giáo viên đứng lớp, tôi cũng rất băn khoăn là một số thầy cô vẫn thuyết trình nhiều, cung cấp kiến thức mang tính áp đặt, đặc biệt là “làm thế nào để học sinh yêu và học tốt môn Ngữ Văn”.Tôi thiết nghĩ có nhiều cách để phát huy tính tích cực của học sinh như tạo hứng thú trong giờ học, cho học sinh thảo luận,trình bày theo cách hiểu của mình, vận
dụng vào thực tiễn…vì theo giáo sư nguyễn Khắc phi nói “không cho phép dạy học theo kiểu
máy móc rập khuân, nhồi sọ mà luôn đòi hỏi sự năng động, sự vận dụng linh hoạt sáng tạo của người thầy”
Giải pháp mà chúng tôi đưa ra là sử dụng phương pháp dạy học tích cực để Nâng cao hứng thú và chất lượng học môn Ngữ Văn bằng phương pháp dạy học tích cực.
Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương: Lớp 8a là nhóm thực nghiệm và lớp 8b là nhóm đối chứng Lớp thực nghiệm được thực hiện giải pháp thay thế khi dạy các tiết 5 -6 Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh: Lớp thực nghiệm đã có kết quả cao hơn so với lớp đối chứng Điểm kiểm tra đầu ra của lớp thực nghiệm có giá trị trung bình là 8,09 điểm bài kiểm tra đầu ra của lớp đối chứng là 7,21 Qua kết quả trên, ta thấy có sự khác biệt giữa điểm trung bình của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng Điều đó chứng minh rằng sử dụng phương pháp dạy học tích cực làm nâng cao hứng thú và chất lượng học sinh ở các tiết 5 -6 của bộ môn Ngữ Văn
II.GIỚI THIỆU
* Qua việc dự giờ thăm lớp khảo sát trước tác động, chúng tôi thấy giáo viên vẫn còn sử
dụng phương pháp thuyết trình cho học sinh ghi nhiều, giáo viên cố gắng đặt câu hỏi, học sinh tích cực suy nghĩ, học sinh có hiểu bài nhưng hiểu chưa sâu sắc, chưa nắm được bản chất của
sự việc để vận dụng vào thực tế
Thay đổi hiện trạng trên, đề tài nghiên cứu này sử dụng phương pháp dạy học tích cực thay thế cho phương pháp thuyết trình, đọc – chép
* Giáo viên đưa phương pháp dạy học tích cực vào thông qua việc phát huy tính tích cực của
học sinh trong giờ học bằng hệ thống câu hỏi gợi mở, dẫn dắt học sinh đi đến kiến thức
Giáo viên cần chuẩn bị chu đáo cho bài học, hướng dẫn học sinh học nhóm, tổ chức ngoại khoá, luyện tập cho học sinh
Trang 4*Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài: “Nâng cao hứng thú và chất lượng học môn Ngữ Văn bằng phương pháp dạy học tích cực” qua việc tìm hiểu học sinh tại trường và phát
phiếu điều tra
Điều gì khiến em không hứng thú với môn Ngữ Văn?
- Làm thế nào để nâng cao chất lượng học tập môn Ngữ Văn?
-.Với sự tham gia của 79 học sinh lớp 8a,8b của trường THCS Trần Rịa
III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.3 Quy trình nghiên cứu
* Chuẩn bị bài của giáo viên
Thầy Tài dạy lớp đối chứng thiết kế bài học theo qui trình chuẩn như bài bình thường
Sau khi thiết kế bài học có sử dụng phương pháp dạy học tích cực, sưu tầm các bài giảng của đồng nghiệp
* Tiến hành thực nghiệm
Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo thời khoá biểu của nhà trường để đảm bảo khách quan
Thứ ngày
Trang 53.4 Đo lường
Bài kiểm tra trước tác động là bài kiểm nhà trường ra đề thi chung
Bài kiểm tra sau tác động là bài sau khi học xong phần truyện kí Việt Nam và văn học nước ngoài do tôi nghiên cứu thiết kế Bài kiểm tra này gồm 9 câu
* Tiến hành kiểm tra và chấm bài
Sau khi thực hiện dạy xong các bài học trên, tôi tiến hành kiểm tra 1 tiết(trình bày ở phụ Lục)
Đề tài nghiên cứu tiến hành chấm bài theo đáp án đã xây dựng
IV.PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ
Bảng 4 So sánh điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động
VI.TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Dạy và học tích cực (một số phương pháp và kĩ thuật dạy học) Nxb Đại học sư phạm, năm 2010
- Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục trung học cơ sở môn Ngữ Văn Nxb giáo dục năm, 2007
-Từ điển thuật ngữ văn học Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi.Nxb giáo dục năm, 1992-Tài liệu tập huấn NCKHSPUD Sở giáo dục và Đào tạo Huyện ,Tuy an, năm 2011
VII PHỤC LỤC.
-Bài giảng bài giảng và bài viết
-Bảng điểm kiểm tra trước tác động củ 2 nhóm
-Bảng điểm kiểm tra sau tác động củ 2 nhóm
Trang 7
Phụ luc 1:
NS: 27/8/2013 TRONG LÒNG MẸ
ND: 30/8/2013 Nguyên Hồng
Tiết: 5, 6
A.Mục tiêu : Giúp học sinh
1.Kiến thức -Khái niện thể loại hồi ký
2.Kỹ năng Rèn kĩ năng: Phân tích nhân vật, cách kể chuyện kết hợp tả tâm trạng, cảm xúc 3.Thái độ Giáo dục tình cảm gia đình
B.Chuẩn bị
- GV: Soạn bài, tranh ảnh tác giả
- HS: Soạn bài, làm bài tập
II- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
a, Kiểm tra bài cũ: 5p
- Nêu chủ đề văn bản “Tôi đi học” ? - Những kỉ niệm cảu buổi tựu trường đầu tiên
- Phương thức biểu đạt của văn bản ? -Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm.
- Kiểm tra vỡ soạn bài
b, Kiểm tra việc soạn bài của HS: Các tổ trưởng báo cáo, kiểm tra vở soạn một vài HS
III- Tiến trình dạy- học bài mới 35p
- Vẻ mặt tươi cười hỏi
- Giọng nói ngọt ngào
HĐ1 Giới thiệu bài:
Mục tiêu:tạo tâm thế, định hướng chú ý cho HS Phương pháp: thuyết trình
Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có một thời thơ ấu thật cay đắng, khốn khổ những kỉ niệm ấy đã được nhà văn viết lại trong tập tiểu thuyết tự thuật “Những ngày thơ ấu” Kỉ niệm về một người
mẹ đáng thương qua cuộc trò truyện với bà cô và cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong nhưqngx chương truyện cảm động nhát Tiết học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
HĐ 2: HDHS tìm hiểu tác giả, tác phẩm.
Mục tiêu: HS nắm kiến thức về tác giả, hoàn cảnh ra đời tác phẩm,
kiểu văn bản…
Phương pháp: vấn đáp, đặt câu hỏi nêu vấn đề, tái hiện.
- Em biết được những gì về tác giả, tác phẩm ?HĐ3: HDHS đọc và tìm hiểu văn bản (75 phút)
Mục tiêu:HS nắm được giọng điệu , nắm bố cục, nội dung, nghệ
thuật, ý nghĩa văn bản
Phương pháp:- Phân tích, giảng bình, vấn đáp, đặc vấn đề, gợi
tìm…,Kĩ thuật “ khăn phủ bàn”
Thời gian: 80 phút
Trang 8- Cúi đầu không đáp
không bao giờ vơi
trong tâm hồn con
- GV đọc mẫu một đoạn
- HDHS đọc hết văn bản ( 3 HS)+ Chú thích: Yêu cầu học sinh tìm hiểu ở nhà+ Bố cục: Đoạn trích có thể chia làm mấy phần ?
- Phần 1: Từ đầu….đến chứ (Cuộc đối thoại giữa bà cô và bé Hồng)
- Phần 2: Tiếp theo…hết (Cuộc gặp gỡ bát ngờ giữa bé Hồng và mẹ)
* Hoạt động 3: Mục tiêu: vaanj dụng kiến thức vào bài tập
Phương pháp: vấn đáp, đặt câu hỏi nêu vấn đề,
SHDHS tìm hiểu văn bản
- HS đọc phần 1
- Nhân vật bà cô được thể hiện qua những chi tiết kể, tả nào ?
- Qua đó em có nhận xét gì về nhân vật bà cô ?
- Hãy cho biết tình cảnh của bé Hồng ?
Đoạn đầu văn bản
- Tâm trạng của bé Hồng ra sao khi nghe bà cô nói về mẹ mình ?
- Vì sao bé Hồng cúi đầu không đáp lời cô ?
Nhận ra lời lẽ giả dối của bà cô.
- Bé Hồng đã khóc vì sao ?
- HS đọc phần 2
- Tìm những chi tiết, hình ảnh cho thấy bé Hồng sung sướng đến tột
độ khi bất ngờ gặp mẹ ?
- Giọt nước mắt lần này có gì khác với giọt nước mắt lần trước ?
Giọt nước mắt hạnh phúc, mãn nguyện.
-Đây là một tập hồi kí Em hiểu thế nào là hồi kí ?
Ghi chép lại những gì mình đã trãi qua.
- HS đọc ghi nhớ SGKHDHS làm bài tập
- Nguyên Hồng viết nhiều về phụ nữ và nhi đồng
- Nguyên Hồng đã giành cho phụ nữ và nhi đồng aams lòng chan chứa thương yêu và thái độ nâng niu trân trọng
IV.Củng cố:Học sinh đọc lại ghi nhớ 1p
V HDTH 4p + BVH- Đọc lại văn bản
- Chú ý cách diễn tả tâm trạng nhân vật Hồng
+ BSH: Bố cục của văn bản - Đọc, tìm hiểu: Bố cục của văn bản ?
Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản ?
- Chuẩn bị kĩ phần bài tập SGK (4 p
NS 3-9-2013 TỨC NƯỚC VỠ BỜ
Trang 9ND 8/-9-2013 Ngô Tất Tố
NS: Tiết 9-10
A.Mục tiêu: Giúp học sinh
1.Kiến thức Cốt truyện, nhân vật,sự kiện trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ
+ Giá trị hiện thực và nhân đạo qua một đoạn trích trong tác phẩm Tắt đèn
- Thành công của nhà văn trong việc tạo tình huống truyện, miêu tả,kể chuyện và xây dựng nhân vật
2 Kỹ năng.Tóm tắt truyện,vận dụng kiến thức về sự kết hợp phương thức biểu đạt trong văn bản
tự sự
3.Thái độ Giáo dục tình yêu thương con người
B.Chuẩn bị
- GV: Bài soạn, tranh ảnh tác giả
- HS: Soạn bài, làm bài tập
C- Phương pháp:
-Thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp, phân tích, giảng bình, dùng câu hỏi nêu vấn đề, gợi mở
-Vận dụng kĩ thuật dạy học: Kỹ thuật “ Khăn phủ bàn”, “động não”
D- Các bước lên lớp
I-Ổn định tổ chức lớp
II- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
a, Kiểm tra bài cũ: 5p
- Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ ?
Sung sướng vô bờ, dào dạt, miên man Được cảm nhận bằng tất cả các giác quan của bé…Đó là giây phút thần tiên hiếm hoi nhất, đẹp nhất của Hồng.
b, Kiểm tra việc soạn bài của HS: Các tổ trưởng báo cáo, trực tiếp kiểm tra vở soạn một vài HSIII- Tiến trình dạy- học bài mới 35p
của xã hội thực dân
phong kiến đương thời
qua việc miêu tả lối hành
xử của các nhân vật thuộc
bộ máy chính quyền thực
dân nửa phong kiến,đại
diện cho giai cấp thống
trị
-*Sự thấu hiểu,cảm thông
sắc của tác giả với tình
cảnh cơ cực ,bế tắt của
HĐ1 Giới thiệu bài:
\Mục tiêu:tạo tâm thế, định hướng chú ý cho HS Phương pháp: thuyết trình
-Trong tự nhiên có qui luật đã được khái quát thành câu tục ngữ
“Tức nước vỡ bờ” Trong xã hội đó là qui luật “Có áp bức có đấu tranh” Qui luật ấy đã được chứng minh rất hùng hồn trong chương XVIII tiểu thuyết “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố Tiết học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
Mục tiêu:HS nắm được giọng điệu , nắm bố cục, nội dung, nghệ
thuật, ý nghĩa văn bản
Phương pháp:- Phân tích, giảng bình, vấn đáp, đặc vấn đề, gợi
tìm…,Kĩ thuật “ khăn phủ bàn”
Trang 10người nông dân.
*-Sự phát hiện của tác giả
tam hồn yêu thương,tinh
* Hoạt động 3: Mục tiêu: Tìm hiểu văn bản
Phương pháp:- Phân tích, giảng bình, vấn đáp, đặc vấn đề, gợi
Thê thảm, đáng thương và nguy cấp
*- Mục đích duy nhất của chị giờ đây là gì ?
Bảo vệ người chồng đang ốm nặng.
- Em có nhận xét gì về tính cách của nhân vật Cai lệ ? Ngoại hình ?
Hành động ? Lời nói ?
- Vì sao hắn chỉ là một tên tay sai mạt hạn lại có quyền đánh trói người vô tội vạ như vậy ?
- Qua đoạn trích này em có nhận xét gì về tính cách của chị ?
\- Em hiểu thế nào về nhan đề “Tức nước vỡ bờ” đặt cho đoạn trích
?
- Đoạn trích nghệ thuật có gì đặt sắc ?HDHS làm bài tập
HS phân vai đọc diễn cảmIV.Củng cố HS đọc lại ghi nhớ SGK (5 phút)
Trang 11V.HDTH+ BVH
- Đọc lại thật kĩ đoạn trích
- Phân tích nhân vật Cai lệ, chị Dậu
+ BSH: Xây dựng đoạn văn trong văn bản
- Đọc, tìm hiểu:
Thế nào là đoạn văn ?
Từ ngữ và câu chủ đề trong đoạn văn ?
Cách trình bày nội dung trong đoạn văn ?
- Chuẩn bị kĩ bài tập SGK
Phụ luc 2:
Đề và đáp án kiểm tra sau tác động
ĐỀ KIỂM TRA SAU TÁCĐỘNG
A PHẦN TRẮC NGHIỆM : ( 3.0 điểm )Mổi câu (0,5đ)
Câu 1 : Nhà văn nào có sáng tác thơ được đăng trong cuốn Thi nhân Việt Nam ?
Câu 2 : Nhà văn nào hi sinh trên đường đi công tác ?
Câu 3 : Văn bản nào được đánh giá là giàu chất thơ ?
Câu 4: Nhân vật nào sau đây được đánh giá là nhân vật điển hình ?
Câu 2 : Viết đoạn văn ngắn từ 5 đến 10 dòng tóm tắt đoạn trích Tức nước vỡ bờ của Ngô tất Tố
Từ đó, em có nhận xét gì về tính cách của nhân vật chị Dậu ? ( 3.0 điểm)
Câu 3 : Có người cho rằng : Lão Hạc là người có nhiều đức tính tốt đẹp
Qua văn bản Lão Hạc, hãy tìm lí lẽ và dẫn chứng để làm sáng tỏ ý kiến trên ( 3.0 điểm )
Trang 12Câu 1 : HS nêu được 4 ý làm sáng tỏ chiếc lá thường xuân mà cụ Bơ-men vẽ trên tường là bức tranh
kiệt tác ( mỗi ý 0,25 = 1.0 đ )
- Chiếc lá vẽ y như thật
- Chiếc lá đem lại sự sống cho Giôn-xi
- Chiếc lá vẽ trong một hoàn cảnh đặc biệt khó khăn
- Chiếc lá được vẽ bằng tình thương bao la và sự hi sinh cao thượng
Câu 2 : Gồm 2 yêu vầu :
- HS viết được đoạn văn tóm tắt đầy đủ ý từ 5 đến 10 dòng ( 1.5 đ )
+ HS nêu nhận xét về tính cách của nhân vật chị Dậu ( mỗi ý 0.5 = 1.5 đ )
+ Chị Dậu là người phụ nữ thương chồng tha thiết
+ Chị Dậu có tính hiền lành, nhẫn nhục
+ Chị Dậu có tinh thần phản kháng mạnh mẽ
Câu 3 : HS nêu được lí lẽ và dẫn chứng để chứng minh ý : Lão Hạc là người có nhiều đức tính
tốt đẹp
Mỗi lí lẽ và dẫn chứng 1 điểm = 3 điểm.
Lí lẽ 1 : Lão Hạc là người cha hết mực thương con ( DC )
Lí lẽ 2 : Lão Hạc là người giàu lòng tự trọng ( DC )
Lí lẽ 3 : Lão Hạc là người có tình nghĩa, yêu thú vật ( DC )
Trang 1320 Huỳnh Thị Thanh Ngân 6 7 20 Đỗ Chí Nguyên 6 7
Trang 14
////////////////////////////////////////////////////////////********************************************
Trang 15CHƯƠNG I
THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY VÀ HỌC MÔN NGỮ VĂN
I Tình hình chung
1 Đặc điểm
Xã An Chấn là xã bãi ngang có hoàn cảnh kinh tế khá khó khăn, cư dân phân bố không đều,
xã có 5 thôn trên địa bàn rộng lớn, Hai thôn nằm sát biển, ba thôn là nông nghiệp
Tình hình giáo dục của xã những năm gần đây có nhiều biến chuyển tốt, người dân bắt đầu
có sự quan tâm tới việc học của con em mình Hệ thống trường lớp có nhiều phát triển.xã có
1 trường cấp 2, 3 trường tiểu học, 4 trường mẫu giáo
Trường THCS Trần Rịa đóng trên địa bàn gần xã có thuận lợi cho việc đi học của học sinh Năm học 2012- 2013 trường có 20 lớp với tổng số học là 598 em, năm học 2013-2014 tổng số học sinh là 632 em Tổng số giáo viên của trường là 45 giáo viên, đáp ứng nhu cầu phân công giảng dạy học sinh
1.2 Thuận lợi
Được sự quan tâm sâu sát của Đảng uỷ, UBND, sự hỗ trợ nhiệt tình của các ban ngành đoàn thể địa phương, nhất là sự giúp đỡ của Phòng giáo dục và Đào tạo huyện Tuy an, sự quan tâm của BGH nhà trường, của các thầy cô giảng dạy trong trường nên học sinh của trường luôn có những điều kiện tốt cho việc tập trung học tập
Với đội ngũ giáo viên đạt chuẩn theo thông tư …của Bộ giáo dục và Đào tạo, các thầy cô luôn tận tình, tâm huyết với nghề giúp học sinh luôn tin tưởng, vững tâm
Được sự đồng tình nhất trí của các bậc phụ huynh phối hợp kịp thời với nhà trường trong việc dạy học và giáo dục học sinh
1.3 Khó khăn
Đây là một xã vùng biển chiếm 60,76% nên số học sinh nhiều, có lớp tới/ 35-40 học sinh chiếm 62,85% nên khả năng tiếp thu chậm, khả năng tư duy còn hạn chế, việc học tập chủ động chưa cao, khả năng phối hợp giữa các nhóm học sinh còn yếu
Với 18 lớp như hiện nay trường phải thực hiện 2 ca mới đủ phòng học, phương tiện nghe nhìn
và trang thiết bị cho dạy học còn thiếu Trường có 18 lớp với 8 giáo viên dạy môn Ngữ Văn biên chế, Việc dạy và học bộ môn này còn gặp khó khăn, hơn nữa bộ môn này rất ít tranh ảnh,
đồ dùng dạy học nên các em chưa có điều kiện tiếp xúc với những điều mới lạ nên khả năng thu hút học sinh còn hạn chế
2.Thực trạng của việc dạy và học môn Ngữ Văn ở trường THCS Trần Rịa
2.1 Những việc đã làm được
Trong năm học 2012- 2013, dưới sự chỉ đạo của BGH nhà trường, tổ Ngữ Văn đã tích cực dạy học theo đúng phân phối chương trình của Sở giáo dục và Đào tạo, nghiêm túc chấp hành mọi nội quy, quy chế của ngành cũng như của trường đề ra.Tham gia tích cực các hoạt động giáo dục của ngành như thi giáo viên giỏi, hội thao ngành, tập huấn chuyên môn, học chính trị đầu năm nhằm nâng cao tư tưởng và phẩm chất chính trị
Giáo viên của bộ môn đã bồi dưỡng học sinh giỏi khối 6-9 đều đặn và đạt kết quả khả quan (riêng khối 9 có học sinh giỏi cấp huyện,cấp tĩnh)