Tiết 17 Bài 16 THỰC HÀNH MỔ VÀ QUAN SÁT GIUN ĐẤT I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Mô tả được cấu tạo ngoài và cách di chuyển của giun đất Tìm tòi, quan sát cấu tạo của giun đất như Sự phân đốt cơ thể, các vòng[.]
Trang 1Tiết 17
Bài 16 THỰC HÀNH: MỔ VÀ QUAN SÁT GIUN ĐẤT
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức.
- Mô tả được cấu tạo ngoài và cách di chuyển của giun đất
- Tìm tòi, quan sát cấu tạo của giun đất như: Sự phân đốt cơ thể, các vòng tơ ở xung quanh mỗi đốt, đai sinh dục, các loại lỗ: miệng, hậu môn, sinh dục đực và cái
2 Năng lực
Phát triển các năng lực chung và năng lực chuyên biệt N¨ng lùc chung N¨ng lùc chuyªn biÖt
- Năng lực phát hiện vấn đề
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực hợp tác
- Năng lực tự học
- N¨ng lùc sö dông CNTT vµ TT
- Năng lực kiến thức sinh học
- Năng lực thực nghiệm
- Năng lực nghiên cứu khoa học
3 Về phẩm chất
Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: yêu
nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Giáo viên:
- Mẫu vật giun đất
- Bộ đồ mổ
- Tranh hình 16.1 16.3
2 Học sinh:
- Mỗi nhóm chuẩn bị hai con giun đất
- Học kĩ bài giun đất
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Kiểm tra bài cũ: (4’) Kiểm tra sự chuẩn bị của các nhóm.
2 Bài mới:
Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo ngoài (15’)
Trang 2- GV yêu cầu học sinh nghiên cứu
SGK ơ mục ▼ tr.56 và thao tác
luôn
+Trình bày cách xử lý mẫu như
thế nào?
- GV kiểm tra mẫu thực hành nếu
nhóm nào chưa làm được → GV
hướng dấn thêm
- GV yêu cầu các nhóm:
+ Quan sát các đốt, vòng to
+ Xác định mặt lưng và mặt bụng
+Tìm đai sinh dục
- GV hỏi:
+ Làm thế nào để quan sát được
vòng tơ?
+ Dựa vào đặc điểm nào để xác
định mặt lưng và bụng?
+ Tìm đai sinh dục, lỗ sinh dục
dựa trên đặc điểm nào?
- GV cho HS làm bài tập chú
thích vào H16.1
- GV gọi đại diện nhóm lên chú
thích vào tranh
- GV thông báo đáp án đúng:
16.1A: 1 Lỗ miệng : 2 Đai sinh
dục: 3 Lỗ hậu môn
- Hình 16.1B: 4 Đai sinh dục: 3
Lỗ cái: 5 Lỗ đực
- Hình 16.1C: 2 Vòng tơ quanh đốt
- HS sinh nghiên cứu SGK mục ▼ tr.56 và thao tác theo hướng dẫn của giáo viên
+ HS trình bày cách xử lý mẫu
- HS trình bày
- HS lắng nghe
- HS các nhóm thực hiện
- HS trả lời
- HS khác nhận xét
- HS khác bổ sung
- HS ghi chú thích vào H16.1
- HS đại diện nhóm lên chú thích vào tranh
- HS theo dõi và sửa sai (nếu có)
1 Cấu tạo ngoài:
- Cách sử lí mẫu:
+Rửa sạch cơ thể giun đất
+ Làm giun chết trong hơi ete hay cồn loãng
+ Để giun lên khay quan sát
- Quan sát cấu tạo ngoài:
+ Hình dạng ngoài
+ Các vòn cơ ở mỗi đốt
+ Xác định mặt lưng bụng
+ Đai sinh dục và lỗ sinh dục
Hoạt động 2: Cấu tạo trong (20’)
* GV yêu cầu HS các nhóm quan
sát H16.2 đọc các thông tin SGK - Cá nhân HS quan sát
II Cấu tạo trong:
1 Cách mổ:
Trang 3tr.57 Thực hành mổ giun đất
- GV kiểm tra sản phẩm của các
nhóm bằng cách:
+ Gọi đại diện 1 nhóm lên trình
bày thao tác mổ
- Vì sao mổ chưa đúng hay nát
các nội quan
- GV: Mổ ĐVKXS chú ý:
+ Mổ mặt lưng, nhẹ tay đường
kéo ngắn, lách nhẹ nội quan từ từ,
ngâm vào nước
+ Ở giun đất có thể xoang chứa
dịch, có liên quan đến việc di
chuyển của giun đất
* GV hướng dẫn: Dùng kéo nhọn
tách nhẹ nội quan Dựa vào
H16.3A nhận biết các bộ phận của
hệ tiêu hóa
+ Dựa vào H16.3B quan sát các
bộ phận của hệ sinh dục
+ Gạt ống tiêu hóa sang bên để
quan sát hệ thần kinh màu trắng ở
bụng
+ Hoàn thành chú thích ở H16B
-C SGK
- GV kiểm tra bằng cách gọi đại
diện nhóm lên bảng chú thích vào
hình câm
hình đọc kĩ các bước tiến hành mổ
- Cử 1 đại diện mổ, thành viên khác giữ, lau dịch cho sạch mẫu
- HS chú ý lắng nghe
* Trong nhóm : + 1 HS thao tác gỡ nội quan
+ HS khác đối chiếu với SGK để xác định các hệ cơ quan
+ Ghi chú hình vẽ
+ Đại diện các nhóm lên chữa bài, nhóm khác bổ sung
- Gồm 4 bước:
+ B1: Đặt giun đất nằm sấp giữa khay mổ Cố định đầu và đuôi bằng 2 đinh ghim
+ B2: Dùng kẹp kéo da, dùng kéo cắt 1 đường dọc chính giữa lưng về phía đuôi
+ B3: Đổ nước ngập cơ thể giun Dùng kẹp phanh thành cơ thể, dùng dao tách ruột khỏi thành cơ thể
+ B4: Phanh thành cơ thể đến đâu, cắm ghim tới đó Dùng kéo cắt dọc cơ thể tiếp tục như vậy về phía đầu
2 Quan sát cấu tạo trong:
- Cơ quan tiêu hóa:
Miệng, hầu, thực quản, diều, dạ dày, ruột, ruột tịt
- Cơ quan thần kinh: + Gồm 2 hạch não nối với 2 hạch dưới hầu, tạo nên vòng hầu
+ Chuỗi thần kinh bụng
3 Củng cố (4’)
Trang 4- GV cho điểm 2 – 3 nhóm làm việc tốt và kết quả đúng đẹp
- GV cho HS thu dọn phòng thực hành
4 Dặn dò (1’)
- Qua quan sát, trình bày cấu tạo ngoài giun đất
- Hoàn thành các chú thích hình vẽ cấu tạo ngoài
- Xem trước bài mới Tìm hiểu thêm 1 số giun đốt thường gặp có ở địa phương
5 Đánh giá, điều chỉnh sau tiết dạy: