Cảm nhận về bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu Download vn Văn mẫu lớp 8 Cảm nhận về bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu Tổng hợp Download vn 1 Sơ đồ tư duy Cảm nhận bài thơ Khi con tu hú https //download[.]
Trang 1Sơ đồ tư duy Cảm nhận bài thơ Khi con tu hú
Trang 2Dàn ý cảm nhận về bài thơ Khi con tu hú
1 Mở bài
● Giới thiệu về tác giả Tố Hữu và bài thơ Khi con tu hú
2 Thân bài
* Bức tranh mùa hè rộn rã, tươi đẹp:
- Âm thanh: tiếng chim tu hú, ve ngân, tiếng diều sáo
> Âm thanh rộn rã, sôi động
- Màu sắc: Vàng (bắp rây), nắng đào, trời xanh
> Màu sắc tươi sáng, rực rỡ
- Hình ảnh: lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần, diều sáo lộn nhào
=> Bức tranh mùa hè hiện lên sinh động, sắc nét gợi cảm xúc rạo rực, xaoxuyến
* Bức tranh tâm trạng của người tù cách mạng
● U uất, bực bội “ngột”, “chết uất thôi”
● “Đạp tan phòng” > Khát khao tự do, muốn giải thoát khỏi cảnh tù đàu
● Tiếng chim tu hú là tiếng gọi của tự do, thúc giục khát khao tự do
3 Kết bài
Khái quát lại giá trị tác phẩm:
● Bài thơ tái hiện bức tranh mùa hè tươi đẹp
● Thể hiện tình yêu cuộc sống, khát khao tự do của tác giả
Trang 3Cảm nhận bài thơ Khi con tu hú ngắn gọn
Nhắc đến những tác giả nổi bật trong phong trào thơ ca cách mạng không thểkhông nhắc đến nhà thơ Tố Hữu Các tác phẩm của ông đều là những vần thơđẹp đẽ mang ánh sáng chói lòa của niềm vui khi có Đảng, của nhiệt huyết tuổitrẻ, của khát khao sống và cống hiến cho cách mạng Một trong những vần thơđẹp ấy phải kế đến thi phẩm Khi con tu hú - bài thơ mang tiếng lòng của ngườichí sĩ yêu nước, khát khao tự do trong cảnh tù đày
Mở đầu bài thơ là khung cảnh mùa hè đầy sôi động, vẻ đẹp của thiên nhiên đẹpđược dệt nên bởi những ngôn từ quá đỗi trong sáng, bình dị:
"Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần Vườn râm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt, đầy sân nắng vàng"
Nếu khi xuân về có cánh én chao nghiêng thì hè đến là tiếng chim tu hú gọinhau ngang trời Câu thơ đầu tiên là một trạng ngữ chỉ thời gian báo hiệu hè về,
là cơ sở để gợi mở ra một khung cảnh mùa hè tươi đẹp ở những câu sau Thiênnhiên vào hè dường như đang "chín" dần theo vị thời gian: những bông lúa vàngươm gần đến ngày thu hoạch, những trái cây thơm đang đượm dần vị ngọt,những hạt bắp vàng được tưới tắm ánh mặt trời ngày hạ lại đậm thêm vị nắng
Hè về, lúa ngoài đồng đã chín, bắp trên đồi đã bẻ, quả trong vườn đãngọt, những công sức của người nông dân cuối cùng cũng được đền đáp Vìthế niềm vui như gấp bội, lòng người thi sĩ cũng phấn khởi, rộn ràng Khúc nhạc
"tiếng ve ngân" là thanh âm làm sống động cả khu vườn Ve đến gọi hè về, tiếng
ve ngân nga tự do giữa khung trời, mang bao dư âm của tuổi thơ, mang bao kỉniệm thời niên thiếu Cảnh hè tươi mới, rộn ràng với sắc vàng của lúa chín, của
Trang 4nắng hạ, của bắp ngô, với sắc xanh của cây trái vườn nhà, với tiếng tu hú vàtiếng ve ngân Cảnh hè còn được điểm tô bởi cánh diều bay trong gió giữa bầutrời thanh bình, rộng lớn, tự do:
"Trời xanh càng rộng càng cao Đôi con diều sáo lộn nhào từng không."
Lòng người thi sĩ như đang say mê, rạo rực trước mùa hè tuyệt diệu, ao ướcđược đắm chìm trong không gian rộng mở ấy đề tận hưởng vị thiên nhiên màtạo hóa ban tặng Nhưng có lẽ, với thực tại bây giờ, niềm ao ước ấy thật khó đểthành hiện thực, bởi nhân vật trữ tình đang bị giam mình trong cõi chật hẹp củanhà tù thực dân Đằng sau bức tranh thiên nhiên đẹp gợi lên ấy là cả một dòngtâm trạng khôn nguôi, đau xót:
"Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi"
Tiếng hè dậy bên lòng, tiếng hè vẫy gọi thiết tha, hè khiến lòng chiến sĩ rạo rựcmuốn được chìm đắm trong khoảng không gian tươi đẹp Lòng thổn thức-chânmuốn đạp, muốn vượt thoát khỏi bốn bức tường chật hẹp nơi này để tận hưởng
vị thiên nhiên, để được tự do làm cách mạng Lối nói quá "đạp tan phòng" kếthợp với tiếng gọi tha thiết "hè ôi! " càng diễn tả khát khao tự mãnh liệt nhưmuốn bùng cháy trong trái tim người chiến sĩ trẻ Còn gì buồn hơn khi sốngtrong cảnh giam cầm, còn gì bí bách hơn khi một kẻ suốt đời khát khao tận hiếncho cách mạng lại bị dùi xích chôn chân nơi ngục tù
"Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú, ngoài trời cứ kêu"
Những tính từ mạnh "ngột", "chết uất" được kết hợp khéo léo với các từ manggiá trị biểu cảm như "làm sao", "thôi" đã diễn tả rõ nỗi bực dọc, ngột ngạt đến
Trang 5tột cùng của người chiến sĩ lúc này Đồng thời, càng cho thấy niềm khát khaođược vượt thoát khỏi chốn ngục tù tăm tối để rời xa những khó chịu đang bủavây trong tâm trí, để được là bước ra đời sống với đôi chân tự do và tâm hồnrộng mở.
Nếu như tiếng tu hú đầu bài gọi hạ đến, là một tín hiệu của thời gian, đánh thứctrong tâm hồn nỗi nhớ nhung về một mùa hè tươi đẹp, rộn ràng và tình yêu thiênnhiên tha thiết thì tiếng tu hú cuối bài là là tiếng gọi của tự do, của Đảng, thôithúc nỗi khát khao được trở về với cách mạng trong lòng người chiến sĩ trẻ.Tiếng tu hú tuy bình dị, giản đơn nhưng là tiếng lòng sâu thẳm của một ngườisuốt đời mình khao khát được cống hiến cho cách mạng lại không may bị giặcgiã giam cầm
Bằng thể thơ lục bát quen thuộc, kết hợp với các thủ pháp nghệ thuật tiêu biểunhư liệt kê, tả cảnh ngụ tình cùng lối viết giản dị mà giàu sức biểu đạt tác giả đãtạo nên một thi phẩm độc đáo, dạt dào cảm xúc và mang sức sống lâu bền quabao thế hệ Có thể nói, bài thơ đã trở thành một món ăn tinh thần không thểthiếu mỗi khi nhắc đến hồn thơ Tố Hữu và thơ ca cách mạng
Cảm nhận về bài thơ Khi con tu hú hay nhất
Tố Hữu (1920-2002 là nhà thơ nổi tiếng của nền thơ ca trữ tình chính trị ViệtNam, với hàng loạt các tác phẩm có giá trị như: Từ ấy, Việt Bắc, Một tiếngđờn , ông được xem là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng và kháng chiến, cóđóng góp to lớn đưa nền thơ ca trữ tình chính trị của nước nhà đạt đến đỉnh cao.Thơ Tố Hữu có sự hòa quyện giữa chất chính trị đậm nét cùng chất trữ tình thathiết, đằm thắm, một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất cho phong cách thơ
Tố Hữu có thể kể đến bài thơ Khi con tu hú
Trang 6Khi con tu hú được ra đời trong một hoàn cảnh hết sức đặc biệt vào khoảng thờigian đầu khi Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt giam ở nhà tù Thừa Phủ (tháng 7 năm1939) Khi ấy Tố Hữu vừa mới gia nhập vào Đảng cộng sản Việt Nam chưa baolâu, đang hăng hái hoạt động cách mạng thì bị bắt, điều đó đã mang đến tronglòng tác giả, một con người vừa tìm được con đường sáng sau những năm thángtối tăm, lọc lõng nhiều xúc cảm phức tạp.
“Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm đang chín trái cây ngọt dần Vườn râm, dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt, đầy sân nắng đào Trời xanh càng rộng càng cao Đôi con diều sáo lộn nhào từng không”
Trong 6 câu thơ đầu tác giả Tố Hữu đã cảm nhận bức tranh thiên mùa hạ rực rỡ
và tràn đầy sức sống bằng nhiều giác quan, bao gồm cả thính giác, vị giác, xúcgiác Mùa hè hiện ra thật nhộn nhịp với tiếng tu hú gọi bầy tha thiết, tiếng vengân rạo rực, tiếng sáo diều vi vu vang vọng trời đất Bên cạnh đó còn rực rỡ,tươi tắn với nhiều màu sắc của thiên nhiên như cảnh lúa chiêm vàng xuộm, cảnh
“bắp rây vàng hạt” đầy sân, lại thêm cái “nắng đào”, ấm áp chói chang, mangđến cảnh tượng trù phú, mùa màng bội thu, tràn đầy sức sống
Không dừng lại ở đó mùa hè còn hiện ra thông qua những cảm nhận từ vị giác,với vị ngọt dịu của lúa chiêm đang dần chín, vị ngọt đậm của trái cây đang vàomùa Xa xăm hơn, cảnh ngày hè còn đặc biệt ấn tượng với khung cảnh bầu trờitrong xanh, không một gợn mây, rộng lớn, cao vút, tô điểm trên nền trời ấy làcảnh từng con diều sáo đang lộn nhào:
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không
Trang 7Câu thơ gợi ra khung cảnh bình yên, tự do và tràn đầy sức sống, càng đặc biệthơn khi bức tranh thiên nhiên tràn đầy âm thanh và sắc màu đó lại được nhà thơcảm nhận qua song sắt chật hẹp của nhà tù Điều đó đã bộc lộ tấm lòng yêuthiên nhiên, yêu cuộc sống tha thiết của tác giả Không chỉ là lòng yêu thiênnhiên sâu sắc, mà ở sáu câu thơ đầu những hình ảnh thiên nhiên đậm hương sắc,còn bộc lộ tấm lòng khao khát tự do, muốn thoát khỏi cảnh tù đày, để hòa vàocuộc sống thiên nhiên tươi đẹp, để tiếp tục thực hiện lý tưởng còn dang dở Sâu
xa hơn nữa, bức tranh hè rực rỡ còn bộc lộ vẻ đẹp tâm hồn người chiến sĩ cáchmạng “thân thể ở trong lao, tâm hồn ở ngoài lao”, khi mà song sắt, tường dàycũng chẳng thể nào ngăn nổi ý chí chiến đấu, không thể dập tắt được ngọn lửacách mạng đang sục sôi trong tâm hồn của người lính trẻ Dù đang bị giam cầm,khốn khổ với cảnh tù đày, thế nhưng Tố Hữu vẫn rất yêu đời, lạc quan, vui vẻ,hướng về cuộc sống tự do bên ngoài Đó là một phẩm chất vô cùng tốt đẹp, sángngời của người chiến sĩ cách mạng
“Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng hè ôi Ngột làm sao chết uất thôi Khi con tu hú ngoài trời cứ kêu”
Ở bốn câu thơ cuối, tâm trạng của tác giả càng được bộc lộ rõ Tiếng tu hú càngtha thiết như vẫy gọi người chiến sĩ thoát ra khỏi lồng giam tăm tối về với thếgiới tự do, hòa vào mùa hè sôi động, tiếp tục chiến đấu Từ tấm lòng khao khát
tự do, khao khát được chiến đấu, cùng với sự đau khổ, tù túng khi bị giam cầm
đã khiến tác giả có xúc cảm mạnh muốn phá tan cái lồng giam ngột ngạt củaquân thù để trở về với tự do, trở về với sự nghiệp cách mạng còn dang dở
Câu thơ “Ngột làm sao chết uất thôi” càng bộc lộ rõ sự tức giận, phẫn nộ, uấthận của tác giả với tình trạng tù túng, mất tự do của hiện tại Mà lúc này đâytiếng tu hú kêu, cái nóng bức của ngày hè lại càng làm cho cảm giác ấy càng trở
Trang 8nên rõ nét, trở thành một nguồn lửa nóng không ngừng cuồn cuộn trong trái timngười chiến sĩ, khiến ông vô cùng bực bội, khao khát được trở về với tự do càngthêm cháy bỏng, mạnh mẽ Kết thúc bài thơ với tâm trạng bức bối, chững lại vànhiều xúc cảm dồn nén như thế chính là dự báo về một sự đột phá, một conđường mới để thoát khỏi cảnh tù đày, tìm về với tự do và sự nghiệp cách mạngcủa người chiến sĩ trẻ.
Khi con tú hú là một trong những tác tiêu biểu trong giai đoạn đầu của sựnghiệp sáng tác thơ ca trữ tình chính trị của Tố Hữu với nguồn xúc cảm tươi trẻ,tràn đầy sức sống mạnh mẽ, ý chí chiến đấu kiên cường Tác phẩm tinh tế bộc lộtấm lòng yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, khát khao tự do tha thiết cháy bỏng,cũng như lòng căm thù, phẫn nộ trước cảnh tù đày, cùng với sự mạnh mẽ muốnphá tan xiềng xích phi nghĩa để về với tự do của người chiến sĩ trẻ
Cảm nhận của em về bài thơ Khi con tu hú
Có những bài thơ để ta yêu, có những bài thơ để ta nhớ Bài "Khi con tu hú" của
Tố Hữu là một trong những bài thơ để ta nhớ - nhớ tình người và nhớ tình đờimột thời gian khổ mà oanh liệt Bài thơ này, Tố Hữu viết vào tháng 7 năm 1939,khi nhà thơ bước sang tuổi 19, viết trong nhà lao Thừa Thiên, viết trong tư thếhiên ngang của người chiến sĩ cách mạng
Bài thơ gồm 10 câu lục bát, chứa đầy tâm trạng Sáu câu thơ đầu nói lên nỗi nhớ
da diết đồng quê Bốn câu cuối là niềm sục sôi căm hờn uất hận
Thời kỳ Mặt trận Dân chủ Đông Dương (1936-1939), Tố Hữu được giác ngộcách mạng, hoạt động bí mật trong học sinh, thanh niên tại Thành phố Huế quê
mẹ Tháng 4 năm 1939, nhà thơ bị mật thám Pháp bắt giam Nhiều bài thơ trànđầy dũng khí cách mạng được viết sau song sắt nhà tù đế quốc, sau này được tậphợp lại trong phần “Xiềng xích" của ‘Từ ấy"
Trang 9Sống trong cảnh lao tù ngột ngạt, người chiến sĩ trẻ lúc nào cũng hướng tâm hồnmình về cuộc sống bên ngoài song sắt nhà tù Với tâm hồn khao khát tự do vàtrí tưởng tượng phong phú, nhà thơ lắng nghe mọi âm thanh từ xa vọng đến nơitối tăm tù ngục Tiếng kêu của chim tu hú trên đồng quê nghe bồi hồi, tha thiết.Tiếng chim gọi bầy xa gần vang lên Tiếng ve ngân lên từ những vườn cây tráiđôi bờ sông Hương suốt đêm ngày nghe dắng dỏi Tiếng sáo diều trên đồng quêgợi nhớ gợi thương một thời cắp sách với bao kỉ niệm đẹp:
“Khi con tu hú gọi bầy ( ) Vườn râm dậy tiếng ve ngân Đôi con diều sáo lộn nhào từng không"
Nhớ khúc nhạc đồng quê những âm thanh dân dã bình dị và thân quen ấy vôcùng, bởi lẽ trong cảnh tù đày, nhà thơ khao khát một tình quê vơi đầy, nhớthương khôn nguôi Chân tay bị cùm trói trong bốn bức tường xám lạnh và kínmít, người chiến sĩ “vẫn nhìn thấy”cảnh sắc quê hương bằng tất cả tấm lòng nhớquê, yêu quê
Sự tưởng tượng thật phi thường Trong tâm hồn Tố Hữu lúc bấy giờ, hình ảnhquê hương lần lượt hiện lên như một cuốn phim màu tuyệt đẹp
Có màu vàng thẫm của lúa chiêm, màu đỏ của trái chín với vị ngọt say người:
"Lúa chiêm đang chín trái cây ngọt dần"
Có màu “vàng" của bắp, màu “đào” của nắng hạ:
“Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào”.
Có màu “xanh"của bầu trời trên đồng quê Cánh đồng thì "rộng", mây trời thìcao
Trang 10Các tính từ chỉ màu sắc, tính từ chỉ tính chất: "Xanh, vàng, đào, ngọt, rộng, cao”,được phối hợp hài hòa, gợi tả màu sắc và hương vị quê nhà Những âm thanhnghe thấy, những hình ảnh tưởng tượng cảm thấy thể hiện một tấm lòng gắn bósâu nặng với quê hương, nỗi nhớ da diết triền miên suốt đêm ngày không baogiờ nguôi Nỗi nhớ ấy đã phản ánh khát vọng tự do bùng lên như ngọn lửa cháybỏng tâm hồn người chiến sĩ cách mạng trong đọa đầy Trong một bài thơ kháccủa phần “Xiềng xích", Tố Hữu đã nói lên tâm trạng mình khao khát tự do, luônluôn hướng tâm hồn mình ra ánh sáng, hướng về cuộc sống bên ngoài:
Nghe chim reo trong gió mạnh lên triều, Nghe vội vã tiếng dơi chiều đập cánh Nghe lạc ngựa rùng chân bên giếng lạnh Dưới đường xa nghe tiếng guốc đi về
(Tâm tư trong tù)
Bài thơ “Khi con tu hú” thật đáng nhớ Bốn câu thơ, đã bộc lộ cảm xúc trực tiếpcủa nhà thơ: đầy bực bội và sục sôi, đầy căm thù và uất hận:
"Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng hè ôi!
Trang 11Câu cảm thán: “Ngột làm sao ! Chết mất thôi là tiếng than, là thái độ căm giậnsục sôi, quyết không đội trời chung với giặc Pháp Câu thơ Tố Hữu là sự kế thừanhững bài ca yêu nước của ông cha ta những năm đầu thế kỉ XX:
“Nghĩ lắm lúc bầm gan tím ruột Vạch trời: kêu mà tuốt gươm ra!"
(Đề tỉnh quốc dân ca)
Khép lại bài thơ là tiếng kêu của chim tu hú Âm thanh ấy góp phần đặc tả tâmtrạng người chiến sĩ cách mạng Tiếng chim gọi bầy tiếng chim báo mùa gặt,gợi nhớ hương vị và cảnh sắc đồng quê Tiếng chim khắc khoải giục giã cămhờn, nung nấu tinh thần bất khuất đấu tranh
Có thể nói chất trữ tình tráng ca được diễn đạt một cách đặc sắc để nói lên tìnhyêu thương và lòng căm giận của nhà thơ trong cảnh tù đày Cái hay của bài thơ
là lấy ngoại cảnh để diễn đạt tâm trạng Tiếng kêu của chim tu hú như một ámảnh Nói rằng bài thơ để ta nhớ là vì thế Ta nhớ hình ảnh người chiến sĩ cáchmạng có một đầu óc lạnh và một trái tim nóng đã sống và chiến đấu vì một lítưởng cao đẹp Đọc bài thơ đầy tâm huyết của Tố Hữu là đã cảm nhận một phầnnào tinh thần gang thép của những chiến sĩ cách mạng Sống vì tự do và sẵnsàng chết vì tự do Máu đào của các liệt sĩ đã làm cho lá cờ Tổ quốc thêm đỏchói Sự hi sinh anh dũng của những chiến sĩ cộng sản trong các nhà tù đế quốc
đã chuẩn bị cho nước ta nở hoa độc lập, kết quả tự do Uống nước nhớ nguồn,chúng ta mãi mãi ghi nhớ công ơn các chiến sĩ cách mạng
Thật vậy, bài thơ “Khi con tu hú” gợi nhớ trong lòng ta:
“Những hồn Trần Phú vô danh Sóng xanh biển cả, cây xanh núi ngàn”.
Trang 12(Ba mươi năm đời ta có Đảng)
Cảm nhận về bài thơ Khi con tu hú - Mẫu 1
Trong bóng tối mịt mờ chốn lao tù, dường như sự sống đã chấm dứt hẳn, bởilạnh giá, bởi cô độc Vậy mà, giữa những âm thanh khô khốc, chói tai của tiếngxiềng xích, vẫn vang lên nhịp tim thổn thức, rạo rực của một hồn thơ trẻ thathiết yêu đời, yêu người Tố Hữu, bằng cảm xúc chân thật của mình, đã cất lêntiếng nói tâm tình tha thiết của người chiến sĩ cộng sản suốt đời chiến đấu cho lítưởng và tâm hồn khát khao tự do đến cháy bỏng trong bài thơ “Khi con tu hú”
Nhan đề bài thơ là một sự diễn đạt chưa trọn ý một cách kì lạ Kì lạ bởi chínhchỗ chưa trọn vẹn đó đã mở ra bao nhiêu liên tưởng Giờ đây, người ta khôngcòn thấy bóng dáng cô đơn, nặng nề của người tù Tố Hữu mà chỉ nghe tiếnglòng nhà thơ đang rộn ràng, ngân vang khi đón nhận lấy tiếng chim tu hú từ xarộn về Tu hú gọi bầy là âm thanh hết sức quen thuộc ở chốn làng quê Việt Nam,báo hiệu cho sự chuyển mình của sự sống – mùa hè về Lúc này, khi con tu húgọi bầy, trong hoàn cảnh tách biệt với cuộc sống bên ngoài, người chiến sĩ cáchmạng càng cảm thấy ngột ngạt hơn, tù túng hơn, vì vậy mà càng thêm khát khaocháy bỏng hướng đến cuộc sống tự do tươi đẹp bên ngoài:
“Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm đương chín, trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào Trời xanh càng rộng càng cao Đôi con diều sáo lộn nhào tầng không.”
Mười chín tuổi, còn trẻ trung, bồng bột, người thanh niên Tố Hữu đã tìm thấycho mình lí tưởng cao đẹp cuộc đời Những bước đi không mỏi mệt trên chặng
Trang 13đường chông gai, phút chốc phải dừng đột ngột, bị bó buộc tù hãm khiến cho TốHữu không khỏi có lúc thốt lên chua xót: “Cô đơn thay là cảnh thân tù” Nhưngrồi phút giây ấy cũng nhanh chóng đi qua, nhường chỗ cho không gian cảnh vậttràn trề nhựa sống: những bông lúa chín, hạt bắp vàng, ánh nắng đào, trời xanhrộng, đôi sáo diều, tiếng ve ngân…
Phải có một sự tưởng tượng lãng mạn, bay bổng và một tâm hồn mến yêu sựsống sâu sắc mới có thể vẽ lại toàn bộ bức tranh phong cảnh mùa hè sống độngđến vậy Thiên nhiên hiện lên tuyệt đẹp kia không phải là hiện thực, tất cả chỉ là
sự tưởng tượng của một tâm hồn mơ mộng khi căng tất cả các giác quan đểnghe, để nhìn, để ngửi, để cảm nhận không khí hè qua tiếng gọi bầy của tu hú.Chỉ bằng vài đường nét, màu sắc, âm thanh, nhà thơ đã phơi bày một bức tranhđầy nhựa sống với cánh đồng lúa chiêm quen thuộc của quê hương đã bao lần đivào thơ Tố Hữu:
“Đây từng ô mạ xanh mơn mởn
(…)
Ôi ruộng đồng quê hương thương nhớ ơi!”
Giờ đây lại hiện về trong trạng thái căng đầy nhất, viên mãn nhất, lúa ngả vàng,ngả sang màu niềm vui, là màu vàng rực rỡ của mùa hè, của mồ hôi kết tinhthành hạt thóc
Với một tâm hồn lãng mạn tinh tế, Tố Hữu đã cảm nhận sự thay đổi của màunắng với nhiều góc độ: từ ánh nắng của “đôi ánh lạt ban chiều” (Tâm tư trongtù), ánh nắng yếu ớt dễ bóp nghẹt bởi bóng tối tới một “ánh nắng đào” giữa mùa
hè, lấp đi dấu ấn của “vườn râm” Câu thơ là một không gian thoải mái với sắchồng kì lạ Đó là thứ ánh sáng êm dịu, hiền hậu, vỗ về cho con người trướcnhững mất mát, đau khổ trong cuộc đời Có lẽ từ chính sự gặp gỡ tuyệt diệu củachàng thanh niên trẻ tuổi:
Trang 14“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim”
đã khiến cho ánh nắng mùa hè có sự thay đổi tinh tế đến vậy Và sự xuất hiệncủa bầu trời trong vắt như mặt nước yên bình nâng tầm bay cho các cánh diều
đã đẩy tầm nhìn, tầm nhận thức của nhà thơ lên đến độ sâu nhất, xa nhất, caonhất:
“Trời xanh càng rộng càng cao Đôi con diều sáo lộn nhào từng không”
Thấp thoáng trong ánh nhìn người tù, là một không gian mở rộng đến vô cùng
vô tận Mặc dù có thể lúc ấy ánh nhìn của nhà thơ – chiến sĩ có phần bị chekhuất đi bởi chấn song nhà tù chật hẹp Trên bầu trời lúc này không phải là mộtmình lẻ loi, con sáo diều cũng có đôi, có cặp, có được sự tự do bay lượn trongvùng trời riêng kia Huống chi là con người Vậy mà, thực tế thì sao? Con người
cô đơn, cô đơn hơn bao giờ hết, và mất tự do
Không ngẫu nhiên mà bài thơ có sự bổ đôi của hai câu thơ lục bát Nhà thơ diễn
tả bức tranh mùa hè sống động đối lập với cảnh mùa đông trong ngục tối đã làmnổi bật lên khát vọng cháy bỏng của người chiến sĩ trên con đường tìm đến tự
do bốn câu thơ kết đã lắng lại cho tiếng lòng náo nức bật lên:
“Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết mất thôi Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu”
Khổ thơ là lời bộc lộ trực tiếp cho tâm tư con người Bốn câu cảm thán là sựdồn nén những cảm xúc mãnh liệt của một trái tim đau khổ, uất hận vì mất tự do.Nhà thơ nghe hè, cảm nhận hè chỉ qua tiếng chim tu hú gọi bầy Hè đã đến, ba